Revistas da Unilab (Univ. da Integração Internacional da Lusofonia Afro-Brasileira)
Not a member yet
1125 research outputs found
Sort by
Práticas pedagógicas na educação para o desenvolvimento sustentável na Escola Primária Completa da Fepom: Pedagogical practices musustainable Development mucomplete Primary School yeFepom
O presente artigo intitulado Práticas Pedagógicas na Educação para o Desenvolvimento Sustentável na Escola Primária Completa da Fepom, tem como objetivo geral analisar as práticas pedagógicas aplicadas na educação para o desenvolvimento sustentável nos alunos do ensino básico. A pesquisa é qualitativa e teve com técnicas de recolha de dados a entrevista e a observação participante. A análise feita aos dados recolhidos levou à conclusão de que, a escola faz o uso das práticas pedagógicas conservacionistas que consistem em dotar aos alunos ensinamentos que guiam na racionalização dos recursos naturais, mas também da prática pedagógica tecnicista e cognitivista. Estas práticas influenciam nos alunos, porque os mesmos reconhecem a importância de preservar o meio ambiente e participam nas atividades de limpeza e de plantio de arvores. Porém a escola não dispõe de um clube ambiental ou centros de reciclagem, onde as crianças possam aprender a diferenciar os diferentes tipos de resíduos para posterior reciclagem. Diariamente são deitados nas lixeiras vários objetos que podem servir para transformar em materiais didáticas, decorativos e recreativas para o processo de aprendizagem das próprias crianças. Igualmente, as escolas não dispõem de professores que incentivam as crianças a adotar uma consciência sobre a relevância da reciclagem para a melhor gestão do lixo. Ademais, a temática da educação ambiental não deve se centrar apenas em disciplinas das ciências naturais, pois deve ser uma matéria abordada de forma transversal.
***
Chinyorwa chino chine musoro unoti Pedagogical Practices in Education for Sustainable Development at Fepom Primary School, chine donzvo guru rekuongorora maitiro edzidziso anoitwa mudzidzo kuitira budiriro inoendera mberi muvadzidzi vedzidzo yepasi. Tsvagiridzo ndeyemhando uye yakashandisa nzira dzekuunganidza data senge kubvunzurudza uye kuona kwevatori vechikamu. Ongororo yakaitwa pane yakaunganidzwa data yakatungamira kumhedzisiro yekuti chikoro chinoshandisa nzira dzekuchengetedza dzidziso dzinosanganisira kupa vadzidzi dzidziso dzinotungamira kurongeka kwezviwanikwa, asiwo tekiniki uye cognitive pedagogical tsika. Aya maitiro anokanganisa vadzidzi, nekuti vanoziva kukosha kwekuchengetedza nharaunda uye kutora chikamu mukuchenesa mabasa uye kudyara miti. Zvakadaro, chikoro ichi hachina kirabhu yezvakatipoteredza kana nzvimbo dzekudzokorora, uko vana vanogona kudzidza kusiyanisa pakati pemhando dzakasiyana dzemarara kuti idzokororwe gare gare. Zuva rega rega, zvinhu zvakasiyana-siyana zvinokandwa mumabhini zvinogona kushandiswa kuvashandura kuita didactic, zvekushongedza uye zvekuvaraidza zvinhu zvekudzidzira kwevana pachavo. Zvakadai, zvikoro hazvina vadzidzisi vanokurudzira vana kuti vazive kukosha kwekugadzirisa marara kuitira kuti marara arambe ari nani. Pamusoro pazvo, nyaya yedzidzo yezvakatipoteredza haifanirwe kutariswa chete pazvidzidzo zvesainzi yechisikigo, sezvo ichifanirwa kutariswa nenzira yakachinjika
Educação escolar no contexto penitenciário moçambicano: percepção de reclusos, professores e gestores penitenciários: Dyondzo ya xikolo eka xiyimo xa khotso ra le Mozambique: mavonelo ya vabohiwa, vadyondzisi, vafambisi va swikolo na vafambisi va khotso
A literatura internacional e nacional tem-se debruçado sobre a educação ministrada nos estabelecimentos penitenciários, discutindo a sua relevância na ressocialização de cidadãos condenados. Tendo em vista abordar esta questão no contexto moçambicano, realizou-se uma pesquisa no Estabelecimento Penitenciário Provincial de Maputo, na qual explorou-se a percepção de reclusos, professores, direcção da escola e gestores penitenciários. Para tal, realizou-se um estudo qualitativo baseado em entrevistas semiestruturadas e análise documental, cujos dados foram tratados com base na análise temática e de conteúdo. Concluiu-se que a escola é vista como um espaço para aprender a ler e escrever, aumentar os conhecimentos, fazer valer o direito à cidadania, evitar a violência, conseguir emprego e uma melhor inserção na sociedade após a prisão. Porém, há desafios organizacionais e curriculares a considerar.
