ISS PAS Journals
Not a member yet
2214 research outputs found
Sort by
Czas rozpoczęcia dźwięczności (VOT) w realizacji bezdźwięcznych spółgłosek zwartych w języku słoweńskim jako ojczystym (L1) oraz jego transfer do angielskiego jako języka obcego (L2)
No full textThe study investigates the Voice Onset Time (VOT) characteristics of Slovenian native speakers producing voiceless plosives in Slovenian and English. Building on foundational research by Lisker and Abramson (1964), the analysis aims to fill a gap in VOT literature regarding Slovenian phonetic features, particularly in the context of second language (L2) acquisition. Utilising connected speech recordings from two native Slovenian speakers fluent in both languages, VOT measurements were obtained for word-initial voiceless stops /p/, /t/, and /k/ in stressed syllables. The results reveal that both speakers exhibit a progressive, statistically significant increase in VOT as the place of articulation shifts from bilabial to velar in both L1 and L2 contexts. Notably, while the speakers maintain similar but distinct VOT ranges in Slovenian, their English productions align more closely in VOT ranges higher than those in their L1, indicating an adaptive phonetic response to the L2 environment.W artykule badane są cechy czasu rozpoczęcia dźwięczności (VOT) u rodzimych użytkowników języka słoweńskiego podczas realizacji bezdźwięcznych spółgłosek zwartych w języku słoweńskim i angielskim. Opierająca się na podstawowych ustaleniach Liskera i Abramsona (1964) analiza ma na celu wypełnienie luki w literaturze dotyczącej VOT w odniesieniu do fonetyki języka słoweńskiego, szczególnie w kontekście przyswajania języka obcego (L2). Wykorzystując nagrania mowy ciągłej dwóch rodzimych użytkowników języka słoweńskiego biegle posługujących się oboma językami, przeprowadzono pomiary VOT dla bezdźwięcznych spółgłosek zwartych /p/, /t/ i /k/ w pozycji inicjalnej wyrazu, w sylabach akcentowanych. Wyniki wykazują, że u obu badanych obserwuje się stopniowy, statystycznie istotny wzrost wartości VOT w miarę przesuwania się miejsca artykulacji od dwuwargowego do miękkopodniebiennego, zarówno w języku ojczystym (L1), jak i w języku obcym (L2). Warto zauważyć, że choć badani zachowują podobne, lecz wyraźnie odmienne zakresy VOT w języku słoweńskim, ich realizacje w języku angielskim wykazują większe zbieżności i cechują się wyższymi wartościami VOT niż w języku ojczystym, co wskazuje na adaptacyjną reakcję fonetyczną na środowisko języka obcego (L2)
Rodzina polsko-bułgarska a wychowanie dwujęzyczne. Kontekst lingwistyczny
No full textThis article is a review of the study titled Wychowanie dwujęzyczne w rodzinie polsko-bułgarskiej [Polish–Bulgarian Families and Bilingual Upbringing. Linguistic Context], authored by Yordanka Ilieva-Cygan (Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa, 2024, pp. 401).Recenzja monografii naukowej Wychowanie dwujęzyczne w rodzinie polsko-bułgarskiej, autorstwa Yordanki Ilievej-Cygan (Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa, 2024, 401 ss.)
Śmierć Zygmunta Weidlinga (z wprowadzeniem Konrada Matyjaszka)
No full textIn this testimony, Ewa Weinberg describes the circumstances of the death of Zygmunt Weidling, a physician and her close relative. He died in the summer of 1942 in Soviet Uzbekistan when he tried to obtain permission for his family to join an evacuation transport organised by the Polish Armed Forces in the USSR (General Anders’s Army); he was denied due to the antisemitic policyof the Army Staff. The author also describes her family’s living conditions in Samarkand during the war. Her text is a testimony of a Holocaust survivor and a commemoration of Zygmunt Weidling.Świadectwo Ewy Weinberg opisuje okoliczności śmierci Zygmunta Weidlinga, lekarza i bliskiego krewnego autorki, który zmarł latem 1942 roku w radzieckim Uzbekistanie podczas nieudanej próby dołączenia swojej rodziny do transportu ewakuacyjnego organizowanego przez Polskie Siły Zbrojne (armię gen. Władysława Andersa) w ZSRR, czego mu odmówiono na skutek antysemickiej polityki sztabu. Autorka opisuje warunki życia swojej rodziny w Samarkandzie podczas wojny. Tekst jest świadectwem osoby ocalałej z Zagłady i stanowi upamiętnienie Zygmunta Weidlinga
