University Scientific Journals (Univ. of Gdansk)
Not a member yet
10596 research outputs found
Sort by
Refleksje o chorwackiej tradycji konstytucyjnej w latach 1848–1918
No full textThis article discusses the Croatian constitutional tradition from 1848 to 1918. Its aim is to set out the main features of the concept of a constitution in Croatia in that period. In the first section, I make some basic remarks on the Croatian feudal constitution before 1848. This section represents the starting point for an analysis of subsequent constitutional development. In addition, I analyse the Croatian constitution between 1848 and 1849 and constitutional development from 1849 to 1860, 1860 to 1868, and 1868 to 1918.Artykuł odnosi się do chorwackiej tradycji konstytucyjnej z okresu 1848–1918. Jego celem jest ustalenie zasadniczych cech konceptu konstytucyjnego w Chorwacji w tym czasie. Autor w pierwszej części zamieszcza podstawowe uwagi na temat chorwackiej konstytucji feudalnej sprzed 1848 r. Ta część stanowi punkt wyjścia do analizy późniejszego rozwoju konstytucyjnego. Ponadto przeanalizowano konstytucję okresu 1848/1849, rozwój konstytucyjny w latach 1849–1860, a następnie w latach 1860–1868 i 1868–1918
Przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom w sieci na przykładzie wybranej legislacji europejskiej. Zarys problematyki
Get PDFMoving from traditional reality to the Internet, in addition to unquestionable benefits and facilitations, the emergence of disturbing situations. They concern the safety of users, are associated with the content appearing on the network. Such trends can be classified in various ways, indicating both the groups of recipients most vulnerable to them, but also actions or activities of a harmful or risky nature taking place online. One method of counteracting them is to adopt legal regulations that will hinder their appearance or reduce their harmfulness. However, one should be aware that law is secondary to reality, and its function is to respond to emerging needs or challenges in society. In the case at hand, it is primarily to organize the situation on the Internet and effectively protect fundamental rights. It is for this purpose that appropriate mechanisms and tools are introduced. In view of the peculiarities of the Internet, supranational legislation seems to be the most effective. Thus, it seems that in European conditions, it is best to create legislation in the European Union system, which will cover the territories of the current 27 member states. Introducing such legislation is, of course, an important solution, but it should be remembered that much of the technology is developed in other parts of the world (also classified as non-demPrzejście z rzeczywistości tradycyjnej do internetu to, oprócz niekwestionowanych korzyści i ułatwień, pojawianie się również niepokojących zjawisk. Dotyczą one bezpieczeństwa użytkowników, wiążą się z pojawiającymi się w sieci treściami. Takie zjawiska można różnie klasyfikować, wskazując zarówno grupy odbiorców najbardziej na nie narażone, jak i działania czy aktywności o szkodliwym czy ryzykownym charakterze podejmowane online. Jedną z metod przeciwdziałania im jest przyjmowanie regulacji prawnych, które utrudnią pojawianie się ich czy zmniejszą ich szkodliwość. Trzeba mieć jednak świadomość, że prawo jest wtórne wobec rzeczywistości, a jego funkcją jest reagowanie na pojawiające się w społeczeństwie potrzeby czy wyzwania. W omawianym przypadku ma przede wszystkim uporządkować sytuację w internecie i skutecznie zabezpieczyć prawa podstawowe. W tym właśnie celu wprowadzane są stosowne mechanizmy i narzędzia. Wobec specyfiki internetu najskuteczniejsza wydaje się legislacja o charakterze ponadkrajowym. Wydaje się więc, że w warunkach europejskich najlepsze jest tworzenie prawa w systemie Unii Europejskiej, które aktualnie obejmie swoją właściwością terytoria 27 państw członkowskich. Wprowadzanie takich przepisów jest oczywiście rozwiązaniem ważnym, niemniej należy pamiętać, że duża część technologii jest tworzona w innych częściach świata (także zaliczanego do niedemokratycznego), gdzie występuje inne podejście do ochrony użytkowników, praw podstawowych czy praw przedsiębiorców. To, co obserwujemy w Unii Europejskiej, należy traktować jako istotne rozwiązania o charakterze regionalnym, mogące jednak stanowić inspirację dla innych systemów