***
Matsalwa ya matiko ya misava na ya tiko ya kongomisiwile eka dyondzo ya xikolo leyi nyikiwaka eka swivandla swa khotso, ku kombisa nkoka wa yona eka ku hlanganisiwa ka vabohiwa eka vaaki. Leswaku ku xopaxopiwa mhaka leyi eka xiyimo xa le Mozambiki, ku endliwile ndzavisiso ekhotsweni ra Xifundzha xa Maputo, laha ku kambisisiweke mavonelo ya vabohiwa, vadyondzisi, vufambisi bya swikolo na vafambisi va khotso. Hi xikongomelo lexi, ndzavisiso wa sayense wu endliwile hi ku ya hi mimbulavurisano na nxopaxopo wa matsalwa, laha datha ya wona yi khomiweke hi ku ya hi nxopaxopo wa nhlokomhaka na nhundzu. Mimbuyelo ya ndzavisiso yi kombisa leswaku xikolo eka xiyimo xa khotso xi voniwa tanihi ndhawu yo dyondza ku hlaya ni ku tsala, ku engetela vutivi, ku tiyisisa mfanelo ya vaakatiko, ku sivela madzolonga, ku kuma ntirho na ku tlhelela lokunene ka mubohiwa eka vaaki endzhaku ka khotso. Hambiswiritano, ku ni mintlhontlho ya nhlengeletano ni ya kharikhulamu leyi faneleke yi tekeriwa enhlokweni
Por uma governação sustentável: o caso de Moçambique: Pur un governasão sustentode – kazu de Mosambike
Com este artigo, queremos aludir que o espírito de cidadania, a participação política, os movimentos sociais e as Organizações da Sociedade Civil (OSC) são meios indispensáveis para uma democracia participativa e, por via disso, para um desenvolvimento sustentável, pois suprem o défice da democracia representativa que, embora ela seja ainda relevante, não representa cabalmente as necessidades ou aspirações da sociedade. Portanto, o conceito de governação, neste trabalho, não é meramente restrito ao Governo, mas é, sobremaneira, aberto à sociedade civil. A partir deste ponto, sustentamos que, com a governação sustentável, todas as necessidades locais e iniciativas da sociedade são levadas em consideração, pois, ela considera pessoas como sujeitos do seu próprio destino, ou seja, cidadãos. Como metodologia, enveredamos pela abordagem qualitativa, tendo como técnicas de recolha de dados: a revisão da literatura análise documental e a participação em workshops. Moçambique, sendo um país com uma democracia ainda deficiente e incipiente, precisa de consolidar a participação política, pois é a condição sine qua non para uma governação sustentável, tendo como corolário uma sociedade menos desigual e mais justa social e economicamente.
***
Kese ertigu nôs kre aludi ke espiritu de sidadania, partisipasão pulítika, movimentus sosiais y Organizasões de Sosiedede Sivil (OSS) é un meiu indispensode pe un demokrasia partisipativa i, pe via dise, pe un dsenvolvimentu sustentável, poij ês te supri un défise de demokrasia reprezentativa ke, embora einda n é relevante, el n de representá Kabalmente kês nesesidedes lokais ou aspirasão de sosiedede. Purtente, konseite de governasão, nes traboi, n é meramente restrite pe Govern, ma é, sobremanera, eberte pe sosieded sivil. A partir dese ponte, nôs te sustentá ke, kon a governasão sustentável, tute kês nesesidedes lokal e inisiativa de sosiedad é levode ne konsiderasão, poij, el te Konsiderá pesoas kome sujeitus de sis própriu destine, ou seja, sidadãos. Kome metodolojia, nôs te enveredá pe un abordajem kualitativa, tende kome téknikas de rekolha de dados: revisão de literatura, análize dokumental y partsipasau n uorkxopes. Mosambike, sendu un peís Ke ten un demokrakia einda defisiente e insipiente, presizá konsolidá partsipasau pulítka, pur is el é kondisão sine kua non pe un governasão sustentode, tendu kome koroláriu un sosieded menus dezigual e mês justa sosial e eknomikamente
Debates literários no jornal A voz de Moçambique entre 1961 e 1964: literatura, censura, racismo: Kufundissana he um tsamba re izwi re Moçambique mumakore ye 1961 ne 1964: Mutauro, kuchoropodza, kurikutondoedza
The article dwells on cultural debates that took place, between 1961 and 1964, in the literary page «Artes e Letras» of the newspaper A voz de Moçambique, with focus on the critics to salazarist censorship, on the idea of Mozambican literature in opposition to literatura ultramarina (“overseas literature”) and on racism. It will especially focus on disputes. The first - originated from Rodrigues Júnior’s declarations on the existence of a literatura ultramarina, instead of Mozambican literature - resulted in a well-known polemic that opposed Rui Knopfli and Eugénio Lisboa to Alfredo Margarido.The second, that was initially published in the journal A tribuna, was between José Craveirinha and Sacadura Falcão. In that occasion, the mozambican writer desmantled racists thesis, defending cultural dignity of black people, as well as non-western cultural traditions.
