Revistas da Unilab (Univ. da Integração Internacional da Lusofonia Afro-Brasileira)
Not a member yet
1125 research outputs found
Sort by
Qualidade de ensino e construção de conhecimento no Ensino Superior no Laboratório de Química da Universidade Púngue : Estudo de caso : Quality of teaching and construction of knowledge in Higher Education at the Chemistry Laboratory of the Púnguè University: Case study
Nas aulas de química as atividades práticas são de extrema importância para aprendizagem na universidade, dos conteúdos tratados teoricamente necessitam de uma concretização pela prática, o presente artigo teve como objetivo diagnosticar os estudantes e docentes de química da unipúnguè em relação as práticas vivenciadas no laboratório. Os pensamentos trazidos ditam uma experiência educativa significativa, neste cruzamento entende – se no laboratório é o espaço propício as aprendizagens. Salienta se ainda o laboratório não tem o espaço suficiente que atende à demanda da instituição, as condições dos equipamentos ainda faltam por adequar as experiências para a realização de pesquisa, concretizou se por método quantitativo e qualitativo e foi aplicado o questionário, usou se ainda a revisão bibliográfica composta por livros e dissertações. Os resultados demostram sinais positivos no uso de laboratório os estudantes têm participado. Os docentes garantem em aperfeiçoar cada vez mais no processo juntar aulas teóricas e práticas para garantir a experiência no processo de ensino e aprendizagem.
***
In chemistry classes, practical activities are extremely important for learning at university. The theoretical content needs to be put into practice. This article aimed to diagnose the practices experienced in the laboratory by students and teachers of chemistry at Unipúnguè. The thoughts presented dictate a significant educational experience. In this context, it is understood that the laboratory is the ideal space for learning. It is important to note that the laboratory does not have enough space to meet the institution\u27s demands. The equipment conditions still need to be adapted to the experiments for conducting research. This was done using quantitative and qualitative methods, and a questionnaire was applied. A bibliographic review of books and dissertations was also used. The results show positive signs in the use of the laboratory, and the students have participated. The teachers guarantee that they will increasingly improve the process by combining theoretical and practical classes to ensure experience in the teaching and learning process
A Cultura Macua, Globalicação e a Transmissão do Conhecimento: Utamaduni wa Macua, Utandawazi na Usambazaji wa Maarifa
Moçambique é um mosaico cultural espalhado nas várias regiões até localidades, que se manifestam ainda de forma tradicional. A este respeito Moto (2016) afirma que "Moçambique é País (Nação) repositório de vida e de uma cultura de tipo tradicional". Neste trabalho pretende compreender o peso do fenômeno globalização nesta cultura, inserida neste Moçambique com vasto e diversificados aspectos culturais. No estudo elegeu-se a abordagem qualitativa, tendo-se optado pelo paradigma interpretativo, com recurso à consulta bibliográfica com o auxílio da observação direta do modo de vida dos elementos desta etnia que se encontra espalhada no território moçambicano. A pesquisa trouxe como resultados principais, o fato de a abertura da comunidade ao mundo exterior, ela ficar exposta a influxo de elementos externos, a globalização. Nesta comunidade as adolescentes são sujeitos a ritos de iniciação em momentos diferentes, para algumas mais cedo aos onze ou doze anos e para outras aos catorze ou dezesseis anos. Estes costumes fertilizam a mudança do comportamento das crianças submetidas aos ritos de iniciação. Elas começam a comportar-se como adultas, em resultado da aplicação servil dos conhecimentos ministrados na “escola” de ritos de iniciação e consequentemente os fenômenos de gravidezes precoces e os casamentos prematuros. Esta situação hipoteca os esforços de educação formal de crianças nesta comunidade.
****
Msumbiji ni maandishi ya kitamaduni yaliyoenea katika maeneo mbalimbali na hata maeneo, ambayo bado yanajidhihirisha kwa njia ya kitamaduni. Kuhusiana na hili, Moto (2016) anasema Msumbiji ni nchi (taifa) ambayo ni hifadhi ya maisha na utamaduni wa jadi. Kazi hii inalenga kuelewa uzito wa jambo la utandawazi katika utamaduni huu, ulioingizwa nchini Msumbiji wenye nyanja kubwa na tofauti za kitamaduni. Katika utafiti huo, mbinu ya ubora ilichaguliwa, ikichagua dhana ya ufasiri, kwa kutumia mashauriano ya kibiblia kwa usaidizi wa uchunguzi wa moja kwa moja wa njia ya maisha ya vipengele vya kabila hili ambalo limeenea katika eneo la Msumbiji. Matokeo makuu ya utafiti yalikuwa ukweli kwamba jinsi jamii inavyojifungua kwa ulimwengu wa nje, inakuwa wazi kwa utitiri wa mambo ya nje, utandawazi. Katika jamii hii, vijana hupitia mila ya jando kwa nyakati tofauti, kwa wengine mapema kama miaka kumi na moja au kumi na mbili na kwa wengine mapema kama miaka kumi na nne au kumi na sita. Mila hizi huzaa mabadiliko ya tabia ya watoto wanaofanyiwa unyago. Wanaanza kuishi kama watu wazima, kama matokeo ya utumizi wa utumwa wa maarifa yanayofundishwa katika "shule" ya ibada za jando na kwa hivyo matukio ya ujauzito wa mapema na ndoa za mapema. Hali hii inadhoofisha juhudi za elimu rasmi za watoto katika jamii hii
Estratégias de Desenvolvimento em Moçambique: Caso Corredor de Desenvolvimento Norte e Suas Implicações Socioeconómicas Para o Distrito de Cuamba: Makhalelo a wunnuwiha elapo y’omosambique: mahusiheryo a’wunnuwihiwa ilapo s’omokoni s’omasambique ni makhalelo anakhumela wa muteko yowo veri wa eDistrito y’oKwamba
Este artigo tem por objetivo analisar as estratégias do desenvolvimento socioeconómico do distrito de Cuamba em relação ao corredor norte. O interesse pela pesquisa parte da seguinte questão quais são as implicações socioeconómicas do corredor do norte em relação as estratégias de desenvolvimento para o distrito de Cuamba? Se o Distrito de Cuamba é o centro de confluência das linhas que perfazem o corredor norte então deveria impulsionar a sua economia pelo fluxo de bens e serviços. Se as estratégias de desenvolvimento do corredor norte forem em consonância com as políticas locais de desenvolvimento maior serão os ganhos da população local. Quanto á metodologia, a pesquisa é qualitativa do tipo hermenêutico, associado a várias técnicas de investigação tais como: análise documental, e entrevistas e observação direta. Quanto aos resultados logrou-se perceber que o governo local tem articulado com as concessionárias do corredor-Norte projetos de desenvolvimento das comunidades no distrito em termos de promoção de fomento a agricultura; As politicas desenhadas pela CDN e CLN não refletem ou seja têm lacunas na componente da responsabilidade social impactando assim um desenvolvimento meio visível. Ora vejamos as receitas tributárias da CDN e CLN são canalizadas a Nampula, sem o retorno ao distrito de Cuamba logo não resta dúvida que o seu contributo em termo de indicador de desenvolvimento no distrito de Cuamba não é notório.