First record of the Danube sturgeon Acipenser gueldenstaedtii Brandt & Ratzeburg, 1833 in Al-Furat Lake, Syria: likely aquaculture escapees
Get PDFThis study documents three separate occurrences of the Danube sturgeon (Acipenser gueldenstaedtii; Actinopterygii, Acipenseridae) in Al-Furat Lake, Syria, marking the first recorded presence of this species in Syrian freshwater systems. A. gueldenstaedtii, commonly known as the Russian sturgeon, is listed as critically endangered on the IUCN Red List of Threatened Species. This status is due to severe population declines caused by overfishing (primarily for caviar), habitat loss, and the damming of rivers that disrupt their spawning migrations. Conservation efforts, including fishing restrictions and aquaculture, are in place, but wild populations remain at high risk. The specimens were observed on 8 October 2020, in November 2020, and on 13 November 2022. These records are likely the result of aquaculture escapees from Turkish freshwater systems. The three juvenile specimens do not indicate an established reproductive population of A. gueldenstaedtii in the lake. The presence of A. gueldenstaedtii in Al-Furat Lake is ecologically significant because it could indicate: a new invasive species threat to the Euphrates system, a rare expansion of a critically endangered species, and human-induced changes in freshwater ecosystems facilitating unexpected species movements. Further studies are needed to assess long-term ecological consequences.This study documents three separate occurrences of the Danube sturgeon (Acipenser gueldenstaedtii; Actinopterygii, Acipenseridae) in Al-Furat Lake, Syria, marking the first recorded presence of this species in Syrian freshwater systems. A. gueldenstaedtii, commonly known as the Russian sturgeon, is listed as critically endangered on the IUCN Red List of Threatened Species. This status is due to severe population declines caused by overfishing (primarily for caviar), habitat loss, and the damming of rivers that disrupt their spawning migrations. Conservation efforts, including fishing restrictions and aquaculture, are in place, but wild populations remain at high risk. The specimens were observed on 8 October 2020, in November 2020, and on 13 November 2022. These records are likely the result of aquaculture escapees from Turkish freshwater systems. The three juvenile specimens do not indicate an established reproductive population of A. gueldenstaedtii in the lake. The presence of A. gueldenstaedtii in Al-Furat Lake is ecologically significant because it could indicate: a new invasive species threat to the Euphrates system, a rare expansion of a critically endangered species, and human-induced changes in freshwater ecosystems facilitating unexpected species movements. Further studies are needed to assess long-term ecological consequences
Don Fidél Pereira. Oblicza i historie władcy Górnej Urubamby
Get PDFDon The aim of this article is presenting the personage of Fidél Pereira (circa 1886-88 – 1974). Fidél was a man of two cultures – half Hispanic (Peruvian), half Matsigenka. He was highly competent in both of them. Until present times he continues to be a very controversial person. Many Matsigenkas remember him as a ruthless patrón (boss), infamous for his cruelty to his indigenous slaves; meanwhile many missionaries or even anthropologists depict him as a valuable cooperator and interesting interlocutor / informer. Celem niniejszego tekstu jest przedstawienie postaci Fidéla Pereiry (circa 1886-88 – 1974). Był on człowiekiem dwóch kultur – pół Latynosem (Peruwiańczykiem), pół-Matsigenką. W obydwu z nich był wysoce kompetentny. Do dziś jest też postacią bardzo kontrowersyjną. Wielu Matsigenków pamięta go jako bezlitosnego patrona (szefa), słynącego z okrucieństwa wobec swych tubylczych niewolników, wielu zaś misjonarzy, a nawet antropologów przedstawia go jako wartościowego współpracownika i interesującego rozmówcę / informatora. 
