Revistas da Unilab (Univ. da Integração Internacional da Lusofonia Afro-Brasileira)
Not a member yet
1125 research outputs found
Sort by
A representação da morte nas narrativas literárias “A noiva de Kebera” e “O filho de Mussassa”, de Aldino Muianga: Représentation ya liwa na ba narratives littéraires "La mariée de Kebera" na "Mwana ya Mussassa", ya Aldino Muianga
African societies, pre-established and governed based on their cultural cosmovisions, have their own conceptions of culture, traditions, rituals, deaths and beliefs that involve this process of death. From this perspective, subjects about rites and beliefs around the dead and ancestors are central points of approach in the short stories “The bride of Kebera” and “The son of Mussassa”, by the Mozambican writer Aldino Muianga. For these elements that involve the process of death are seen, in these narratives, as important constituents in the stability of villages and in the cultural preservation of a certain people. For this reason, the purpose of this work is to analyze the representation of death, for certain Mozambican traditions, and from this perspective, to analyze certain beliefs and ritualistic practices resulting from the death process, as well as to examine how the deceased are elevated to the dimensions of important entities in the cultural preservation and stability of the Sangwa and Mpissane villages mentioned in the tales. Therefore, the short stories “The bride of Kebera” and “The son of Mussassa” stand out absolutely because they bring, in their narratives, a perspective of differentiated analysis of subjects such as death. Therefore, the themes in the short story are addressed and expressed from the perspective of the culture of Mozambique and Africa and not from the Western or European cosmovision.As sociedades africanas, pré-estabelecidas e regidas com base nas suas cosmovisões culturais, possuem suas próprias concepções de cultura, de tradições, de rituais, de mortes e de crenças que envolvem este processo da morte. A partir desta perspectiva, os assuntos sobre ritos e crenças a volta dos mortos e dos antepassados são pontos centrais de abordagens nos contos “A noiva de Kebera” e “O filho de Mussassa”, do escritor moçambicano Aldino Muianga. Pois estes elementos que envolvem o processo da morte são tidos, nestas narrativas, como constituintes importantes na estabilidade das aldeias e na preservação cultural de um determinado povo. Por este motivo, o trabalho tem como finalidade analisar a representação da morte, para determinadas tradições moçambicanas, e a partir dessa visão, analisar sobre determinadas crenças e práticas ritualísticas decorrente do processo da morte, assim como examinar como os finados são elevados às dimensões de entidades importantes na preservação cultural e na estabilidade das aldeias Sangwa e Mpissane, mencionadas nos contos. Portanto, os contos “A noiva de Kebera” e “O filho de Mussassa” se destacam absolutamente porque trazem, em suas narrativas, uma perspectiva de análise diferenciada de assuntos como a morte. Portanto, as temáticas no conto são abordadas e expressas a partir da visão de cultura de Moçambique e de África e não da cosmovisão ocidental ou europeia.
****
Ba sociétés africaines, oyo esalemi liboso mpe etambwisami na kotalaka ba cosmovisions culturelles na bango, ezali na makanisi na yango moko ya mimeseno, bonkoko, milulu, liwa mpe bindimeli oyo esangisi mosala oyo ya liwa. Na kotalaka yango, makambo oyo etali milulu mpe bindimeli nzinganzinga ya bakufi mpe bankoko ezali ba points centrales ya approche na masolo mikuse "Mwasi ya libala ya Kebera" mpe "Mwana ya Mussassa", ya mokomi ya Mozambique Aldino Muianga. Pamba te ba éléments wana oyo esangisi processus ya liwa emonanaka, na ba récits wana, lokola ba constituants importants na stabilité ya ba villages mpe na préservation culturelle ya peuple moko boye. Mpo na ntina oyo, ntina ya mosala oyo ezali ya kotalela ndenge oyo liwa ezali komonisama, mpo na bonkɔkɔ mosusu ya Mozambique, mpe na kotalela yango, kotalela bindimeli mosusu mpe mimeseno mosusu ya milulu oyo euti na mosala ya liwa, bakisa mpe kotalela ndenge oyo bakufi batombolami na ba dimensions ya ba entités importants na préservation culturelle pe stabilité ya ba villages Sangwa na Mpissane oyo elobelami na masapo. Yango wana, masolo mikuse "Mwasi ya libala ya Kebera" mpe "Mwana ya Mussassa" emonanaka mpenza mpo ememi, na masolo na bango, perspective ya analyse différentiée ya ba sujets lokola liwa. Na yango, mitó ya makambo oyo ezali na lisolo mokuse yango etalisami mpe emonisami na kotalela mimeseno ya Mozambique mpe ya Afrika kasi te na kotalela cosmovision ya Mpótó to ya Mpoto
A influência cultural dos povos originários do Namúli: abordagem da sua experiência, ontem, hoje e amanhã no multi-culturalismo na região Norte de Moçambique: Mukhalelo wa atxhu òkhumela oNamuli: wuka metxelo aya, osilo, olelo ni mahiku othene veri wa atxhu a mahimo ohiyanahiyana, a’omokoni wa elapo yoMosambique
Este artigo tem por objetivo analisar a influência cultural do povo do Namúli sob o contexto multicultural do norte de Moçambique; destacar a cultura dos primeiros habitantes dos povos locais do Namúli e as áreas de influência cultural estrangeira na região; avaliar o impacto da globalização nos atuais povos locais do Namúli e a sua influência nas expressões culturais. O problema básico a ser estudado nesta pesquisa, parte do pressuposto de que há uma ligação entre as culturas do norte de Moçambique, sobretudo dos povos Makhuwa e Lomwé onde a sua cultura sofreu uma transformação provocada pela influência estrangeira, fazendo com que a nação perdesse alguns dos seus valores culturais autênticos/genuínos. Quanto à metodologia, a pesquisa é qualitativa do tipo etnográfico, que está associada a uma variedade de técnicas investigativas, tais como: análise documental, entrevistas aos membros da localidade, aos régulos e à rainha da localidade de Mucunha, região onde se encontra o Monte Namúli, que tem conhecimento da história local dos povos do Namúli e observações directas feita através de visitas aos principais locais históricos existentes na serra de Namúli. Quanto aos resultados, o grande desafio que existe entre os povos Makhuwa e Lomwe é a necessidade de fazer uma peregrinação para interação ou diálogo permanente com sagazes, membros da comunidade de montes Namúli para recriar, reformular-se, reposicionar-se trazer de volta os valores perdidos isto é levar as gerações atuais a repensar acerca da perca de identidade dos povos locais advindas da globalização.