***
Marepelo yala enakwela ohuserya ni osuweliha makhalelo awunnuwiha ni muhakhu ni orela veri wa atxhu mwelaponi yoKwamba, veri wa txantxi yole onlapuwa elapo yomokoni ophierya yoNakala. Mwaha wa marepelo ala ori osuwela ari mwi txantxi yola akhaviheraka orela watxhu a’ilapo onaviraiyemo, naritho ari mwi governo oKwamba arino makhalelo nari ikano sa wunnuwiha elapo yoKwamba ivinyerakamo mutxantxi mumu. Hiha, annakhumelela makhoheryo ala: makhalelo tani awunnuwiha orela ni muhakhu wa elapo onapwanyeya veri wa txantxi nitho wa ikano sa governo oKwamba? Wona wi eDistrito yo Kwamba teri veri wa ilapo ulan’nayemo txantxi ni arampha akina anitxhaniwa “Corredor do Norte”, tiwi arampha omokoni, yanakweleya wi elapwene yela yoKwamba erele mwa a’nakoso ni miteko sawalapela atxhu. Mwa ohuserya mwahene yola, notxariha makhalelo a walakhana ni otaphulela sorempwa kalai t’atxhu akina, wakoha anamalapa ni asitokwene a elapo yele, nitho yeyo nonnahu ni mitho ahu. Womaliherani wa marepelo yala ohoneyavo wi governo onniwanana ni empresa yela ya txantxi akhaviheryaka atxhu veri wa imatxa, tiva impresa seiha initxaniwa CDN e CLN, henakhaviryasa athu a elapo yele. Ekina yokatxamiha ti wi atxhu yawo analiva musokho wamphula, hiha elapo woKwamba henaphuravo exthu
Analyse du paysage sociolinguistique urbain de Ziguinchor: metissage, creolite et cosmopolitisme: Cambar lalinu làkk si askanu Sigicoor : jaxasoo ci wàllu xeet, kerewolite ak xeet yu bari te wute
In Senegal, there are about nineteen ethnic groups for about forty languages spread over the whole country, with, however, majority locations for each group. In Casamance, in the south of Senegal, more precisely in Ziguinchor, the language group known as the forest peoples is mainly found. Data from the 2013 general population and housing census in Senegal indicate that the main ethnic groups are: the Joolas (57.8%), the majority group, the Mandinkas (11.10%), the Pulaar (10.5%), the Wolofs (3.9%), the Manjacks (3.5%), the Balantes (2.9%), the Sereers (2.70%) and the Mancagnes (2.4%). It may seem odd that the Baïnounk are not mentioned in this list of Ziguinchor\u27s "main ethnic groups" since, as we know, they founded Ziguinchor. This is because many Baïnounks now call themselves Joolas. A phenomenon that goes back, it seems, to the propagation of the myth of the Baïnounk curse. The Baïnounks are said to have been cursed by their king, Gana Sira Bana, whom they murdered by burying him alive after setting a trap for him at Birkama. Before his death, the king is said to have predicted an unhappy future and the gradual disappearance of the ethnic group. According to the myth, anyone who marries a Bainunk will never be rich. As a result, the Baïnounks took refuge in the Joola ethnic group. Ziguinchor, by virtue of its geographical position and its historical past, is at the confluence of several languages and cultures. This position gives it beyond the status of a socio-cultural and linguistic crossroads, and makes it one of the most cosmopolitan regions in Senegal. According to M. Dreyfus & C. Juillard (2004), the Ziguinchor region is much more multilingual than other regions in the north of the country. It is characterised by an \u27ethnic-linguistic\u27 diversity, a cosmopolitanism and a creolity that are the results of its historical process. However, it should be noted that not all the languages present in this urban area enjoy the same status. Thus, according to M. Dreyfus and C. Juillard, Casamance Creole with a Portuguese lexical base, forms a separate linguistic group. In any case, the sociolinguistic configuration of the urban space reveals that the people of Ziguinchor are multilingual and that they speak at least two of the country\u27s national languages.
The aim of this paper is to give an account of the linguistic and cultural diversity of the city of Ziguinchor, based on a sociolinguistic analysis.
Key words: Ziguinchor, sociolinguistics, creolity, cosmopolitanism, urban landscape.En el Senegal hay unos 19 grupos étnicos en unos 40 idiomas repartidos por todo el territorio, aunque cada grupo tiene su mayoría en los asentamientos. En Casamance, al sur de Senegal, más concretamente en Ziguinchor, se encuentra principalmente el grupo de lenguas llamado de los pueblos forestales. Los datos del censo general de población y vivienda de 2013 en el Senegal indican que las principales etnias son: los joolas (57,8%), grupo mayoritario, los mandinkas (11,10%), los pulaar (10,5%), los wolof (3,9%), los manjacks (3,5%), los balantes (2,9%), Sereers (2,70%) y Mancagnes (2,4%). Puede parecer curioso que los Baiounk no sean citados en esta lista de «principales etnias» de Ziguinchor ya que, como sabemos, fundaron Ziguinchor. Esto se explica por el hecho de que muchísimos Baiounks se dicen hoy Joolas. Un fenómeno que se remonta, al parecer, a la propagación del mito de la maldición de Baiounk. Los Baiounks serían maldecidos por su rey Gana Sira Bana, a quien asesinaron enterrándolo vivo, tras una trampa que le tendieron en Birkama. El rey, antes de morir, les habría predicho un futuro infeliz y la desaparición progresiva de la etnia. El mito dice que quien se casa con uno o una Baiounk nunca será rico. Así, los Baiounks se habrían refugiado en la etnia Joola. Ziguinchor, por su posición geográfica y su pasado histórico, se encuentra en la confluencia de varias lenguas y culturas. Este posicionamiento, además de conferirle el estatus de encrucijada sociocultural y lingüística, la convierte en una de las regiones más cosmopolitas de Senegal. Según el Sr. Dreyfus & C. Juillard (2004), la región de Ziguinchor es mucho más multilingüe que las demás regiones del norte del país. Se caracteriza por una diversidad «étnico-lingüística», un cosmopolitismo y una creolidad que son los resultados de su proceso histórico. Sin embargo, cabe destacar que no todas las lenguas presentes en este espacio urbano gozan de la misma condición. Así, el criollo casamançais, de base léxica portuguesa, forma, según el Sr. Dreyfus & C. Juillard, un grupo lingüístico aparte. En cualquier caso, la configuración sociolingüística del espacio urbano revela que el ziguinchorois es plurilingüe y que habla al menos dos idiomas locales del país. El objetivo de esta contribución es reflejar la diversidad lingüística y cultural de la ciudad de Ziguinchor, a partir de un análisis sociolingüístico.