Evaluating Algeria’s Approach to Major Risk Prevention and Disaster Response
Get PDFThe prevention of major natural and technological risks is crucial. Consequently, countries are developing comprehensive legal frameworks to address these challenges. Algeria is among the nations striving to enhance its legislation and regulations in this domain. Law No. 24-04, which encompasses rules for prevention, intervention, and disaster risk reduction within the framework of sustainable development, introduces several updates. However, it still lacks detail in certain areas and fails to address some aspects comprehensively. This paper critically examines these shortcomings. The research is based on a thorough review of scholarly discussions and the updates introduced by the law to bridge gaps in the previous legislation. The study suggests that the law requires revisions to include several additional aspects, such as a clearer definition of the concept of disaster, the inclusion of land-based pollution as a risk, and the consideration of risks arising from civil disturbances like conflicts, strikes, and sabotage. It also recommends provisions for large-scale and individual evacuations, particularly for people with special needs. The research highlights the need for better control of urbanization processes and the establishment of planning and construction standards for shelters. It underscores the importance of updating prevention plans with solid foundations and points out critical considerations for reviewing these plans. Additionally, the research advocates expanding international cooperation. Overall, this research aims to guide authorities in better regulating legal texts related to the prevention and management of major risks. It seeks to contribute to developing a legal framework that modernizes prevention plans and promotes sustainable development. This study is part of scientific efforts to help create a legal framework that leads to improved preventive measures and sustainable development
Ochrona praw pracowników zatrudnionych na czas określony lub w niepełnym wymiarze czasu pracy
Get PDFThis article discusses the most important aspects of the legal regulation of fixed-term and parttime employment and its impact on the situation of the parties to the employment relationship. Legal regulation of atypical employment relationships is an expression of the search for a compromise between the needs of employers and labor protection. The amendments adopted in recent years have aimed at eliminating phenomena that are not justified by the nature of work and pose a threat to the balance between the parties to the employment relationship. The direction of changes and their results so far can be assessed positively, despite some problems and doubts raised by the author.W artykule zostały omówione najważniejsze aspekty prawnej regulacji zatrudnienia na czas określony i w niepełnym wymiarze czasu pracy oraz jej wpływ na sytuację stron stosunku pracy. Prawna regulacja nietypowych stosunków pracy stanowi wyraz poszukiwania kompromisu między potrzebami pracodawców a ochroną pracy. Zmiany wprowadzane w ostatnich latach mają na celu eliminację zjawisk, które nie są uzasadnione charakterem pracy i stanowią zagrożenie dla równowagi między stronami stosunku pracy. Kierunek zmian oraz ich dotychczasowe rezultaty można, pomimo pewnych problemów i wątpliwości, ocenić pozytywnie
Who tends to perceive other people as useful objects? The relationship between the general tendency to objectify other people and basic and dark personality traits
Get PDFBackground
Objectification involves perceiving and instrumentally treating other people as mere tools useful for satisfying the perceiver’s goals. While several situational factors facilitating objectification have been identified, only a few studies have examined personal predictors of objectification. To find out more about personality correlates of the objectifying approach towards other people, we examined its relationship with basic and dark personality traits.
Participants and procedure The sample comprised 372 participants (222 women), ranging in age from 18 to 55 years (M = 34.14, SD = 8.48). To measure study variables, we used a modified version of the Objectification Scale (objectification), the IPIP-BFM-20 (Big Five personality dimensions), DTDD-P (dark personality traits of Machiavellianism, narcissism, psychopathy), HSNS (vulnerable narcissism), PES (psychological entitlement), IES (interpersonal exploitativeness), PRNS (positive reciprocity norms), and NRNS (negative reciprocity norms).
Results
We found that, when controlling for other personality variables and demographics, agreeableness, intellect, and a tendency to use positive norms of reciprocity negatively predicted objectification, and exploitativeness and entitlement were positively associated with the general tendency to objectify others.
Conclusions
Our findings suggest that a propensity for objectification is predicted by an unwillingness to maintain positive relationships with others, lower intellectual openness, higher entitlement and exploitativeness, and low tendency to positively respond to others’ favors. The associations with these personality traits may allow for better understanding of – typical for objectification – high focus on fulfilling one’s own interests and readiness to exploit others while disregarding their interests and ignoring human attributes such as subjectivity and uniqueness.Background
Objectification involves perceiving and instrumentally treating other people as mere tools useful for satisfying the perceiver’s goals. While several situational factors facilitating objectification have been identified, only a few studies have examined personal predictors of objectification. To find out more about personality correlates of the objectifying approach towards other people, we examined its relationship with basic and dark personality traits.