***
Mahusiho ala enakwela othonyera osuwanyeya wa nikhuru nokhumela oNamuli veri wa makhuru nari mahimo amanke omokoni wa elapo yoMosambique; n’itho wupuserya merelo a nikhuru nopatxherya omaka onamuli vamoha ni olotxa makhalelo àsuku opatxherya ophiya elapo yele vamoha ni okumanela ni atxhu a elapo yele. Ekinatho ori ohuserya merelo a mutano àtxhu òkhumela oNamuli, ontosa alomwe ni amakhuwa, veri wa okumanela ni atxhu a ilapo ikina sohianahiana arino metxelo’yatho. Wukhuwa wa marepelo yala onapwanyeya wi mwa nthowa wa okumanela wa atxhu oNamuli ni atxhu a’ilapo ikina, merelo ni metxelo aya athatuwa, etxhuwala merelo makina a khalai yaritho ophwanelela. Mwa ohuserya mwahene yola, notxariha makhalelo a walakhana ni otaphulela sorempwa kalai t’atxhu akina, wakoha atxhu a elapo yoNamuli, ntosa wakoha a Mwene awanaMukunya oriwo Mwako Namuli, ni’tho yeyo nonnahu ni mitho ahu. Womaliheryani wa mahusiho yala, wokhumelela wi ni vano ti yaphama wi makhuru yala okhumela oNamuli ontosa alomwe ni amakhuwa, esekurekewo ni yasaseke okumanyerya wiliwili metxelo aphama a khalai ohiyeriwa ti makholo, ehiliayalaka wahusiha anamiravo ikano sothene sa mwako yola
Conjugação de verbos derivados pelos falantes do Português L2 em contexto de sala de aulas em Moçambique: caso dos verbos intervir, deter e prever: Mnyambuliko wa vitenzi vinavyotoholewa na wazungumzaji wa Kireno L2 katika muktadha wa darasani nchini Msumbiji: hali ya vitenzi kuingilia kati, kuzuia na kuona mbele
The present research deals with the approach of derived verbs aiming to understand the reasons for the poor domain of conjugation of the verbs intervene, deter and foresee by Portuguese L2 speakers. In the communication process, verbal conjugation is an inevitable act, as it is through this that man articulates and manipulates verbs to transmit and receive information and, for Portuguese speakers, such as L2, the conjugation of derived verbs generates certain problems, above all, the verbs to intervene, deter and foresee. Methodologically, this is a qualitative, descriptive-bibliographical research, which uses the inductive method, and the data presented were collected from observation and an interview script with 12th grade academic level students and Portuguese language teachers from three (3) schools located in Chimoio city. The research is based on the theoretical studies of grammarians such as Tufano (1991); Monteiro & Pessoa (1999); Figueiredo & Figueiredo (2001); Coimbra & Coimbra (2002); Bechara (2009); Figueiredo & Bizarro (2004); Sardinha & Ramos (2004); and others. The results of the study allowed us to conclude that the reasons for the weak domain of conjugation of the verbs to intervene, deter and foresee by the Portuguese L2 speakers can be summarized in the lack of knowledge of the conjugation rules of primitive verbs (associated with the poor reading of Portuguese Language Grammars), verbs from which the verbs to intervene, deter and foresee derive, the weak incidence in the approach of derived verbs in the classroom by teachers and the didactic strategies used by teachers in teaching.A presente pesquisa prende-se à abordagem de verbos derivados com o objetivo de compreender as razões do fraco domínio de conjugação dos verbos intervir, deter e prever pelos falantes do Português L2. No processo de comunicação, a conjugação verbal é um ato inevitável, pois é através deste que o homem articula e manipula os verbos para transmitir e receber informação e, para os falantes da Língua portuguesa, como L2, a conjugação dos verbos derivados gera determinados problemas, sobretudo, os verbos intervir, prever e deter. Metodologicamente, esta é uma pesquisa qualitativa, de caráter descritivo-bibliográfico, que faz uso do método indutivo e, os dados apresentados foram coletados a partir de observação e roteiro de entrevista a estudantes de nível académico de 12ª classe e professores de Língua portuguesa de três (3) escolas situadas na Cidade de Chimoio. A pesquisa baseia-se nos estudos teóricos de gramáticos como Tufano (1991); Monteiro & Pessoa (1999); Figueiredo & Figueiredo (2001); Coimbra & Coimbra (2002); Bechara (2009); Figueiredo & Bizarro (2004); Sardinha & Ramos (2004); entre outros. Os resultados do estudo permitiram concluir que as razões do fraco domínio de conjugação dos verbos intervir, deter e prever pelos falantes do Português L2 resumem-se no não conhecimento das regras de conjugação de verbos primitivos (associado à fraca leitura de Gramáticas de Língua portuguesa), verbos dos quais os verbos intervir, deter e prever derivam, fraca incidência na abordagem dos verbos derivados em sala de aulas por parte dos professores e as estratégias didáticas usadas pelos professores na lecionação.
