Strani pravni život
Not a member yet
907 research outputs found
Sort by
EVOLUTIVNO TUMAČENJE S OSVRTOM NA RECENTNU PRAKSU EVROPSKOG SUDA ZA LJUDSKA PRAVA U KLIMATSKIM PREDMETIMA
Get PDFEvolutive interpretation is one of the most important principles of interpretation that has enabled the Court to interpret the Convention in the light of present-day conditions, expanding the scope of protection under the Convention, and at the same time, raising the question of the permissible limits of interpretation. In the recent climate change case law, the Court has found a violation due to the failure of the respondent state to develop and implement a normative framework that would mitigate the consequences of climate change. The Court has applied evolutive interpretation considering that the Convention does not guarantee the right to a healthy environment or a similar right. The authors use the normative and casuistic methods to determine whether the Court’s recent climate change case law provides clearer parameters for the application of the evolutive interpretation. The research results indicate that judicial case law is not coherent with regard to these conditions, and consequently, the limits of the Convention’s evolutive potential remain unclear.Evolutivno tumačenje jedno je od najvažnijih načela interpretacije koje je omogućilo Sudu da Konvenciju tumači u svjetlu današnjih uvjeta. Na takav način proširuje se opseg zaštite Konvencije, ali se istodobno otvara pitanje dopuštenih granica tumačenja. U recentnoj praksi Sud je utvrdio povredu Konvencije uslijed propusta odgovorne države da razvije i provede normativni okvir kojim bi se ublažile posljedice klimatskih promjena. U tim predmetima Sud je primijenio evolutivno tumačenje s obzirom na to da Konvencija ne jamči pravo na zdrav okoliš ili drugo slično pravo. Autori primjenom normativne i kazuističke metode ispituju je li Sud u svojoj recentnoj praksi u klimatskim predmetima dao jasnije kriterije za primjenu evolutivnog tumačenja. Rezultati istraživanja ukazuju da sudska praksa nije koherentna u pogledu ovih uvjeta pa su granice evolutivnog potencijala Konvencije ostale nejasne
RAZVOJ SINDIKALNOG ORGANIZOVANJA KAO ISTORIJSKE TEKOVINE I USTAVOM ZAGARANTOVANOG PRAVA
Get PDFThroughout history, trade union organization has undergone significant reforms and changed as the organization of the state itself has changed. Trade union organization went through three historical phases: the phase until the nineteenth century, the phase from the nineteenth century to the middle of the twentieth century, and the final phase in the twenty-first century. Trade union organization followed the organization of the first states, through which workers defended their labor rights under primitive conditions in a primitively organized way. The first modern forms of trade union organizing were experienced in the territory of the United Kingdom, which is also considered the forerunner of trade union organizing. The right to organize a trade union, although today one of the fundamental collective rights, is increasingly becoming the subject of discussions and dilemmas, whether this right is really necessary in labor relations and, in the end, in constitutions of a large number of countries, as a promotion of economic and social rights. The paper could be divided into three parts, firstly the authors want to define the historical development of trade union organization, the process of developing in the countries of the world, what are the key historical moments in which this right made and contributed to “a quality more” in labor relations, and which were the first laws-constitutions that provided for this fundamental right today. The second part of the paper refers to the current normative legal situation in the Republic of Serbia regarding trade union organization and specifically trade union rights. The third part actually represents the main purpose of the paper, which is to point out some potential problems in the twenty-first century that union organizing in the international community is facing.Kroz istoriju sindikalno organizovanje je pretrpjelo znatne reforme i mjenjalo se kako se i sama organizacija država mjenjala. Sindikalno organizovanje je prošlo kroz tri istorijiske faze, i to: fazu do XIX vijeka, fazu od XIX do sredine XX vijeka i u krajnjem faza XXI vijeka. Sindikalno organizovanje pratilo je i samu organizaciju prvih država, kroz koju su radnici u tada primitivnim uslovima na primitivno organizovan način branili svoja radnička prava. Prve moderne obrise sindikalno