Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Wyrażenia retoryczne w pieśniach ludowych z Banyuwangi: odzwierciedlenie tożsamości kulturowej ludu Osing
No full textThis study examined rhetorical expressions in Banyuwangi’s folk songs as reflections of Osing cultural identity. The study used a qualitative descriptive approach with an interpretive paradigm. Data were collected through document studies, interviews, and observations. Findings revealed that older song lyrics use rhetorical and figurative language to depict Osing’s daily life, heroism, and moral values. Meanwhile, newer songs employ direct and colloquial language to discuss romance, heartbreak, and social issues while reinforcing norms. The rhetorical style includes metaphors and layered expressions to convey cultural pride, social critiques, and emotions. Banyuwangi folk songs use rhetorical strategies, such as symbolism and allegory, to preserve Osing cultural identity, values, and social commentary through direct and indirect expressions. The study highlights generational shifts, contrasting traditional indirect speech, which fosters harmony, with the direct language favored by younger generations. This evolution in rhetorical forms reflects the tension between cultural preservation and adaptation in response to modern influences.W niniejszym badaniu przeanalizowano wyrażenia retoryczne w pieśniach ludowych z Banyuwangi jako odzwierciedlenie tożsamości kulturowej Osing. W badaniach zastosowano jakościowe podejście deskryptywne z paradygmatem interpretacyjnym. Dane zebrano poprzez analizę dokumentów, wywiady i obserwacje. W wyniku przeprowadzonych badań wykazano, że w tekstach starszych pieśni codzienne życie, heroizm i wartości moralne ludu Osing przedstawiano za pomocą języka retorycznego i figuratywnego, podczas gdy w nowszych pieśniach autorzy posługują się językiem bezpośrednim i potocznym, podejmując tematy związane z miłością, zawodem miłosnym i problemami społecznymi, przy jednoczesnym utrwalaniu obowiązujących norm. Styl retoryczny obejmuje metafory i wielowarstwowe środki wyrazu, służące przekazaniu dumy kulturowej, krytyki społecznej i emocji. Pieśni ludowe z Banyuwangi wykorzystują strategie retoryczne, takie jak symbolika i alegoria, aby zachować tożsamość kulturową, wartości i odniesienia społeczne ludu Osing poprzez wyrażenia zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie. Badanie uwidacznia zmiany pokoleniowe, kontrastując tradycyjną mowę zależną, która sprzyja harmonii, z językiem bezpośrednim preferowanym przez młodsze pokolenia. Opisana ewolucja form retorycznych odzwierciedla napięcie pomiędzy potrzebą zachowania dziedzictwa kulturowego, a kwestią adaptacji w obliczu współczesnych wpływów
Čiurlionis w Lipsku. Adaptacje i aranżacje
No full textMikalojus Konstantinas Čiurlionis’s time in Leipzig (1901–1902) was a formative period that shaped his artistic identity. While studying at the conservatory, he struggled with linguistic and cultural barriers, leading him to explore alternative means of self-expression through music and painting. This article examines Čiurlionis’s adaptive strategies during this time, focusing on the role of adaptation and arrangement in his creative process. His Kęstutis Overture serves as a case study of artistic negotiation between personal expression and institutional constraints. The article also explores how his Leipzig experiences influenced his later visual works. By analyzing Čiurlionis’s letters, compositions, and paintings, this study highlights the role of adaptation and intermediality in his artistic development.Okres studiów Mikalojusa Konstantinasa Čiurlionisa w Lipsku (1901–1902) był czasem formowania się jego tożsamości artystycznej. Podczas pobytu w obcym mieście zmagał się z barierami językowymi i kulturowymi, co skłoniło go do poszukiwania alternatywnych środków wyrazu w muzyce i malarstwie. Niniejszy artykuł analizuje strategie adaptacyjne Čiurlionisa w tym okresie, opisując role adaptacji i aranżacji w jego procesie twórczym. Uwertura „Kiejstut” stanowi tu studium przypadku poszukiwania kompromisu między osobistym wyrazem a instytucjonalnymi ograniczeniami. Artykuł bada również, w jaki sposób doświadczenia lipskie wpłynęły na późniejsze dzieła malarskie artysty. Analiza listów, kompozycji i obrazów Čiurlionisa ukazuje znaczącą rolę adaptacji i intermedialności w jego rozwoju artystycznym