***
Utafiti huu unahusu mkabala wa vitenzi vinavyotoholewa kwa lengo la kuelewa sababu za eneo mbovu la mnyambuliko wa vitenzi kuingilia kati, kuzuia na kutabiriwa na wazungumzaji wa Kireno L2. Katika mchakato wa mawasiliano, mnyambuliko wa maneno ni kitendo kisichoweza kuepukika, kwani ni kwa njia hii kwamba mwanadamu hutamka na kuendesha vitenzi ili kupitisha na kupokea habari na, kwa wazungumzaji wa Kireno, kama vile L2, mnyambuliko wa vitenzi vinavyotokana huzalisha matatizo fulani, zaidi ya yote. vitenzi kuingilia kati, kuzuia na kuona mbele. Kimethodolojia, huu ni utafiti wa ubora, kimaelezo-biblia, unaotumia mbinu ya kufata neno, na data iliyowasilishwa ilikusanywa kutoka kwa uchunguzi na hati ya mahojiano na wanafunzi wa ngazi ya kitaaluma wa darasa la 12 na walimu wa lugha ya Kireno kutoka shule tatu (3) zilizopo katika jiji la Chimoio. Utafiti huu umejikita katika tafiti za kinadharia za wanasarufi kama vile Tufano (1991); Monteiro & Pessoa (1999); Figueiredo & Figueiredo (2001); Coimbra & Coimbra (2002); Bechara (2009); Figueiredo & Bizarro (2004); Sardinha & Ramos (2004); na wengine. Matokeo ya utafiti yalituruhusu kuhitimisha kwamba sababu za kikoa dhaifu cha mnyambuliko wa vitenzi kuingilia kati, kuzuia na kutabiriwa na wasemaji wa Kireno L2 zinaweza kufupishwa kwa kukosekana kwa ufahamu wa sheria za mnyambuliko wa vitenzi vya asili (zinazohusishwa na usomaji duni wa Sarufi za Lugha ya Kireno), vitenzi ambapo vitenzi kuingilia kati, kuzuia na kuona hutoka, matukio hafifu katika mkabala wa vitenzi vitokanavyo darasani na walimu na mikakati ya didactic inayotumiwa na walimu katika ufundishaji
Diagnóstico sobre o ensino de Biologia na Escola de Magistério do Dundo: um estudo de caso: Cikuma ha kutwala ku longueso lia Biologia ku cikola ya magistério ya dundo: cimue kuli longuesa ca ku nyinguika
Este artigo analisa a parte dos dados que foram utilizados na pesquisa do Mestrado em Educação, intitulada: Diagnóstico do ensino de ciências naturais na escola de magistério do Dundo, Província da Lunda Norte um estudo de caso e visa diagnosticar como é feito o ensino de ciências e quais metodologias ativas podem ser estabelecidas para o aprimoramento do ensino. Para fundamentar este trabalho foram trazidas as contribuições de alguns autores da área de ciências como, Manuel (2019), Rocha (2017), Buza (2007), Lara (2014), Canhici, Leite e Fernandes (2019), Duarte (2005), Arão (2010), Vieira (2012) Nguluve (2010), Chocolate (2013). O campo de estudo foi uma escola na cidade do Dundo, Província da Lunda Norte. Do ponto de vista da abordagem do problema e pesquisa se caracteriza como uma pesquisa diagnóstica, que adota como procedimentos a pesquisa bibliográfica, a pesquisa documental e a pesquisa survey com observação sistemática do campo de investigação, que implica em se utilizar dos procedimentos de observação, descrição comparação, análise e síntese. Em relação aos objetivos específicos foi exploratória. Como técnica de coleta de dados utilizou-se questionários semiestruturados dirigidos a alunos e professores da mesma escola. Os dados foram organizados e tratados segundo a ordem das perguntas e posteriormente foi feita a análise e interpretação das mesmas. Foi percebido durante as aulas de ciências naturais que há predominância de um ensino expositivo, em que não há uma preocupação na diversificação das novas formas de ensino de ciências naturais. Diante desta realidade, para contribuir com o desenvolvimento de novas práticas docentes no ensino de ciências naturais, foi feito um levantamento sintético das metodologias ativas para o aprimoramento do ensino de ciências naturais. Intenta-se que viabilize o desenvolvimento dos estudantes com posturas críticas e reflexivas.