Participants and procedure The sample comprised 372 participants (222 women), ranging in age from 18 to 55 years (M = 34.14, SD = 8.48). To measure study variables, we used a modified version of the Objectification Scale (objectification), the IPIP-BFM-20 (Big Five personality dimensions), DTDD-P (dark personality traits of Machiavellianism, narcissism, psychopathy), HSNS (vulnerable narcissism), PES (psychological entitlement), IES (interpersonal exploitativeness), PRNS (positive reciprocity norms), and NRNS (negative reciprocity norms).
Results
We found that, when controlling for other personality variables and demographics, agreeableness, intellect, and a tendency to use positive norms of reciprocity negatively predicted objectification, and exploitativeness and entitlement were positively associated with the general tendency to objectify others.
Conclusions
Our findings suggest that a propensity for objectification is predicted by an unwillingness to maintain positive relationships with others, lower intellectual openness, higher entitlement and exploitativeness, and low tendency to positively respond to others’ favors. The associations with these personality traits may allow for better understanding of – typical for objectification – high focus on fulfilling one’s own interests and readiness to exploit others while disregarding their interests and ignoring human attributes such as subjectivity and uniqueness
Giovanni Francesco de Rossi: wczesne rzymskie lata (1626–1650)
Get PDFThe paper presents new discoveries regarding the early life and artistic development of Giovanni Francesco de Rossi (1626–1677), an Italian Baroque sculptor active both in Italy and the Polish–Lithuanian Commonwealth. Giovanni Francesco moved to serve the Polish court for reasons still unknown and requiring further research.
Basing on a source from the Archivio Storico del Vicariato di Roma (the recently published Stati delle Anime, including the artist’s baptismal record), this study adds a lot to what is known about de Rossi’s early years in Rome, before he left for Poland in 1651.
According to the source, de Rossi was born in Rome in 1626 to Domenico de Rossi; his godfather was the famed Gianlorenzo Bernini. Domenico, a skilled artist from Fivizzano in the Massa-Carrara region trained under Ambrogio Buonvicino, and later collaborated with Bernini on major commissions in St. Peter’s Basilica. The personal relation between him and Bernini is highlighted by the latter’s role in the baptism of Giovanni Francesco. This connection probably played a crucial role in the careers of both sculptors by enabling them to receive significant commissions and integrate with the Roman artistic élite.
For Giovanni Francesco, it was also the artistic fervour preceding the Jubilee Year 1650 that created a favourable environment for his youthful career, when he also fell more into the sphere of influence of fashionable Alessandro Algardi. His early successes notwithstanding, some archival records indicate that he and his father were regarded as skilled executors of larger artistic commissions obtained by leading sculptors, rather than independent masters. This circumstance, along with lesser art patronage after 1650, could constitute the reasons for the ambitious artist’s move to Poland.W artykule przedstawiono nowe ustalenia dotyczące wczesnego etapu biografii i twórczości Giovanniego Francesca de Rossiego (1626–1677), włoskiego rzeźbiarza barokowego działającego zarówno we Włoszech, jak i w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dokąd rzeźbiarz przeniósł się w 1651 r. Przyczyny jego wyjazdu wciąż pozostają nieznane. Na podstawie źródeł z Archivio Storico del Vicariato di Roma (opublikowanych niedawno rejestrów Stati delle Anime, zawierających m.in. zapis aktu chrztu artysty) artykuł poszerza wiedzę o wczesnych latach de Rossiego w Rzymie, przed jego wyjazdem do Rzeczypospolitej.
Według wspomnianego aktu chrztu de Rossi urodził się w Rzymie w 1626 r. jako syn Domenica de Rossiego, a jego ojcem chrzestnym był słynny Gianlorenzo Bernini. Domenico, artysta pochodzący z Fivizzano w regionie Massa-Carrara, był uczniem Ambrogia Buonvicina, a później współpracował z Berninim przy ważnych pracach dekoracyjnych w Bazylice św. Piotra. Osobistą relację Domenica z Gianlorenzem potwierdza wybór tego drugiego na ojca chrzestnego Giovanniego Francesca. Powiązanie to odegrało prawdopodobnie istotną rolę w karierach obu de Rossich, umożliwiając uzyskiwanie znaczących zamówień i integrację z rzymską elitą artystyczną.