organizovanje je doživjelo na teritoriji Ujedinjenog Kraljevstva, koje se ujedno smatra i njegovom pretečom. Pravo na sindikalno organizovanje, iako danas jedno od fundamentalnih kolektivnih prava, sve češće postaje predmet rasprava i dilema – da li je zaista ovo pravo potrebno radnim odnosima, a u krajnjem i tekstovima ustava velikog broja zemalja, kao promocija ekonomskih i socijalnih prava. Rad se može podjeliti u tri cjeline. Autori u radu prvo žele da opišu istorijski razvoj sindikalnog organizovanja, kako je tekao u zemljama svijeta i koji su ključni istorijiski momenti u kojima je ovo pravo doprinosilo i činilo „kvalitetu više” u radnim odnosima, kao i koji su prvi zakoni-ustavi predviđali ovo danas fundamentalno pravo. Drugi dio rada odnosi se na trenutno normativno pravno stanje u Republici Srbiji po pitanju sindikalnog organizovanja i, konkretno, sindikalnih prava. Treći dio rada predstavlja cilj rada, a to je ukazivanje na neke potencijalne probleme u XXI vijeku sa kojima se suočava sindikalno organizovanje u međunarodnoj zajednici
PRAVNI OKVIR ZAŠTITE RAČUNARSKIH PROGRAMA SA POSEBNIM OSVRTOM NA VEŠTAČKU INTELIGENCIJU „CHATGPT“
Get PDFComputer programs are protected by copyright both in the comparative law and in the positive law in Serbia. One or more computer programs together with electronic databases make up information systems. With the development of artificial intelligence, a wide range of sophisticated information systems have been created that can, as a rule, create or generate text based on user queries (e.g. ChatGPT). This paper provides a case study related to the generative artificial intelligence ChatGPT. Legal regulation of artificial intelligence-generated products from the aspect of copyright poses a special challenge. In this paper, the author puts a special emphasis on the comparative presentation of the legislation that regulates artificial intelligence from the aspect of copyright, stating the legal theory positions and judicial practice that claim that artificial intelligence-generated products have no place in intellectual property law. After the exhaustive comparative legal analysis and the case study, the author will propose de lege ferenda the legal protection framework for artificial intelligence.Računarski programi kako u uporednom pravu, tako i u pozitivnom pravu Srbije štiti se autorskim pravom. Jedan ili više računarskih programi zajedno sa elektronskim bazama podataka čine informacione sisteme. Razvojem veštačke inteligencije, stvoren je širok spektar sofisticiranih informacionih sistema koji mogu, po pravilu, na osnovu upita korisnika, da načine ili generišu tekst (npr. ChatGPT). U radu će biti izvršena studija slučaja vezana za generativnu veštačku inteligenciju ChatGPT. Poseban izazov predstavlja kako pravno regulisati proizvode koje stvara veštačka inteligencija sa aspekta autorskog prava. Autor će kroz ovaj članak poseban akcenat dati na uporednom prikazu zakonodavstava koji su regulisali veštačku inteligencije sa aspekta autorskog prava, ali će navesti i one stavove pravne teorije i sudske prakse koji smatraju da proizvodi koji stvoreni od strane veštačke inteligencije nemaju mesta u pravu intelektualne svojine. Nakon celokupne uporednopravne analize i studije slučaja, autor daje predloge de lege ferenda pravnog okvira zaštite veštačke inteligencije
IN MEMORIAM: DR VIDA ČOK (Beograd, 1931 – Maribor, 2023)
Get PDFVIDA ČOK – ŽIVOT POSVEĆEN STRUCI I POZIV
KAZNA RADA U JAVNOM INTERESU U KONTEKSTU EVROPSKIH STANDARDA I KRIVIČNOG ZAKONODAVSTVA SRBIJE
Get PDFThe goal of the research is to determine how the community service sentence has been shaped nomotechnically; what has been the scope of its application, as well as what is the relationship between its normative and implementation levels. Comparative, normative and legal-dogmatic method will be used in order to draw conclusions about the main possibilities and limitation of criminal law repression in the contemporary discourse. This is followed by statistical data, which serve as a basis for an analysis and comparison between the expected and achieved effects of the analysed norms. In the concluding considerations, the authors state that the punishment of community service has been and remains a pillar of attitudes regarding the need to promote more active participation of the broader social community in the criminal justice system. Although its ratio legis is embodied in avoiding harmful aspects of the sanction of deprivation of liberty by increasing the potential for processes of reintegrating the convicted person