W służbie przeszłości. Rodzinne opowieści Jasminki Domaš jako przykład narracji postpamięciowych
No full textThe paper analyses a section of the Jewish triptych edited by Jasminka Domaš and comprising Obitelj–Mishpaha, Glasovi, sjećanja, život: Prilog istraživanju povijesti židovskih obitelji and Ako tebe zaboravim: Prilog istraživanju povijesti židovskih obitelji. The focus is on the most recent volume, Ako tebe zaboravim (2018), which presents family accounts from members of the second and third generation of Holocaust survivors, as well as from those who survived the Holocaust as children in Croatia. The paper begins by outlining the defining characteristics of these narratives and the themes recurring throughout the collected stories. These elements allow Croatian narratives to be placed within a transnational model of postmemory storytelling. The article also highlights motifs that demonstrate both the originality of the accounts gathered by Domaš and their dependence on local historical and social contexts. In the final section, the paper provides a detailed analysis of two accounts that stand out from the rest of the volume.Niniejszy artykuł ma na celu analizę jednej z części tryptyku żydowskiego zredagowanego przez Jasminkę Domaš, na który składają się następujące książki Family-Mishpaha, Glasovi, sjećanja, život. Prilog istraživanju povijesti židovskih obitelji i Ako tebe zaboravim: Prilog istraživanju povijesti židovskih obitelji. Analizie został poddany ostatni z opublikowanych tomów (2018), a mianowicie książka Ako tebe zaboravim. Zawiera relacje rodzinne przedstawicieli drugiego lub trzeciego pokolenia ocalonych oraz tych, którzy przeżyli Holokaust jako dzieci z Chorwacji. Artykuł rozpoczyna się od przedstawienia charakterystycznych cech tych narracji oraz powracających motywów w zgromadzonych opowieściach. Elementy te pozwalają wpisać chorwackie narracje w transnarodowy model opowieści postpamięciowych. W artykule podkreślone są również motywy świadczące zarówno o oryginalności relacji zebranych przez Domaš, jak i ich zależności od lokalnych uwarunkowań historycznych i społecznych. W końcowej części tekstu dokonano szczegółowej analizy dwóch relacji, które wyróżniają się na tle pozostałych
Dolnośląski strój ludowy: regionalno-folklorystyczna transpozycja przedwojennego dziedzictwa kulturowego
No full textViewed as “correct and authentic” by some, yet criticized as ugly and inconsistent with the Polish imaginary of folk culture by others, the Lower Silesian costume is a simplified and unified version of the pre-World War II regional dress of the Karkonosze Mountains. It was popularized in Lower Silesia after the war to fill the folkloric void caused by the almost complete population exchange. Currently, it is used by professional and amateur folk groups.
I analyze the phenomenon of the Lower Silesian costume through its cultural biography. As presented in this article, it is divided into three chronological parts: before World War II, when the costume was worn by the German inhabitants of the region and local enthusiasts in a spirit of romanticized nationalism; after the war, when it was (re)introduced as an element of institutionally created folklore and propaganda Polishness of the region; and today, when the costume is perceived as full of contradictions. I conclude the analysis by proposing the concept of cultural transposition, which is the relocation of cultural elements or phenomena into new socio-political frameworks, leading to their (not necessarily harmonious) mutation.Przez niektórych uważany za „poprawny i autentyczny”, przez innych krytykowany jako brzydki i niespójny z polskim wyobrażeniem kultury ludowej, strój dolnośląski, będący przedmiotem artykułu, to uproszczona i zunifikowana wersja przedwojennego stroju regionalnego z okolic Karkonoszy. Po II wojnie światowej został spopularyzowany na Dolnym Śląsku w celu wypełnienia folklorystycznej luki spowodowanej niemal całkowitą wymianą ludności na tym terenie. Obecnie jest używany przez wybrane profesjonalne i amatorskie zespoły folklorystyczne.
