6746 research outputs found
Sort by
Tarihi Yapıların Altındaki Zemin Özelliklerinin İyileştirilmesi ve Enjeksiyon Uygulamaları için Bir Vaka Analizi: Aksaray Eskil Ulu Cami Örneği
No full textIn terms of cultural heritage, historical buildings are of great importance for our country. Historical buildings located in developing and changing cities may face settlement and bearing capacity problems due to external influences, various additional construction activities, earthquake effects, etc. over time. For the solution of these problems, solutions that require the least intervention to the historical texture should be selected. Any intervention to be made to historic buildings should be reversible, transformable, suitable for the original texture but separable from it, and radical changes should be avoided. The foundations of historic buildings, like the other parts of the building, bear the traces of the period with the material used in construction and the construction technique. Therefore, its authenticity should be preserved except when the building is faced with a static hazard. When the building encounters bearing capacity problems, the foundations should be repaired in order to maintain the existence of the historical building. In cases where the soil capacity is not sufficient, it becomes necessary to change the dimensions of the foundations under the building, to reinforce the foundations or to improve the underlying soil properties. Changing the foundation dimensions in historical buildings imposes restrictions on interventions due to the fact that the building is a cultural asset. For this reason, applications with ground improvement methods in order to increase the bearing capacity of the soil are very frequently preferred methods because they are both easy and require less intervention to the structure. In this study, the studies carried out in the ground environment in order to prevent settlements under the foundation of the building and cracks in the walls in Aksaray Eskil Ulu Mosque, which is within the Konya Regional Directorate of Foundations, were examined. The projects and applications of the ground improvement applications made in the past years under the building were analyzed and the current situation was encountered. The soil injection was discussed, and the planning and evaluation of the necessary geophysical and seismic studies after the application were detailed. After the improvement works applied on the ground, the core samples were examined, the necessary geophysical properties were determined and it was revealed that the improvement was achieved. After the completion of the soil related analyses, the necessary modeling and analyses were carried out for the upper part of the historical building using SAP 2000 program. Necessary recommendations were made for strengthening and reinforcement of the superstructure.Kültür mirası açısından tarihi yapılar ülkemiz adına büyük bir öneme sahiptir. Gelişen ve değişen şehirlerde yer alan tarihi yapılar zaman içinde dış kaynaklı etkiler, çeşitli ilave inşaat faaliyetleri, deprem etkileri vb. sebeplerle oturma ve taşıma gücü problemleriyle karşı karşıya kalabilmektedir. Bu problemlerin çözümü için tarihi dokuya en az müdahale gerektirecek çözümler seçilmelidir. Tarihi yapılara yapılacak her müdahale mümkün olduğu kadar geri alınabilir, dönüştürülebilir, orijinal dokuya uygun fakat ondan ayrılabilir nitelikte olmalı ve köklü değişiklikler yapmaktan kaçınılmalıdır. Tarihi yapıların temelleri de yapının diğer bölümleri gibi yapımında kullanılan malzemesi ve yapım tekniğiyle dönemin izlerini taşımaktadır. Dolasıyla özgünlüğünün, yapının statik bir tehlikeyle karşı karşıya kalmaması haricinde korunması gerekmektedir. Yapı taşıma gücü problemleriyle karşılaştığında ise tarihi yapının varlığını devam ettirmesi amacıyla temellerinin onarılması gerekmektedir. Zemin kapasitesinin yeterli olmadığı durumlarda yapı altındaki temel boyutlarının değiştirilmesi, temellerin takviye edilmesi veya temel altı zemin özelliklerinin iyileştirilmesi zorunlu hale gelmektedir. Tarihi yapılarda temel boyutlarının değiştirilmesi yapının bir kültür varlığı olması sebebiyle müdahalelerde kısıtlamalar getirmektedir. Bu nedenle zeminin taşıma gücünü artırmak amacıyla zemin iyileştirme yöntemleri ile yapılan uygulamalar hem kolay hem de yapıya daha az müdahale gerektirdiğinden çok sık tercih edilen yöntemlerdir. Bu çalışmada Konya Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde bulunan Aksaray Eskil Ulu Cami'nde yapı temeli altında oluşan oturmalar ve duvarlarda meydana gelen çatlakların önüne