Strani pravni život
Not a member yet
907 research outputs found
Sort by
UNIVERZALNA JURISDIKCIJA KAO GARANCIJA VLADAVINE PRAVA U MEĐUNARODNIM KRIVIČNIM POSTUPCIMA
Get PDFThis article explores the essential role of universal jurisdiction in enforcing state responsibilities under the ‘aut dedere aut judicare’ mandate, which requires the integration of international crimes into national laws. It posits that universal jurisdiction is a fundamental requirement, not merely an option, for states to effectively meet their international obligations. This necessity extends beyond criminalizing international offences, providing the jurisdictional foundation for international criminal cooperation. The paper examines how universal jurisdiction reflects states’ prescriptive jurisdiction, enabling adjudicative jurisdiction in accordance with due process principles. By emphasizing the critical role of universal jurisdiction in domestic law, the article illustrates how it aids states in adhering to their ‘aut dedere aut judicare’ obligations. This adherence is crucial for national criminalization of international crimes and facilitating effective cross-border legal cooperation, reinforcing justice, accountability, and the rule of law globally. Ultimately, incorporating universal jurisdiction into domestic legislation is vital for states to uphold international legal standards and due process, for operationalizing international cooperation in adjudicating international crimes, and fulfilling state responsibilities in line with the general theory of legal process.Ovaj članak istražuje suštinsku ulogu univerzalne jurisdikcije u sprovođenju državnih obaveza prema načelu „aut dedere aut judicare“, koje zahteva integrisanje međunarodnih zločina u nacionalne zakone. Autor je stava da je univerzalna jurisdikcija osnovni zahtev, a ne samo opcija, kako bi države efikasno ispunile svoje međunarodne obaveze. Ova potreba se proteže dalje od kriminalizacije međunarodnih delikata, obezbeđujući osnovu za jurisdikcijsku saradnju u međunarodnom krivičnom pravu. Rad ispituje kako univerzalna jurisdikcija odražava propisnu jurisdikciju država, omogućavajući sudsku jurisdikciju u skladu sa principima pravičnog postupka. Naglašavajući ključnu ulogu univerzalne jurisdikcije u domaćem pravu, članak ilustruje kako ona pomaže državama da se pridržavaju svojih obaveza prema načelu „aut dedere aut judicare“. Ovo pridržavanje je ključno za nacionalnu kriminalizaciju međunarodnih zločina i omogućavanje efikasne prekogranične pravne saradnje, jačajući pravdu, odgovornost i vladavinu prava na globalnom nivou. Na kraju, uključivanje univerzalne jurisdikcije u domaće zakonodavstvo je od vitalnog značaja za države da poštuju međunarodne pravne standarde i pravičan postupak, omogućavajući međunarodnu saradnju u suđenju za međunarodne zločine, i ispunjavajući državne obaveze u skladu sa opštom teorijom pravnog postupka
PREVAZILAŽENJE NEDOSTATAKA: PRIMENA PIF DIREKTIVE U ZEMLJAMA KANDIDATIMA ZA ČLANSTVO U EU
Get PDFThe EU manages an independent budget of more than 200 billion euro annually, making it vulnerable to fraud and corruption, which can undermine financial stability and public trust. To combat this, the PIF Directive (2017/1371/EU) harmonises financial crime definitions and mandates enforcement standards, extending to candidate countries including Serbia. This paper analyses Serbia’s compliance with the Directive, testing the hypotheses that despite the legislative reforms, some key challenges remain, notably the lack of a defined ‘EU’s financial interest’ in Serbian law, which hinders prosecution. The analysis also focuses on interagency cooperation and legal alignment with EU bodies such as OLAF and EPPO. Using desk research methodology, the paper assesses Serbia’s legal and institutional framework, offering recommendations to refine legal definitions, strengthen penalties, and enhance investigative capacities, ensuring Serbia meets its Chapter 23 and 24 EU accession requirements.Evropska unija (EU) raspolaže nezavisnim budžetom koji prema-šuje 200 milijardi evra godišnje i koji se raspodeljuje različitim sektorima. Međutim, prilikom distribucije tih sredstava moguće su prevare, korupcija, kao i loše upravljanje finansijama. Ta krivična dela ne samo ugrožavaju finansijsku stabilnost EU, već i podrivaju sprovođenje politike i poverenje javnosti u institucije.