Analizuję fenomen stroju dolnośląskiego poprzez jego kulturową biografię, którą dzielę na trzy chronologiczne etapy: okres przedwojenny, gdy strój był noszony przez niemieckich mieszkańców regionu oraz lokalnych pasjonatów w duchu romantycznego nacjonalizmu, okres powojenny, kiedy został (na nowo) wprowadzony jako element instytucjonalnie kreowanego folkloru i propagandowej polskości tzw. Ziem Odzyskanych oraz współczesną sytuację, w której strój jest postrzegany jako przedmiot pełen sprzeczności. Artykuł kończy propozycja koncepcji transpozycji kulturowej, będącej przeniesieniem elementów lub zjawisk kulturowych do nowych ram społeczno-politycznych, prowadzącą do ich – niekoniecznie harmonijnej – mutacji
Antysemityzm na prowincji. Wpływ kampanii antysyjonistycznej lat 1967–1968 na życie żydowskie na przykładzie oddziałów Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Ząbkowicach Śląskich i Ziębicach
Full text linkThis article presents Jewish life in two provincial towns in Lower Silesia, Ząbkowice Śląskie and Ziębice, in the context of the 1967–1968 anti-Zionist campaign in Poland and its consequences. Outlining the local policies against Jews on a micro-scale, I analyze two main factors: migration and the collapse of Jewish life structures after the anti-Semitic events in Poland. Another element of consideration is the influence of local political factors and the broader authorities on Jewish life and its decline. The analysis relies on archival material from the resources of various institutions: State Archives, the Institute of National Remembrance, and the Jewish Historical Institute.Artykuł prezentuje życie żydowskie w dwóch prowincjonalnych ośrodkach Dolnego Śląska, Ząbkowicach Śląskich i Ziębicach, w kontekście kampanii antysyjonistycznej lat 1967–1968 w Polsce i jej konsekwencji. Przedstawiając w mikroskali lokalne działania wobec Żydów, analizuję dwa główne czynniki – migracje oraz zapaść struktur życia żydowskiego – jako konsekwencje antysemickiej kampanii. Osobnym elementem rozważań jest kwestia wpływu miejscowych czynników partyjnych i szeroko rozumianych władz na życie żydowskie i jego zanik, przede wszystkim w postaci likwidacji struktur Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów. Rozważania powstały na podstawie materiału archiwalnego pozyskanego z zasobów różnych instytucji: Archiwów Państwowych, Instytutu Pamięci Narodowej i Żydowskiego Instytutu Historycznego
Proces adaptacji i asymilacji po 1957 r. w pamięci potomków braci czeskich na Dolnym Śląsku
No full textBased on nine independently conducted oral history interviews, in this article I analyze the process of adaptation and assimilation of the descendants of the Czech Brethren in the area of Strzelin (formerly German Strehlen) in Lower Silesia between 1957 and 1989. The main objective is to answer the question how the descendants portray and value the process of assimilation into the new social reality after 1956 in their biographical narratives. First, I briefly present the state of the community in 1957 and outline the reasons why some of its members decided to remain in Lower Silesia. Then, I describe the various dimensions of how community members functioned during the period of People’s Poland: firstly, in a minority organization, the Social and Cultural Association of Czechs and Slovaks, and, secondly, in the parish community of the Evangelical Reformed Church, as well as in mixed families and the local community. The presented research contributes to the understanding of the dynamics of family, neighborhood and local government relations in a post-displacement region. The study adopts the approach known as rescue history (historia ratownicza) at the level of microhistory.Na podstawie dziewięciu samodzielnie przeprowadzonych wywiadów w ramach historii mówionej analizuję w niniejszym artykule, jak przebiegał w latach 1957–1989 proces asymilacji i adaptacji potomków braci czeskich w okolicach Strzelina na Dolnym Śląsku. Moim głównym celem jest odpowiedź na pytanie, w jaki sposób te osoby w swoich narracjach biograficznych przedstawiają i wartościują proces asymilacji w nowej rzeczywistości społecznej po 1956 roku. Na początku podsumowuję sytuację społeczności w 1957 roku oraz przedstawiam powody, dla których poszczególne osoby pozostały na Dolnym Śląsku. Następnie opisuję różne wymiary funkcjonowania członków wspólnoty w okresie Polski Ludowej w organizacji mniejszościowej, zborze ewangelicko-reformowanym, a także rodzinach mieszanych i społeczności lokalnej. Badania te przyczyniają się do zrozumienia dynamiki relacji rodzinnych, sąsiedzkich i samorządowych w regionie postmigracyjnym i stanowią zastosowanie tzw. historii ratowniczej na poziomie mikrohistorii
Lingwistyka stosowana: aktualne trendy i perspektywy (Międzynarodowa konferencja na Uniwersytecie Sofijskim, Bułgaria, 2023)
