7757 research outputs found
Sort by
Inkluzivno obrazovanje u vreme krize: Studija slučaja obrazovnih iskustava učenika sa teškoćama u učenju tokom pandemije koronavirusa u Srbiji
No full textMonografija predstavlja sistematizovan pregled istraživanja o praksama obrazovanja u Srbiji i u svetu, sa posebnim fokusom na obrazovanje učenika sa teškoćama u učenju, tokom pandemije koronavirusa. Uz to, u njoj su prikazani nalazi obuhvatnog kvalitativnog istraživanja koje je podrazumevalo intervjue sa 29 učenika sa teškoćama u učenju iz osnovnih i srednjih škola širom Srbije, 27 roditelja učenika sa teškoćama u učenju, kao i sa 26 nastavnika. Kvalitativna analiza sadržaja ukazala je na 13 faktora rizika, odnosno odlika obrazovanja koje su otežavale učenje, ali i na 12 protektivnih faktora - odlika obrazovanja koja su facilitirale učenje učenika sa teškoćama u učenju tokom pandemije. Pokazalo se da organizovanje nastave na interaktivan način koji angažuje sve učenike ima najpozitivnije efekte na učenje učenika sa teškoćama u učenju, a da su uz to izuzetno značajni i individualizacija na redovnoj nastavi, kao i dodatna podrška, uz dobru saradnju sa roditeljima, posebno kod mlađih učenika, mimo redovnih časova. Obrazovni sistem Srbije pokazao je dosta tačaka vulnerabilnosti, a zaključuje se da pandemija, te iskustvo nastave na daljinu nije značajno doprinelo većoj rezilijentnosti digitalnog inkluzivnog obrazovanja
Četvorojevanđelje serskog mitropolita Jakova: reč, slika, svetlost
No full textČetvorojevanđelje serskog mitropolita Jakova jedan je od raskošnijih, bogato ukrašenih srpskih srednjovekovnih iluminiranih rukopisa, koji je nastao rukom rasodera Kalista u sabornoj crkvi Svetih Teodora u Seru u septembru 1354. godine. Iz manastira Svetog Pavla na Svetoj Gori, gde se ovaj rukopis u jednom trenutku našao, ser Robert Kurzon, britanski putopisac, diplomata i strastveni ljubitelj rukopisnog nasleđa, otkupio ga je 1837. godine i odneo u Veliku Britaniju, gde se i danas čuva u Britanskoj biblioteci u Londonu, pod brojem Add. MS 39626. Dobro očuvan, rukopis je u celosti digitalizovan i postavljen onlajn, čime je omogućena njegova podrobnija analiza.
Rukopis je nastao u vreme vladavine cara Dušana, kada je u okvire Srpskog carstva ušao veliki deo nekadašnjih vizantijskih teritorija, uključujući i važne centre poput grada Sera i duhovnog centra pravoslavlja – Svete Gore. Pod okriljem viševekovne rukopisne tradicije i budnim okom mitropolita Jakova, nekadašnjeg igumana manastira Svetih arhanđela kod Prizrena, nastalo je delo istaknutog paleografskog i likovnog umeća. Poznat najpre po raskošno ukrašenoj, ikonografski jedinstvenoj minijaturi i na njoj ispisanom epigramu, kao i po bogato ukrašenim zastavicama i inicijalima, ovaj rukopis se u istoriografiji često navodikao autentičan primer srpske, ali i šire – vizantijske, knjižne iluminacije iz XIV veka, doba tzv. renesanse Paleologa. U isto vreme, značaj Četvorojevanđelja serskog mitropolita Jakova se ogleda i u sačuvanom zapisu pisara rasodera Kalista ispisanom na obe strane 293. lista, koji pruža uvid u vreme i mesto nastanka čineći ovaj rukopis značajnim kako u domenu istorije tako i u domenu paleografije i kodikologije. Ipak, bez obzira na dobru očuvanost, bogatstvo izrade i materijala, ovaj rukopis je do danas u nauci ostao nedovoljno istražen
Zbirka kognitivnih pristrasnosti i pogrešaka
No full textZbirka kognitivnih pristrasnosti i pogrešaka je zbornik naučnih preglednih članaka i pruža sistematski prikaz većeg broja kognitivnih pristrasnosti i pogrešaka koje su identifikovali Kaneman i Tverski, kao i mnogi kasniji istraživači. Zbirka sadrži 29 poglavlja u kojima grupe autora u okviru svojih ekspertiza obrađuju pojedinačne aspekte kognitivnih pristrasnosti i pogrešaka. Sva poglavlja imaju sličnu strukturu koju čine sledeći odeljci: opis fenomena, prikaz zadataka za izazivanje i registrovanje kognitivne pristrasnosti, pregled nalaza dosadašnjih istraživanja i, na kraju, prikaz odgovarajućih teorijskih modela. Posebno značajan naučni doprinos ove knjige je da ona predstavlja i zbirku koja, pored