Kako bi se suprotstavila tim izazovima, EU je uspostavila snažan pravni i institucionalni okvir za zaštitu njenih finansijskih interesa. Ključna komponenta tog okvira je Direktiva (EU) 2017/1371 (PIF Direktiva), kojom je usaglašena definicija finansijskog kriminala koji utiče na budžet EU i koja obavezuje države članice da usvoje minimalne standarde u pogledu sankcija, pravnih definicija i mehanizama za sprovođenje. Zahtevi Direktive primenjuju se i na države kandidate za članstvo u EU, kao što je Srbija, koje moraju da usklade svoj pravni okvir sa pravnim tekovinama EU u okviru procesa pristupanja. Obezbeđivanje zaštite finansijskih interesa EU je posebno ključno za Srbiju, imajući u vidu njen status primaoca sredstava EU u okviru programa pretpristupne pomoći.
U radu se analizira usklađenost propisa Srbije sa PIF Direktivom i drugim mehanizmima za finansijsku zaštitu i identifikuju se pravne i institucionalne praznine u domaćem pravnom okviru u Srbiji. Iako je Srbija sprovela određene zakonodavne reforme u delu koji se odnosi na prevare, korupciju i pranje novca, neki ključni izazovi i dalje postoje, uključujući i odsustvo pravne definicije finansijskih interesa EU u Krivičnom zakoniku Srbije. Ovaj propust stvara pravnu nesigurnost za javne tužioce i sudije i otežava krivično gonjenje finansijskih krivičnih dela koja utiču na budžet EU. Takođe, obezbeđivanje efikasne međuagencijske saradnje i prekogranične pravne pomoći i dalje je od ključne važnosti za usklađivanje Srbije sa pravnim tekovinama EU.
Pored ocene trenutnog stanja pravnog okvira Srbije, u radu se daju preporuke za dalje usklađivanje sa standardima EU. Ključne oblasti za poboljšanje uključuju uvođenje pravnih definicija, pooštravanje sankcija za finansijska krivična dela, jačanje istražnih kapaciteta i podsticanje saradnje sa agencijama EU kao što su Evropska kancelarija za borbu protiv prevara (OLAF) i Kancelarija Evropskog javnog tužioca (EPPO). Sprovođenje ovih reformi je od suštinskog značaja da Srbija ispuni svoje obaveze iz Poglavlja 23 i 24. Jačanje mehanizma za zaštitu finansijskih interesa u skladu je sa širim naporima na integraciji u EU i obezbeđuje spremnost Srbije za punopravno članstvo u Evropskoj uniji
OD ZAKONSKOG SREDSTVA PLAĆANJA DO ZABRANE: SUPROTSTAVLJENE PARADIGME U OBLASTI PRAVA DIGITALNIH VALUTA CENTRALNIH BANAKA
Get PDFBefore 2025, legislative intervention regarding central bank digital currencies (CBDCs) worldwide focused predominantly on enabling their issuance through legal tender designation and accompanying regulatory frameworks. The U.S. Anti-CBDC Surveillance State Act (S. 1124) represents a fundamental paradigm shift: legislation oriented towards prohibition rather than enablement. This article examines why the sovereign would legislate against its own monetary prerogative and proposes ‘legal desirability’ as the necessary analytical framework. Legal desirability involves systematic evaluation across five dimensions – legal authority, technological governance, risk management, institutional design, and operational resilience – filtered through jurisdiction-specific variables including payment system context, constitutional traditions, and policy objectives. This framework explains how jurisdictions applying identical analytical criteria may rationally reach opposing conclusions. The U.S. determination that the privacy–AML/CFT trilemma is unresolvable within constitutional constraints did not lead to the rejection of digital money innovation but to an alternative framework championing regulated private stablecoins. The article identifies two competing conceptions of monetary sovereignty underlying this divergence – sovereignty as state capacity versus sovereignty as constitutional restraint – and examines implications for legal tender doctrine, central bank independence, and the emerging multi-form digital money system.Do 2025. godine, zakonodavne intervencije u oblasti digitalnih valuta centralnih banaka (CBDC) širom sveta bile