Revistas da Unilab (Univ. da Integração Internacional da Lusofonia Afro-Brasileira)
Not a member yet
1125 research outputs found
Sort by
A língua Lingala no Congo-Kinshasa: o perfil sociolinguístico: Mokoto ya Lingala ya Congo-Kinshasa: maye matali bato na maloba
O presente artigo descreve as origens da língua Lingala, uma das línguas bantu faladas na República Democrática do Congo, na República do Congo, partes da República do Gabão, da República de Camarões, da República do Quênia e da República de Angola. Para além da África, o Lingala é falado na Europa por vários imigrantes africanos. Trata-se de uma língua com tradição escrita e com uma vasta produção literária. Para além disso, a língua Lingala é língua de ensino, o que a torna mais importante. De acordo com Nzoimbengene, o prefixo li- no nome ngala foi acrescido ao nome da língua (ngala) por missionários católicos da Congregatio Immaculati Cordis Mariae no século XX, por volta de 1901 quando queriam publicar gramáticas, dicionários, bíblias e torná-la língua da evangelização. A língua Lingala (classificação: C36d) é uma língua bantu que surgiu da variação da língua bobangi (classificação: C32), que é a mãe de todas as línguas das tribos das margens do Rio Congo. É uma língua que tende a se expandir além fronteiras devido ao estatuto de língua oficial e franca, especialmente no comércio.
****
Makomi eye ezali kolimbola ebandeli ya monoko ya Lingala, moko ya minoko ya Bantu oyo elobelamaka na mboka Congo-Kinshasa, Congo-Brazza-Ville, biteni ya Gabon, Cameroun, Kenya mpe République mpe ya Angola. Longola Afrika, Lingala elobamaka na bana ya Afrika ebele baye bafandi na Europa. Ezali monɔkɔ oyo ezali na bonkɔkɔ ya kokoma mpe oyo ezali na mikanda mingi. Lisusu, Lingala ezali monoko ya koteya, yango esalaka ete ezala na ntina mingi. Engebene na Nzoimbengene, ba mumpe ya likomba Immaculati Cordis Mariae babakisaki li- na liboso ya nkombo ngala na ekeke ya 20, pene na mobu 1901 ntango balingaki kobimisa gramere, diksionɛrɛ, biblia mpe kosala yango monoko ya kosakola nsango elamu. Monoko ya Lingala (babotiaka: C36d) ezali monoko ya Bantu oyo ebimaki na maye matali monoko ya Bobangi (babokiaka: C32), oyo ezali mama ya minoko nionso ya mabota na libongo ya ebale Congo. Ezali monoko oyo ezali na momesano ya kopanzana na ndelo mpo na ezalela na yango lokola monoko ya mboka bem ya bolobeli mikolo na mikolo, mingi mingi na mombongo.
Mulheres negras e a tomada de posição do jornalismo em notícias de crimes raciais
Esta pesquisa se baseia na análise de discurso, a fim de problematizar a tomada de posição jornalística diante de crimes raciais. Como objetivo específico, pretende-se identificar como a Folha de S.Paulo e o Portal de notícias G1 noticiaram o assassinato de Kathlen Romeu, ocorrido em 08 de junho de 2021. A jovem tinha 24 anos e foi vítima de uma operação policial. A partir dessa perspectiva teórico-metodológica e dos estudos sobre raça e racismo, discute-se a relação entre a questão racial e a função social do jornalismo. Os resultados da análise apontam que o jornalismo como instituição tem reproduzido racismo em seu discurso
A Escolhida dos Espíritos: Mapulu Kamayurá, Pajé e Visionária do Alto Xingu
O artigo apresenta a trajetória de vida de Mapulu Kamayurá, a primeira mulher pajé entre os povos do Xingu e a primeira mestra do Encontro de Saberes. Além de um resumo da sua biografia, é apresentada também uma transcrição comentada do seu relato visionário em que narra sua iniciação pelo espírito da Arraia grande
Teachers as transformative agents: an interview of retired teacher mwalimu gatheca from njumbi village, murang’a county. Kenya
The World Teachers day is celebrated globally on 5th October to highlight the rights, responsibilities and standards of teachers in their quest to impact the communities they live in. The first celebration of the World Teachers day was in 1994 to commemorate the anniversary of the adoption of the 1966 ILO/UNESCO Recommendation concerning the status of teachers around the globe (UNESCO[i]). According to UNESCO[ii] the theme for this year was, “The transformation of education begins with the teachers”. In Kenya celebrations were held in various education institutions right from basic to tertiary education. This is the one day, that a teacher is trending and several congratulatory messages are given to teachers by their learners. In this article, we celebrate a retired teacher Mwalimu Gatheca, who hails from a small rural community in Njumbi, which is located in the central part of Kenya. He is a respected elder in his community and though retired, he is not expired. He is still actively engaged in a transformative agenda in his community which has entailed harnessing energies of his community members who cut across gender, age and geographical divide.The World Teachers day is celebrated globally on 5th October to highlight the rights, responsibilities and standards of teachers in their quest to impact the communities they live in. The first celebration of the World Teachers day was in 1994 to commemorate the anniversary of the adoption of the 1966 ILO/UNESCO Recommendation concerning the status of teachers around the globe (UNESCO[i]). According to UNESCO[ii] the theme for this year was, “The transformation of education begins with the teachers”. In Kenya celebrations were held in various education institutions right from basic to tertiary education. This is the one day, that a teacher is trending and several congratulatory messages are given to teachers by their learners. In this article, we celebrate a retired teacher Mwalimu Gatheca, who hails from a small rural community in Njumbi, which is located in the central part of Kenya. He is a respected elder in his community and though retired, he is not expired. He is still actively engaged in a transformative agenda in his community which has entailed harnessing energies of his community members who cut across gender, age and geographical divide.