Lagrime di San Pietro Orlanda di Lasso w inscenizacji Petera Sellarsa – przekształcenia sensu w obliczu sekularyzacji i hegemonii zmysłu wzroku
No full textThe article explores the staging of Lagrime di San Pietro by Orlando di Lasso, directed by Peter Sellars, in the context of secularization and the dominance of visual culture in contemporary performance. Sellars’s adaptation of Lagrime with the Los Angeles Master Chorale highlights the work’s spiritual depth, using visual storytelling to enhance its impact. The study examines how Sellars’s production interacts with Renaissance theories on the primacy of sight and Emmanuel Levinas’s ethical philosophy concerning the face. It argues that Sellars’s interpretation aligns with the meditative aspects of Lasso’s composition, reinforcing the expressive power of the singers’ faces and bodily movements, suggesting that Sellars’s approach offers a form of cultural translation that preserves yet transforms the original intent of Lagrime. Through an analysis of staging techniques, textual references, and musical interpretation, the article demonstrates how Sellars’s adaptation engages with historical frameworks while making Renaissance polyphony accessible to contemporary audiences.Przedmiotem artykułu jest wyreżyserowana przez Petera Sellarsa inscenizacja Lagrime di San Pietro Orlanda di Lasso przy jednoczesnym uwzględnieniu zjawiska sekularyzacji i dominacji wizualności we współczesnym wykonawstwie. Adaptacja Sellarsa w wykonaniu Los Angeles Master Chorale wzmacnia wymiar duchowy utworu poprzez wykorzystanie gestów scenicznych ilustrujących przekaz tekstu. Autorka zestawia interpretację Sellarsa z renesansowymi teoriami o prymacie wzroku oraz XX-wieczną filozofią Emmanuela Levinasa, w której centrum znalazło się zagadnienie etyczności twarzy i spojrzenia. Warstwę ruchu i ekspresji mimicznej śpiewaków można odczytać jako rodzaj kulturowego przekładu znaczenia utworu, które staje się bardziej zrozumiałe dla współczesnego odbiorcy. Jednocześnie układ ruchów wchodzi w dialog z polifoniczną konstrukcją utworu. Dzięki takiej wizualizacji wysublimowana forma staje się możliwa do uchwycenia poprzez dominujący we współczesnej kulturze zmysł wzroku. Oryginalne walory i sens utworu zostają więc przeobrażone i dostosowane do nowego kontekstu, co pozwala utrzymać jego ponadczasową wartość estetyczną i intensywność oddziaływania na odbiorcę
Bezdomna jaskółka Szymona Laksa. Od genezy do przesłania opery
No full textThe only opera by Simon Laks – L’Hirondelle inattendue based on a libretto by Henri Lemarchand, was written in 1965–66. As the new sources reveal, the literary originals are Claude Aveline’s radio play Le Bestiaire inattendu and its later, narrative version. The article aims to trace the process of operatic adaptation inspired by Iwona Puchalska’s approach along with the reconstruction of the genesis and adaptation of the libretto into Polish. Musical arrangement strategies, identified as per Mieczysław Tomaszewski’s typology of “music in music”, make it possible to link the opera’s message with the composer’s worldview and autobiography.Jedyna opera Szymona Laksa – L’Hirondelle inattendue (Bezdomna jaskółka) na podstawie libretta Henri Lemarchanda – powstała w latach 1965–1966. Jak wskazują nowe źródła, pierwowzorami opery są sztuka radiowa Le Bestiaire inattendu Claude’a Aveline’a oraz późniejsza, narracyjna jej wersja. Artykuł ma na celu prześledzenie procesu adaptacji operowej, zainspirowane ujęciem Iwony Puchalskiej wraz z rekonstrukcją genezy i adaptacji libretta na język polski. Muzyczne strategie aranżacyjne, rozpoznane według typologii „muzyki w muzyce” Mieczysława Tomaszewskiego, umożliwiają powiązanie przesłania opery ze światopoglądem i autobiografią twórcy
Z kontekstów recepcji Fryderyka Chopina. Włoska panorama pianistyczna XIX wieku