****
Mukanda uno wuna hengula cihanda ca (le-se tcha) yikuma yize hi yapwa kusa ha kwanda malongueso a cizundamo ca hacatxi ca cikola yinene ku ngango ya kufumba, yili nyi mutwe wa mukanda: cikuma ha kutwala ku longueso lia biologia ku cikola ya magistério ya dundo, ku lunda waku sango, cimue kuli longuesa ca ku nyinguika, nawa, lina minhikina ku kufupa kuci cize (le-se kutxi chize), lia kupwa longueso lia mana nyi yiningui, nyi nawa, mianda yika yinguno muyipwa kusa hanga li tatuise fumbo. Hako tatuisa mulimo uno, hapwa kuneha ku kunga/ukwaso ca amue akwa ku soneka a ngango ya akwa mana nyi yingi ngwe wano, manuel (2019), rocha (2017), lara duarte (2014), canhici, leite nyi fernandes (2019), duarte (2005), arao (2010), vieira (2012), nguluve (2010), chocolate (2013).Cihela (le-se, txihela), ca longueso capwanga (txapwanga), yimwe cikola ya mbongue ya dundo, lunda waku sango.Ha kutwala ku ku linduluka ca cikuma nyi ku hengula chacho, liapwa ngwe ku hengula cikuma, cinapo ngwe muanda wa ku fupa yisoneko, kufupa ca mikanda, nyi kufupa cili ngwe ku talatala ca mulali, ca cihela ca kufupa mana, cina lumbunuka ngweni ngwo, kusa milali ya ku talatala, ku solola, ku tesa (le-se ku teça), ku hengula nyi ku solola cikehe.Há kutwala ha manyionga jatcho, hapwa a ku wana/kufupa.Ngwe cikuacilo (txikwatxilo), ca kuanda yisoneko, hi kuapwa kusa yihula yikehe yikehe nyi cikuacilo (txicuatxilo), yina talikisa kuli a-longui, nyi a-longueshi a ku cikola yaco (le-se, yatcho).Yisoneko yapwanga ku lulika nyi ku yi tatala nyi kulita nyi muanda wa yihula, mba, kusula sango kuapwanga ku yi hengula nyi kuyi lumbunuisa.Yapwanga kunyinguika ha macimbu a kuli loguesa ca mana a-haci nyi a utfu, ngwuenyi hali kunangamisa ca limue fumbo lia ku soluesa, hase hexi kuli hulumba ca kulipwila ca mianda yaha ya longueso lia mana a-hachi nyi a utfu. Ha cino (txino), haku kwasa com ku kutatuka ca milali yaha ya a-longueshi ku fumbo lia mana a-hachi. Kuapwanga kulinga cimwe ku ciza (txiza) sona jikehe já mianda yingunu hanga a lulikise longueso lia mana a hachi.Cina lumbunuka ngwenyi, mu kupwa ku tatuka ca a-longui yi kupwa ca ku hula nyi ku nionga
O português em Angola: língua materna e língua segunda nos subsistemas de ensino: O puto ya Ngola: dimi diamama, dimi diakayadi
Esta pesquisa tem como propósito, fazer uma abordagem sobre – “O português em Angola – como língua materna e língua segunda nos subsistemas de ensino”. O estudo formulou como objetivos (i) analisar alguns fatores que estejam na base do ensino do Português como língua materna e língua segunda nos subsistemas de ensino em Angola; e (ii) compreender os aludidos fatores subjantes da análise em voga. Apresentamos como enfoque – a pesquisa bibliográfica, numa perspectiva qualitativa e descritiva, apresentando a seguinte questão de partida: Que fatores concorrem para o sucesso ou o insucesso do ensino da Língua Portuguesa como língua materna e língua segunda nos subsistemas de ensino em Angola? Para dar corpo e substância a este assunto, recorremos ao suporte bibliográfico de Mudiambo (2013), Quivuna (2013) Contente (2013) e outros, com os quais, dentre outros aspectos, definimos alguns conceitos sobre língua. Por outro lado, descrevemos outras abordagens sobre o português quer como língua materna, quer como língua segunda nos subsistemas de ensino em Angola, assim como sobre a dimensão intercultural e interdisciplinar do português, o seu caráter didático e pedagógico enquanto disciplina científica, com o suporte de Gaspar et al. (2012), Nauege (2015), Azeredo (2010), entre outros. Outrossim, apresentamos também outras considerações sobre alguns fatores subjacentes, tais como, o caso da formação técnico-científica dos técnicos, o respectivo direcionamento e a sua contínua capacitação, consubstanciados como fatores imprescindíveis e decisivos para o desenvolvimento da política educacional e a sua execução no país. Finalmente, faz-se uma sucinta reflexão sobre o ensino do português em Angola.
****
Uzambwilu yu wakala ni disukilu kubanga uzwelelu walungu ni – “Phutu mu Ngola kala dizwi dya umama ni dizwi dya kayadi mu ukexilu wa ulongelu”. Oulongesu wakala ni mbambe kala (i) kuzambula ikuma imoxi yakala budimatekenu dya ulongelu wa Phutu kala dizwi dya umama ni dizwi dya kayadi mu ukexilu wa ulongelu mu Ngola; ni (ii) Okutetuluka mukaxi ka ikuma yaxindi mu uzambwilu yu. Twalondekesa kala utundisilu – uzambwilu wa mikanda, mukexilu wa uvudilwilu ni wa utangelwelu, mukuta odiba didi dya dimatekenu: Ikuma yahi yakala mu ukudilu mba uxombelu wa ulongelu wa Dizwi dya Phutu kala dizwi dya umama ni dizwi dya kayadi mu ukexilu wa ulongelu mu Ngola? Anga mu kubana nguzu mu maka ya, twai mu mikanda ya Mudiambo (2013), Quivuna (2013) Contente (2013) ni akamukwa, ni ene, mu kaxi ka ima ya kamukwa, twatetulwila maba amoxi alungu ni dizwi. Ku mbandu yakamukwa, twatongolwela izwelelu yengi yalungu ni phutu, mukwila kala dizwi dya umama, kala dizwi dya kayadi mu ukexilu wa ulongelu mu Ngola, kala we mu unene wa ifwa ni wa ilongelu imoxi ya phutu, ni ukexilu we wa didatika ni pedagojiya kala dilongesu dya kwijiya, ni ukwatekesu wa Gaspar et al. (2012), Nauege (2015), Azeredo (2010), ni akwamukwa. Kyamukwa, twalondekesa na izwelelu yakamukwa yalungu ni ima imoxi ni yengi. Kyamukwa, twalondekesa na izwelelu yakamukwa yalungu ni ima imoxi ya kingoho, kala, kulongesa mu kwijiya kwa akalakadi, oulondekesu ufamena ni ulongelu we mu ithangana yoso, walungu ni ikuma yakolo ni ifamena mu ukudisilu wa ukexilu wa ulongelu ni ubangelu we mu ixi. Mu usukininu, abangeku kixinganeku kyalungu ni ulogelu wa Phutu mu Ngola
Quelles langues, quels outils didactiques et pedagogiques pour l’education de base en afrique subsaharienne? What languages, what didactic and pedagogical tools for basic education in sub-Saharan Africa?