Prática Pedagógica uma ferramenta importante para a formação de professores em Angola: Isavu ci ndongusulu: isangala ci n’ciinza muna ulongukwa ku minlongisi mi N’gola.
O presente artigo apresenta o resultado de uma longa observação realizada em torno das atividades desenvolvidas na cadeira de prática pedagógica para a formação de professores de Língua Portuguesa, ministrada no curso de Ensino de Língua Portuguesa da EPD 1 da ULAN 2 . Para a sua efetivação,partimos do seguinte questionamento: que bases académico-metodológicas devem os estudantes estagiários possuir para exercer melhor as suas tarefas curriculares no PEA? Determinamos os seguintes objetivos, geral: fundamentar sobre as componentes pessoais e não pessoais do Processo de Ensino-Aprendizagem (PEA). Os específicos: i). apresentar reflexões académicas baseadas na observação, no âmbito do estágio, a partir da cadeira de prática pedagógica. Ii). perceber o grau de motivação dos estudantes após o exercício da atividade de estágio profissional. Baseamo-nos numa metodologia qualitativa, sendo a entrevista com a técnica optada para se colher os dados. Com este trabalho foi possível trazer valiosas reflexões e conceitos tangentes ao PEA da cadeira de prática pedagógica. Foi também percetível o grau de motivação e satisfação dos estudantes após o estágio, traduzindo claramente a necessidade da vinculação da teoria com a prática.
***
m’samu (Fyote): Libungu benyali limonisa unvutu l’ukenguelelu lu laamba muna m’pwasa bisalu bisalemena muna ikalu ci isavu ci ndongusulu muna longukwu kumi m’longuisi mi mbeembo i cimputu, ilyatusulwa mu ulongukwa ku cimputu kuna EPD/ULAN. Muna lucindusulu lwandi, t’unangukwini muna nzuku-cyuvu: nsimukunu izi nzila zi ndongusulu mbisi ba bana-ba-nzo m’kaanda bu mbelukulu bufweene baka bwinji ba salila bubote bisalu bi ndyatusulu mpangulu i ndongusulu-i’luzaabu? T’uzenguisi biswisi, ci mbundulu: Usundulwa bifwanya bi cibuntu ai bikambwa bubuntu bu mpangulu i ndongusulu-i’luzaabu. Bimpila: i. Umonisa zimbanzeminu lu nzo m’kaanda nsimukunu muna l’ukenguelelu muna mbelukulu, tonina muna ikalu ci isavu ci ndongusulu. ii. Uzimukwa ikunku ci mayanji va m’twala isavu ci m’fyengu lubelukulu. Tu vukemena muna nzila zi m’tindi, mukubá ti Byufu bi umoko bwau bundwenji bu isalu tu solizi muna koywa kundi li usavu. Muna isalu benyaci, tu bakizi twala zimbanzeminu ai mayndu ma lubaambu lu mpangulu i ndongusulu-i’luzaabu muna ikalu ci isavu ci ndongusulu. Tu bakuli ivaandi ikunku ci mayanji ai lusakumunu lu bana ba nzo m’kaanda va m’twala isavu ci lubelukulu, cinsundula cezeze ci m’cinzi u luyobiku lu ntubulu munu ay m’pangulu
Elite política na Guiné-Bissau: formação e recriação: Political elite in Guinea-Bissau: formation and recreation
Existem, em todas as sociedades humanas, alguns segmentos sociais que resguardam certos privilégios e possuem maiores facilidades em termos de mobilidade social, devido ao seu capital social, político, econômico, religioso, cultural e/ou educacional. O exercício analítico em torno da representação e construção da realidade social constitui uma preocupação dos homens ao longo da história, e nessas construções e representações sociais, o termo elite é, e continuará a ser, uma das que, desde as suas primeiras elaborações, vem tendo reformulações, devido a sua natureza controversa entre os acadêmicos, pelas múltiplas formas de abordagem dos estudiosos ao tema. Este artigo propõe analisar o processo de formação e recriação da elite política na Guiné-Bissau. Além disso, por proposta um breve “estado de arte” dos estudos das elites, aprofundando-se na questão das elites em África e, em especial, na Guiné-Bissau. Buscou-se compreender os mecanismos pelos quais se cria e recria esta elite; as suas estratégias de distinção e manutenção da sua posição social. Utilizou-se uma abordagem qualitativa, de análise da produção bibliográfica existente sobre o tema, com o objetivo de criar uma análise que estabeleça um “estado da arte” sobre a questão. Os resultados evidenciam que no contexto guineense, a elite política emergiu em contextos distintos e foi influenciada pelas práticas culturais endógenas africanas, arabo-muçulmanas e europeia-cristãs.
