ReFRI
Not a member yet
939 research outputs found
Sort by
The rootstock and time of harvest influence the chemical composition of the plum
No full textDespite Serbia being among the world's largest producers of plums with about 5% of production,
seedlings of 'Mirobalan' (Prunus cerasifera Ehrh.), characterized by a number of disadvantages,
represent the most commonly used plum rootstock. Considering the intensification of plum
production this study was aimed to characterize by yield and content of sugars and organic acids,
as well as phenols in plum cultivar 'Čačanska Lepotica' grafted on four vegetative rootstocks
(three medium vigor 'Docera 6', 'Wavit' and 'Weiwa' and one low vigor rootstock 'Dospina 235')
during two years (2017‒2018). According to the analyses of primary metabolites, the harvest
season effect was more predominant than the rootstock. Fruits harvested in 2017 were the best
results for total sugars and sugars/acids ratio (94.0 g/kg FW and 5.6, respectively) while fruits
harvested in 2018 had significantly higher phenol content (253.8 mg/kg FW). The dominant
phenolic compounds in plum fruits were phenolic acids and flavanols, while flavonols and
anthocyanins were determined in a lower concentration. The results demonstrate a significant
influence of rootstock on phenolic content in plum fruits. All tested phenolic groups were
significantly higher in the fruit of 'Čačanska Lepotica' grafted on 'Docera 6' and 'Dospina 235' in
both tested years, except the content of flavonols and anthocyanins in grafting combination with
rootstocks 'Wavit' and 'Weiwa' in 2017. In order to improve the intensity of plum growing and
the nutritional quality of fruits, 'Docera 6', a rootstock with hypersensitive resistance to Plum pox
virus (PPV), can be recommended for further expansion in agroecological conditions of southeast
Europe
Savremena proizvodnja maline
No full textSavremena proizvodnja maline kod nas, a u skladu sa vodećom poziciјom na svetskom tržištu u pogledu količine i kvaliteta proizvoda, zahteva od svih učesnika u јedinstvenom lancu proizvodnje, prerade i prometa, posedovanje veoma složenih znanja iz više naučnih disciplina i široko obrazovanje. Kao retko koјa voćna vrsta ili proizvod, proizvodnja maline јe izuzetno osetljiva na tehnološku nedisciplinu. Visoko јe zavisna od stepena organizovanosti, prerade i izvoza a zaјedno sa hladnjačama i drugim kapacitetima za preradu čini јedinstvenu tehno-ekonomsku celinu.
Imaјući u vidu sve ovo, ne treba da čudi činjenica što se u proizvodnji ove, za ekonomiјu naše zemlje izuzetno važne voćne vrste, poslednjih godina dešavaјu velike oscilaciјe. Pored negativnog deјstva vremenskih činilaca, јedan od uzroka takvih dešavanja јe slabiјa ekonomska motivisanost proizvođača u godinama lošiјih cena u otkupu. Ipak, naјznačaјniјi razlog prisutnih oscilaciјa u proizvodnji maline kod nas predstavlja dugogodišnje odsustvo struke i nedostatak praktičnih znanja primenljivih u zasadima.
Zbog svega ovoga, knjiga koјa јe pred vama јe nastala kao rezultat višegodišnjih istraživanja bioloških i morfoloških karakteristika maline i proučavanja efekta primene različitih tehnika gaјenja u zasadima maline u našoј zemlji ali i u malinjacima širom sveta. Kao takva, nadam se da će pružiti značaјan doprinos u obogaćivanju postoјećih i sticanju novih znanja o savremenim metodama gaјenja ove voćne vrste. U tom cilju, u knjizi su na sintetizovan način obrađena naјvažniјa pitanja gaјenja, zaštite i prerade ove vrste voća.
Knjiga se sastoјi iz sledećih poglavlja: Uvod (istoriјat gaјenja, privredni značaј, proizvodnja maline u svetu i u Republici Srbiјi); Uslovi za gaјenje i proizvodnju maline; Sorte maline; Podizanje i nega mladog zasada maline; Pomotehničke i agrotehničke mere u zasadima u rodu.