Palabras llave : Ziguinchor, sociolingüística, criollismo, cosmopolitismo, paisaje urbano.Au Sénégal, on dénombre environ dix-neuf groupes ethniques pour une quarantaine de langues réparties sur toute l’étendue du territoire, avec, cependant, des lieux d’implantation majoritaire pour chaque groupe. En Casamance, au sud du Sénégal, plus précisément à Ziguinchor, on retrouve principalement le groupe de langues dit des peuples forestiers. Les données issues du recensement général de la population et de l’habitat de 2013, au Sénégal, renseignent que les principales ethnies sont : les Joolas (57,8%), groupe majoritaire, les Mandinkas (11,10%), les Pulaar (10,5%), les Wolofs (3,9%), les Manjacks (3,5%), les Balantes (2,9%), les Sereers (2,70%) et les Mancagnes (2,4%). Il peut paraître curieux que les Baïnounk ne soient pas cités dans cette liste de « principales ethnies » de Ziguinchor puisque, comme nous le savons, ils ont fondé Ziguinchor. Ceci s’explique par le fait que de très nombreux Baïnounks se disent aujourd’hui Joolas. Un phénomène qui remonte, semble-t-il, à la propagation du mythe de la malédiction baïnounk. Les Baïnounks seraient maudits par leur roi Gana Sira Bana, qu’ils ont assassiné en l’enterrant vif, à la suite d’un piège qu’ils lui ont tendu à Birkama. Le roi, avant de mourir, leur aurait prédit un avenir malheureux et la disparition progressive de l’ethnie. Le mythe veut que celui qui épouse un ou une Baïnounk ne sera jamais riche. Ainsi, les Baïnounks se seraient réfugiés dans l’ethnie Joola. Ziguinchor, de par sa position géographique et son passé historique, se trouve à la confluence de plusieurs langues et cultures. Ce positionnement, en plus de lui conférer le statut de carrefour socioculturel et linguistique, en fait aussi l’une des régions les plus cosmopolites du Sénégal. Selon M. Dreyfus & C. Juillard (2004), la région de Ziguinchor est beaucoup plus multilingue que les autres régions du nord du pays. Elle est caractérisée par une diversité « ethnico-linguistique », un cosmopolitisme et une créolité qui sont les résultats de son processus historique. Toutefois, il convient de souligner que toutes les langues présentes dans cet espace urbain ne jouissent pas du même statut. Ainsi, le créole casamançais, de base lexicale portugaise, forme, selon M. Dreyfus & C. Juillard, un groupe linguistique à part. Quoi qu’il en soit, la configuration sociolinguistique de l’espace urbain révèle que le Ziguinchorois est plurilingue et qu’il parle au moins deux langues locales du pays.
Le but de cette contribution est de rendre compte de la diversité linguistique et culturelle de la ville de Ziguinchor, à partir d’une analyse sociolinguistique.
Mots clés : Ziguinchor, sociolinguistique, créolité, cosmopolitisme, paysage urbain.Au Sénégal, on dénombre environ dix-neuf groupes ethniques pour une quarantaine de langues réparties sur toute l’étendue du territoire, avec, cependant, des lieux d’implantation majoritaire pour chaque groupe. En Casamance, au sud du Sénégal, plus précisément à Ziguinchor, on retrouve principalement le groupe de langues dit des peuples forestiers. Les données issues du recensement général de la population et de l’habitat de 2013, au Sénégal, renseignent que les principales ethnies sont : les Joolas (57,8%), groupe majoritaire, les Mandinkas (11,10%), les Pulaar (10,5%), les Wolofs (3,9%), les Manjacks (3,5%), les Balantes (2,9%), les Sereers (2,70%) et les Mancagnes (2,4%). Il peut paraître curieux que les Baïnounk ne soient pas cités dans cette liste de « principales ethnies » de Ziguinchor puisque, comme nous le savons, ils ont fondé Ziguinchor. Ceci s’explique par le fait que de très nombreux Baïnounks se disent aujourd’hui Joolas. Un phénomène qui remonte, semble-t-il, à la propagation du mythe de la malédiction baïnounk. Les Baïnounks seraient maudits par leur roi Gana Sira Bana, qu’ils ont assassiné en l’enterrant vif, à la suite d’un piège qu’ils lui ont tendu à Birkama. Le roi, avant de mourir, leur aurait prédit un avenir malheureux et la disparition progressive de l’ethnie. Le mythe veut que celui qui épouse un ou une Baïnounk ne sera jamais riche. Ainsi, les Baïnounks se seraient réfugiés dans l’ethnie Joola. Ziguinchor, de par sa position géographique et son passé historique, se trouve à la confluence de plusieurs langues et cultures. Ce positionnement en fait aussi l’une des régions les plus cosmopolites du Sénégal. Le but de cette contribution est de rendre compte de la diversité linguistique et culturelle de la ville de Ziguinchor, à partir d’une analyse sociolinguistique.
*****
Fii ci Senegaal, am na lu wara toll ni fukk ak juróom ñenti mboolo xeet ci ab ñenti fukki làkk tass ci réew mi yepp, ak moonte yenn bërëb dëkkuwaay yu nu lu fa nekk ngir xeet bu nekk. Ca Kaasamaas, bëj Saalumu Senegaal, ca Sigicoor, nanu fay fekk mbooloo làkk bi nuy tuddee làkku àll bi. Njureef yi nu am ci càmbar tolluwaayu nit ñi ak dëkkuwaay yi bu 2013, ca Senegaal, mi ngi wone ni xeet yi gëna mag ñooy : Joola yi (57,8%), xeet bi gëna rëy, Mandinka yi ( 11,10%), Pël yi (10,5%), Wolof yi (3,9%), Manjak yi (3,5%), Balante yi ( 2,9%), Sereer yi (2,70%) ak Mancañ yi (2,4%). Sigicor, ci tolluwaayam ci addina ci, ak mbooram, nekk ëttu làkk ak aada yu bare. Tolluwaay boobu moo ko jox mu nekk benn ci dëkk yi bare ay xeet lool, ci Senegaal. Li taxa jóg liggéey bii mooy wone kuute gi am ci wàllu làkk ak aada ci dëkku Sigicoor, jaare ko ci ab càmbar bu lalu ci làkk ak askan wi.