su uglavnom usmerene na omogućavanje njihove emisije dodelom statusa zakonskog sredstva plaćanja i definisanjem regulatornog okvira. Američki zakon o zabrani i kontroli digitalnih valuta centralnih banaka (Anti-CBDC Surveillance State Act, S. 1124) predstavlja temeljan zaokret te paradigme: od zakona baziranog na omogućavanju do zabrane. U ovom članku ispituje se zašto bi suverena vlast donosila zakone protiv sopstvenih monetarnih ovlašćenja i predlaže se koncept „pravne poželjnosti“ kao neophodan analitički okvir. Pravna poželjnost podrazumeva sistematsku evaluaciju kroz pet dimenzija, uključujući pravnu nadležnost, tehnološko upravljanje, upravljanje rizikom, institucionalni dizajn i operativnu otpornost, koja je filtrirana kroz varijable specifične za datu jurisdikciju, uključujući kontekst platnih sistema, ustavnu tradiciju i ciljeve politike. Ovaj okvir objašnjava kako jurisdikcije koje primenjuju identične analitičke kriterijume mogu racionalno da dođu do suprotnih zaključaka. Odluka Sjedinjenih Američkih Država da se trilema privatnosti, sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma ne može rešiti unutar ustavnih ograničenja nije dovela do odbacivanja inovacija u domenu digitalnog novca, već do alternativnog okvira u kojem se promovišu regulisani privatni stabilni novčići (stablecoins). U članku su identifikovane dve suprotstavljene koncepcije monetarne suverenosti koje leže u osnovi ovog raskola – suverenost kao moć države u odnosu na suverenost kao ustavna ograničenja – i ispitane su implikacije u pogledu doktrine zakonskog sredstva plaćanja, nezavisnosti centralne banke i sistema višestrukih oblika digitalnog novca koji je u nastanku
ANALIZA NEZAVISNOSTI SUDIJA MEĐUNARODNOG SUDA PRAVDE
Get PDFThe author analyzes the position of judges of the International Court of Justice. At the beginning, he points out the importance of independence for the protection of the rights of subjects in the proceedings, and then moves on to formal legal guarantees of the independence of the judges of this court. The interpretation of the norms related to the independence of the judiciary is presented, and in particular the impossibility of equal representation of judges from different countries is highlighted, given that the permanent members of the Security Council always have a judge of this court. It has been noted that some important member states of the United Nations have never had a judge of this court in their history. Several examples from the Court's practice were presented that directly or indirectly concern the independence of judges. It was pointed out that it is necessary to change the procedure for the selection of judges in order to reduce the political influence, first of all of the Security Council, during the election, which has an effect later on during the work of the judges. The statistics related to the voting of judges with regard to citizenship or taking into account the membership of countries in some important inter- national organizations were pointed out. Special attention is paid to mechanisms that ensure independence in terms of control and review of their independence. At the end, concrete proposals were made to improve the independence of the judges of the International Court of Justice.Autor analizira položaj sudija Međunarodnog suda pravde. Na početku ukazuje na važnost nezavisnosti za zaštitu prava subjekata u postupku, a zatim prelazi na formalno-pravne garancije nezavisnosti sudija ovog suda. Iznosi se tumačenje normi koje se odnose na nezavisnost sudstva, a naročito se ističe nemogućnost ravnomerne zastupljenosti sudija iz različitih država s obzirom na to da stalne članice Saveta bezbednosti uvek imaju sudiju ovog suda. Primećeno je da neke važne države članice Ujedinjenih nacija nikada u istoriji nisu imale sudiju ovog suda. Izneto je i više primera iz prakse Suda koji se tiču neposredno ili posredno nezavisnosti sudija. Istaknuto je da je potrebno promeniti proceduru izbora sudija kako bi se umanjio politički uticaj, pre svih Saveta bezbednosti, prilikom izbora koji ima efekta i kasnije tokom rada sudija. Ukazano je na statistiku koja se odnosi na glasanje sudija s obzirom na državljanstvo ili imajući u vidu članstvo država u nekim važnim međunarodnim organizacijama. Naročita pažnja posvećena je mehanizmima koji obezbeđuju nezavisnost u smislu kontrole i preispitivanja njihove nezavisnosti. Na kraju su dati konkretni predlozi kojima bi se unapredila nezavisnost sudija Međunarodnog suda pravde