Dla Giovanniego Francesca sprzyjającym okresem było również ożywienie artystyczne poprzedzające Rok Jubileuszowy 1650, stwarzające korzystne warunki dla jego młodzieńczej kariery, kiedy znajdował się pod coraz większym wpływem uznanego rzeźbiarza Alessandra Algardiego. Pomimo wczesnych sukcesów niektóre zapisy archiwalne wskazują, że obaj de Rossi byli postrzegani raczej jako wykwalifikowani wykonawcy projektów realizowanych pod kierunkiem czołowych twórców niż samodzielni mistrzowie. Zmniejszenie zapotrzebowania na wielkoskalowe przedsięwzięcia po 1650 r. mogło stanowić powód, dla którego Giovanni Francesco zdecydował się na wyjazd za granicę
Transformacja struktury miejskiej Kołobrzegu pod wpływem kolei. Problemy przestrzenne i plany integracji tkanki urbanistycznej
Get PDFThe spatial structure of Kołobrzeg shaped over centuries under the influence of changing economic military and administrative conditions has developed into three functionally and morphologically distinct districts. Starting in the Middle Ages when the city emerged as a center for salt trade and a river port at the mouth of the Parsęta River Kołobrzeg repeatedly transformed its urban form. A turning point in the development of Kołobrzeg’s urban layout came in the second half of the 19th century when following the demolition of fortifications intensive expansion of the city toward the coast began. This process was also influenced by the emergence of the spa function initiated with the establishment of a seaside resort. In 1859 the opening of the railway station and the newly constructed railway line marked a pivotal moment in the city’s history facilitating the concurrent development of the port the spa district and the historic old town. However the railway line routed for strategic and topographical reasons between the historic city center and the emerging spa district created a lasting spatial barrier. It effectively divided the city isolating the port and old town from the coastal spa zone and generating a functional conflict within the urban fabric. This division resulted in a persistent disjunction in both function and transportation which continues to shape the city’s spatial dynamics. Article analyzes the impact of the introduction of the railway to Kołobrzeg in 1859 on the shaping of the urban space. Despite numerous attempts to revise the urban layout both in the interwar and postwar periods none of the proposed concepts were fully implemented and the problem of structural disharmony persists to this day.Struktura przestrzenna Kołobrzegu rozwijana przez wieki pod wpływem zmieniających się uwarunkowań gospodarczych, militarnych i administracyjnych wykształciła się w postaci trzech funkcjonalnie i morfologicznie odrębnych dzielnic.Od średniowiecza, gdy miasto rozwinęło się jako ośrodek handlu solą i port rzeczny u ujścia Parsęty, Kołobrzeg wielokrotnie przekształcał swoją formę urbanistyczną.Przełomowym momentem w rozwoju przestrzennym miasta była druga połowa XIX w., kiedy po zburzeniu fortyfikacji rozpoczęła się intensywna ekspansja w kierunku wybrzeża. Na ten proces wpłynęło również pojawienie się nowej funkcji wynikającej z powstania nadmorskiego kurortu.
Otwarcie dworca kolejowego i nowo wybudowanej linii kolejowej w 1859 r. stanowiło przełomowy moment w historii miasta, umożliwiając równoczesny rozwój portu, dzielnicy uzdrowiskowej oraz historycznego starego miasta.
Przebieg linii kolejowej, poprowadzonej ze względów strategicznych i topograficznych pomiędzy historycznym centrum a rozwijającą się dzielnicą uzdrowiskową, stworzył jednak trwałą barierę przestrzenną. Podzieliła ona miasto, izolując port i stare miasto od nadmorskiej strefy uzdrowiskowej, co doprowadziło do powstania konfliktu funkcjonalnego w strukturze miejskiej.Ten podział doprowadził do utrzymującej się do dziś dysharmonii funkcjonalnej i komunikacyjnej, która wciąż kształtuje dynamikę przestrzenną Kołobrzegu.
W artykule jest analizowany wpływ wprowadzenia kolei do Kołobrzegu w 1859 r. na kształtowanie przestrzeni miejskiej. Pomimo licznych prób rewizji układu urbanistycznego zarówno w okresie międzywojennym, jak i powojennym, żadna z proponowanych koncepcji