Factores da violência doméstica na Cidade de Xai-Xai, no período de 2020-2022: Factors of domestic violence in the city of Xai-Xai, in the period 2020-2022
A violência contra a mulher é uma preocupação mundial e constitui uma das principais barreiras ao esforço da humanidade para sua eliminação, é nesta perspectiva que a presente pesquisa intitulada os fatores da violência doméstica na cidade de Xai-Xai, pretende compreender os fatores da violência doméstica na cidade de Xai-Xai, tendo como objetivos específicos descobrir as causas de violência doméstica em Moçambique, caracterizar a violência doméstica e identificar os fatores determinantes para o concorrência de violência doméstica, através de método qualitativo, bibliográfico e documental com recurso a uma entrevista semiestruturada para a recolha de dados tendo em conta que vários estudos revelam que os casos da violência doméstica estão cada vez mais crescentes em Moçambique. A preferência pelo tema prende-se motivações de ordem académica e social, a partir dos debates havidos durante as aulas na cadeira de violência doméstica e acesso a justiça que despertam a curiosidade em aprofundar mais sobre os fatores que determinam a prática de violência doméstica na cidade de Xai-Xai, no período de 2020-2022, por ter sido marcado pelo confinamento social devido a covid-19. Na ordem sócio-científica, o tema é de extrema relevância no cenário atual moçambicano e não só, para o mundo em geral tendo em conta que a violência doméstica causa instabilidade social nas famílias, hoje em dia, os homens também sofrem a violência doméstica por parte das suas parecerias e a presente pesquisa, visa suscitar uma reflexão sobre a necessidade de atualização da lei 29/2009 de 29 de Setembro, para ser consentânea com a situação vigente, durante a pesquisa conclui-se que os fatores penais, emocionais, culturais e económicos, estão na ordem da violência doméstica na cidade de Xai-Xai, e os entrevistados foram unânime em clamar pela revisão pontual da lei de modo a acompanhar ao contexto atual.
***
Madzolonga eka vavasati i mhaka leyi karhataka emisaveni hinkwayo naswona ya vumba xin’wana xa swihinga leswikulu eka matshalatshala ya vumunhu yo ma herisa, hi le ka langutelo leri ndzavisiso wa sweswi lowu nga na nhlokomhaka leyi nge swivangelo swa madzolonga ya le mindyangwini edorobeni ra Xai-Xai, wu kunguhataka ku ku twisisa swivangelo swa madzolonga ya le mindyangwini edorobeni ra Xai-Xai, hi swikongomelo swo karhi swo kuma swivangelo swa madzolonga ya le mindyangwini eMozambique, ku hlawula madzolonga ya le mindyangwini na ku kuma swivangelo leswi bohaka ku humelela ka madzolonga ya le mindyangwini, hi ku tirhisa qualitative, bibliographical na documental ndlela leyi nga na xitirhisiwa eka mbhurisano lowu nga hlelekangiki ngopfu wa nhlengeleto wa datha, hi ku tekela enhlokweni leswaku tidyondzo to hlaya ti paluxa leswaku timhangu ta madzolonga ya le mindyangwini ti andza eMozambhiki. Ku tsakeriwa ka nhlokomhaka ku fambelanisiwa na minsusumeto ya swa tidyondzo na ya ntshamiseko, leswi simekiweke eka minjhekanjhekisano leyi nga humelela hi nkarhi wa titlilasi eka mhaka ya madzolonga ya le mindyangwini na ku fikelela vululami leswi pfuxaka ku navela ku tiva ku nghena swinene eka swilo leswi lawulaka mukhuva wa madzolonga ya le mindyangwini eka doroba ra Xai-Xai, eka nkarhi wa 2020-2022, tani hi leswi a ri funghiwe hi ku pfaleriwa eka vaaki hikwalaho ka covid-19. Eka maendlelo ya ntshamisano na sayense, nhlokomhaka leyi yi na nkoka swinene eka xiyimo xa sweswi xa Mozambique na le handle, eka misava hi ku angarhela, hi ku tekela enhlokweni leswaku madzolonga ya le mindyangwini ya vanga ku nga tshamiseki ka ntshamiseko emindyangwini, masiku lawa, vavanuna na vona va xaniseka hi madzolonga ya le mindyangwini eka xiphemu xa vona vutirhisani na ndzavisiso wa sweswi, wu kongomisa ku hlohlotela ku anakanyisisa hi xilaveko xo pfuxeta nawu wa 29/2009 wa September 29, ku fambisana na xiyimo xa sweswi, hi nkarhi wa ndzavisiso ku gimetiwa leswaku swilo swa xigwevo, swa mintlhaveko, swa ndhavuko na ikhonomi, . ti le ka xiyimo xa madzolonga ya le mindyangwini edorobeni ra Xai-Xai, naswona lava vulavurisaneke na vona va pfumelelanile hi ku kombela leswaku nawu wu pfuxetiwa hi nkarhi leswaku va ta fambisana ni xiyimo xa sweswi
Avaliação do nível de reembolso do fundo de desenvolvimento distrital em Marracuene: Lanvitisiso wa xiyimo xo tlerisa xuma xo lhuvukisa xifundza tsongo xa Marracuene
O presente artigo apresenta os resultados da dissertação de mestrado em Finanças públicas, subordinado ao tema avaliação do nível de reembolso do fundo do desenvolvimento do distrito em Marracuene (FDD), cujo objectivo é Avaliar o nível de reembolso do valor alocado aos mutuários do fundo do desenvolvimento distrital, tendo sido formulados os seguintes objectivos específicos: descrever os critérios utilizados no processo de selecção de projectos financiados; identificar os factores que influenciam o reembolso do fundo de desenvolvimento local no Distrito de Marracuene; e relatar a influência desses factores no reembolso do Fundo de Desenvolvimento do Distrito de Marracuene. A questão que orientou a pesquisa foi “até que nível o fundo de desenvolvimento do distrito tem sido reembolsado pelos mutuários?” Para dar resposta a esta pergunta optou-se pelo modelo dedutivo numa abordagem qualitativa. Recorrendo ao paradigma interpretativo e foram selecionados dez sujeitos de pesquisa através da entrevista semi-estruturada. O estudo trouxe a seguinte conclusão o nível de reembolso do fundo de desenvolvimento no distrito de Marracuene é de 10%, considerado muito baixo, para alcance dos os objectivos associados ao projecto. Recomenda-se Auditoria pública para verificar os factores de insucesso do FDD.