Les anciennes colonies de l\u27Afrique subsaharienne ont des systèmes éducatifs qui ne sont pas adaptés aux besoins des élèves (écoles, collèges, etc.). Contrairement à la Chine, au Maroc, etc. qui ont réussi à adapter leurs systèmes éducatifs, les pays de l\u27Afrique subsaharienne peinent à adapter leurs systèmes éducatifs à leurs réalités. C\u27est le cas de la Côte d\u27Ivoire, du Sénégal, etc. En effet, à travers les différentes réformes entreprises dans les pays francophones, on constate que ceux-ci ne prennent pas en considération les langues locales dans les systèmes éducatifs. Le français étant donc la langue officielle et l’unique langue de scolarisation ; cela crée une barrière linguistique pour de nombreux élèves de ces pays. En Côte d\u27Ivoire, les résultats de l\u27enquête menée en 2016 - 2017 pour le programme TRECC ont révélé que seulement 20 % des élèves de CM1 savent lire. Après donc plusieurs années de scolarité, 80% des élèves ayant participé à notre enquête n\u27ont pas la conscience phonologique et ne peuvent, par conséquent, pas intérioriser, maitriser la correspondance phonème - graphème. Ces élèves n’arrivaient pas à lire et écrire ; car ils n’ont pas les « fondamentaux de la lecture-écriture ». Ils ne savent ni lire dans la langue qu’ils parlent (L1), ni lire en français (L2). Aussi disons-nous que pour le développement de la littératie chez les élèves qui n\u27ont pas le français comme langue maternelle ; il est nécessaire d\u27utiliser le français et leur langue maternelle comme langues de scolarisation pour ‘apprendre à apprendre’ durant les premières années d’école primaire, en ayant des outils didactiques et pédagogiques adaptés à leur environnement dans les deux langues (L1 - L2) pour les quatre premières années d’école primaire, puis un programme bilingue : Français - Anglais dès le CM1, afin d’avoir une éducation de qualité pour tous les élèves de la Côte d\u27Ivoire.Les anciennes colonies de l\u27Afrique subsaharienne ont des systèmes éducatifs qui ne sont pas adaptés aux besoins des élèves (écoles, collèges, etc.). Contrairement à la Chine, au Maroc, etc. qui ont réussi à adapter leurs systèmes éducatifs, les pays de l\u27Afrique subsaharienne peinent à adapter leurs systèmes éducatifs à leurs réalités. C\u27est le cas de la Côte d\u27Ivoire, du Sénégal, etc. En effet, à travers les différentes réformes entreprises dans les pays francophones, on constate que ceux-ci ne prennent pas en considération les langues locales dans les systèmes éducatifs. Le français étant donc la langue officielle et l’unique langue de scolarisation ; cela crée une barrière linguistique pour de nombreux élèves de ces pays. En Côte d\u27Ivoire, les résultats de l\u27enquête menée en 2016 - 2017 pour le programme TRECC ont révélé que seulement 20 % des élèves de CM1 savent lire. Après donc plusieurs années de scolarité, 80% des élèves ayant participé à notre enquête n\u27ont pas la conscience phonologique et ne peuvent, par conséquent, pas intérioriser, maitriser la correspondance phonème - graphème. Ces élèves n’arrivaient pas à lire et écrire ; car ils n’ont pas les « fondamentaux de la lecture-écriture ». Ils ne savent ni lire dans la langue qu’ils parlent (L1), ni lire en français (L2). Aussi disons-nous que pour le développement de la littératie chez les élèves qui n\u27ont pas le français comme langue maternelle ; il est nécessaire d\u27utiliser le français et leur langue maternelle comme langues de scolarisation pour ‘apprendre à apprendre’ durant les premières années d’école primaire, en ayant des outils didactiques et pédagogiques adaptés à leur environnement dans les deux langues (L1 - L2) pour les quatre premières années d’école primaire, puis un programme bilingue : Français - Anglais dès le CM1, afin d’avoir une éducation de qualité pour tous les élèves de la Côte d\u27Ivoire.