U poglavlju Zaštita zasada maline opisane su naјznačaјniјe gljivične, bakteriјske i virusne bolesti i štetočine maline i mere za njihovo suzbiјanje. Obrađene su i one bolesti i štetočine koјe nisu prisutne u Srbiјi. U ovom delu јe izložen koncept integralne zaštite maline koјi, pravilno primenjen, obezbeđuјe visoke prinose i plodove bez ostataka pesticida i drugih štetnih materiјa po zdravlje čoveka.
U knjizi su obrađene i osnove proizvodnje maline po principima organske poljoprivrede, kao i proizvodnja maline u različitim vidovima zaštićenog prostora.
Imaјući u vidu činjenicu da se više od 90 odsto godišnje proizvodnje u Srbiјi izveze kao smrznuta roba, značaјan deo teksta posvećen јe berbi, transportu i pakovanju plodova u cilju dobiјanja higiјenski ispravnog proizvoda, vrhunskog kvaliteta, naročito ako se zna da plodovi maline iz naše zemlje stižu na naјzahtevniјa tržišta Evrope, Јapana, Amerike i drugih delova razviјenog sveta.
Na kraјu knjige, dat јe Kalendar radova u zasadima i Oriјentacioni predračun potrebnih sredstava za podizanje zasada maline.Dr Tatjana Vujović i dr Branko Popović su bili recenzenti monografij
Segregation of apple cultivars on the basis of main fruit physical and chemical properties and antioxidant activity
No full textThis study aims to analyze the essential physicochemical properties and antioxidant activity of 25 apple commercial cultivars
grown in Serbia during 2019 and 2020 in order to segregate the apples with the best size, shape, and also nutritious and health promoting
values. The results showed that ‘Morens Jonagored’ and ‘Red Boscop’ had similar and the highest fruit weight (FW) whereas ‘Golden
Delicious’, ‘Hired’, ‘Red Chief ’, and ‘Morens Jonagored’ had the highest and similar fruit length (L). The lowest both these values were
found in ‘Akane’. ‘Red Boscop’ had the highest fruit diameter (D), whereas the lowest had ‘Galaxy’. Twenty-two or 88% of the examined
cultivars have a D greater than 70 mm. Both fruit shape indexes [sphericity (φ) and aspect ratio (Ra)] were the highest and similar in
‘Akane’ and ‘Budimka’ and the lowest in ‘Red Chief ’. Peel was a better source of dry matter (DM), total phenolic content (TPC), and total
flavonoid content (TFC) and had higher antioxidant capacity than flesh. Moroever, pH juice was higher in peel. In contrast, titratable
acidity (TA) was higher in flesh in comparison with peel, whereas ash content was statistically similar in both peel and flesh tissues.
‘Akane’ had the highest total anthocyanin content (TAc), whereas the lowest was found in ‘Red Boscop’. Old cultivar ‘Budimka’ had
the highest TPC and TFC in both peel and flesh, whereas ‘Ginger Gold’ had the lowest TPC and TFC and also the lowest antioxidant
power. Peel of ‘Red Chief ’ and flesh of ‘Braeburn’ had the best antioxidant activity. Among others, correlation analysis showed that the
DM content in the peel is a crucial factor that determines the DM, soluble solids content (SSC), TPC, TFC, and DPPH free-radical
scavenging activity values in the flesh. The principal component analysis (PCA) showed high discrimination capabilities of variables
measured and revealed that a more nutritious peel may be darker or redder while a more nutritious flesh may have a lighter color and
lower SSC
Assessment of self-(in)compatibility in sour cherry genotypes developed at Fruit Research Institute, Čačak
No full textIn sour cherry (Prunus cerasus L.), as in other species of the Prunus genus, the phenomenon of gametophytic self-incompatibility occurs. Basically similar to another Rosaceae species, sour cherry GSI is quite complex due to its tetraploid nature and the presence of pollen-part and stylar-part mutants that cause genetic changes at the S-locus. The phenomenon implies self-incompatible, partially self-compatible and self-compatible reproductive behavior of cultivars, as well as requirement for pollenisers in commercial orchards. Self-(in)compatibility status of sour cherry cultivars/selections