***
Xiyenge lexi xi vuyisa tsovelo wa tiro wati djondzo tale henlha hi ta ukosila xuma, lani hloko mhakakulo ali lanvitisiso wa xiyimo xo tlerisa xuma xo lhuvukisa xifundza tsongo xa Marracuene, lani a mhaka nkulo ali ku xopa xopa ta malheriselonya mali leyi lombiweke yo lhuvukisa muganga wa xifundza tsongo. Mapfalo mapfuniseleko lanvitisiso lowo I ku hi xiya xiyimo xa matleriselo ya mali yo hluvukisa a muganga lowo yi tleriseliwe hi lava va lombeke? Kuva va kota ku nyikela lhamulo ka xivutiso lexi ku lavitisiwile hlayo ya lava va tlerisiki mali yo lhuvukisa muganga. Ka xihimo lexi ku lhawuliwe khume la vanu ka vona tihosi ta muganga, ta ma barro ni va lombi va xuma liya, lava va utisiweke swi vutiso ku gali swiganki. Ka ti lhamulo ta kona ku hume vonelo lerhi, dzeni ka ku tlerisa yo lhuvukisa muganga xifundza tsongo xa Marracuene hi pimo wa khume latipercenti (10%) lowo unga hansi hansi ku fikela xikongomelo nkulo. Ku nyikiwa tiro va tlora tixo ka xuma xa tiko ku lavitisisa ku vuyisa mali yi lombiweke lhuvikisa muganga swi vurimaka hi li rimi lava ndla hlampfi
Gestão curricular como substância e função das instituições do subsistema de ensino primário em Angola
O estudo visa analisar a dimensão fundamentativa do currículo e seus níveis de objectivação e concretização curricular no Ensino Primário em Angola. Dada a pertinência dos estudos curriculares, o contexto escolar e a sua função social, o presente estudo busca dar resposta a seguinte indagação: Qual é a dimensão fundamentativa do currículo e de que forma o Estado define os níveis de objectivação e concretização das políticas educativas? O currículo representa a caminhada que o sujeito irá fazer ao longo de sua vida escolar, tanto em relação aos conteúdos apropriados, quanto às actividades realizadas sob a sistematização da escola. Por esta razão a compreensão de que “a escolaridade é um percurso para alunos/as, e o currículo é seu recheio, seu conteúdo, o guia de seu progresso pela escolaridade”. A pesquisa é de abordagem qualitativa, desenvolvida através de pesquisa bibliográfica exploratória. Com esta pesquisa se espera que professores, educadores, tutores, facilitadores, pais e encarregados de educação, directores, equipe escolar, reflictam sobre a prática pedagógica e a teoria curricular estabelecida nas escolas e na formação social, cultural, afectiva e humana de todos os estudantes. O estudo conclui que face a crescente necessidade, interesse e desejo de se preparar um sujeito histórico-social, íntegro, que tenha dimensão humana desenvolvidas (cognitiva, psicomotora e afectiva) é necessária a luta não só contra as atuais ergonomias da sala de aula, mas também, garantir que o processo de desenho, desenvolvimento e avaliação do currículo seja centrado no desenvolvimento do conhecimento, habilidades, atitudes, valores e ética.
****
O kikalakalu kiki kitalesa o maka alungu ni kitumu kya ulongelu ni itala ya kimesenu kye, mu kayula ka kubhanga undonda wa kidi. Mukonda dya kwila kyabingi isoneku kala yiyi, yendesa o xikola ni kinemenu kye mwaxaxe ka mundu, o kikalakalu kiki kyamesena o kutaya o kibhudisu kiki: Kinemenu kyebhi kyalanakyu o kitumu kya ulongelu ni kyebhi o Unguvulu uxinda o itala ya imesenu ni utelu mu kidi wa unganji wa ulongesu wa mundu? O kitumu kya ulongelu kyadifwangana o wendelu wandabhanga kwala o muthu mu kithangana kyandakala mu xikola, mu imbamba ya kudilonga, mba mu yoso yabhanga m’ungiji wa xikola. Mukonda dya kiki, o utetulukilu wa kwila “kudilonga njila yenda kwala o dixibhulu, ni o kitumu kya ulongelu kyene kizalesa, ima ye ya kulongesa, o kyendelu kya undonda wa kudilonga”. O kikalakalu kibwata maka m’ukexilu wa ifika, bhu kaxi ka isoneku yabhange kya kwala athu engi. Ni kayula ka kikalakalu kiki twakala ni dikingilu dya kukala ni alongexi, athu asasa, jimesene, athu akwatekesa, jitata, jimama, jindandu ni jingendexi jya jixikola, oso axingeneka o wendelu wa ulongelu ni kitumu kyamulongesanakyu mwaxaxe ka jixikola ni m’ubguji wa ukexilu mu kisangi, mu ifwa ni idifwa, mu kizola ni uthu wa maxibhulu oso. O disukilu dya kikalakalu dilondekesa o kwila, mukonda dya kudibandekesa kwa kimesenu ni hanji ya kubhanga muthu wejiya o musoso ni mundu, mukwa kijingu, ukala ni muxima wa muthu wa lumbidyasuku (mu kwijiya, m’ubhangelu ni mu kwiva mba mu kizola), kyabingi kubanga kanaku ngo ni imbamba itusanga lelo mwaxaxe ka dixilu dya kulongela, kuma ni mu kayula ka kubana uxindilu wa ifika, ulombolwelu ni uzambwilu wa kitumu kya ulongelu ukale kikale mu kibuta kyadyanga m’ulombolwelu wa kwijiya, maufunu, maubhangelu, kijingu ni mbote
As ações de branding nas pequenas médias empresas em Moçambique: Zvinhu zvakaitika mumabutiro matiki nepakati mumozambique
Small and medium-sized companies (SMEs) are universally recognized as the engine of the global economy, generating employment, taxes, and ensuring the provision of products and services to society. Mozambican SMEs are no exception, yet they face a variety of challenges that prevent them from realizing their expected potential, such as difficult access to credit, inadequate infrastructure, and weak management skills. It is in the marketing management component, particularly branding, that this study aims to make a contribution by assessing the branding practices of Mozambican SMEs and to establish the level of perception of the relevance of these practices to business success. The study was carried out based on a literature review of articles on branding in large companies and SMEs, the challenges that SMEs face in brand management, and the prevalence of these practices in Mozambique. It was found that branding has been developed in the domain of large companies and that there are few studies on SMEs in general and in particular in the case of Mozambican SMEs. It was found that SMEs do not consider branding a priority due to lack of financial, human and time resources.