geçilmesi amacıyla zemin ortamında yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Yapı altında geçmiş yıllarda yapılan zemin iyileştirme uygulamalarının proje ve uygulamaları analiz edilip güncel durumu ile karşılaşmıştır. Yapılan zemin enjeksiyonu ele alınmış uygulama sonrası gerekli jeofizik çalışmalar ve sismik çalışmaların planlanması ve değerlendirilmesi detaylandırılmıştır. Zeminde uygulanan iyileştirme çalışmaları sonrası karot örneklerinin incelenmiş, gerekli jeofizik özelliklerin belirlenip iyileştirmenin sağlandığı ortaya konulmuştur. Zeminle ilgili analizlerin tamamlanmasından sonra ise tarihi yapının üst kısmı için SAP 2000 programı kullanılarak gerekli modelleme ve analizler gerçekleştirilmiştir. Üst yapının güçlendirilmesi ve takviye edilmesi ile ilgili gerekli önerilerde bulunulmuştur
Binary Honey Badger Algorithm Enhanced with Time-Varying Sigmoid Transfer Function and Crossover Strategy
No full textBal porsuklarının yiyecek arama davranışını modelleyen Bal Porsuğu Algoritması (HBA), yakın zamanda önerilen bir meta-sezgisel algoritmadır. Bu çalışmada, sürekli optimizasyon problemlerinin çözümü için önerilen bu algoritmanın ikili versiyonu geliştirildi. Sürekli algoritmayı ikili bir algoritmaya dönüştürmek için S-şekilli transfer fonksiyonu ve çaprazlama stratejisi kullanıldı. Sabit ve zamanla değişen özelliklere sahip sekiz adet S-şekilli transfer fonksiyonu kullanıldı ve en başarılı fonksiyon belirlendi. Ayrıca zamanla değişen transfer fonksiyonlarının etkisi de incelendi. Çaprazlama stratejisi olarak tek nokta, iki nokta ve tekdüze olmak üzere üç strateji uygulandı ve diğerlerinden daha başarılı olan tekdüze stratejisi algoritmaya entegre edildi. Bu şekilde geliştirilen ikili algoritma (BinHBA), on beşi küçük ölçekli ve on ikisi büyük ölçekli olmak üzere toplam yirmi yedi sırt çantası problemi üzerinde test edildi. Sonuçları analiz etmek ve mevcut literatürde bulunan yöntemlerle karşılaştırmak için istatistiksel testler kullanıldı. Sonuçlar, ikili optimizasyon problemleri için önerilen BinHBA'nın etkili ve tercih edilebilir olduğunu gösterdi
Optimization of Concrete with Human Hair Using Experimental Study and Artificial Neural Network via Response Surface Methodology and Anova
No full textThe increasing demand for sustainable construction materials has prompted the investigation of non-biodegradable waste, such as human hair (HH), for concrete reinforcement. This study seeks to evaluate the impact of HH fiber on the fresh, physical, and mechanical characteristics of concrete. HH was incorporated in varying proportions (1-5% by weight of cement), along with modifications in cement content, to ascertain optimal performance conditions. An extensive experimental program was executed, succeeded by the utilization of Artificial Neural Networks (ANN) to formulate predictive models for compressive strength (CS), flexural strength (FS), and splitting tensile strength (STS). Furthermore, Response Surface Methodology (RSM) and Analysis of Variance (ANOVA) were utilized to identify statistically significant factors and optimize the mix design. The findings indicated that the mechanical performance of concrete enhanced with HH inclusion up to 3%, after which a deterioration ensued, presumably due to inadequate dispersion and workability challenges. The ANN models precisely predicted mechanical outcomes, while the RSM-derived models demonstrated strong correlations, with R2 values of 0.9434, 0.9365, and 0.9311 for CS, FS, and STS, respectively. ANOVA confirmed the significance of model inputs with p-values below 0.05. Furthermore, SEM, EDX, and XRD analyses validated the integration of HH into the concrete matrix and substantiated the observed mechanical properties. This study confirms the feasibility of HH as a sustainable fiber in concrete, enhancing critical performance metrics when applied at optimal dosages. The amalgamation of ANN, RSM, and ANOVA offers a thorough methodology for optimizing innovative concrete composites and clarifying the mechanisms underlying performance enhancement.The authors are thankful for the financial support provided for this research by the Deanship of Scientific Research at King Khalid University, Abha, Saudi Arabia, through Large Groups RGP2/539/46. Human hair was collected from the authors.Deanship of Scientific Research, King Khalid University [RGP2/539/46]; Deanship of Scientific Research at King Khalid University, Abha, Saudi Arabia, through Large Group
Shear and Flexural Performance of Reinforced Concrete Beams with Recycled Concrete Aggregates