***Afrique subsaharienne óbú έnεn έ bɔfrέ tehé sígi sígi mʋ́n tέhέ kɔ̑n kpέnkpε kɔ́mʋ́n rίtchέ έnίn έlί ɔbɔ́ namʋn Ɂjέ εnεn kpέnkpε kán mʋ́n (Ɂjέ kpέnkpε kɔ́mʋ́n lε ngbafrε kpέnkpε kɔ́mʋ́n). Chine lε Maroc lε óbú éléfe εlί nɔ̑nnɔ́bɔ́ nɔ̑nnʋ́n kpέnkpε kɔ́mʋ́n rίtchέ bέ sakέ Afrique subsaharienne óbú έnεn έlί nɔ̑nnɔ́bɔ́ nɔ̑nnʋ́n kpέnkpε kɔ́mʋ́n rίtchέ. nέlί mίnnίn ɔbɔ kɔhɔ́kɔ́ lι nέnίnnιn. ɔrʋ́ óbú Côte d’Ivoire lε Sénégal óbú έ lε óbú éléfè djí έlί nɔ̑nnɔ́bɔ́ nɔ̑nnʋ́n kpέnkpε kɔ́mʋ́n rίtchέ. óbú έnεn έ ίlá bɔfrέ έ nέhέ lι kpέnkpε kɔ́mʋ́n rίtchέ súro súro sakέ nɔ́wɔnίn nɔ̑nnʋ́n óbwô έnεn έ nálanίn éhé. bɔfrέ εnίn lι nɔ̑nnʋ́n mágnιn óbwô esédjí nɔ̑nnʋ́n kpέnkpε kɔ́mʋ́n óbwô obú remú έ kpέnkpε kɔ́mʋ́n Ɂjέ έnεn ίkan kpέnkpε namʋn namʋn âmbέ nínti mίnnίn ówú έ kpέnkpε jé pʋ έ ίkán íjé nέhέnεn. TRECC enquête Côte d’Ivoire 2016 - 2017 éjé lɔ́ ɔwo CM1 Ɂjέ έnεn έ 20% (1/5) tchε lι kpέnkpε kán. kpέnkpε kɔ́mʋ́n Ɂjέ έnεn έ lι TRECC enquête áhá kpέnkpε kɔ́mʋ́n múlú ɔ́gnɔ́n (CE1 Ɂjέ έnεn) ándá (CM1 Ɂjέ έnεn), bέ sakέ alί ridé Ɂjέ éné nɔ̑nnʋ́n mʋn έn ándá (80%) álί lɔ́hɔ nitítení ówú lúbwó tίtί Ɂjέ έnεn έ (‘conscience phonologique ‘) obú romún έn ɔbɔ kɔhɔ́kɔ́ ʋ́dɔ mʋ́n nɔ̑nnʋ́n îne lífîn mʋ́n âmbέ nálί mίnnίn lɔ́hɔ nitítení ówú lúbwó (‘sons’) lέ kpέnkpε ákan / émimé ówú lúbwó (‘lettres’). kpέnkpε kɔ́mʋ́n Ɂjέ έnεn álί kpέnkpε akán álί kpέnkpε emimé âmbέ nɔ̑nkɔ́ mίnnίn kpέnkpε kɔ́mʋ́n rίtchέ obú έnεn έ bɔhɔ́ nɔnkɔ́nίn nɔ̑nnʋ́n kpέnkpε kɔ́mʋ́n óbóbu mʋ́n tέ (CP1). obú romún έn nʋ́kpʋ nίnkan mίnnίn kpέnkpε nɔ̑nnʋ́n óbwô έ nίnlá nίn έ mʋ́n (L1) nʋ́kpʋ nίnkan mίnnίn kpέnkpε bɔfrέ mʋ́n (L2). rʋ́ bʋ́ka nίn kpέnkpε kɔ́mʋ́n Ɂjέ έnεn έ ίla bɔfrέ έ ɔrʋ́ óbú έnεn έ kpέnkpε kɔ́mʋ́n tέ. fáta lɔ́hɔ rijé nίnhίnιn kpέnkpε ákan lέ kpέnkpε émimé ɔrʋ́ óbwô mʋ́n lέ bɔfrέ mʋ́n óbwô ɔ́gnɔ́n kprεhέ mʋ́n kpέnkpε kɔ́mʋ́n óbobú mʋ́n tέ lε kpέnkpε éyiyé lε kpέnkpε ákan ówú έnεn έ rιlι ɔrɔ́ bɔ́ ɔrʋ́ óbwô mʋ́n lέ bɔfrέ mʋ́n. eségí fáta lɔ́hɔ kpέnkpε kɔ́mʋ́n ówú έ εrί Ɂjέ έnεn jί kán έ ίlί εrίnί máhίn ówú súro súro έ nɔn έ tʋ́nhʋ́n múlú ándá bέ ngbákέ réje nίnhίnίn kpέnkpε bɔfrέ mʋ́n lέ bɔfrέ óbwô lɔ́kpʋ έ mʋ́n. âmbέ Côte d’Ivoire Ɂjέ έnεn fέhίn fáta lɔ́hɔ ίlί kpέnkpε ákan lε émimé.
Abastecimento de água e suas implicações na saúde pública na comuna sede do Município de Cabinda-Angola: Ufwenjye ci mazi y bificikya biandi mu m’vingu ci babonso va m’senje nguli va m’senje mamboma ci Cabinda-Angola
ABSTRACT
The water supply emerges as the foundation for building healthy communities and the backbone for the sustainable development of nations. Therefore, the United Nations\u27 Sustainable Development Goals emphasize the importance of water and sanitation as essential elements for achieving global targets. In the corridors of public health, it assumes the role of guardian against infectious diseases that afflict vulnerable communities. The research on the theme "Water supply and its implications on public health in the municipal headquarters of Cabinda" sought to propose actions to improve water supply systems for the benefit of public health in the community. The Hypothetical-Deductive and Statistical methods were adopted, and the types of research were exploratory, descriptive, and explanatory, employing techniques such as structured interviews, semi-closed questionnaires, document analysis, and non-participatory observation. The diagnosis reveals the predominance of 92.77% of malaria cases, leading to a mortality rate of 77.93% (286/367). Among waterborne diseases, the age group most affected was 5 to 14 years, with over 30%. Of the 140,521 households in the community, only 16.66% have access to the public water supply network. In the environmental aspect, there was a negative correlation, with 58.7% disposing of wastewater in the street. However, 60.2% of respondents are dissatisfied with water supply services. After data collection and analysis, it was concluded that to achieve the objectives, it is necessary to improve access, continuous supply, and water quality; invest in wastewater treatment service coverage, construction of waste valorization centers, and supply infrastructure.