Keywords: Branding, SMEs, brand, actions, Mozambique, resourcesLas pequeñas y medianas empresas (PYME) son universalmente reconocidas como el motor de la economía global, ya que generan empleo, impuestos y garantizan el suministro de productos y servicios a la sociedad. Las PYMES de Mozambique no son una excepción; sin embargo, estas empresas enfrentan desafíos de diversos tipos que les impiden alcanzar su potencial esperado, como un difícil acceso al crédito, una infraestructura inadecuada y un bajo nivel de competencia gerencial. Es en el componente de gestión del marketing, en particular de la marca, donde este estudio pretende hacer una contribución, evaluando las prácticas de marca de las PYME mozambiqueñas y estableciendo el nivel de percepción de la relevancia de estas prácticas por parte de estas empresas para el éxito empresarial. El estudio se realizó a partir de una revisión literaria de artículos sobre branding en grandes empresas y PYMES, los desafíos que enfrentan las PYMES en la gestión de marcas y la prevalencia de estas prácticas en Mozambique. Se encontró que la marca se desarrolló en el ámbito de las grandes empresas y que existen pocos estudios sobre las PYME en general y especialmente en el caso de las PYME de Mozambique. Se encontró que las PYMES no consideran el branding como una prioridad debido a la falta de recursos financieros, humanos y de tiempo.
Palabras clave: Branding, Pymes, marca, acciones, Mozambique, recursos
Les petites et moyennes entreprises (PME) sont universellement reconnues comme le moteur de l’économie mondiale, générant des emplois, des impôts et assurant la fourniture de produits et de services à la société. Les PME mozambicaines ne font pas exception, mais ces entreprises sont confrontées à des défis de toutes sortes qui les empêchent de réaliser leur potentiel attendu, tels qu\u27un accès difficile au crédit, des infrastructures inadéquates et un faible niveau de compétence en gestion. C\u27est dans la composante gestion du marketing, en particulier branding, que cette étude vise à apporter une contribution, en évaluant les pratiques de branding des PME mozambicaines et en établissant le niveau de perception de la pertinence de ces pratiques par ces entreprises pour le succès commercial. L\u27étude a été réalisée sur la base d\u27une revue littéraire d\u27articles sur l\u27image de marque dans les grandes entreprises et les PME, les défis auxquels les PME sont confrontées en matière de gestion de marque et la prévalence de ces pratiques au Mozambique. Il a été constaté que le branding s\u27est développé dans le domaine des grandes entreprises et qu\u27il existe peu d\u27études sur les PME en général et en particulier dans le cas des PME mozambicaines. Il a été constaté que les PME ne considèrent pas l\u27image de marque comme une priorité en raison d\u27un manque de ressources financières, humaines et de temps.
Mots clés : Image de marque, PME, marque, actions, Mozambique, ressources
As Pequenas Médias Empresas (PMEs) são amplamente reconhecidas como impulsionadoras da economia global, contribuindo para a geração de empregos, arrecadação de impostos e fornecimento de produtos e serviços à sociedade. Em Moçambique, essas empresas não fogem à regra, contudo, enfrentam diversos desafios que impedem a realização plena de seu potencial, tais como dificuldades no acesso ao crédito, infraestrutura inadequada e deficiências na competência de gestão. Este estudo concentra-se na gestão de marketing, especificamente no branding, com o propósito de contribuir para a compreensão das práticas adotadas pelas PMEs moçambicanas e avaliar a percepção da relevância dessas práticas para o sucesso empresarial. O problema identificado reside nas restrições financeiras, humanas e temporais enfrentadas pelas PMEs moçambicanas, impactando a efetiva implementação de estratégias de branding e resultando na não priorização desta como ferramenta estratégica de gestão. As hipóteses delineadas sugerem que tais restrições contribuem para a subutilização do potencial do branding nas PMEs. A metodologia adotada baseou-se em uma revisão literária abrangente, analisando artigos sobre branding em grandes empresas e PMEs, com foco nos desafios enfrentados pelas PMEs na gestão de marca e na prevalência dessas práticas em Moçambique. As principais conclusões do estudo revelam que o branding está mais desenvolvido no contexto de grandes empresas, havendo escassez de estudos específicos sobre as PMEs moçambicanas. Adicionalmente, destaca-se que as PMEs não consideram o branding uma prioridade devido à escassez de recursos financeiros, humanos e temporais, o que possivelmente limita seu potencial de sucesso empresarial.
***
Mabhizinesi madiki uye epakati nepakati (SMEs) anozivikanwa zvakanyanya sevatyairi vehupfumi hwepasirese, vachibatsira mukusikwa kwemabasa, kuunganidza mutero uye kupa zvigadzirwa nemasevhisi kunharaunda. MuMozambique, makambani aya haana mutsauko, zvisinei, anotarisana nematambudziko akati wandei anovatadzisa kunyatsozadzisa kugona kwavo, sekuomerwa kwekuwana chikwereti, kusakwana kwezvivakwa uye kushomeka kwehunyanzvi hwekutungamira. Chidzidzo ichi chakanangana nekutungamira kwekushambadzira, kunyanya kushambadza, nechinangwa chekubatsira mukunzwisisa maitiro akatorwa neMozambican SMEs uye kuongorora maonero ekukoshera kwemaitiro aya ekubudirira kwebhizinesi. Dambudziko rakaonekwa riri muzvirambidzo zvezvemari, zvevanhu uye zvenguva pfupi zvakatarisana nemaSME eMozambique, zvichikanganisa kuitwa kwemaitiro ekumaka uye zvichikonzera kusaisa pamberi pechiratidzo sechishandiso chekutonga. Mafungiro akataurwa anoratidza kuti zvirambidzo zvakadaro zvinobatsira mukusanyanya kushandiswa kwechiratidzo mumaSME. Nzira yakagamuchirwa yaive yakavakirwa paongororo yakazara yemabhuku, kuongorora zvinyorwa zvekushambadzira mumakambani makuru nemaSME, zvichitarisa matambudziko akatarisana nemaSME mukutonga brand uye kuwanda kwemaitiro aya muMozambique. Mhedziso huru dzechidzidzo ichi dzinoratidza kuti branding yakagadziridzwa zvakanyanya mumamiriro emakambani makuru, nekushaikwa kwezvidzidzo chaizvo zveMozambican SMEs. Pamusoro pezvo, zvinojekeswa kuti maSME haaone kuisa chiratidzo sechinhu chakakosha nekuda kwekushomeka kwemari, vanhu uye zviwanikwa zvenguva pfupi, izvo zvinogona kudzikisira kugona kwavo kubudirira kwebhizinesi.