No full textThis study investigates the effects of recycled concrete aggregate (RCA) content and stirrup spacing on the structural performance of reinforced concrete beams (RCBs) under flexural and shear loading. A total of 24 RCB specimens were cast with RCA replacement ratios of 0, 10, 20, and 40%, and tested under four different stirrup spacings: 100, 160, 200, and 270 mm. The experimental program evaluated key structural parameters, including load-bearing capacity, stiffness, ductility, and energy dissipation. The results demonstrated that increasing the RCA content generally led to reductions in both flexural and shear strength. The most significant shear strength loss (46.86%) occurred at 40% RCA with 270 mm stirrup spacing, while the highest flexural load reduction (11.24%) was observed in beams with ; Oslash;10 longitudinal reinforcement and 40% RCA. Moreover, although higher RCA content generally reduced stiffness, ductility, and energy dissipation, specimens with wider stirrup spacing exhibited relatively better performance under shear, suggesting that transverse reinforcement can partially mitigate RCA-induced performance losses in shear-dominated beams. These findings suggest that while RCA can be used in RCBs, proper detailing of transverse and longitudinal reinforcement is essential to maintain adequate structural performance.The authors are thankful for the financial support provided for this research by the Deanship of Scientific Research at King Khalid University, Abha, Saudi Arabia, through Large Groups RGP2/539/46.Deanship of Scientific Research at King Khalid University, Abha, Saudi Arabia, through Large Groups [RGP2/539/46
Model Predictive Control for Reliable and Efficient Path Tracking in Autonomous Vehicles
No full textIn recent years, there have been countless studies on autonomous vehicles. And this field is growing. Considering this growth, the issue of planning and control, which has an important place in autonomous vehicles, comes to the fore. In this study, a path tracking algorithm based on Model Predictive Control (MPC) is developed for autonomous vehicle control. MPC is basically to predict the future behavior of a generated cost function to be minimized by optimization methods. In the proposed algorithm, control inputs are calculated over a prediction horizon using the vehicle dynamic model and the reference path to optimize the vehicle progression. In order to add the obstacle avoidance mechanism to the system, obstacle locations are detected from an occupancy grid map generated with three-dimensional LiDAR and added to the cost function. Simulation and real-world tests have shown that the MPC algorithm can optimally follow the reference path while avoiding obstacles. © 2025 Elsevier B.V., All rights reserved
Yüksek Katlı Kompozit Tübüler Sistemlerin Davranışının Teorik Olarak İncelenmesi
No full textYüksek yapıların düşey yükler ve yatay yük etkileri altında tasarımları ve performanslarını değerlendirme konusunda yakın zamana kadar yönetmeliklerin ve teknik bilginin yetersiz olmasından dolayı ve mevcut bilginin de ağırlıklı olarak betonarme binaları konu alması ülkemizdeki mühendisleri betonarme yüksek binaların tasarımına ve yapımına yönlendirmiştir. 2007 yılında yürürlüğe girmiş olan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik'te yüksek katlı yapılarla ilgili bir bölüm bulunmamakta ve bu binalar yönetmeliğin kapsamı dışında tutulmuştur. Bu durumun gerek teoride gerek pratikte, ilgili mühendis ve akademisyenler için yıllar yıllı eksiklik olarak kaldığı görülmektedir. 2018 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) ile birlikte yüksek yapıların tasarımı ilk kez ayrı bir başlık altında değerlendirlmiştir. Bu tarihten önce Türkiye'de yapılan bu tür yapı sınıfına giren yüksek katlı binalarda İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Boğaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'ne hazırlatılmış olan İstanbul Yüksek Binalar Deprem Yönetmeliği'nin kullanıldığı görülmektedir. Bu yönetmelikteki tasarım felsefesi, TBDY 2018'in 13. Bölümü'ndeki esaslar ile benzerlikler göstermektedir. Bu tez çalışmasında öncelikle yüksek katlı yapıların tasarım ve gelişim süreçleri incelenmiş, yüksek yapıların tasarım felsefesi irdelenmiş ve bu tip binalarda kullanılan taşıyıcı sistemler hakkında özet bilgiler sunulmuştur. Genelde çelik yapılar, özelde ise kompozit tübüler sistemlere sahip, yüksek yapıların deprem performansının TBDY 2018 Bölüm 13'te belirtilen hususlar doğrultusunda incelenmesine odaklanılmıştır. Çalışmada, farklı deprem tasarım sınıflarına sahip, farklı kompozit tübüler sistemlerin deprem