into the society, and reducing both stigmatization on the one hand, and the costs of the penal system on the other, the authors conclude that there is a profound gap between the expected positive implications of the punishment and its actual effects in practice.Cilj istraživanja je da se utvrdi kako je kazna rada u javnom interesu nomotehnički uobličena, koji je opseg njene primene, kao i kakav je odnos njenog normativnog i aplikabilnog nivoa. Uporednopravni, normativni i pravnodogmatski metodi su korišćeni radi izvođenja zaključaka o načelnim mogućnostima i ograničenjima krivičnopravne represije u savremenom diskursu, čemu slede statistički podaci, kao osnova analize između očekivanog i ostvarenog dejstva analiziranih normi. U zaključku autori konstatuju da je kazna rada u javnom interesu bila i ostala stub stavova o potrebi promocije aktivnijeg učešća šire društvene zajednice u krivičnopravnom sistemu. Iako je njen ratio legis oličen u izbegavanju štetnih aspekata kazne lišenja slobode, povećanju potencijala reintegracionih procesa osuđenog lica u društvo i smanjivanja sa jedne strane stigmatizacije, a sa druge strane troškova penalnog sistema, autori konstatuju da postoji duboki jaz između očekivanih pozitivnih implikacija kazne rada u javnom interesu i njenog ostvarenog dejstva u praksi.javnom interesu i njenog ostvarenog dejstva u praksi
PRAVNE POSLEDICE RASKIDA UGOVORA O MEĐUNARODNOJ PRODAJI ROBE
Get PDFThe subject of this paper are the legal consequences of the termination of the contract for the international sale of goods under the regime of the UN Convention on Contracts for the International Sale of Goods. The aim of the research is to offer a systematic review of the most significant aspects of the consequences of the termination of the contract for the international sale of goods in the light of the mentioned Convention. The basic premise of the work is based on the fact that the termination of the contract causes serious legal consequences and that the realization of rights and obligations after the termination may be accompanied by numerous legal and factual complications. The research methodology is reflected in the analysis of the relevant provisions of the UN Convention on Contracts for the International Sale of Goods, available judicial and arbitration practices, as well as previous observations of domestic and foreign authors regarding the topic of the work. Based on the provisions of the aforementioned Convention, the contracting parties are released from their obligations after the termination of the contract, with certain exceptions. The Convention also establishes the obligation of restitution, in the sense that any party that has performed the contract in whole or in part, after termination of the contract, may demand the return of what was given from the other party. In addition to these consequences, the seller is obliged to return the money he received from the buyer for the payment of the price for the goods to the buyer and the interest, while the buyer, with certain exceptions, is obliged to return to the seller, when returning the goods, the benefit that he had obtained from goods.Predmet ovog rada su pravne posledice raskida ugovora o međunarodnoj prodaji robe u režimu Konvencije UN o ugovorima o međunarodnoj prodaji robe. Cilj istraživanja je da se naučnoj i stručnoj javnosti ponudi sistematski pregled najznačajnijih aspekata posledice raskida ugovora o međunarodnoj prodaji robe u svetlu odredaba Konvencije. Osnovno polazište u radu se zasniva na tome da raskid ugovora izaziva ozbiljne pravne posledice i da realizacija prava i obaveza nakon raskida može biti praćena brojnim pravnim i faktičkim komplikacijama. Metodologija istraživanja se ogleda u analizi odgovarajućih odredaba Konvencije, dostupne sudske i arbitražne prakse, kao i dosadašnjih zapažanja domaćih i stranih autora u vezi sa temom rada. Na osnovu odredaba Konvencije, ugovorne strane se nakon raskida ugovora oslobađaju svojih obaveza, uz određene izuzetke. Konvencija uspostavlja i obavezu restitucije, u smislu da svaka strana koja je izvršila ugovor u celini ili delimično, nakon raskida ugovora, može zahtevati povraćaj od druge strane onoga što je dato. Pored ovih posledica, prodavac je dužan da uz vraćanje novca koji je dobio od kupca na ime plaćanja cene za robu vrati kupcu i kamatu, dok je kupac, uz određene izuzetke, dužan da prodavcu, prilikom vraćanja robe, vrati i korist koju je imao od robe
KONSTITUCIONALIZOVANЈE PRAVOSUDNOG SAVETA U SEVERNOJ MAKEDONIJI I SRBIJI – MOŽEMO LI UČITI JEDNI OD DRUGIH?