NEJEDNAKOSTI I IZAZOVI PENALNE POLITIKE: TRETMAN STRANIH DRŽAVLJANA U EVROPSKIM KAZNENIM SISTEMIMA
Get PDFThe treatment of foreign nationals within European penal systems reveals significant challenges and injustices. This article analyzes how different countries manage foreign prisoners, focusing on issues such as extended pretrial detention, harsher sentencing, and limited access to rehabilitation. Additionally, it examines broader negative trends in European criminal policy, including the tightening of punitive policy and violations of fundamental principles of criminal law. Contributing factors include perceived flight risk and systemic biases. While the 2012 Council of Europe Recommendation provides guidelines for fair treatment, its implementation remains inconsistent across jurisdictions. The article advocates for policy reforms and improved coordination to ensure equitable treatment of foreign nationals across all European penal systems.Postupanje prema stranim državljanima u evropskim zatvorskim sistemima otkriva značajne izazove i nepravde. U ovom članku analizirano je kako različite zemlje tretiraju strane zatvorenike, s fokusom na probleme kao što su produženi pritvor pre suđenja, strože kazne i ograničen pristup rehabilitaciji, i istovremeno ukazano na neke od načelnih, negativnih kriminalnopolitičkih tendencija zaoštravanja punitivne politike na evropskom planu i kršenja nekih od osnovnih krivičnopravnih principa. Faktori koji doprinose ovim problemima uključuju percepciju rizika od bekstva i sistemske pristrasnosti. Iako Preporuka Saveta Evrope iz 2012. godine sadrži smernice za pravedan tretman, njena primena u različitim jurisdikcijama nije dosledna. U članku se poziva na političke reforme i bolju koordinaciju kako bi se osigurao ravnopravan tretman stranih državljana u svim evropskim zatvorskim sistemima
ARBITRABILNOST KONCESIONIH SPOROVA U SLOVENIJI
Get PDFA fundamental question at the beginning of any arbitration is whether any public policy rules prohibit the dispute to be decided by arbitration. As arbitration became a widely accepted alterna- tive to litigation in national courts, the scope of arbitrable disputes was expanded to allow for a wide range of disputes to be resolved through arbitration. The authority to restrict arbitrability lies with the legislator, which generally does so only in cases where it is war- ranted by serious public policy concerns. The Slovenian Arbitration Act is a modern act that provides for a wide concept of arbitrabil- ity. When the Slovenian legislator unexpectedly tried to restrict the arbitrability of concession disputes by adopting an authentic inter- pretation of law restricting arbitrability for concession disputes, it created significant uncertainty for the parties who have included an arbitration clause in their concession contracts or who were consid- ering doing so. The Slovenian Constitutional Court confirmed that the authentic interpretation of law cannot be used to give binding interpretations on how to rule in specific cases because it would undermine the core principle of the separation of powers and inde- pendence of judges. While it has now been settled that the authentic interpretation should not be applied, it nevertheless remains a skel- eton in the legislator’s closet since the legislator had not expressly invalidated or retracted the authentic interpretation.Osnovno pitanje na početku svakog arbitražnog postupka je to da li pravila