No full textThe article explores key aspects of the role of the piano in 19th-century Italian musical culture, considering the development of instrument craftsmanship, available playing techniques, the commonly performed repertoire, and accounts of the reception of Fryderyk Chopin’s aesthetics. This synthetic overview spans the period from the establishment of the piano’s popularity in Italy and the publication of the first Italian piano method – written by Francesco Pollini – to the concert and pedagogical activities of Italian artists who studied under the guidance of Liszt, Mathias, and Thalberg during the early phase of the adaptation of weight-based technique at the turn of the 19th and 20th centuries. This outline is based on both 19th-century documents and the most recent findings on Italian historical piano construction and research on the history of Italian piano pedagogy.Artykuł naświetla zasadnicze wątki dotyczące roli fortepianu w kulturze muzycznej Włoch w XIX wieku, z uwzględnieniem rozwoju budownictwa instrumentu, dostępnych metod gry i powszechnego repertuaru na ten instrument oraz świadectw recepcji estetyki twórczości Fryderyka Chopina. Przedstawione syntetyczne ujęcie opisuje okres od momentu ugruntowania popularności fortepianu w kraju i wydania pierwszej włoskiej metody gry na fortepianie – opracowanej przez Francesca Polliniego – aż po działalność koncertową i pedagogiczną włoskich artystów, którzy kształcili się pod opieką Liszta, Mathiasa i Thalberga, we wczesnej fazie adaptacji techniki ciężarowej na przełomie XIX i XX wieku. Niniejszy zarys opracowano zarówno na podstawie XIX-wiecznych dokumentów, jak i najaktualniejszych ustaleń w zakresie włoskiego historycznego budownictwa fortepianu i badań nad dziejami włoskiej dydaktyki pianistycznej
Muzyka religijna kobiet – kulturowy skansen czy soft power? (rec.: Jessica Roda. For Women and Girls Only: Reshaping Jewish Orthodoxy Through the Arts in the Digital Age [Wyłącznie dla kobiet i dziewcząt. Przekształcanie ortodoksji żydowskiej przez sztuki w dobie cyfrowej])
No full textW oczekiwaniu na październik. XX Zjazd Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego i wydarzenia czerwcowe 1956 r. w Polsce na łamach emigracyjnego dziennika „Narodowiec”
No full textIn the first half of the 20th century, there were around 500,000 Poles living in France. They were mainly miners. To meet the needs of the Poles living in France, Michał Kwiatkowski published the journal “Narodowiec”. The pages of this newspaper covered issues both related to the life of Poles in France and issues concerning the situation in Poland, the Soviet Union and other countries of the communist bloc. Important events for the history of communism in Europe took place in 1956, culminating in the so-called October Breakthrough, which brought Władysław Gomułka to power in Poland. Before this happened, other important events took place in the first half of 1956, such as the 20th Congress of the Communist Party of the Soviet Union and the Poznan workers' uprising. The journal “Narodowiec”, published in France for Poles living there, covered all these matters meticulously for its readers.W pierwszej połowie XX wieku we Francji mieszkało ok. 500 tys. Polaków. Byli to przede wszystkim górnicy. Na potrzeby mieszkających we Francji Polaków Michał Kwiatkowski wydawał dziennik „Narodowiec”. Na łamach tej gazety były poruszane sprawy zarówno związane z życiem Polaków we Francji, jak i zagadnienia dotyczące sytuacji w Polsce, w Związku Sowieckim i innych państwach bloku komunistycznego. Ważne wydarzenia dla historii komunizmu w Europie miały miejsce w roku 1956. Ich zwieńczeniem był tzw. przełom październikowy, w wyniku którego do władzy w Polsce doszedł Władysław Gomułka. Zanim do tego doszło, w pierwszej połowie 1956 r. miały jednak miejsce inne istotne zdarzenia, takie jak XX Zjazd Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego czy wystąpienia robotnicze w Poznaniu. Wydawany we Francji dla mieszkających tam Polaków dziennik „Narodowiec”, wszystkie te sprawy skrupulatnie relacjonował dla swoich czytelników
Z Sandomierza do afrykańskiego buszu. Zambijska misja ks. Marcelego Prawicy (1939-2017)
No full textThe article presents biography of Rev. Marceli Prawica (1939-2017), a priest of the Sandomierz Diocese and later Radom Diocese, who for 45 years was a missionary in Zambia. He left for Africa in 1972. First he was a missionary at the Holy Trinity Parish in Kabwe, the Archdiocese of Lusaka. Then, from 1976, he served in Chingombe, one of the most difficult missions. He spent 41 years in that cut off from civilization mission post in the African bush. For 14 years he was accompanied by Archbishop Adam Kozłowiecki who following his resignation from the position of the Lusaka Metropolitan Archbishop settled in Chingombe. The article presents the circumstances of Rev. Prawica going on a mission and his missionary work