University Scientific Journals (Univ. of Gdansk)
Not a member yet
10596 research outputs found
Sort by
Speaking Yoga, Framing the Body: Sociolinguistic Constructions and Symbolic Boundaries
Full text linkAutorzy analizują, w jaki sposób młodzi dorośli rozumieją jogę i własne ciała, koncentrując się na tym, jak praktyka jogi, może stanowić zasób służący konstruowaniu granic symbolicznych. Choć joga jest formą aktywności fizycznej, ma także nieodłączny wymiar duchowy. Odwołując
się do teorii sportu Bourdieu, argumentujemy, że praktyka i percepcja jogi w relacji do ciała mogą kształtować pozycję jednostki w przestrzeni społecznej. Poprzez analizę zróżnicowanych interpretacji jogi – takich jak: „aktywność fizyczna”, „fizyczny relaks”, „droga do samopoznania” czy „oczyszczenie umysłu” – oraz różniących się ujęć ciała – takich jak: „narzędzie”, „świątynia”, „wyraz tożsamości” – wśród osób praktykujących i niepraktykujących ujawnia się potencjał jogi jako sprzyjającej wytwarzaniu granic symbolicznych. Proces ten wydaje się kształtowany nie tylko przez uczestnictwo w jodze, lecz także przez różnice klasowe i kompetencje kulturowe, które wpływają na to, w jaki sposób uczestnicy interpretują tę praktykę i angażują się w nią. Wnioski z rozważań sugerują, że rozróżnienie między instrumentalnym a symbolicznym rozumieniem ciała może odzwierciedlać ogólniejsze wzorce zróżnicowania społecznego, a nie być wyłącznie efektem samej praktyki jogi. This paper examines how young adults understand yoga and their own bodies, focusing on how practicing yoga can serve as a resource for constructing symbolic boundaries. While yoga is a form of physical activity, it also carries an inherent spiritual dimension. Drawing on Bourdieusian theories of sport, we argue that the practice and perception of yoga in relation to the body can shape one’s position within the social space. By exploring diverse interpretations of yoga – such as “physical activity”, “physical relaxation”, “a path to self-knowledge” or “mental cleansing” – and varying conceptions of the body – such as “an instrument”, “a temple”, or “an expression of identity” – among both practitioners and non-practitioners, this study reveals yoga’s potential to foster symbolic boundary-making. Crucially, this process appears to be shaped not only by participation in yoga but also by the class-based dispositions and cultural competencies that inform individuals interpret and engage with the practice. As the findings suggest, the distinction between instrumental and symbolic understandings of the body may reflect broader patterns of social differentiation rather than being solely attributable to the effects of yoga practice itself
Etyka w zawodzie terapeuty uzależnień – rola niestygmatyzującej postawy
Full text linkIndividuals addicted to psychoactive substances face a specific type of stigmatization. They are often viewed in terms that associate mental illness with criminality, labeling them as particularly dangerous. Mental health professionals also tend to support stereotypes about those affected by addiction, including perceived danger, unpredictability, and guilt. The stigma associated with substance use disorders is a major barrier preventing individuals from seeking and continuing treatment. This group faces stronger stigmatization compared to those with other mental disorders. The discrediting attribute is both the use of psychoactive substances as well as maintaining abstinence and treatment in a detox clinic. Those who were not socially stigmatized due to addiction may experience labeling and stigma by entering treatment, where they can be seen as “alcoholics” or “drug addicts.” Furthermore, therapists often assign and reinforce the “mentally ill” label through medical diagnoses, a label that persists even after treatment ends. Addiction remains a condition with a low therapeutic success rate. Increasingly, outdated therapy models and methods used to educate future therapists are seen as potential contributing factors. Expanding addiction therapist training to include topics related to the stigma of substance use dependence and strategies to counteract it, as well as introducing regular workshops for staff at rehabilitation centers, seems to be a solution worth consideration and study. It may improve one of the most important healing factors of psychotherapy—the therapeutic relationship—thus contributing to the increase in the effectiveness of addiction therapy.