etkileri altındaki davranışları analiz edilmiştir. Yapısal analizler, farklı depremsellik sınıflarına sahip Mersin ve Hatay illerinde, 72 kattan oluşan kompozit taşıyıcı sistem elemanlarına sahip çelik çaprazlı kafes tübüler ve kolon ve kirişlerden oluşan çerçeve tübüler sistemlere sahip binalar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu hedef gözetilirken konunun geniş kapsamlı olmasından dolayı Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) ve Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapımına Dair Esaslar (ÇYTHYE-2018) yönetmeliğinin ilgili birçok bölümüne değinilmiştir. Bu sebeple TBDY 2018, bu yüksek yapıların tasarımını ayrı bir uzmanlık sınıfı içerisinde değerlendirmiştir. Bu amaçla ülkemizde yapılan yüksek yapılar ile ilgili çalışmaların kısıtlı olduğu, bu konuda yapılan çalışmaların ise ağırlıklı olarak betonarme yüksek yapılar üzerine olduğu tespitinden hareketle kompozit yüksek yapılar üzerine yapılan bu çalışma ile bu alana katkı yapılması hedeflenmiştir. Farklı depremsellik sınıflarına sahip Mersin ve Hatay gibi lokasyonlarda, farklı kompozit tübüler sistemlerin (kafes (çaprazlı) ve çerçeve tübüler sistemler) deprem performansları analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, farklı lokasyonlar ve sistemler açısından birbiriyle karşılaştırılmış ve karşılaştırmalar sonucunda, farklı tübüler sistemlerin avantaj ve dezavantajları ortaya konulmuştur. Deprem yükleri altında sistemlerin teorik davranışları incelenerek, yapısal performansları değerlendirilmiştir. Yaplan bu çalışma sonucunda, Hatay gibi yüksek Deprem Tasarım Sınıfı (DTS)'na sahip depremseliğin büyük olduğu yerlerde çaprazlı kompozit tüp sistemlerin tercih edilmesinin, Mersin gibi nispeten düşük depremselik arz eden yerlerde ise çerçeve tüp sistemlerin tercih edilmesinin uygun olabileceği sonucuna varılmıştır. Bu çalışma ile yüksek yapıların deprem performansının anlaşılmasına ve TBDY 2018 kapsamında tübüler sistemlerin tasarım felsefelerini anlama adına katkı yapacağı düşünülmektedir. Farklı deprem senaryoları ve lokasyonlar için yapılacak analizlerin, mühendislik uygulamalarında kullanılabilecek pratik bilgiler sağlayacağı öngörülmektedir. Çalışma sonucunda, farklı deprem tasarım sınıfları ve tübüler sistemlerin deprem performanslarına ilişkin detaylı bilgi ve değerlendirmelerin konuyla ilgili pratikte ve teorikte çalışan uzman ve bilim insanlarına konuyla ilgili ön fikir sunacağı düşünülmektedir. .Due to the insufficiency of regulations and technical information on the design and performance evaluation of high-rise buildings under vertical and horizontal load effects until recently, and the fact that the existing information is mainly about reinforced concrete buildings, engineers in our country have directed the design and construction of reinforced concrete high-rise buildings. In the 2007 Regulation on Buildings to be Built in Earthquake Zones, there is no section on high-rise buildings and these buildings are excluded from the scope of the regulation. It is seen that this situation has remained as a deficiency for years for the relevant engineers and academicians both in theory and practice. With the 2018 Turkey Building Earthquake Regulation (TBDY 2018), the design of high-rise buildings has been evaluated under a separate heading for the first time. Before this date, it is seen that the Istanbul High-Rise Buildings Earthquake Regulation, which was prepared by the Istanbul Metropolitan Municipality to Boğaziçi University, Kandilli Observatory and Earthquake Research Institute, was used for high-rise buildings in Turkey. The design philosophy in this regulation is similar to the principles in Chapter 13 of TBDY 2018. In this thesis, firstly, the design and development processes of high-rise buildings are examined, the design philosophy of high-rise buildings is examined and brief information about the structural systems used in such buildings is presented. The focus is on analyzing the earthquake performance of high-rise buildings with steel structures in general and composite tube systems in particular in accordance with the provisions of TBDY 2018 Chapter 13. In the study, the behavior of different composite tubular systems with different seismic design classes under earthquake effects is analyzed. The analyses are carried out on buildings with composite diagonal and frame tubular systems consisting of 72 floors in Mersin and Hatay provinces with different seismicity classes. While pursuing this objective, many relevant sections of the Turkish Building Earthquake Code (TBDY 2018) and the Principles of Design, Calculation