javne politike onemogućavaju rešavanje spora putem arbi- traže. Budući da je arbitraža postala široko prihvaćena alternativa parnicama u nacionalnim sudovima, krug arbitražnih je sporova proširen, što je omogućilo širok dijapazon sporova koji se rešavaju putem arbitraže. Ovlašćenje ograničavanje arbitrabilnosti leži na zakonodavcu, koji obično to čini samo u slučajevima kada je to opravdano razlozima javne politike. Slovenački Zakon o arbitraži predstavlja moderan propis koji predviđa široko definisan kon- cept arbitrabilnosti. Kada je slovenački zakonodavac, usvajanjem autentičnog tumačenja zakona, neočekivano pokušao da ograniči arbitrabilnost koncesionih sporova, javila se neizvesnost za stranke koje su prethodno u ugovorima o koncesiji ugovarale arbitražne kla- uzule. Slovenački Ustavni sud potvrdio je da autentično tumačenje zakona ne može da se primenjuje kao obavezujuće u presuđivanju u konkretnim slučajevima, jer bi to potkopalo osnovni princip podele vlasti i sudske nezavisnosti. Premda se stalo na stanovište da auten- tično tumačenje ne treba primenjivati, ono ipak još uvek postoji, imajući u vidu da ga zakonodavac nije izričito poništio ili povukao
ZLOČIN GENOCIDA I MOGUĆA NOVA MEĐUNARODNA KRIVIČNA DELA
Get PDFThe crime of genocide was first defined by the Genocide Convention (1948), and this definition was subsequently repeated in the statutes of international criminal courts. However, in the legislation of individual states and in the practice of international criminal tribunals, there is a tendency to expand this crime so that acts such as torture, mass rape, and others are also considered genocide. This is unacceptable, as it may lead to various abuses and undermines the distinct gravity of genocide. It would be much better and more useful to distinct such crimes – crimes against humanity, which in some ways resemble genocide – as separate international criminal offenses, and even introduce completely new criminal offenses. This paper examines the place of genocide among other criminal offenses, points to the tendency to expand the concept of genocide, and considers potential new international criminal offenses. Some of these have already been criminalized in some way (such as sexual crimes and ethnic cleansing), but it would be useful to give them a new identity and independence by regulating them under a dedicated universal convention. Others are known mainly only in academic literature (such as ethnocide, democide, massacre, ecocide, biocide). The author also offers his proposal for a new crime of humanicide, by which he means the extermination of the entire human race or a significant part of it (i.e., the vast majority of people).Zločin genocida definisan je Konvencijom o genocidu (1948), a definicija je zatim ponovljena i u statutima međunarodnih krivičnih sudova. Ipak, u zakonodavstvima pojedinih država i u praksi međunarodnih krivičnih tribunala zapaža se tendencija proširenja tog zločina, tako da se genocidom smatraju i mučenje, masovna silovanja i dr. To nije prihvatljivo jer vodi raznim zloupotrebama, ruši prestiž genocida, itd. Mnogo bolje i korisnije je izdvojiti one zločine protiv čovečnosti koji po nečemu liče na genocid kao posebna međunarodna krivična dela, pa čak uvesti i neka potpuno nova krivična dela. U ovom radu obrađuje se mesto genocida u odnosu na druga krivična dela, ukazuje se na tendenciju proširenja pojma genocida i razmatraju se moguća nova krivična dela. Neka od njih su već na određeni način inkriminisana (seksualni zločini, etničko čišćenje), ali bilo bi korisno da dobiju novi identitet i samostalnost tako što će biti uređena posebnom univerzalnom konvencijom, dok su druga poznata uglavnom samo u naučnoj literaturi (etnocid, democid, masakr, ekocid, biocid). Autor daje i svoj lični predlog novog zločina humanicida, pod kojim ima u vidu ubistvo čitavog ljudskog roda ili značajnog dela istog (ogromne većine ljudi)
FUNKCIJE USTAVNIH SUDOVA U DRŽAVAMA EVROPE: ŠTA PIŠE U USTAVIMA?