Jednostki z problemem uzależnienia od substancji psychoaktywnych dotyka specyficzny rodzaj stygmatyzacji. Postrzega się je w kategoriach łączących chorobę psychiczną z przestępczością, nadając im etykietę ludzi szczególnie niebezpiecznych. Świadczący usługi w zakresie zdrowia psychicznego wzmacniają stereotypy na temat osób dotkniętych problemem uzależnienia, w tym postrzeganego niebezpieczeństwa, nieprzewidywalności i winy. Napiętnowanie związane z zaburzeniami wynikającymi z używania substancji psychoaktywnych stanowi główną przeszkodę w podejmowaniu i kontynuowaniu leczenia przez osoby uzależnione. Wskazana grupa społeczna jest silniej napiętnowana w porównaniu z chorymi na inne zaburzenia psychiczne. Atrybutem dyskredytującym jest zarówno używanie substancji psychoaktywnych, jak i utrzymywanie abstynencji oraz leczenie w poradni odwykowej. Osoby, które nie były społecznie stygmatyzowane z powodu nałogu, przez podjęcie leczenia w poradni bywają zdyskredytowane i ujawnione jako noszące piętno „alkoholika” czy „narkomana”. Dodatkowo etykietka osoby „chorej psychicznie” jest pacjentom nadawana i utrwalana przez terapeutów stawiających diagnozę medyczną, a pozostaje nawet po zakończeniu leczenia. Uzależnienie jest wciąż chorobą o niskim wskaźniku skuteczności terapii. Coraz częściej jako jedną z możliwych przyczyn wskazuje się korzystanie z przestarzałych modeli terapii, a także sposobów kształcenia przyszłych terapeutów. Rozbudowanie szkoleń na terapeutów uzależnień o tematykę stygmatyzacji osób z problemem uzależnienia i sposobów jej przeciwdziałania, a także wprowadzanie cyklicznych warsztatów wśród pracowników placówek odwykowych wydaje się być na obecną chwilę jednym z wartych rozważenia i zbadania rozwiązań. Może się to okazać istotne m.in. dla pogłębiania relacji terapeutycznej, która jest jednym z najważniejszych czynników sprzyjających wzrostowi skuteczności terapii.
 
Komu przysługują prawa autorskie do utworów sztucznej inteligencji? Analiza prawna
Full text linkThe text explores the legal and ethical challenges related to copyright protection for works generated by artificial intelligence (AI). In an era of rapid technological advancement, a crucial question emerges: who holds the copyright for works created autonomously by AI? The author presents two perspectives: viewing AI as an advanced tool without legal personhood or granting it an “electronic personality.” The text also examines the differences between copyright and droit d’auteur systems and analyzes current regulations concerning database protection. It emphasizes the need to adapt legal frameworks to address AI-generated works, ensuring a balance between economic interests, technological progress, and copyright protection.
Tekst analizuje wyzwania prawne i etyczne związane z ochroną praw autorskich do dzieł generowanych przez sztuczną inteligencję (SI). W erze intensywnego rozwoju technologicznego pojawia się kluczowe pytanie: kto jest właścicielem praw autorskich utworów tworzonych autonomicznie przez SI? Autorka przedstawia dwa podejścia: traktowanie SI jako zaawansowanego narzędzia pozbawionego podmiotowości prawnej lub przypisywanie jej „osobowości elektronicznej”. Omawia również różnice między systemami prawnymi copyright i droit d’auteur oraz analizuje aktualne regulacje dotyczące ochrony baz danych. Wskazuje na konieczność dostosowania prawa do wyzwań wynikających z twórczości SI, aby zrównoważyć interesy ekonomiczne, rozwój technologii i prawa autorskie.
 
Feminatywy w języku czeskiej Polonii – przedstawienie wyników badania ankietowego
Full text linkThe article presents the results of a survey on the use of feminine forms, conducted among people of Polish descent living in the Czech Republic who speak both Czech and Polish. The study focuses on assessing the influence of the Czech language, in which feminine forms are more common, on the use and creation of feminine derivatives in Polish.