Keywords: Water Supply, Wastewater Sanitation, Health, Population, Local Development.O abastecimento de água emerge como alicerce para construção de comunidades saudáveis e espinha dorsal para o desenvolvimento sustentável das nações. Por isso, os Objetivos de Desenvolvimento Sustentável das Nações Unidas destacam a importância da água e saneamento como elementos essenciais para alcançar metas globais. Nos corredores da saúde pública, ele assume o papel de guardiã contra doenças infecciosas que afligem comunidades vulneráveis. A pesquisa com o tema “Abastecimento de água e suas implicações na saúde pública na comuna sede do município de Cabinda” procurou propor ações de melhoria nos sistemas de abastecimento de água em benefício à saúde pública na comuna. Adoptou-se o método Hipotético-dedutivo e Estatístico, os tipos de pesquisa foram exploratória, descritiva e explicativa, e técnicas como entrevista estruturada, questionário semi-fechados, análise documental e observação não participativa. O diagnóstico revela a predominância de 92,77% casos de malária, levando ao óbito 77,93% (286/367), entre as doenças hídricas, a faixa etária mais acometida foi de 05 a 14 anos, com mais de 30%. Dos 140.521 agregados existentes na comuna, apenas 16,66% têm acesso a rede pública de água. No aspecto ambiental, houve correlação negativa onde 58,7% depositam águas residuais na rua. Todavia, 60,2% dos indagados estão insatisfeitos com os serviços de abastecimento de água. Após a colheita de dados e análise, chegou-se à conclusão que para o alcance dos objetivos, é necessário melhorar o acesso, fornecimento contínuo, qualidade de água; investimento em cobertura de serviços de tratamento de águas residuais, construção de centros de valorização dos resíduos e infraestruturas de abastecimento.
****
Ufwenjye ci mazi usundukwa dede lisina, buinjy tunga zi nsi zike buvinya y lusende m’kukunda-mbusa, buinjy monika nyendulu m\u27twala zi m’toto. Mu ibil’oco, iswisi i’nyendulu m’twala zi M’toto zi Bundana umonisa m’cinzi ke mazi y lusamusu lu bwala dede biuma bi lutwamininu, buinjy ubaka nzitukulu ibunda zi nsi zionso. Muna zi nzila zi m’vingu zi babonso, nandi uvitika ikunku ci bungwambu va ntualusu mi m’soongo mi utwila mu bumpali makanda monso mawele bantu. Lukonyo lu m’samu nguli “Ufwenjye ci mazi y bificikya biandi mu m’vingu ci babonso va m’senje nguli va m’senje mamboma ci Cabinda” utomba vanga mambu ma tuumgu va nzuku-ludedenganu i’lu ufwenjye ci mazi mu mbakulu m’vingu ci babonso va m’senje . Ukoya nsalulu y nzila-m’vutu-utuka, y ilandila kundi li usavu, m’pila lukonyo bubá ubangulwa, usônika m’samu y uvisa m’samu , y bundwenju bu salu dede byuvu bi nsundukwilu m’samu mpangulu, nzuku-byuvu nkadu-mbindumunu, índula im’kanda y lubanzeminu lu manga ubá va nkoonga. Lukongo usundulay92,77% (luvuá y uali ilundambu-muna-nkama), mpolo i’cimbevo ci malária, mu soka lufwá lu 77,93% (286/367) (lusambuali y sambuali ilundambu-muna-nkama; nkama uali y lunana y sambunu/nkama tatu y makumasambunu y sambuali), vana nkoonga bi m’bevu bi kuizilanga mu lupyakunu lu bantu, tonina mu bantu ba kê m’vú tanu ike zitikila ke bana ba kê kumi y m’vú ná, ba kê 30% (makumatatu ilundambu-muna-nkama), mu nkoonga 140.521 (nkama y makumaná bi veve y nkamatanu y makumuali y muntu umweka), mu bana bikalanga vana m’senje , 16,66% (kumi y sambunu ilundambu-muna-nkama) li bantu ba ke m’swá teka mazi ma babonso. Mu mana malele iyalu-nguba, mu mavanga mabi, 58,7% (makumatanu y nana ilundambu-muna-nkama) bi lozanga va nganda mazi ma kê nkenya. Buau, 60,2% (makumasambunu ilundambu-muna-nkama), bisizolanga’kô bu m’pila buna basi mazi beta salila. Buna imana konga civanwa y izi kavanga lukongolulu, izitikya ti, buinjy tu vitila vana iswisi, m’cinzi kele, ubongisa mambu ma mazi.