and Construction of Steel Structures (ÇYTHYE-2018) regulations have been mentioned due to the wide scope of the subject. For this reason, TBDY 2018 evaluated the design of these high-rise buildings in a separate specialization class. For this purpose, it is aimed to contribute to this field with this study on composite tall buildings based on the determination that the studies on tall buildings in our country are limited and the studies on this subject are mainly on reinforced concrete tall buildings. The earthquake performances of different composite tubular systems (braced and frame tubular systems) were analyzed in locations such as Mersin and Hatay with different seismicity classes. As a result of these comparisons, the advantages and disadvantages of different tubular systems are presented. The theoretical behavior of the systems under earthquake loads is investigated and their structural performances are evaluated. This study concludes that in places with high seismicity and high DTS such as Hatay, crossed composite tubular systems should be preferred and in places with low seismicity such as Mersin, frame tubular systems should be preferred. And with this study, it is thought that it will contribute to the understanding of the earthquake performance of high-rise buildings and to understand the design philosophies of tubular systems within the scope of TBDY 2018. Analyzes for different earthquake scenarios and locations are predicted to provide practical information that can be used in engineering applications. As a result of the study, it is thought that detailed information and evaluations on different earthquake design classes and earthquake performances of tubular systems will provide preliminary ideas to experts and scientists working on the subject in practice and theory
Çikolata Üretim Hatlarında Iskarta Azaltma Süreçleri için Kaizen Yaklaşımı ve Bir Uygulama
No full textIn order for all manufacturing enterprises to continue their production globally and to produce and offer products at affordable prices to consumers without compromising on quality in a competitive environment, great efforts are made. Especially in the food sector, the way to improve quality and reduce costs can be achieved to a great extent through continuous improvement studies. For this purpose, the continuous improvement (kaizen) philosophy used by many enterprises has become the most widely used and adopted method. In this study, the philosophy of kaizen, its types and techniques are explained and the stages of process improvement in a chocolate production facility are mentioned. The Kaizen approach is about eliminating the problems experienced, minimizing financial losses in production lines and increasing efficiency to ensure that they operate at maximum capacity and productivity. The current situation was determined using the 5W1H technique and the Plan-Do-Check-Act (PDCA) cycle was used. Studies were carried out to determine the root cause of production losses experienced in production lines and to prevent losses by determining countermeasures at these points. As a result of the losses and root causes detected, productivity and profitability were increased with the corrections made.Küresel anlamda tüm üretim işletmelerinin üretimlerini devam ettirebilmesi ve rekabetçi ortamda kalitesinden ödün vermeden, tüketiciye uygun maliyette ürün üretmek ve sunmak için büyük çabalar verilmektedir. Özellikle gıda sektöründe kalite iyileştirme ve maliyeti düşürmenin yolu sürekli iyileştirme çalışmaları ile büyük ölçüde sağlanabilmektedir. Bu amaç doğrultusunda birçok işletmenin kullanmış olduğu sürekli iyileştirme (kaizen) felsefesi en çok kullanılan ve benimsenen bir yöntem olmuştur. Yapılan bu çalışmada kaizen felsefesi, çeşitleri ve teknikleri anlatılmış olup bir çikolata üretim tesisinde süreçlerin iyileştirme aşamalarına değinilmiştir. Kaizen yaklaşımı ile yaşanan problemlerin giderilmesi, üretim hatlarında meydana gelen mali kayıpların en aza indirilmesi, verimliliğin artırılarak maksimum kapasite ve verimlilikte çalışmasını sağlayacak iyileştirmeler konu edinilmiştir. 5N1K tekniği kullanılarak mevcut durum tespitlerinin yapılması sağlanmış, Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al (PUKÖ) döngüsünden faydalanılmıştır. Üretim hatlarında yaşanan üretim kayıplarının kök nedeninin tespit edilmesi ve bu noktalarda karşı önlemlerin belirlenerek kayıpların önüne geçilmesi için çalışmalar yapılmıştır. Tespit edilen kayıplar ve kök nedenlerin sonucunda, gerçekleştirilen düzeltmelerle verimliliğin ve karlılığın arttırılması sağlanmıştır