The author analyzes the mechanisms of interaction between the two language systems and attempts to determine the role of linguistic and cultural transfer in shaping the respondents’ native language. The study aimed to understand how the social and cultural context, along with the specific linguistic characteristics of Czech and Polish, affect language users’ preferences and attitudes toward feminatives.
Artykuł przedstawia wyniki badania ankietowego dotyczącego stosowania form feminatywnych, przeprowadzonego wśród osób polskiego pochodzenia mieszkających w Czechach, posługujących się zarówno językiem czeskim, jak i polskim. Badanie koncentruje się na ocenie wpływu języka czeskiego, w którym formy żeńskie są bardziej powszechne, na stosowanie i tworzenie żeńskich derywatów w polszczyźnie.
Autor tekstu analizuje mechanizmy przenikania się obu systemów językowych oraz próbuje określić rolę transferu językowego i kulturowego w kształtowaniu języka ojczystego respondentów. Celem przyświecającym badaniu była próba zrozumienia, w jaki sposób kontekst społeczny, kulturowy oraz specyficzne cechy językowe czeszczyzny i polszczyzny oddziałują na preferencje i postawy użytkowników języka względem feminatywów.
 
Implementacja koncepcji smart city w średnich miastach – analiza polityki miasta Rumia
Full text linkProgressive urbanization, the adverse effects of climate change, urban sprawl, and the misalignment of public services with the growth of urban centers represent some of the challenges faced by contemporary local governments. One of the responses to these issues has been the concept of sustainable urban development. Among the various implementation models, the smart city concept stands out by integrating key elements from other approaches. In both academic literature and smart city rankings, smaller urban centers are often overlooked in favor of large metropolitan areas. The aim of this study is to review the smart city concept, examine its applicability to small and medium-sized cities, identify barriers to implementation as described in recent research, and assess the extent to which Rumia – a medium-sized city in the Pomeranian Voivodeship – has introduced such initiatives. The study is based on a literature review and the analysis of key municipal documents: The 2023 Report on the State of the City of Rumia, The Rumia Development Strategy 2023–2032, and The Climate Change Adaptation Plan for the City of Rumia. The findings indicate that Rumia undertakes smart city initiatives, particularly within the domain of smart environment, through the development of renewable energy sources, water management systems, and climate adaptation strategies. However, significant barriers to the implementation of smart city solutions remain. This research highlights the relevance of the smart city concept for medium-sized urban areas and emphasizes the need to adapt such strategies to their specific conditions. The findings may serve as a reference point for other cities seeking to implement intelligent urban governance solutions.
Postępująca urbanizacja, negatywne skutki zmian klimatu, rozlewanie się miast i niedostosowanie usług publicznych do powiększania się owych ośrodków to jedne z bolączek współczesnych jednostek samorządu terytorialnego, na które odpowiedzią stała się idea zrównoważonego rozwoju miast. Jedną z koncepcji jej realizacji, zarazem łączącą to co najbardziej istotne w innych modelach, jest smart city. W literaturze przedmiotu oraz rankingach miast inteligentnych mniejsze ośrodki miejskie są pomijane na rzecz metropolii. Celem pracy jest przegląd koncepcji smart city w odniesieniu do małych i średnich miast, zidentyfikowanie w aktualnych badaniach barier we wdrażaniu rozwiązań tej koncepcji oraz próba określenia, w jakim stopniu Rumia, miasto średniej wielkości w województwie pomorskim, wprowadza owe projekty. Badanie opiera się na przeglądzie literatury oraz analizie najistotniejszych z perspektywy pracy dokumentów miejskich: Raportu o stanie Miasta Rumi w 2023 roku, Strategii Miasta Rumia 2023–2032 i Planu adaptacji do zmian klimatu. Wyniki wskazują, że Rumia podejmuje działania w ramach smart city, szczególnie w zakresie smart environment, poprzez rozwój odnawialnych źródeł energii, gospodarkę wodną oraz strategię adaptacji do zmian klimatu. Istnieją jednak istotne bariery we wdrażaniu rozwiązań z zakresu miast inteligentnych. Przeprowadzone badanie podkreśla znaczenie idei w kontekście miast średniej wielkości oraz wskazuje na potrzebę dostosowania koncepcji smart city do ich specyficznych uwarunkowań. Wyniki mogą stanowić punkt odniesienia dla innych ośrodków miejskich wdrażających elementy inteligentnego zarządzania miastem.