****
Patchiguagua tchigo tchicha unza Machoco ye tsika dzakaphasiswa mumakore ye 1961 ne 1964, zviri pepha ne matauro, kuita, kunyora Ne Masoko yenguwa mu izwi re Moçambique zvirimukati me kuchoropodza, kurikutondoedza vzakavisua ngue Salazarista, Pafungua dzecutondoedza maitire ye adzari ye Moçambique, kurikusiya maitire ye ngua yakapinda, tingati ye racismo. Kurikupa muezanisso ne makuikui Mair, ye kutanga mahonere ya Rodrigues Júnior pamaererano ye maitire yekarekare.Virimukati me ma erenguerue hanyamasi munhika ye Moçambique, zvakabhara botso zvakazobara mukuti Rui Kropfli na Eugénio Lisboa azonde Alfredo Margarido.Ye Tchipire yakabunisua pahmene mu buco remasoco A Tribuna, zvakaizua ndi José Craveirinha na Sacadura Forcão, pangua yekuti munyori we Moçambique waipanguidza mafunguire ye ma racista, kuriku Kutenderana ne Tsika dze maboi ne Tsika dzepasitchigare dzisiripi dze Nhica dze azungu
Infância, oralidade e morte em Campo geral e Terra Sonâmbula: Huduku, kureketa ne kufa mumabhukhu Campo geral ne Terra Sonambula
The purpose of this essay is to establish a relationship between childhood, orality and death from the narratives Campo geral (1956), by the Brazilian writer João Guimarães Rosa and Terra sonâmbula (1992), by the Mozambican author Mia Couto, with the objective of demonstrating how the intersection of these elements contributes to the constitution of a peculiar language in the two narratives.
****
Basa iri rinotswaka kubatanidza nyaya yakaringana ne huduku, kureketa ne kufa burikidze ne nhorondo inowoneka mumabhukhu Campo geral (1956), re munyori weku bharaziri unozvi Joao Guimaraes Rosa ne Terra Sonambula (1992), rakanyorwha na Mia Couto, munyori weku M’sambiki, uyezve, basa iri rine chinangwa chekupangidzira kubatana, kana kuti, kuyanana kezvitsidzo zvinobatsira pakuwumba mutawuro wakanaka munhorondo mbiri idzi
Direito à cidade e cultura de paz: biopolítica, ambiente e direitos humanos em Aquarius: Fanelo ya doropa ni mahanhelo ya kurhula: Mahanyelo, tindau ni tifanelo ta vanhu a Aquarius
“Aquarius”, filme produzido em 2015, com estreia mundial em maio de 2016, no 69º Festival de Cannes, escrito e dirigido por Kleber Mendonça Filho, resulta de co-produção brasileira e francesa. É importante obra para análise do direito à cidade, a partir de uma perspectiva biopolítica, pois as dinâmicas sociais, econômicas e políticas retratadas pelo filme acontecem na realidade das cidades brasileiras e em várias outras do mundo. A opressão de pessoas pela disposição espacial e pela lógica especulativa imobiliária do sistema capitalista, é retratada no filme que apresenta o panorama socioeconômico brasileiro, nas intersecções gênero, raça e classe, nas diversas personagens e relações apresentadas. A obra versa sobre a insurreição de Clara, protagonista de 65 anos, mulher viúva, interpretada por Sônia Braga. Ela é a última moradora do “Edifício Aquarius”, Praia da Boa Viagem, em Recife, e recebe insistentes propostas da segunda maior construtora da cidade para a venda do seu apartamento, mas se recusa a vendê-lo, por nutrir afeto pelo espaço onde mora, sua localização e as memórias de sua vida ali insculpidas. O objetivo da construtora é a demolição do prédio para construção de um condomínio de luxo, inscrição do modus operandi do mercado imobiliário, em cuja órbita gravitam relações políticas, religiosas e midiáticas, configurando-se jogos complexos de poder que estruturam vidas nas cidades brasileiras. Marginalização, discriminação, necropolítica, gentrificação, deterioração ambiental e pobreza também são retratadas na obra, que se apresenta como um manancial para análises sobre Biopolítica, Ambiente e Direitos Humanos no contexto do Direito à Cidade.