Get PDFNorth Macedonia and Serbia constitutionalized their judicial councils around the same time. From the perspective of the European model of the judicial council, North Macedonia adhered more closely in implementing their sample model, whilst Serbia foresaw constitutional provisions which had not eliminated the channels of political influence over the judiciary. It was clear, immediately following the adoption of the 2006 Constitution, that Serbia had to amend it if it wished to tie its future to the European integration process. Although that process did not unravel quickly and easily, the constitutional amendments which constitute the improved model of the Judicial Council were adopted in 2022. What is characteristic for modelling of the new Judicial Council is the fact that the amendments were based exclusively on the abstract criticisms of the constitutional provisions from 2006 and the recommendations of the Venice Commission that are necessary to adhere to the European model of the Judicial Council. It is paradoxical that the European model of the judicial council is considered the best solution for post-socialist states, without consideration for concrete socio-economic circumstances in individual states, nor the suppositions for successful functioning of this body. After all, neither the concept of the judicial council has been accepted in all member states of Western Europe, nor all post-socialist states have implemented their institutional reforms in that direction. Some of those states had decided to follow their own, authentic road to the independence of the judiciary. This leads to the question: why the European institutions are insisting on the reform of the judiciary that involves the establishment of a pure variation of the so-called European model of the judicial council when it is not a generally accepted model? Furthermore, it is questionable as to whether it has a universal value. Precisely for that reason, the goal of this paper is to present the specific nature of judicial councils in North Macedonia and Serbia. In light of the 2022 constitutional reform in Serbia, an analysis of the extent these two countries could utilize each other’s experiences, seeing as they have a mutual historical heritage and similar level of development of their democratic and legal culture, could be an enlightening one.Severna Makedonija i Srbija, približno u isto vreme, konstitucionalizovale su pravosudne savete. Sagledano iz perspektive evropskog modela pravosudnog saveta, Severna Makedonija se više približila tom uzornom modelu, dok je Srbija predvidela ustavna rešenja koja nisu eliminisala kanale za politički uticaj na pravosuđe. Otuda, odmah posle donošenja Ustava 2006. godine, bilo je jasno da će Srbija morati da promeni svoj ustav u delu o pravosuđu ukoliko svoju budućnost želi da veže za evropske integracione procese. Premda se taj proces nije odvijao brzo i jednostavno, ustavni amandmani koji konstituišu unapređeni model Visokog saveta sudstva usvojeni su 2022. godine. Međutim, ono što je karakteristično za ustavno modeliranje novog Visokog saveta sudstva, jeste činjenica da je promenu Ustava u delu o pravosuđu Srbija zasnovala isključivo na apstraktnoj kritici ustavnih rešenja iz 2006. godine i na preporukama Venecijanske komisije da je neophodno dosledno koncipirati evropski model sudskog saveta. Bez obzira na to što se Ustav primenjivao približno petnaest godina, nije bilo analize koja bi trebala da utvrdi ocenu rada Visokog saveta sudstva. Da je rad tog tela, kojim slučajem, ocenjen negativno, onda je trebalo da sledeći korak bude identifikovanje razloga za taj neuspeh. Osim toga, budući da je Severna Makedonija takođe imala već značajno iskustvo sa sudskim savetom koji je bio više usaglašen sa evropskim standardima, rezultati koje je to telo ostvarilo u praksi mogli su da budu korisni. Dakle, bez obzira na već značajno iskustvo tih dveju država, ali i iskustvo drugih država postsocijalizma, ustavna reforma pravosuđa u Srbiji sprovedena je bez ozbiljnije empirijske analize, već isključivo na osnovu apstraktne ideje da je evropski model sudskog saveta optimalno rešenje i da ga treba nekritički preuzeti