 
Spomenik, czyli manifestacja nowoczesności w Jugosławii
Full text linkThe article analyzes the role of spomeniks as manifestations of modernity in Yugoslavia, highlighting their significance in political, cultural, and artistic contexts. These monumental memorials, erected between 1950 and 1980, were not only intended to commemorate the struggles of Yugoslav nations during World War II but also to symbolize the socialist ideology and Yugoslavia’s ambition to create its identity between East and West. The article discusses the influence of brutalism and socmodernism on the form of these structures, as well as the contributions of prominent sculptors and architects such as Bogdan Bogdanović, Dušan Džamonja, Miodrag Živković and Vojin Bakić. The analysis also includes four representative monuments: the Stone Flower in Jasenovac, the Monument to the Revolution of the People of Moslavina in Podgarić, the Sutjeska Battle Memorial Complex in Tjentište, and the Monument to the Uprising of the People of Banija and Kordun in Petrova Gora. The article explores the historical context of their creation, their symbolism, and their role in shaping Yugoslav national identity. The conclusion reflects on their contemporary perception and their role in popular culture. The article emphasizes that spomeniks serve not only as testimonies to the utopian vision of Yugoslavia’s modernity but also as unique works of architecture and art that continue to captivate new generations with their remarkable forms.
Artykuł analizuje rolę spomeników jako manifestacji nowoczesności w Jugosławii, ukazując ich znaczenie w kontekście politycznym, kulturowym i artystycznym. Monumentalne pomniki, wznoszone w latach 1950–1980, miały nie tylko upamiętniać walkę narodów jugosłowiańskich podczas II wojny światowej, ale także symbolizować ideologię socjalistyczną oraz ambicję Jugosławii do kształtowania własnej tożsamości na arenie światowej, sytuującej się pomiędzy Wschodem a Zachodem. W artykule wskazano wpływ brutalizmu i socmodernizmu na formę tych obiektów, a także omówiono zaangażowanie czołowych rzeźbiarzy i architektów, takich jak Bogdan Bogdanović, Dušan Džamonja, Miodrag Živković i Vojin Bakić w tworzenie spomeników. Przeprowadzono analizę czterech reprezentatywnych pomników: Kamienny Kwiat w Jasenovacu, pomnik Rewolucji Ludu Moslaviny w Podgariću, kompleks pomnikowy bitwy pod Sutjeską w Tjentište oraz pomnik Powstania Ludu Baniji i Kordunu w Petrovej Gorze. Przedstawiono kontekst historyczny ich powstania, symbolikę oraz znaczenie w procesie kształtowania jugosłowiańskiej tożsamości narodowej. W zakończeniu podjęto refleksję nad ich współczesnym odbiorem i rolą w kulturze. Artykuł podkreśla, że spomeniki stanowią nie tylko świadectwo utopijnej wizji nowoczesności Jugosławii, ale także wyjątkowe dzieła architektury, które wciąż fascynują kolejne pokolenia swoją niesamowitą formą.