izlaganja empirijskih nalaza i teorijskih razmatranja, obuhvata i konkretne primere kognitivnih pristrasnosti i pogrešaka – ovde ne treba naglašavati da će mnoštvo primera iz različitih polja ovog fenomena biti dragoceni izvori materijala za buduće empirijske studije. Pojedinačna poglavlja organizovana su u pet celina: 1. Osnovne kognitivne pristrasnosti, 2. Pristrasnosti i pogreške verovatnoće, 3. Način predstavljanja, 4. Pristrasnosti i pogreške u vremenu i 5. Pristrasnosti i pogreške u društvu. Povezivanje pojedinačnih tema u ove šire celine nije samo didaktički korisno, već ima i svoj naučni značaj budući da predstavlja pokušaj konceptualne sistematizacije unutar oblasti kognitivnih pristrasnosti i pogrešaka. Sva poglavlja su približno struktuirana na jednak način (opis fenomena, eksperimentalni postupak, dobijeni nalazi, predložene teorije). Ova publikacija predstavlja temeljan naučni projekt i sigurno će biti od velike koristi starijim studentima i mlađim istraživačima, ali i stručnjacima koji žele koncizan i pouzdan pregled savremenog znanja o određenim kognitivnim fenomenima.
Urednica je Kaja Damnjanović, a autori su: Sara Anđelić, Igor Bajšanski, Kaja Damnjanović, Milica Damnjanović, Emir Demić, Strahinja Dimitrijević, Marin Dujmović, Stefan Đorić, Danilo Đukanović, Nikola Erceg, Lea Gorišek, Nina Hadžiahmetović, Sandra Ilić, Ivana Janković Vasiljev, Katarina Kovačević, Marija Kušić, Žan Lep, Mateja Manojlović, Teodora Marinković, Ksenija Mišić, Milica Mitić, Vera Novković, Irena Pavlović, Ivana Pedović, Marija Pejičić, Marija Petrović, Milica, Popović Stijačić, Vlasta Sikimić, Sonja Stančić, Predrag Teovanović, Tijana Todić Jakšić, Oliver Tošković, Pavle Valerjev, Sunčica Zdravković, Valnea Žauhar.Matični naučni odbor za filozofiju, psihologiju, pedagogiju i sociologiju Ministarstva nauke, tehnološkog razvoja i inovacija 28. novembra 2024. godine kategorisalo je tematski zbornik “Zbirka kognitivnih pristrasnosti i pogrešaka”, čiji je urednik vanredni profesor dr Kaja Damjanović, viši naučni saradnik, kao publikaciju kategorije M12 I kategorijom M14 za radove u publikaciji (monografska studija/poglavlje u knjizi M12 ili rad u tematskom zborniku međunarodnog značaja), na osnovu Pravilnika o sticanju istraživačkih I naučnih zvanja (“Sužbeni glasnik RS” broj 150/20), jer zadovoljava uslove koji su propisani za ovakav naučni rezultat. Tematski zbornik je obima 553 strane i objavljen je 2024. godine u izdanju izdavača Heliks (Beograd). Predstavlja rezultat rada 26 autora sa 14 domaćih, regionalnih i evropskih univerziteta, a oreginalni naučni radovi koje sadrži su recenzirani od strane pet domaćih I inostranih recenzenata
Mapping intentional Non-adherence: Psychological factors and experiences with the healthcare system
No full textNon-adherence to medical recommendations is a widespread public health challenge, attributed to socioeconomic, healthcare system, condition, therapy, and patient-related barriers (WHO, 2003). The novel iNAR-12 instrument (Puric et al., 2023) assesses intentional non-adherence to medical recommendations which is a result of a deliberate process, including behaviors like treatment avoidance or modification and self-medication. This study investigated the prevalence of intentional non-adherence behaviors in Serbia and its psychological roots. This cross-sectional survey was conducted on a probability sample of 1003 participants, nationally representative
of Serbia. The battery of instruments included iNAR-12 and scales assessing personality (HEXACO and Disintegration), health status, socio-demographics, healthcare-related beliefs, and experiences, along with thinking styles, and the "irrational mindset" set of questionnaires, which included magical health beliefs, health-related conspiracies and selected cognitive biases. As much as 91.3% of the Serbian adult population reported at least one instance of intentional non-adherence in their lifetime, with the most frequent behaviors being ignoring symptoms that required a visit to a doctor (78%) and taking antibiotics when not prescribed by a doctor (47%).