Get PDFNational constitutional courts in Europe are entrusted with various paramount tasks based on the provisions in their national constitutions. Numerous constitutional provisions establish the basis for the performance of constitutional justice within the framework of constitutional democracy, many of which have been examined in this paper. However, simply reading the European states’ constitutions is not sufficient to fully assess the role of constitutional courts within their respective national legal and political systems. This paper explores the constitutionally provided purposes of constitutional courts.Ustavnim sudovima u Evropi ustavima su povereni različiti veoma važni zadaci. Veliki broj odredbi ustava definišu osnove za vršenje ustavnosudskih funkcija u okviru ustavne demokratije i većina tih odredbi navedene su u ovom radu. Da bi se na pravi način procenilo mesto ustavnih sudova u pravnim i političkim sistemima u Evropi nije dovoljno samo pročitati ustave evropskih država. Ipak, možemo pretpostaviti da bi sveobuhvatna analiza funkcija koje nacionalni ustavi daju svojim „čuvarima“ i isključivim ovlašćenim tumačima mogla da bude od koristi
POJAVA NOVE MEĐUNARODNE MONETARNE ARHITEKTURE
Get PDFThe international monetary order has always been closely associated with the dominant economic power of the time. Leading nations have issued the global reserve currency, which has gained widespread acceptance based on expectations of its future use in international transactions. The monetary system is often perceived as the most enduring component of the economic structure, while shifts in the status of the global currency depend on changes in the economic and geopolitical power of its issuer. Today, two major forces constitute key factors that may reshape the post-World War II monetary infrastructure. The first is technological innovation, which is unlocking new possibilities in money and payment systems. The second is geopolitical tension, which is increasing the attractiveness of alternative currencies and monetary arrangements. In this context, various proposals have emerged regarding the future design of the international monetary system, ranging from return to commodity-backed currencies such as gold to the creation of digital currency networks driven by technological advancement. Each proposal has its advantages and disadvantages.Međunarodni monetarni poredak je oduvek bio usko povezan sa dominantnom ekonomskom silom datog vremena. Vodeće nacije emitovale su globalne rezervne valute, koje su široko prihvaćene zbog očekivanja da će se koristiti za međunarodne transakcije u budućnosti. Često se smatra da je monetarni sistem najtrajnija komponenta ekonomske strukture, a da promene statusa globalne valute zavise od promena u ekonomskoj i geopolitičkoj moći emitera. Danas postoje dva ključna faktora koji bi mogli da preoblikuju monetarnu infrastrukturu posle Drugog svetskog rata. Prvi faktor su tehnološke inovacije, koje otvaraju nove mogućnosti za novčane i platne sisteme. Drugi faktor su geopolitičke tenzije, koje povećavaju atraktivnost alternativnih valuta i monetarnih aranžmana. U tom kontekstu, pojavili su se različiti predlozi u pogledu novog dizajna međunarodnog monetarnog sistema u budućnosti, od povratka na robne valute, kao što je zlato, pa do stvaranja mreža digitalnih valuta baziranih na tehnološkom napretku. Svi novi predlozi imaju svoje prednosti i mane.
NEISKORIŠĆENI POTENCIJAL ARBITRAŽE U MAĐARSKOJ
Get PDFArbitration in Hungary, despite its modern legal framework and strategic location in Central and Eastern Europe (CEE), remains underutilised compared to neighbouring countries such as Austria. This paper explores the reasons behind this trend, examining Hungary’s arbitration landscape, strengths, and challenges. Key factors include legislative interferences, deviations from the UNCITRAL Model Law, and cost concerns. The authors argue that Hungary has a significant untapped potential in arbitration, which could be realised by addressing these challenges and leveraging its rich arbitration culture and favourable legal framework to attract more domestic and international arbitration cases.Uprkos modernom pravnom okviru i strateškom položaju u centralnoj i istočnoj Evropi (CEE), u Mađarskoj arbitraža je još uvek nedovoljno iskorišćena u odnosu na susedne zemlje kao što je, na primer, Austrija. Stoga, u ovom radu autori istražuju razloge za taj trend i ispituju pravni okvir za arbitražu u Mađarskoj i prednosti i izazove istog. Ključni razlozi za neiskorišćeni potencijal arbitraže mogu se naći u zakonodavnim smetnjama, odstupanjima od UNCITRAL Model Zakona i problemima u vezi troškova. Autori stoje na stanovištu da Mađarska ima neiskorišćeni potencijal u arbitraži, koji bi mogao da se realizuje rešavanjem postojećih izazova, oslanjajući se na bogatu kulturu arbitraže u zemlji i povoljan pravni okvir za privlačenje većeg broja domaćih i međunarodnih slučajeva arbitraže