Limestone and Natural Pozzolan Blended Cements: Evaluating Sulfate Resistance for Sustainable Construction
No full textThis study aims to compare the behavior of ordinary Portland cement, sulfate resistant cement, natural pozzolan blended cement and limestone blended cement, produced in the same strength class as Portland clinker, under the influence of sulfate. For this purpose, five different cements were produced in Konya Cement production facilities. Characterization and sulfate tests were carried out on the cements. The strengths of the cements blended with limestone and natural pozzolan were determined in different sulfate environments and under normal curing conditions, and their behavior under sulfate effect was observed during a 360-day monitoring period. The experimental results revealed that the sulfate resistant cement with the lowest C3A content had the highest sulfate resistance. Moreover, the limestone blended cement showed a superior performance compared to the natural pozzolan blended cement. The compressive strength of the natural pozzolana blended cement was 50.1 MPa at 28 days and decreased by about 6% to 47.1 MPa after 360 days of sulfate exposure. On the other hand, the 28-day compressive strength of the limestone blended cement was 49.8 MPa, while it remained almost unchanged at 50 MPa after 360 days of sulfate exposure. These results show that limestone and natural pozzolan blended cements have the potential for widespread use in construction applications in line with environmental sustainability goals
Evaluating the Performance of ANN and ANFIS Models for Spatial Precipitation Prediction in Complex Terrain: a Case Study in Central Anatolia
No full textAccurate spatial precipitation prediction is essential for hydrological modelling and climate risk management, particularly in regions with complex topography. This study evaluates and compares the performance of machine learning (ML) models, specifically Artificial Neural Networks (ANN) and the Adaptive Neuro-Fuzzy Inference System (ANFIS), with traditional geostatistical methods, including Kriging, Co-Kriging (COK), and Regression Kriging (RK), in Central Anatolia, T ; uuml;rkiye. The models were trained and tested using data from 193 meteorological stations and 17 environmental and spatial predictors, such as elevation, humidity, pressure, and distance to the sea. The best-performing ANN model achieved a test Root Mean Square Error (RMSE) of 9.6 mm, Percent Bias (PBIAS) of - 1.45%, Nash-Sutcliffe Efficiency (NSE) of 0.577, and Willmott's Index of Agreement (WI) of 0.869. ANFIS also outperformed the geostatistical methods, with its best configuration yielding a test RMSE of 12.7 mm and an extrapolation error of 15.6 mm at the Erciyes Mountain Point (EMP). In contrast, Kriging-based methods exhibited large errors at high-altitude locations, particularly at EMP, where precipitation reached 85 mm but was underestimated by more than 60 mm. These findings demonstrate that ML models can effectively capture nonlinear spatial patterns and provide superior extrapolation performance in ungauged, mountainous regions. A ML-based framework is proposed, emphasizing local error evaluation and point-specific modelling to improve the reliability of spatial precipitation mapping
Tekstil Endüstrisinde Finansal Sıkıntının Tahmini: Meta Modellerin ve Tek Sınıflandırıcıların Karşılaştırmalı Analizi
No full textBu çalışma, Türk tekstil sektöründeki finansal sıkıntıları tahmin etmede meta modellerin etkinliğini değerlendirmektedir. Araştırma, 2013'ten 2023'e kadar olan finansal verileri kullanarak Kement, Ridge, Rastgele Orman, Gradyan Arttırma Makineleri (GBM) ve Destek Vektör Makinelerini (DVM) temel modeller olarak entegre eden ve XGBoost'un meta öğrenici olarak hizmet ettiği bir meta model uygulamaktadır. Sonuçlar, meta modelin, özellikle finansal sıkıntının erken tespiti için kritik olan yanlış negatifleri en aza indirmede bağımsız bir XGBoost sınıflandırıcıdan daha iyi performans gösterdiğini göstermektedir. Meta model, tekstil gibi değişken sektörlerde finansal istikrarsızlığı tahmin etmek için daha güvenilir bir araç sunarak üstün hatırlama ve F1 puanları elde etmiştir. Bununla birlikte, çalışma aynı zamanda model seçimi yanlılığı, hiperparametre ayarının karmaşıklığı ve yaklaşımın topluluk doğası nedeniyle yorumlanabilirliğin azalması gibi sınırlamaları da kabul etmektedir. Bulgular, meta modellemenin sektöre özgü finansal risk tahmini için potansiyelini vurgularken, model şeffaflığı ve genelleştirilebilirliğinde gelecekte yapılabilecek iyileştirmelere dair önerilerde bulunmaktadır