realized at Fruit Research Institute, Čačak [‘Šumadinka’ (‘Köröser Weichsel’ × ‘Heimanns Konserven Weichsel’), ‘Sofija’ (‘Čačanski Rubin’ × ‘Heimanns Konserven Weichsel’), ‘Nevena’ (‘Köröser Weichsel’ × ‘Heimanns Konserven Weichsel’) and ‘GV-6’ (selected from natural population in the Čačak vicinity)] was examined over two years, and compared to standard ‘Heimanns Konserven Weichsel’. Self-pollination experiment in the field was conducted, as well as monitoring the parameters of pollen tubes growth efficacy in vivo by fluorescent microscopy (pollen tubes number and kinetics, fertilization percentage and presence of incompatible pollen tubes), and fruit set recording. In the pistils of ‘Nevena’, pollen tubes ended their growth predominantly in the upper part of the style, with sporadically penetrated tubes in the middle style. Pollen tubes kinetics was more efficient in the styles of other genotypes ‒ they were in the micropyle already on the 3rd day, and in the nucellus of the ovary on the 6th day after pollination (‘Šumadinka’, ‘Heimanns Konserven Weichsel’ and ‘Sofija’). According to fertilization percentage and fruit set, ‘Nevena’ could be undoubtedly classified within self-incompatible cultivars (both parameters were 0.00%, in both seasons), whereas ‘Šumadinka’ (17.92%; 16.31%, respectively) and ‘Heimanns Konserven Weichsel’ (18.75%; 17.50%, respectively) behaved as self-compatible. Showing relatively high values of fertilization percentage (21.05%; 23.18%, respectively), but lower values of fruit set (11.57%; 7.24%) after selfing, ‘Sofija’ and ‘GV-6’ could be classified as partially self-compatible genotypes
Fitopatogene gljive na lucerki u Srbiji
No full textVišegodišnja lucerka (Medicago sativa L.) se u prirodi javlјa kao gajena i kao divlјa
vrsta. Kao jedna od najstarijih i najvažnijih višegodišnjih krmnih bilјaka, lucerka ima potencijal da daje visok prinos krme odličnog kvaliteta. Relativno niski prinosi i kvalitet lucerke u Srbiji posledica su uticaja velikog broja
faktora među kojima biljni patogeni zauzimaju značajno mesto. U ovom radu su prikazani preliminarni rezultati proučavanja populacije fitopatogenih
gljiva na lucerki. Ukupno 625 uzoraka biljaka lucerke je prikupljeno periodu 2002. - 2019. godine u Srbiji sa lokaliteta: Čurug, Ašanja, Srpska Crnja, Farkaždin, Trnavci, Vraneši, Banatsko Karađorđevo, Aleksandrovo, Banovci, Markovac, Varvarin, Kobilje, Globoder, Bela Voda, Kloka, Davidovac i Dobričevo. Cele biljke su vizuelno pregledane radi detaljnog opisa simptoma oboljenja nakon čega je urađena standardna fitopatološka izolacija sa prelaza zdravog u obolelo tkivo na krompir dekstrozni agar (KDA) sa streptomicinom. Nakon inkubacije na 22°C i svetlosnom režimu 12 sati dan/12 sati noć, dobijene kulture su mikroskopski pregledane i izvršena je morfološka indentifikacija gljiva do nivoa roda pomoću standardnih ključeva. Provera patogenosti dobijenih izolata urađena je putem veštačke inokulacije sa
povredom biljnih delova. Biljke su inokulisane postavljanjem fragmenata micelije sa podlogom u povrede napravljene kopljastom iglom. Inokulacija je obavljena izolatima gljiva, starosti 7 dana, a inokulisane biljke su čuvane na temperaturi od 20 do 25°C. Rezultati rada su pokazali da su tipovi simptoma oboljenja na biljkama lucerke
dominantno prouzrokovani sledećim fitopatogenim gljivama: 1. Fusarium spp. (nekrotične pege i lezije na stablu lucerke); 2. Sclerotinia spp. (trulež prizemnog dela stabla); 3. Phoma spp. (pegavost stabla praćena pojavom piknida u okviru pege); 4. Colletotrichum spp. (nekroza i povijanje vrhova stabljike); 5. Fusarium spp. i Rhizoctonia spp. (nekroza korenovog sistema); 6. Verticillium spp. (obezbojavanje sprovodnog tkiva). Na osnovu morfoloških i patogenih odlika dobijenih izolata utvrđeno je da su u
Srbiji na lucerki dominantni prouzrokovači oboljenja iz grupe fitopatogenih gljiva pripadnici roda Colletotrichum, potom gljive iz rodova Fusarium, Verticillium, Rhizoctonia, Sclerotinia i Phoma.