history in Zambia.W artykule przedstawiono biografię ks. Marcelego Prawicy (1939-2017), kapłana diecezji sandomierskiej, następnie diecezji radomskiej, który przez 45 lat był misjonarzem w Zambii. Do Afryki wyjechał w 1972 r. Początkowo był misjonarzem w parafii Trójcy Świętej w Kabwe w archidiecezji Lusaka. Od 1976 r. pracował w Chingombe, w jednej z najtrudniejszych misji. Spędził w tej odciętej od cywilizacji placówce misyjnej w afrykańskim buszu 41 lat. Przez 14 lat towarzyszył mu abp Adam Kozłowiecki, który po rezygnacji z funkcji metropolity Lusaki zamieszkał w Chingombe. W artykule przedstawiono okoliczności wyjazdu na misje oraz przebieg pracy misjonarza w Zambii
Rola księdza Juana de Dios Andrade w politycznym i kościelnym kontekście dwudziestowiecznej Wenezueli
No full textThis article analyzes the role of Father Juan de Dios Andrade as a central figure in the Christian resistance against the dictatorship of Marcos Pérez Jiménez in Venezuela. It studies his pastoral work as well as his literary and journalistic production, understood as instruments of ethical denunciation and social mobilization in a context of political repression and censorship. Special attention is paid to his famous homily “Abajo Cadenas”, delivered in January 1958, conceived as an act of affirmation of popular sovereignty and defense of fundamental rights. Based on the analysis of primary and secondary sources, the study reflects on the role of the Catholic Church in the Venezuelan democratization processes and on the validity of Christian commitment in authoritarian contexts.Este artículo analiza el papel del Presbítero Juan de Dios Andrade como figura central de la resistencia cristiana frente a la dictadura de Marcos Pérez Jiménez en Venezuela. Se estudia tanto su labor pastoral como su producción literaria y periodística, entendidas como instrumentos de denuncia ética y movilización social en un contexto de represión política y censura. Se presta especial atención a su célebre homilía “Abajo Cadenas”, pronunciada en enero de 1958, concebida como un acto de afirmación de la soberanía popular y defensa de los derechos fundamentales. A partir del análisis de fuentes primarias y secundarias, el estudio reflexiona sobre el rol de la Iglesia Católica en los procesos de democratización venezolana y sobre la vigencia del compromiso cristiano en contextos autoritarios.Niniejszy artykuł analizuje rolę księdza Juana de Dios Andrade jako centralnej postaci chrześcijańskiego oporu wobec dyktatury Marcosa Péreza Jiméneza w Wenezueli. Bada zarówno jego pracę duszpasterską, jak i twórczość literacką i dziennikarską, rozumianą jako narzędzia etycznego potępienia i mobilizacji społecznej w kontekście represji politycznych i cenzury. Szczególną uwagę poświęcono jego słynnej homilii „Abajo Cadenas” (Precz z Cadenas), wygłoszonej w styczniu 1958 r., pomyślanej jako akt afirmacji suwerenności ludu i obrony praw podstawowych. Opierając się na analizie źródeł historycznych i wtórnych, studium zastanawia się nad rolą Kościoła katolickiego w procesach demokratyzacji w Wenezueli oraz nad ważnością chrześcijańskiego zaangażowania w kontekstach autorytarnych
Ze sceny operowej do kościoła. Arie kastratów w zbiorach cystersów na Śląsku
No full textCollections from Silesian Cistercian monasteries, particularly Lubiąż, preserve numerous opera arias, including castrato repertoire. This article examines their use in the monastery—both litur-gical and non-liturgical—explores methods of adaptation and considers possible performers. Adapting castrato arias for the monastery resulted not only transforming the text into religious content, but also altering the performance space, both acoustically and visually. In both opera and church, arias were intended to move the audience emotionally.W zbiorach klasztorów cysterskich na Śląsku, zwłaszcza w Lubiążu, zachowało się wiele arii operowych, w tym z repertuaru kastratów. W artykule przedstawiono ich wykorzystanie w klasz-torze (liturgiczne i pozaliturgiczne), ukazano sposoby ich adaptacji oraz przedstawiono możliwych wykonawców. Adaptacja arii kastratów na potrzeby klasztoru wiązała się nie tylko z przekształceniem tekstu na religijny, ale także ze zmianą miejsca i okoliczności wykonania, zarówno w warstwie aku-stycznej jak i wizualnej. Zarówno w teatrze, jak i w kościele, wykonanie arii miało na celu poruszenie emocji słuchacza