***
“Aquarius” hi filme ndzi nga hambiwa e lembe la 2015, li nga yaxiwa hi Maio wa leme la 2016, ca 69º wa nkuyo wa Cannes, li na tsaliwa ni fambisiwa hi Kleber Medonca Filho, ri endziwile hi ku npfunissiwa hi Brasil ni França. A ntiro loyo uni lissima, eku xihaxiha ya fanelo la doropa, eku sunguna ha mayanhelo mapsua mahelano ni ya h munhu, la mabindzu ni milahu há tikweni, swi nga xaxametiwa eka filme leli, siku ri nwana ni li nwana eka madorapa ya Brasil ni ti ndau tinwana ta missaveni. A ku xanissiwa ka vanhu hikwalaho, ka ku pfumala ndau ya k haka, ni k dula ca suigotso hi koloyo ka layo mafumelo la mantsa ya ti Mali, swa komissiwa eka filme leli mahanhelo há vanhu ni mabindzu há Brasil, swiyi ni ku hambanhissiwa ca vavassati ni vanuna, lhongue ni xihimo e ka vanhu vo hambana hambana ni lhangano yu na kombissiwa. A ntiro loyo u Kombissa Clara wa 65 wa malembe, wansanti wanoni a Kombissiwaka e hi Sónia Braga, yena hi muhanhi wa ugamo a “Aquarius”Praia da boa viagem, ya Recife, minkari hikwayo a amukela a a mayonela aku xahissa a yindlu aki eka compone a vumbhiri hi k kuula hi hu haki, kambe Ana pfumele, hikuya a rhandza a ndau lihane ni leswako a ni a minakanho a leswi a nga swihanha. A kongomo a compone leyi, hi ku lhota a yindlu leyi yi gama yi haka, a yindlu hiwana ya lissima inga modus operandi ya bazara, dza swigotso, leyi ina ta kombissa, milawu há tiko, a yu khongueli, ni ku paluxa a mithiro a tikweni, ni mi mpalissano ya matimba, yi komissaka, a vtomi la madoropa ya Brasil. Uswete, ku tsonahatiwa, swi katisso swa rifu, ku sussiwa ka swissiana swi hekiwa tindau tinwana, ku ta la fuweke, ku yoniwa ka missava, ni uswete, na swona swa kombissiwa ca ntiro lowo, leswi swi endlaka, leswaku ku xopassissiwa,, ya mahhanhelo, ti ndawu ni tifanelo ta vanhu mahelano ni fanelo ya doropa
Apresentação do Dossier “Cultura & Sociedade Que Literacia(s) para uma Justiça Económica e Social
A presença do Racionalismo Cristão na poesia do António Januário Leite: Presensa de Rasionalismu Kristão ne puezia de Antóne Januáriu Leite
Pretendemos, com este artigo, abordar o Racionalismo Cristão na poesia de António Januário Leite (1867-1930), natural do Paul, ilha de Santo Antão, Cabo Verde. Trata-se de um poeta que, após um período áurico na sua vida, experienciou momentos de grandes infortúnios. (Luz, 2019). Por essa razão, passou a tematizar uma certa negatividade e o questionamento do homem como “pretensiosa criatura que” não passa de um “nada”, que, por exemplo, podemos ler no poema “Humanidade”, onde nos mostra o seu desencanto com o mundo. Isso justifica a abordagem que passou a fazer do Racionalismo Cristão, uma filosofia espiritualista codificada por Luís de Matos (Cristão, 2015), como forma de salvação espiritual da humanidade.