Dobijeni rezultati ukazuju da je lucerka podložna napadu velikog broja fitopatogenih
gljiva koje mogu značajno da utiču na smanjenje prinosa i kvaliteta. Kako prouzrokovači oboljenja na lucerki nisu dovoljno proučavani u Srbiji, sprovedena
istraživanja predstavljaju značajan doprinos definisanju uloge fitopatogenih gljiva u simptomima koje prouzrokuju na lucerki, a sve u cilju doprinosa iznalaženju adekvatnih mera za njihovo uspešno suzbijanje
Korovska flora u mladim zasadima maline – Rubus spp. (Rosaceae, Rosales) na teritoriji sela Osreci-Kopaonik
No full textMalina (Rubus spp.) duži niz godina spada u grupu ekonomski najznačajnijih vrsta
voća u Republici Srbiji. Međutim, jedan od najvećih problema u proizvodnje ove kulture je kontrola zakorovljenosti. Naročito je veliki izazov u tek zasnovanim zasadima maline. Korovi se u prvoj godini u međurednom i rednom prostoru u malinjacima isključivo eliminišu mehaničkim putem (Leposavić, 2023). Smanjenje zakorovljenosti uopšteno se postiže primenom preventivnih i agrotehnikih mera, primenom plodoreda, pravilnim izborom vrsta i sorti dr. Pored toga, poznavanje bioloških i ekoloških karakteristika, potom fiziologije korovskih vrsta čini polaznu osnovu u borbi protiv korova u mladim zasadima maline. Na osnovu boljeg razumevanja odnosa između korova i gajene biljke moguće je odrediti vreme i odgovarajući način suzbijanja korova. Cilj ovog rada je da se ukaže na diverzitet korovske flore u mladim zasadima maline
(Rubus spp.), budući da je dobro poznavanje taksonomskih kao i drugih bioloških karakteristika korova, osnovni preduslov za uspešno sprovođnje integralnih mera suzbijanja korova u konvencionalnoj i organskoj biljnoj proizvodnji. Floristika istraživanja obavljena su tokom vegetacionog peroda 2022. i 2023. godine u mladim zasadima maline (starosti prve do druge godine) sela Osreci-Kopaonik. Determinacija biljaka i pripadnost familijama data je prema Josifović-u (1971-1977), a pripadnost klasama prema Takhtajan-u (1997), dok je ekološka analiza korovske flore izvršena prema Kojić i sar. (1997). U mladim zasadima maline u selu Osreci zabelećeno je prisustvo ukupno 26 korovskih
vrsta (7 korovskih (segetalnih), 13 korovsko-ruderalnih, 1 ruderalna i 5 korova livada i pašnjaka). Većina konstatovanih korova cveta od juna do septembara. U konstatovanoj korovskoj flori dominiraju predstavnici klase Magnoliopsida (dikotile, širokolisni korovi) i to 24 vrste, dok su iz klase Liliopsida (monokotile, uskolisni korovi), prisutne samo dve vrste. Analiza životnih formi korova u zasadima maline pokazuje blagu dominaciju hemikriptofita (38,46%) u odnosu na geofite (30,77%) i terofite (26,92%). Zakorovljenost nije bila velika, jer je svakih dest do petnaest dana vršeno međuredno kultiviranje, a u redovima, oko biljaka, su ručno odstranjivani korovi. Bez obzira na mehaničko odstranjivanje korova diverzitet korovske flore nije bio zanemarljiv. U svim posmatranim mladim zasadima maline najučestaliji korovi su: Salvia verticillata L., Lathyrus latifolius L., Cirsium arvense (L.) Scop., Equisetum arvense L., Pteridium aquilinum (L.) Kuhn., Bilderdykia convolvulus (L.) Dum., Convolvulus arvensis L., Chenopodium album L
Physical and chemical characteristics of sour cherry (Prunus cerasus L.) cultivars
No full textIn the experiment, fruit characteristics (fruit weight, fruit length, fruit width, fruit thickness,
stone weight, stone share, stalk length and stalk weight) and contents of primary metabolites
(soluble solids, total sugars, invert sugars, proteins, sucrose, titratable acidity and pH) of sour
cherry cultivars were studied. The research included fruits of five cultivars ('Sofija', 'Iskra',
'Nevena', 'Šumadinka' and 'Čačanski Rubin') developed in a breeding program at the Fruit
Research Institute in Čačak and 'Heimanns Konserven Weichsel' as a standard cultivar.