****
I tem, na tudu sociedadi di pekaduris, certos grupos ku ta konsigui manti certus diritus ku ta pirmiti elis tene facilidadi dentru di ce kumunidadi, pabia di ce ce kapital social, político, econômico, religioso, cultural i/ou educacional. Papia sobri representason i kumpu realidadi social i di preukupason di pecaduris disna ki história, i ne kumpu e representason social, termo elite i sedu, i na continua sedu, um di kilis ki, disna ki kunsa pensadu, i continua na n’ganha nobu forma, pabia di contradison ku existi entri acadêmicos i di manga di formas ki ta abordadu pa kilis ku ta studal. Es artigu i na misti analisa kuma ki acontici formason i reformason di elite política na Guiné-Bissau. Pa kila, i na tenta comprendi kuma ku es grupu ta surgi i kuma ku e ta consigui surgi di nobu; kal ki manera ku ta fasi elis e sedu diferenti i kuma ke ta manti se pusison na sociedadi. Pa fasi e tarbadju i usadu método qualitativo, di analisi di tarbadjus ku tarbadja ku es tema. Resultadus ta mostra di kuma, na Guiné-Bissau, elite política criadu na diferentis mumentus i tambi i tene influencia di praticas culturais di africanus, di arabi-musulmanus i di kriston-europeu.
Os fundamentos de mudança de modelos de formação de professores do ensino básico em Moçambique: Masungulo ya ku txintxa timodeli ta ndzetelo wa vadyondzisi va dyondzo ya masungulo a Moçambhiki
The present article addresses the fundamentals of change of models of teacher training in basic education in Mozambique, being developed with the purpose of identifying some models of teacher training in basic education, used in Mozambique since the colonial era until the current model and verify their influence on the trained teacher. The study analyzes and discusses some training models implemented in basic education after independence. It also describes some of the fundamentals that dictated the use of each model of teacher training, as well as the characteristics and similarities between the models presented in this study and the models proposed by kincheloe. For the foundation of this study, a qualitative methodology of descriptive nature was followed allied to the documental and bibliographic analysis based on several authors and on some official documents that rule laws of the national system of education on the subject. After the literature review, a reflection is made about the fundamentals of change of each model presented. The reflection of this study made it possible to realize that the different models of basic education teacher training can influence the quality of education. By addressing the topic, it is expected to contribute to the initial training of elementary school teachers.
Key words: teacher training; training models; education system.O presente artigo aborda os fundamentos de mudança de modelos de formação de professores do ensino básico em Moçambique, sendo desenvolvido com a finalidade de identificar alguns modelos de formação de professores no ensino básico, usados em Moçambique desde a era colonial até ao modelo em vigor e verificar a influência dos mesmos, sobre o professor formado. O estudo analisa e discute sobre alguns modelos de formação implementados no ensino básico após a independência. Descreve igualmente, alguns fundamentos que ditaram o uso de cada modelo de formação de professores, como também as características e semelhanças entre os modelos apresentados neste estudo e os modelos propostos por kincheloe. Para a fundamentação deste estudo seguiu-se uma metodologia de orientação qualitativa de natureza descritiva aliado a análise documental e bibliográfica baseada nos diversos autores e em alguns documentos oficias que regem leis do sistema nacional da educação sobre o assunto. Depois da revisão da literatura, é feita uma reflexão sobre os fundamentos de mudança de cada modelo apresentado. A reflexão deste estudo foi possível perceber, que os diferentes modelos de formação de professores do ensino básico, podem influenciar na qualidade do ensino. Ao abordar sobre o tema espera-se um contributo na formação inicial dos professores do ensino básico.