Archetypal Representation of “Draupadi” in The Mahabharat: A Feminist Inquiry into the Hindu Myth: Representação arquetípica de “Draupadi” no Mahabharat: uma investigação feminista sobre o mito hindu
The prevalence of "feminism" across literary, digital, and academic platforms underscores its importance in contemporary discourse. This era is characterized by an increased focus on feminist principles and their societal applications. The Mahabharat, a popular Hindu epic of Indian Sub-continent; with its intricate characters and plotlines, has inspired extensive interpretations from various perspectives. Among its characters, Draupadi stands out as a significant symbol of female empowerment and resilience against adversity. This study aims to analyze Draupadi\u27s character, emphasizing her role as a symbol of feminist strength within The Mahabharat. Employing subversion theory, the research explores how Draupadi challenges traditional gender roles and societal expectations. Methodologically, this study conducts a textual analysis of Draupadi\u27s portrayal, examining instances of her assertiveness, compassion, and unwavering commitment to justice. The analysis focuses on her resistance to injustice, particularly regarding her rights as a daughter-in-law and the Pandavas\u27 entitlements. Findings reveal that Draupadi embodies a complex and multifaceted character, challenging conventional gender norms and providing a nuanced perspective on female agency. Her actions and resilience highlight her as a figure of immense significance in Hindu literature. In conclusion, Draupadi\u27s portrayal transcends traditional gender roles, offering a compelling narrative of empowerment and resistance. This study elucidates her enduring legacy and relevance as a feminist icon, reaffirming the significance of feminist ideals in contemporary society.
***
A prevalência do "feminismo" em plataformas literárias, digitais e acadêmicas ressalta sua importância no discurso contemporâneo. Esta era é caracterizada por um foco maior nos princípios feministas e suas aplicações sociais. O Mahabharat, um épico hindu popular do subcontinente indiano; com seus personagens e enredos intrincados, inspirou interpretações extensas de várias perspectivas. Entre seus personagens, Draupadi se destaca como um símbolo significativo do empoderamento feminino e da resiliência contra a adversidade. Este estudo visa analisar a personagem de Draupadi, enfatizando seu papel como um símbolo da força feminista dentro do Mahabharat. Empregando a teoria da subversão, a pesquisa explora como Draupadi desafia os papéis tradicionais de gênero e as expectativas sociais. Metodologicamente, este estudo conduz uma análise textual do retrato de Draupadi, examinando instâncias de sua assertividade, compaixão e compromisso inabalável com a justiça. A análise se concentra em sua resistência à injustiça, particularmente em relação a seus direitos como nora e aos direitos dos Pandavas. As descobertas revelam que Draupadi incorpora uma personagem complexa e multifacetada, desafiando normas de gênero convencionais e fornecendo uma perspectiva diferenciada sobre a agência feminina. Suas ações e resiliência a destacam como uma figura de imensa importância na literatura hindu. Concluindo, o retrato de Draupadi transcende os papéis tradicionais de gênero, oferecendo uma narrativa convincente de empoderamento e resistência. Este estudo elucida seu legado duradouro e relevância como um ícone feminista, reafirmando a importância dos ideais feministas na sociedade contemporânea.
Le pouvoir de (re) nommer: la toponymie comme enjeu politique
L’acte de nommer n’étant jamais neutre, la nomination des lieux est bel et bien un outil politique qui convoque, invoque ou évoque des réalités diverses selon le système interprétatif de chaque locuteur-récepteur (Périès: 2000). En effet, le nom propre de lieu révèle des rapports de force tout en participant à la construction des mémoires collectives. La politisation dérive de l’imposition d’un ordre établi et d’un système de représentations et de hiérarchisation des dénominations. La toponymie découle ainsi des contextes socio-politiques particuliers qui influencent fortement la création, la conservation, la transformation ou l’abandon de certains noms au profit d’autres. Convaincue que la toponymie « approprie les lieux, les espaces par le jeu des adresses, des repères, des référents » (Giraut et Houssay- Holzschulch, 2023: p. 4), nous essaierons de montrer dans quelle mesure elle dévoile des enjeux divers qui cristallisent notamment des tensions entre les valeurs et/ou les identités mises en exergue ou passées sous silence. Après avoir exposé la théorie du dispositif toponymique de Giraut et Houssay-Holzschuch, nous nous appuierons sur des exemples tirés des contextes français et argentin afin de percer à jour les stratégies de dénomination et de re-nomination des espaces devenus des territoires de lutte symbolique des deux côtés de l’Atlantique
Formação de Nomes Geográficos do Gitonga - Moçambique
O presente trabalho estuda a formação de nomes geográficos do Gitonga, uma língua falada em Moçambique, na província de Inhambane, nos distritos de Inhambane, Maxixe, Morrumbene e Jangamo por aproximadamente 227. 256 pessoas com mais de cinco anos de idade (INE, 2017). O estudo irá analisar os processos morfológicos dos nomes geográficos, descrevendo os constituintes morfológicos dos nomes geográficos de Gitonga. Os dados para esta investigação foram recolhidos nas cidades de Inhambane e Maxixe e distritos de Jangamo e Morrumbene, na província de Inhambane. Foram entrevistados 34 informantes, sendo 32 do sexo masculino de idades, compreendidas entre 42 a 88 anos e 2 informantes do sexo feminino com idades entre 58 e 65 anos. Nesta pesquisa concluímos que os nomes geográficos do Gitonga são formados com base da afixação de um morfema de locativização num nome. Os nomes que possuem o morfema de locativização subdividem-se em dois grupos, a saber: nomes com morfema de locativização -ini, geralmente derivados de antropónimos e coisas, exemplo, (Tsamboni, Batweni) e nomes com o morfema de locativização -tunu derivados de nomes de árvores, exemplo (Gitambatunu). No entanto, existem nomes geográficos com morfema de locativização zero (Ø) geralmente, são aqueles inicialmente atribuídos numa outra língua, exemplo (Matshitshi, Gikuki) e de antropónimos com o morfema aumentativo (nya-), geralmente, nomes de mulheres, exemplo (Tofo, Mwele)