 
Social initiatives as a factor of social economy growth
Full text linkThe article explores the impact of social initiatives on the development of the social economy, using the example of the «IHelpBox» project aimed at supporting homeless animals in the city of Khmelnytskyi. The social economy plays a crucial role in ensuring sustainable societal development, resource distribution, and fostering social responsibility among businesses and citizens. One of the key initiatives integrating both environmental and social aspects is the installation of automatic feeders for homeless animals, operating on the principle of recycling plastic bottles. The research methodology includes an analysis of modern approaches to addressing the issue of homeless animals, an assessment of the impact of innovative solutions on the social economy, and an exploration of opportunities to integrate such initiatives into urban management. The «IHelpBox» project contributes to reducing the number of homeless animals, improving the city’s sanitary conditions, increasing the level of environmental responsibility among residents, and engaging the community in social initiatives. The article demonstrates that such social projects align with the UN Sustainable Development Goals, particularly in relation to sustainable cities, responsible consumption, climate action, and partnerships for goal achievement. The CANVAS model, used to structure the project, allows for an assessment of its effectiveness, key resources, stakeholders, and potential funding sources. The study highlights that social initiatives are an essential tool for developing the social economy, as they contribute to improving citizens’ living conditions, fostering a culture of social responsibility, and maintaining ecological balance
Od PRL-owych „okazji” po współczesne wyścigi autostopowiczów. Przeobrażenia kulturowe w obrębie polskich praktyk transportowych od końca lat 50
Full text linkThe article explores the transformations within Polish hitchhiking from the era of the Polish People’s Republic to the present. Using ethnographic interviews as research material, the author compares the experiences of hitchhikers from different generations, traveling across various historical periods. The key comparative categories on which the researcher focuses are the motivations and specifics of the journeys undertaken, as well as the benefits and conclusions drawn from them. The analysis of changes within the phenomenon of hitchhiking serves as a starting point for broader reflections on the overall transformations in transportation practices. The researcher undertakes their interpretation to demonstrate that the phenomenon of hitchhiking accurately reflects the cultural processes occurring over the years and can serve as a valuable indicator of social changes.The article explores the transformations within Polish hitchhiking from the era of the Polish People’s Republic to the present. Using ethnographic interviews as research material, the author compares the experiences of hitchhikers from different generations, traveling across various historical periods. The key comparative categories on which the researcher focuses are the motivations and specifics of the journeys undertaken, as well as the benefits and conclusions drawn from them. The analysis of changes within the phenomenon of hitchhiking serves as a starting point for broader reflections on the overall transformations in transportation practices. The researcher undertakes their interpretation to demonstrate that the phenomenon of hitchhiking accurately reflects the cultural processes occurring over the years and can serve as a valuable indicator of social changes.The article explores the transformations within Polish hitchhiking from the era of the Polish People’s Republic to the present. Using ethnographic interviews as research material, the author compares the experiences of hitchhikers from different generations, traveling across various historical periods. The key comparative categories on which the researcher focuses are the motivations and specifics of the journeys undertaken, as well as the benefits and conclusions drawn from them. The analysis of changes within the phenomenon of hitchhiking serves as a starting point for broader reflections on the overall transformations in transportation practices. The researcher undertakes their interpretation to demonstrate that the phenomenon of hitchhiking accurately reflects the cultural processes occurring over the years and can serve as a valuable indicator of social changes
Archaeological and Ethnographical Collections from the Americas in the National Museum of Denmark: From the Royal Kunstkammer in the 17th century to the Present Day – An Overview
Full text linkThis article provides an overview of the history of the American collections from the Copenhagen Kunstkammer (1650–1820). Owing to the foresight of court officials, the collection’s valuable materials were preserved rather than dispersed after the Kunstkammer’s dissolution. Once regarded merely as curiosities, these objects were later systematically classified by type and place of origin, forming the foundation of what would become the Ethnographical Department of the National Museum of Denmark.This article provides an overview of the history of the American collections from the Copenhagen Kunstkammer (1650–1820). Owing to the foresight of court officials, the collection’s valuable materials were preserved rather than dispersed after the Kunstkammer’s dissolution. Once regarded merely as curiosities, these objects were later systematically classified by type and place of origin, forming the foundation of what would become the Ethnographical Department of the National Museum of Denmark.This article provides an overview of the history of the American collections from the Copenhagen Kunstkammer (1650–1820). Owing to the foresight of court officials, the collection’s valuable materials were preserved rather than dispersed after the Kunstkammer’s dissolution. Once regarded merely as curiosities, these objects were later systematically classified by type and place of origin, forming the foundation of what would become the Ethnographical Department of the National Museum of Denmark