Relação entre hábitos alimentares e a ocorrência da anemia ferropriva na Cidade de Nampula-Moçambique: Relationship between eating habits and the occurrence of iron deficiency anemia in the city of Nampula-Mozambique
A saúde nutricional é um problema que afecta tanto pessoas com alto poder económico, quanto pessoas pobres, pelo que se denota a indispensabilidade da educação nutricional mesmo em caso de populações com disponibilidade alimentar nutricionalmente aceitável. A deficiência do ferro constitui um distúrbio comum, cujos danos podem ser irreversíveis no indivíduo. Considerando este quadro, é necessário levantar informações de saúde e hábitos alimentares característicos das populações, pelo que, a pesquisa em apreço intitulada, relação entre hábitos alimentares e a ocorrência da anemia ferropriva na cidade de Nampula, teve como objectivo relacionar os hábitos alimentares e a ocorrência da anemia ferropriva em utentes atendidos no Centro de Saúde 25 de Setembro, cidade de Nampula. Foi um estudo quantitativo, analítico, exploratório e transversal, com uma amostra de 384 pessoas de todas as faixas etárias, maioritariamente desempregadas 236 (61,5%), sendo 285 (74,1%) do sexo feminino, destas 42 (11%) eram gestantes. Para a recolha de dados foi utilizado questionário de frequência alimentar e depois tratados no Statistical Package for Social Sciences, cujos resultados apontaram para uma associação da ocorrência de anemia ferropriva com baixo consumo de alimentos do alto teor e disponibilidade de ferro, ao que se concluiu que, apesar de Nampula ser potencial produtor de carnes vermelhas, principais fontes do ferro heme, as baixas condições socioeconómicas da maioria da população condicionam o seu consumo ditando dessa forma taxas de prevalência muito altas em todas faixas etárias, cuja intensidade segue as demandas de cada faixa etária.
****
Nutritional health is a problem that affects both people with high economic power and poor people, which highlights the indispensability of nutritional education even in the case of populations with nutritionally acceptable food availability. Iron deficiency is a common disorder, the damage to which can be irreversible in the individual. Considering this situation, it is necessary to collect health information and eating habits characteristic of the populations, therefore, the research in question entitled, relationship between eating habits and the occurrence of iron deficiency anemia in the city of Nampula, aimed to relate eating habits and the occurrence of iron deficiency anemia in users treated at the 25 de Setembro Health Center, city of Nampula. It was a quantitative, analytical, exploratory and cross-sectional study, with a sample of 384 people of all age groups, mostly unemployed, 236 (61.5%), of which 285 (74.1%) were female, of these 42 (11% ) were pregnant. To collect data, a food frequency questionnaire was used and then processed in the Statistical Package for Social Sciences, the results of which pointed to an association between the occurrence of iron deficiency anemia and low consumption of foods with high iron content and availability, which concluded that , despite Nampula being a potential producer of red meat, the main sources of heme iron, the low socioeconomic conditions of the majority of the population condition its consumption, thus dictating very high prevalence rates in all age groups, the intensity of which follows the demands of each age group age
Sobre as sentenças coordenativa explicativa e subordinativa adverbial causal - uma análise de aspectos conflituantes em falantes angolanos : Sobre las oraciones subordinantes adverbiales coordinantes explicativas y causales - un análisis de los aspectos conflictivos en estudiantes angoleños
This article aims to analyze the explanatory coordinative and causal adverbial subordinating sentences, in a bifurcated analysis of the conflicting aspects in Angolan ́s PA speakers. The research, from a theoretical and methodological point of view, is based on the principles of the epistemological and theoretical model of linguistic science from Haspelmath, (2000), Mattos & Silva (1989), Lobo (2001), Brito (2003), Cunha & Cintra (1989). To achieve the recommended objective, we established three research questions: (i) What are the main concepts of coordination and sentence subordination with an emphasis on explanatory and causal concepts? (ii) What syntactic and semantic properties are structural in coordinated and subordinate
sentences, with particular emphasis on explanatory and causal sentences? (iii) What is
the level of implicit knowledge of the language of PA speakers in relation to the interpretation and distinction of sentences that express a cause? The data used were obtained through a questionnaire survey, designed with the objective of evaluating AP speakers regarding their ability to distinguish an explanatory sentence from a causal sentence, inferring from there the criteria present in the grammar of these speakers that allow them to distinguish these sentences. Twenty (20) informants were interviewed, distributed according to social variables (age, mother tongue, area of residence and level of education) which made it possible to draw up a sociolinguistic profile of the informants, (ii) questions in which semantic knowledge is assessed, posing hypotheses of the sentences being explanatory sentences (not true cause) and other sentences relating to the pure cause. Thus, the results found show that the syntactic behavior of explanatory sentences brings them closer to adverbial subordination (cf. Dias, 1918), on the other hand, the foregoing of coordination by native PA speakers reinforces the idea that in Portuguese the conjunction “since ” is still in a grammaticalization phase, with consequently interpretive difficulties among PA speakers between coordination and subordination since in traditional grammars causal and explanatory connectors have been classified differently. Therefore, we recommend strengthening the teaching of semantic aspects of Portuguese, a crucial area of the Portuguese teaching process in Angola.Este artículo tiene como objetivo analizar las oraciones subordinantes adverbiales coordinativas explicativas y causales, en un análisis bifurcado de los aspectos conflictivos en hablantes de PA. La investigación, desde el punto de vista teórico y metodológico, se fundamenta en los principios del modelo epistemológico y teórico de la ciencia lingüística de Haspelmath, (2000), Mattos & Silva (1989), Lobo (2001), Brito (2003), Cunha y Cintra (1989). Para lograr el objetivo recomendado, establecimos tres preguntas de investigación: (i) ¿Cuáles son los principales conceptos de coordinación y subordinación oracional con énfasis en los conceptos explicativos y