VRHOVNI SUD – NADLEŽNOSTI I STRUKTURA U EVROPSKIM DRŽAVAMA
Get PDFThe article provides comprehensive overview of the diverse landscape of supreme courts across Europe, offering insights into varying structures and functions they embody across different countries. It analyses supreme courts as the only supreme judicial institution or as a part of a broader supreme court system alongside supreme administrative court and/or constitutional courts. The article highlights the diversity in organization of supreme justice and offers a glimpse into a larger project on comparative supreme justice, indicating in-depth analysis of various factors such as the position of supreme courts in different states, recruitment process and the courts’ competencies on the European scale. The article provides valuable insights into the complex and multifaceted nature of supreme courts in Europe. Its approach to presenting specific examples enables a deeper understanding of the topic, making it a useful resource for readers interested in comparative legal systems and judicial structures in different countries. The paper identifies impact of filter model on a Supreme Court’s workload and efficiency of the Court, as well as on the structure. Furthermore, it refers to possible shortcomings of filter model and the jurisprudence of the European Court of Human Rights in that regard.Rad pruža sveobuhvatan pregled raznolikih formi vrhovnih sudova širom Evrope, nudeći uvid u različite strukture i funkcije koje oni predstavljaju u različitim zemljama. Analizirani su vrhovni sudovi kao jedina vrhovna sudska institucija ili kao deo šireg sistema vrhovnih sudova pored vrhovnog upravnog suda i/ ili ustavnih sudova. Rad naglašava raznolikost u organizaciji vrhovnog pravosuđa i nudi uvid u širi projekat uporednog vrhovnog pravosuđa, ukazujući na dubinsku analizu različitih faktora kao što su položaj vrhovnih sudova u različitim državama, proces izbora sudija i nadležnosti sudova u evropskim razmerama. Predstavljen je uvid u složenu i višestruku prirodu vrhovnih sudova u Evropi. Predstavljanje konkretnih primera omogućava dublje razumevanje teme, čineći je korisnim izvorom za čitaoce zainteresovane za uporedne pravne sisteme i pravosudne strukture u različitim zemljama. U radu je identifikovan uticaj modela filtera na obim posla i efikasnost suda, kao i na strukturu vrhovnog suda. Nadalje, upućuje se na moguće nedostatke modela filtera i jurisprudenciju Evropskog suda za ljudska prava u tom pogledu
UREĐENJE STATUSA SLUŽBENIKA REGIONALNIH MEĐUVLADINIH ORGANIZACIJA U JUGOISTOČNOJ EVROPI: U TRAGANJU ZA MEĐUNARODNOM SLUŽBOM
Get PDFThe article explores how the constituent instruments and secondary rules of the selected three regional intergovernmental organisations in Southeast Europe (Energy Community, Transport Community, Regional School of Public Administration) have incorporated some key legal concepts related to the status of international officials - professional independence of international officials and exclusivity of international service; recruitment standards; and the legal remedies for protecting the rights of international officials. The article, at the first place, defines the notion of international civil service, and elaborates, based on the legal texts of a number of international organisations and theoretical writings, the international practice in regulating the above specified concepts. The article than analyses and assesses how these concepts have been addressed in the relevant legal documents of the selected organisations. Finally, the article concludes that the explored legal texts provide for the guarantees of professional independence of the officials and contain the elaborated rules on recruitment aiming at selecting qualified staff and ensuring the geographical equilibrium within the secretariats. However, certain shortages have been identified and explained in relation to the existence of adequate legal remedies for protecting staff, particularly through the judicial proceedings.