***
Atikili leyi yi langutana na masungulo ya ku cinca ka timodeli ta ndzetelo wa vadyondzisi eka dyondzo ya masungulo a Mozambique, leyi tumbuluxiwaka hi xikongomelo xo kuma timodeli tin’wana ta ndzetelo wa vadyondzisi eka dyondzo ya masungulo, leyi tirhisiwaka eMozambique ku sukela eka nguva ya vukoloni ku ya eka modele wa sweswi na ku tiyisisa nkucetelo wa tona eka mudyondzisi la leteriweke. Dyondzo yi xopaxopa no xopaxopa timodeli tin’wana ta ndzetelo leti tirhisiweke eka dyondzo ya masungulo endzhaku ka ku tiyimela. Yi tlhela yi hlamusela masungulo man’wana lama leriseke matirhiselo ya modele wun’wana na wun’wana wa ndzetelo wa vadyondzisi, xikan’we na swihlawulekisi na ku fana exikarhi ka timodeli leti nyikiweke eka ndzavisiso lowu na timodeli leti ringanyetiweke hi Kincheloe. Eka masungulo ya ndzavisiso lowu, ku landzeriwile endlelo ra ku kongomisa ka xiyimo xa muxaka wo hlamusela, leri hlanganisiweke na nxopaxopo wa matsalwa na bibliyografiki lowu simekiweke eka vatsari vo hlayanyana na le ka matsalwa man’wana ya ximfumo lama lawulaka milawu ya sisiteme ya rixaka ya dyondzo eka mhaka leyi. Endzhaku ko pfuxeta matsalwa, ku anakanyisisa hi masungulo ya ku cinca eka modele wun’wana na wun’wana lowu nyikeriweke. Ku kombisiwa ka ndzavisiso lowu swi endle leswaku swi koteka ku vona leswaku timodeli to hambana ta ndzetelo wa vadyondzisi wa dyondzo ya masungulo ti nga khumba khwalithi ya ku dyondzisa. Hi ku tshinelela dyondzo leyi, ku hoxa xandla ku languteriwile eka ndzetelo wo sungula wa vadyondzisi va dyondzo ya masungulo.
Como nasceu um escritor: caminhos e perspectivas
Nasceu em Xai-Xai a 23 de Outubro de 1951. Doutor Honoris Causa em Literatura e Filosofia, pela Cypress International Institute University do Texas (EUA); Licenciado em Direito pela Faculdade de Direito da Universidade Eduardo Mondlane; Licenciado em Linguística pela Faculdade de Letras (actual Faculdade de Letras e Ciências Sociais) da UEM; Curso de Estudos Portugueses pela Faculdade de Letras da Universidade de Lisboa. Membro efectivo da Associação dos Escritores Moçambicanos e seu antigo Secretário-Geral; Membro Honorário do CEMD; Membro Honorário do MIL, Embaixador Cultural da Unión Hispanomundial de Escritores – UHE Moçambique; Membro (na vertente da lusofonia) da IMA. Sua poesia é plácida e romântica, apresentando a mulher amada como refúgio
Como o Correio das Artes “desocultou” o quilombo - Caiana dos Crioulos: Komu korreiu de Arte “dezolkultou” o Kilombu – Kaiana dus Krioulus
O presente trabalho visa resgatar a reportagem “Um quilombo esquecido”, de Ivaldo Falconi e o seu conjunto de fotografias, assinadas por Gilberto Stuckert. A reportagem foi publicada na década de 1940 no suplemento literário “Correio das Artes”, do jornal A União, da Paraíba. Considerada uma das fontes documentais mais antigas sobre a comunidade quilombola de Caiana dos Crioulos, este documento revela o papel da imprensa na modificação dos modelos socio-culturais, antecipando o reconhecimento político de práticas e de comunidades pouco conhecidas.
***
Ese troboi te pretendê resgatá a reportagen “Un kilombu eskeside”, de Ivaldu Falconi i un konjunt de fotogrefias, assinode pe Gilbert Stuckert. Ese reportagen foi publikode ne dékada de 1940 nu suplementu literáriu “korreiu de Artes”, de jornal A Uniãu, de Paraíba. Considerode un de kês fontes dokumentais mês entig sobre Komunidede kilômbola de Kaiana dus krioulus, ese dokumente te revelá pepel de imprensa ne modifikasão de modelus sósio.kulturais, antesiponde, esin, rekonhecimentu polítiku de prátikas e de komunidedes poke konteside