causales? (ii) ¿Qué propiedades sintácticas y semánticas son estructurales en oraciones coordinadas y subordinadas, con especial énfasis en oraciones explicativas y causales? (iii) ¿Cuál es el nivel de conocimiento implícito de la lengua de los hablantes de AP en relación con la interpretación y distinción de oraciones que expresan una causa? Los datos utilizados se obtuvieron a través de una encuesta tipo cuestionario, diseñada con el objetivo de evaluar a los hablantes AP respecto a su capacidad para distinguir una oración explicativa de una causal, infiriendo de ahí los criterios presentes en la gramática de estos hablantes que les permiten distinguir dichas oraciones. Se entrevistaron veinte (20) informantes, distribuidos según variables sociales (edad, lengua materna, zona de residencia y nivel de escolaridad) que permitieron elaborar un perfil sociolingüístico de los informantes, (ii) preguntas en las que se entrevistó semántica. Se valora el conocimiento, planteándose hipótesis de que las frases sean explicativas (na causa verdadera) y otras frases relativas a la causa pura. Así, los resultados encontrados muestran que el comportamiento sintáctico de las oraciones explicativas las acerca a la subordinación adverbial (cf. Dias, 1918), por otro lado, la renuncia a la coordinación por parte de hablantes nativos de PA refuerza la idea de que en portugués la conjunción “desde ” se encuentra todavía en una fase de gramaticalización, con las consiguientes dificultades interpretativas entre los hablantes de AP entre coordinación y subordinación, ya que en las gramáticas tradicionales los conectores causales y explicativos se han clasificado de manera diferente. Por lo tanto, recomendamos fortalecer la enseñanza de los aspectos semánticos del portugués, área crucial del proceso de enseñanza del portugués en Angola.O presente artigo tem como objectivo analisar as sentenças coordenativa explicativa e subordinativa adverbial causal, numa análise bifurcada sobre os aspectos conflituantes em falantes do Português de Angola (PA). A pesquisa, do ponto de vista teórico e metodológico é quantitativa e qualitativa e assenta nos princípios do modelo epistemológico e teórico da ciência linguística a partir de Haspelmath, (2004), Mattos & Silva (1989), Lobo (2001), Brito (2003), Cunha & Cintra (1989). Para o alcance do objectivo preconizado, estabelecemos três perguntas de investigação: (i) Quais são os principais conceitos de coordenação e subordinação frásica com ênfase para as explicativas e causais? (ii) Que propriedades sintáticas e semânticas são estruturais nas sentenças coordenadas e das subordinadas, com particular realce, para as explicativas e as causais? (iii) Qual é o nível de conhecimento implícito da língua dos falantes do PA em relação a interpretação e distinção de sentenças que exprimem uma causa? Os dados utilizados foram obtidos através de um inquérito por questionário, elaborado como objetivo de avaliar os falantes do PA quanto à sua capacidade em distinguir uma sentença explicativa de uma sentença causal, inferindo a partir dali os critérios presentes na gramática desses falantes que lhes permitem distinguir essas sentenças. Foram inquiridos vinte (20) informantes, distribuídos por variáveis sociais (idade, língua materna, zona de residência e nível de ensino) que permitiram traçar um perfil sociolinguístico dos informantes, (ii) questões em que se avalia o conhecimento semântico, colocando hipóteses de as sentenças serem sentenças explicativas (não verdadeira causa) e outras sentenças relativas à causa pura. Assim, os resultados encontrados mostram que o comportamento sintático das sentenças explicativas as aproxima da subordinação adverbial (cf. Dias, 1918), por outro lado, A anteposição da coordenação pelos falantes nativos do PA reforça a ideia de que no português a conjunção “pois” encontra-se, ainda, numa fase de gramaticalização, existindo, consequentemente, dificuldades interpretativas entre os falantes do PA entre a coordenação e a subordinação uma vez que nas gramáticas tradicionais os conectores causais e explicativos têm sido classificados de forma diferente. Assim, recomendamos um reforço no ensino de aspectos semânticos do português, área nevrálgica do processo de ensino do Português em Angola.
***
Este artículo tiene como objetivo analizar las oraciones subordinantes adverbiales coordinativas explicativas y causales, en un análisis bifurcado de los aspectos conflictivos en hablantes de PA. La investigación, desde el punto de vista teórico y metodológico, se fundamenta en los principios del modelo epistemológico y teórico de la ciencia lingüística de Haspelmath, (2004), Mattos & Silva (1989), Lobo (2001), Brito (2003), Cunha y Cintra (1989). Para lograr el objetivo recomendado, establecimos tres preguntas de investigación: (i) ¿Cuáles son los principales conceptos de coordinación y subordinación oracional con énfasis en los conceptos explicativos y causales? (ii) ¿Qué propiedades sintácticas y semánticas son estructurales en oraciones coordinadas y subordinadas, con especial énfasis en oraciones explicativas y causales? (iii) ¿Cuál es el nivel de conocimiento implícito de la lengua de los hablantes de AP en relación con la interpretación y distinción de oraciones que expresan una causa? Los datos utilizados se obtuvieron a través de una encuesta tipo cuestionario, diseñada con el objetivo de evaluar a los hablantes AP respecto a su capacidad para distinguir una oración explicativa de una causal, infiriendo de ahí los criterios presentes en la gramática de estos hablantes que les permiten distinguir dichas oraciones. Se entrevistaron veinte (20) informantes, distribuidos según variables sociales (edad, lengua materna, zona de residencia y nivel de escolaridad) que permitieron elaborar un perfil sociolingüístico de los informantes, (ii) preguntas en las que se entrevistó semántica. Se valora el conocimiento, planteándose hipótesis de que las frases sean explicativas (na causa verdadera) y otras frases relativas a la causa pura. Así, los resultados encontrados muestran que el comportamiento sintáctico de las oraciones explicativas las acerca a la subordinación adverbial (cf. Dias, 1918), por otro lado, la renuncia a la coordinación por parte de hablantes nativos de PA refuerza la idea de que en portugués la conjunción “desde ” se encuentra todavía en una fase de gramaticalización, con las consiguientes dificultades interpretativas entre los hablantes de AP entre coordinación y subordinación, ya que en las gramáticas tradicionales los conectores causales y explicativos se han clasificado de manera diferente. Por lo tanto, recomendamos fortalecer la enseñanza de los aspectos semánticos del portugués, área crucial del proceso de enseñanza del portugués en Angola