****
Nôs te pretendê, kese ertige, abordá presensa de Rasionelismu Kristão ne puezia de Antóne Januáriu Leite (1867-1930), un pueta natural de Poul, ilha de Santu Antão, Kabu Verde. El te tratá de un pueta ke, depoj de un bon periúde ne vida, el experiensiá momentus de grendes infortúnius. Pur isu, el passá te tematizá un serta negetividede i kestionamentu du omen komu “pretensioza kriotura” ke n de pasá de un “nada”, ke, pur ezemplu, nôs podê êlê ne sê puema “umanidede”, ondê ke el te mostrá nôs sê dezenkontre k’mundu. Isu te justifiká a abordajen kel pasá te fezê de Rasionalismu Kristão, un filusufia espiritualista Kodifikode pe Luís de Matus (Kristão, 2015), komu salvasão espiritual de umanidede
Importância da Filosofia no desenvolvimento de Moçambique: desafios e perspectivas: Pyakupfunika kwa Cidziwizo kudziwa kwa kuluphirika na kuthuthuka kwa Mosambiki: kuwonesa mphanbvu na pinafunika
Importância da Filosofia no Desenvolvimento de Moçambique: desafios e perspectivas. Constitui o tema do artigo. O objetivo é de analisar a importância e a empregabilidade da Filosofia no processo de desenvolvimento em Moçambique. A filosofia não é uma especulação sobre um tema ou um domínio à parte. Ela tem as paixões de todo o mundo. Ela é vista como aquela forma de conhecimento humano que apresenta dificuldades de ser justificada a sua pertinência e indispensabilidade. Como explicar ao moçambicano a indispensabilidade da filosofia? A leitura e interpretação de livros constituíram a metodologia aplicada para a efectivação deste texto. Fazer o possível de formas que cada moçambicano perceba que Moçambique precisa de filósofos. Se queremos que o nosso país seja de valores e se desenvolva, deve-se apostar pela filosofia e sobretudo a filosofia do tipo científico.
****
Ndi cipfundziro wa ntemo. Thangwi ndi kufotokoza na pinafunika na mabasa a kupfuna cidziwizo kuthuthuka muno Mosambiki. Kupfuna kudziwa peno mapfudziro a cidzwizo nkhabe kulonga piyapedzi thangwi mapfundziro aneyo. Cidziwizo cisapfuna kuna anthu onsene apadziko. Cidziwizo cisawoneka kuti ndi udziwi kuna anthu anakhonda kudziwa upfundzi awa cidziwizo na kupfunika, anthu a mosambiki anapangwa tani kuti Cidziwizo cisapfunika kakamwedi? Kuwerenga na kuthumburudza mabuku. Ndi nsambo udacitiwa thangwi pawoneke tsamba ixi. Pisafunika munthu na munthu a mosambiki adziwe kuti mosambiki asafuna anyandezero a cidziwizo. Tingafuna kuti dziko yathu ikale na cilemedzo na kuthuthuka, pinafunka kupfundza cidziwizo makamaka cidziwiso cakuapfundza
A higiene social-humana como política de estado nos grandes centros urbanos: cidade de Salvador - Bahia: Social-human hygiene as a state policy in large urban centers: Salvador-BA
Esse artigo pretende discutir sobre a lógica do aprisionamento dos cidadãos jovens, pobres e negros dentro dos espaços públicos de cárcere privado. Dentro desse aporte investigativo, discute-se sobre os aspectos dicotômicos sociais e políticos de negação. Para tanto, atenta-se para as questões, na qual o povo negro encontra-se depreciados pela lógica do estigmatismo baseado no fenótipo. Através dessa incoerência integracionista, busca-se discernir sobre a concepção do conceito de alteridade, (princípio da dignidade humana), previsto no artigo 1º da constituição. São questionados o direito de ir e vir, prevista no artigo V, inciso XV, da constituição, bem como demais direitos dos cidadãos de negros. A cidade de Salvador, e o estado da Bahia, consubstanciou-se sobre a égide do panorama político racista, como outros centros urbanos. Nessa perspectiva, vem promovendo um gigantesco processo de higienização social, através do encarceramento de jovens negros ao longo de décadas, corroborada na lógica “Foucautiana” do vigiar e punir.
***
This article intends to discuss the logic of imprisoning Young, poor and black citizens within public spaces of private prison. Within this investigative contribution, the dichotomous social and political aspects of denial are discussed. Therefore, attention is paid to the issues in which black people are depreciated by the logic of stigmatism based on the phenotype. Through this integrationist inconsistency, we seek to discern the conception of the concept of otherness (principle of human dignity), provided for in article 1 of the constitution. The right to come and go, provided for in article V, item XV, of the constitution, as well as other rights of black citizens, are questioned. The city of Salvador, and the state of Bahia, was consolidated under the aegis of the racist political panorama, as urban centers. In this perspective, it has been promoting a gigantic process of social hygiene, through the incarceration of young black people over decades, corroborated in the “Foucaultian” logic of monitoring and punishing