During the experimental period, significant differences in the parameters tested were observed
among the cultivars. Fruit weight ranged from 5.69 g ('Heimanns K.W.') to 7.68 g ('Sofija'),
while stone weight ranged from 0.36 g ('Iskra') to 0.48 g ('Čačanski Rubin'). The cultivar
'Sofija' had the highest fruit dimensions and stalk length, whereas the highest value for stone
share was found in 'Čačanski Rubin'. Among primary metabolites, soluble solids content
(16.43%) was highest in 'Iskra', while total sugars and invert sugars were high in ‘Čačanski
Rubin’ (10.17% and 9.15%, respectively). Also, 'Čačanski Rubin' was the cultivar with the
highest content of sucrose, while 'Nevena', Šumadinka' and 'Sofija' had higher contents of
proteins compared to the other cultivars studied. In contrast, the highest level of titratable
acidity was obtained in 'Heimanns K.W.', and the highest fruit pH in 'Čačanski Rubin'. The
present results indicate that tested sour cherry cultivars due to the numerous positive physical
and chemical characteristics deserve a place in intensive orchards and breeding programs as
cultivars with enhanced nutritional value of fruits
Koncept integralne zaštite jagodastog voća u proizvodnji u zaštićenom prostoru i na otvorenom polju
No full textIntegralna zaštita bilјaka od štetočina i prouzrokovača bolesti (Integrated Pest Management - IPM) je sistem zaštite zasnovan na: dobrom poznavanju bilјaka domaćina, štetnih organizama, uslova sredine, njihove interakcije koja određuju rizik od pojave bolesti i ekonomskih šteta i kombinovanoj primeni svih mera kontrole (preventivne, biološke i hemijske mere).
Ovo je dinamičan sistem baziran na sledećim principima: prihvatlјiv nivo prisustva štetnih organizama, preventivne mere suzbijanja bolesti, praćenje prisustva štetnih organizama metodama inspekcije, sprovođenju odgovarajućih agrotehničkih i mehaničkih mera u eliminisanju izvora infekcije i kontroli štetnih organizama, korišćenje bioloških mera borbe i odgovorna upotreba pesticida.
Proizvodnja jagodastog voća, kao važan segment voćarstva Srbije, odvija se na otvorenom polјu i u zaštićenom prostoru. Koncept zaštite bilјaka u ovim sistemima mora biti prilagođen datoj sredini koja ima specifičan mikroklimat, što je posebno izraženo u zaštićenom prostoru. Temperaturni režim, vlažnost vazduha, intenzitet svetlosti i koncentracija uglјen dioksida se jako razlikuju od uslova spolјašnje sredine. Na otvorenom polјu bilјke se uglavnom gaje u zemlјištu, dok u zaštićenom prostoru dominira gajenje u supstratu čime je smanjen rizik od zemlјišnih patogena (glјive, pseudoglјive i bakterije), zemlјišnih insekata i nematoda, ali zahteva precizno izbalansiran režim navodnjavanja i ishrane jer je životni prostor bilјke ograničen.
U odnosu na otvoreno polјe, u zaštićenom prostoru je manji intenzitet napada od patogena prouzrokovača bolesti stabla i lista, antraknoze (Colletotrichum sp.) i truleži plodova (Botrytis cinerea). Nasuprot tome, intenzitet napada štetočina (bilјne vaši, grinje, bele leptiraste vaši, azijska voćna mušica i tripsi) je veći, pa se ovom problemu mora posvetiti veća pažnja. Prisustvo polinatora u zaštićenom prostoru čini zaštitu jagodastog voća specifičnom u odnosu na otvoreno polјe.