No full textThis review gives an account of an international conference entitled Applied Linguistics: Current Trends and Prospects, which took place on the 18th and 19th of November 2023 at Sofia University “St. Kliment Ohridski” in Bulgaria. It was organized by the Department of English and American Studies at the Faculty of Classical and Modern Philology of Sofia University and was aimed at celebrating both the 135th anniversary of Sofia University and the 95th anniversary of the Department of English and American Studies at Sofia University. It provided a forum for the discussion of current trends and prospects in the field of applied linguistics, bringing together scholars from universities in both Bulgaria and abroad.Niniejsza recenzja przedstawia relację z międzynarodowej konferencji pt. „Lingwistyka stosowana: aktualne trendy i perspektywy”, która odbyła się 18 i 19 listopada 2023 roku na Uniwersytecie Sofijskim im. św. Klimenta Ochrydzkiego w Bułgarii. Konferencja została zorganizowana przez Katedrę Anglistyki i Studiów Amerykanistycznych Wydziału Filologii Klasycznej i Nowoczesnej Uniwersytetu Sofijskiego i miała na celu uczczenie zarówno 135. rocznicy powstania Uniwersytetu Sofijskiego, jak i 95. rocznicy istnienia Katedry Anglistyki i Studiów Amerykanistycznych na tym uniwersytecie. Stanowiła forum dyskusji na temat aktualnych trendów i perspektyw w dziedzinie lingwistyki stosowanej, gromadząc naukowców z uniwersytetów zarówno z Bułgarii, jak i zagranicy
Nawiązania do Biblii w modlitwie powszechnej. Rekonesans badawczy
No full textReferences to the Bible in the Universal Prayer: A Research Reconnaissance
The article presents the results of preliminary research devoted to the transformation of the lexicon of the universal prayer, also known as the prayer of the faithful. The focus is on the use of specific phrasemes from the Bible which appear in five collections of such prayers. Referring to the content of the Bible in the universal prayer serves many functions. It allows maintaining content coherence in the entire liturgy of the Mass, ensures a smooth transition from the Liturgy of the Word to the Liturgy of the Eucharist, and diversifies the style – it serves an aesthetic function. In the texts of the examined genre, there are direct references to the content of the readings and the Gospel for a given day. It is also possible to observe general lexical and conceptual references to the Bible, which are most strongly present in the introduction and conclusion of the prayer. The analysis of selected phrasemes from the Bible shows continuity and change in the lexical resource. The saturation of individual collections with these elements varies, which allows tracking the transformations of style and changes in phraseological connectivity.
Nawiązania do Biblii w modlitwie powszechnej. Rekonesans badawczy
Artykuł przedstawia rekonesans badawczy poświęcony przekształceniom leksyki modlitwy powszechnej. Uwaga koncentruje się na wykorzystywaniu określonych frazemów pochodzących z Biblii, używanych w pięciu zbiorach modlitw powszechnych. Nawiązywanie do treści Biblii w modlitwie powszechnej pełni wiele funkcji. Pozwala utrzymać spójność treściową w całości liturgii mszy św., zapewnia płynne przejście z liturgii słowa do liturgii Eucharystii, urozmaica styl – pełni funkcję estetyczną. W tekstach badanego gatunku pojawiają się bezpośrednie nawiązania do treści czytań i Ewangelii z danego dnia. Poza tym zaobserwować można ogólne leksykalne i pojęciowe nawiązania do Biblii, które najsilniej uobecniają się we wstępie i zakończeniu modlitwy. Badanie wybranych frazemów pochodzących z Biblii ukazuje ciągłość i zmianę w zasobie leksykalnym. Nasycenie nimi poszczególnych zbiorów jest różne, co pozwala śledzić przekształcenia stylu i zmiany łączliwości frazeologicznej
The Uses of the Russian Onomatopoeic Interjection bats ‘bam, bang’
No full textThe Uses of the Russian Onomatopoeic Interjection bats ‘bam, bang’
Descriptions of Russian grammar have long acknowledged the possibility of using indeclinable onomatopoeic verbal interjections as predicates instead of verb forms. It has been suggested that this usage primarily replaces perfective (resultative) past tense verb forms of the same stem. We have analysed 470 examples from the Russian National Corpus to show that the interjection bats ‘bam, bang’ is not only used as a predicate. It is very often placed in positions where the verbs sharing the same stem (e.g. batsatʹ ‘to bang repeatedly’ or ‘to bang once’) cannot be used. Many of the predicate uses are not timebound. Bats can also be used in describing sounds and their potential effects, even when no actual sound is involved.
O użyciach rosyjskiego wykrzyknika onomatopeicznego bac ‘bach’
W opisach gramatyki rosyjskiej od dawna rejestrowano możliwość użycia nieodmiennych onomatopeicznych wykrzykników czasownikowych jako predykatu. Wyjaśniano, że takie użycie zastępuje przede wszystkim formy rezultatywne czasownika dokonanego o tym samym temacie w czasie przeszłym. Autorki artykułu przeanalizowały 470 przykładów zaczerpniętych z Narodowego Korpusu Języka Rosyjskiego, aby wykazać, że wykrzyknik bac ‘bach’ jest używany nie tylko w funkcji predykatywnej. Uzyskane wyniki wskazują, że omawiany wykrzyknik często pojawia się w pozycjach, w których nie można użyć czasowników o tym samym temacie (np. bacatʹ ‘uderzać wielokrotnie’ lub ‘uderzyć raz’), a w wielu użyciach predykatywnych nie jest osadzony czasowo. Z przeprowadzonej analizy wynika również, że wykrzyknik bac może być używany do opisu dźwięków i ich potencjalnych skutków, nawet jeśli sam efekt dźwiękowy w istocie nie zachodzi