Članak istražuje kako su konstitutivni instrumenti i sekundarna pravila tri odabrane regionalne međuvladine organizacije u jugoistočnoj Evropi (Energetska zajednica, Transportna zajednica, Regionalna škola za javnu upravu) inkorporisali neke ključne pravne institute koji se odnose na status međunarodnih službenika – profesionalnu nezavisnost međunarodnih službenika i isključivost međunarodne službe; standarde zapošljavanja; i pravne lekove za zaštitu prava međunarodnih službenika. Ovaj članak, pre svega, definiše pojam međunarodne državne službe, a na osnovu pravnih tekstova nekoliko različitih međunarodnih organizacija i akademskih radova istražuje međunarodnu praksu u regulisanju navedenih instituta. Članak zatim analizira i procenjuje kako su ovi koncepti obrađeni u relevantnim pravnim dokumentima odabranih regionalnih organizacija. Konačno, u članku se zaključuje da istraženi pravni tekstovi pružaju normativne i institucionalne garancije profesionalne nezavisnosti i sadrže razrađena pravila o zapošljavanju u cilju odabira kvalifikovanog osoblja i obezbeđivanja ravnomerne geografske zastupljenosti unutar sekretarijata. Međutim, određeni nedostaci su identifikovani i objašnjeni u vezi sa postojanjem adekvatnih pravnih lekova za zaštitu osoblja, posebno kroz sudske postupke
ZNAČAJ KONCEPTA ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE U PRAVU EVROPSKE CENTRALNE BANKE
Get PDFThe subject of this paper is the introduction of the environmental protection concept in the central banking law to preserve natural resources and contribute to ensuring sustainable economic development. In that sense, the author will attempt to describe the potential contribution of green central bank legislation in managing and mitigating environmental issues, aiming to identify the ecological dimension of the European Central Bank (ECB) mandate, as the supreme monetary institution of the European Union (EU). The following text focuses on the functional analysis of the ECB’s potential legal mandate for environmental activities, their scope, limitations, and practical justification where the introduction of these new activities must be carefully managed without creating a collision with its primary task of maintaining monetary and financial stability.tability.Predmet analize u radu jeste utvrđivanje značaja i opravdanosti koncepta zaštite životne sredine u monetarnoj legislativi Evropske centralne banke (ECB) kao vrhovne monetarne institucije EU zadužene ze implementaciju jedinstvene monetarne politike i očuvanje monetarne stabilnosti kao javnog dobra. U tom smislu, u radu se želi ukazati na razloge koji opravdavaju tenedenciju “ozelenjivanja” savremene monetarne legislative na primeru mandata Evropske centralne banke, identifikovanjem potencijalnog pravnog osnova za vršenje ekoloških funkcija, dometa i ograničenja zelenog centralnog bankarstva. Iako se u pravu Evropske centralne banke uočava jasna tendencija širenja njenih nadležnosti, koja se pored cenovne stabilnosti, danas odnosi i na očuvanje opšte finansijske stabilnosti, autor je mišljenja da aktivnosti ECB u rešavanju ekoloških problema ne mogu predstavljati primarno polje njenog delovanja, već sekundarne aktivnosti, ali da se time njena uloga u optimalnom upravljanju ekološkim problemima ne umanjuje i ne isključuje, uzimajući u obzir kompleksnost i dinamičnost događaja u oblasti očuvanja prirode koji impliciraju angažovanje svih institucija iz domena javnog prava gde centralne banke svakako pripadaju. Takođe, Evropska centralna banka svojim aktima i merama usmerava delanje ne samo centralnih banaka država članica, već i centralnih banaka drugih zemalja koje usled saradnje sa njom u međunarodnom monetarnom poretku moraju ne samo da poznaju, već i da prilagođavaju svoja zakonska rešenja po ugledu na akte ECB. U takvim okolnostima ozelenjivanje mandata ECB može poslužiti kao primer dobre prakse i drugim centralnim bankama da ekološke komponetete uključe u svoje monetarne strategije i ujedno stvoriti uslove za bolju koordinaciju ciljeva monetarne i ekološke politike u praksi