Strategija integralne zaštite mora biti imperativ u proizvodnji jagodastog voća u svim sistemima gajenja čime se osiguravaju visoki prinosi i kvalitetni i zdravstveno bezbedni plodovi
Stone fruit breeding work from the aspect of the floral biology - achievements and future directions
No full textZnačajan napredak u oplemenjivanju koštičavih vrsta voćaka ostvaren je širom sveta, u cilju dobijanja novih sorti prilagođenih različitim agro-ekološkim uslovima, sa karakteristikama koje obezbeđuju komercijalne efekte i odgovaraju zahtevima potrošača u pogledu kvaliteta i zdravstvene bezbednosti plodova. Istraživanja reproduktivne biologije predstavnika roda Prunus, korišćenjem različitih metodologija (molekularnih, bioloških, histoloških), obezbedila su značajne informacije o biološkim događajima bitnim za zametanje plodova. Različiti aspekti koji se odnose na vreme cvetanja, potrebu za oprašivačima, muški i ženski gametofit, njihove performanse i interakcije (koje su u osnovi reproduktivnog uspeha) u različitim ekološkim kontekstima, pokazali su se kao veoma bitne teme od značaja za strategije oplemenjivanja i stvaranje novih sorti. Pokazalo se da su određene genetički determinisane reproduktivne osobine, kao što su kratko vreme cvetanja i životni vek ovula kao i, posledično, kratak efektivni polinacioni period, samobesplodnost, za modernu hortikulturnu praksu manje poželjne ili nepoželjne. Rezultati pokazuju da aktuelne klimatske promene imaju negativni uticaj na produkciju plodova u voćarstvu. Razmatrajući sadašnju situaciju kao osnov za budući razvoj u oblasti oplemenjivanja i proizvodnje plodova koštičavih vrsta voćaka, neophodni su dalji integrativni pristupi. Novi ciljevi oplemenjivanja vrsta roda Prunus moraju objediniti adaptabilnost na temperaturne okolnosti koji proističu iz klimatskih promena, kvalitet ploda i otpornost na bolesti. U tom smislu, proučavanje fiziologije reproduktivnih procesa u narednim godinama će postajati sve značajnije, iz perspektive suočavanja sa promenama uslova životne sredine.Considerable progress has been made in the breeding of stone fruits worldwide, in order to obtain cultivars that are adapted to different agro-ecological conditions, and with characteristics that ensure commercial effects and respond to consumer demands for healthy and quality fruits. Studies of the reproductive biology of Prunus species have combined different methodologies (molecular, biological, histological), providing valuable information on biological events essential for optimal fruit set. Different aspects related to blooming time, the needs for pollenisers, male and female gametophytes, their performances and interactions (that underlie reproductive success) under various ecological contexts, were shown to be important topics that contribute to the breeding strategies and developing of the new cultivars. Genetically determined reproductive traits such as short blooming time or ovule longevity and, consequently, insufficient effective pollination period, and self-incompatibility, have been shown to be less desirable or unsuitable from the aspect of modern horticultural practice. Nowadays, results also indicate that ongoing climate change has detrimental effects on fruit production. Considering different aspect of the current situation as a baseline for the future development of the stone fruits breeding and production, the future integrative approaches are necessary. The new breeding objectives of Prunus species must unify adaptability to temperature conditions arising from climate change, fruit quality and disease resistance. In this regard, the study of the physiology of reproductive processes will become increasingly important in future years from the perspective of coping with such environmental changes
Divna : Sorta šljive (Prunus domestica L.)
No full textNova sorta šlјive Divna priznata je Rešenjem Ministarstva polјoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srbije br. 320-04-00841/2011-11 od 03.04.2018. godine.
Sorta Divna je nastala hibridizacijom sorti Stenlej (Stanley) i Čačanska Rana.
Stablo Divne je bujno sa gustom krošnjom. Cvetanje je pozno, istovremeno sa sortom Stanley. Rano stupa u fazu pune rodnosti i odlikuje se redovnom i visokom rodnošću. Sorta je tolerantna prema virusu šarke šljive (Plum pox virus). U uslovima prirodnog zaražavanja ispoljava veoma blage simptome karakteristične za prouzrokovače ekonomski najznačajnijih gljivičnih bolesti šljive.
Prosečna masa ploda je 24 g, pokožica je ljubičasto-plave boje sa obilnim pepeljkom. Mezokarp je žuto-zelene boje, čvrst, aromatičan i ukusan sa prosečno 19,70% rastvorljivih suvih materija. Plodovi se mogu koristiti za potrošnju u svežem stanju, kao i za različite vidove prerade.
Vreme sazrevanja plodova je veoma kasno, u drugoj dekadi septembra