While there were significant correlations (ps<.01) between iNAR and personality traits (H, X, A, D), and the irrational mindset (medical conspiracies, commitment bias, illusory correlations), the hierarchical linear regression demonstrated that negative experiences with the healthcare system were its strongest predictor. The results suggest that intentional non-adherence is a widespread phenomenon. Future health interventions should address modifiable factors such as enhancing healthcare experiences and tailoring communication to individuals at higher risk of intentional non-adherence.38th Annual Conference of the European Health Psychology Society, 3-6 September, 2024
Cascais, Portugal - Saopštenje sa međunarodnog skupa štampano u izvod
The Role of Cultural Heterogeneity in Strengthening the Link Between Family Relationships and Life Satisfaction in 50 Societies
No full textWe argue that the importance of family relationships for individual well-being varies
across societies as a function of a society’s degree of cultural heterogeneity. To examine
the role of family relationships, we analyzed the responses from 13,009 participants in 50
societies on their life satisfaction across societies varying in their levels of historical and
contemporary cultural heterogeneity. Such heterogeneity creates differences in the frequency of interacting with unfamiliar groups, which leads families to become more central to their members’ satisfaction with life. Multi-level analyses showed that historical
and contemporary cultural heterogeneity moderated the pattern such that greater historical or contemporary cultural heterogeneity of society promoted a stronger positive relation
between family relationship satisfaction and individual life satisfaction. Our results also
revealed that the moderating role of historical cultural heterogeneity was more reliable than
that of contemporary cultural heterogeneity. These findings demonstrate the importance
of societal demography in shaping people’s psychological processes in different historical
periods, suggesting a universal, trans-historical cultural process
Body Learns - Body Knows - Body Does Performing heritage as educational and heritage interpretation tool
No full textThis paper proposes looking at the body as a crucial agent in building and transferring memory and knowledge. By understanding memory, remembrance and therefore traditionally defined cultural heritage, as permanently active categories, i.e., as always dependent on actions of the body and between the bodies, the question of what, how and what is produced as information and knowledge is set as an always contemporary and presentable phenomena. Bodies in action learn, act, and teach simultaneously- bodies know and bodies do the interpretation of heritage categories and pass the knowledge. Through analysis of several examples of student work produced within the framework of three summer schools conceptualized by the University of Hildesheim on the issues of performing heritage, the approach to research and learning in terms of presentational forms is advocated for as a form corporal interpretation and knowledge making. The limits of the doing, sensing and finally knowing through the body and corporal interaction are tested as a means of establishing a new method for educating and using of memory, acts of remembrance and performing heritage
Economic and ideological position of underdeveloped countries and potential for their emancipation
No full textOsnovna tema ovog rada biće da utvrdi na koji način se reprodukuje
nejednakost između razvijenih i nerazvijenih regija i zemalja. Naročita pažnja
biće usmerena na ulogu ideologije i kulture u reprodukciji globalne nejednakosti.
Pretpostavićemo da se nejednakost između zemalja pravda ideologizovanim
stavom po kome su određene države nerazvijene zbog njihove navodne kulturne
ili rasne inferiornosti i da je osnovni uslov za razvoj siromašnih zemalja njihova
emancipacija od ideoloških narativa koji su im nametnuti od strane centralnih
zemalja svetskog kapitalističkog sistema. Razmotrićemo da li geopolitička unipolarnost
doprinosi produbljivanju nejednakosti između različitih zemalja. Takođe,
pozabavićemo se pitanjem da li savremeni svet ulazi u novo doba u kome će multipolarnost
siromašnim zemljama dati bolju šansu za razvoj. Na kraju rada ćemo
analizirati da li će potencijalno novo doba multipolarnosti omogućiti nerazvijenim
zemljama ekonomski napredak i stvaranje autonomnih ideoloških obrazaca
koji bi doprineli njihovoj emancipaciji.The main topic of this paper will be to determine how inequality is reproduced
between developed and underdeveloped regions and countries. Attention
will be focused on the role of ideology and culture in the reproduction of
global inequality. We will assume that the inequality between countries is justified
by the ideological view that certain countries are underdeveloped because of their
alleged cultural or racial inferiority and that the basic condition for the development
of poor countries is their emancipation from the ideological narratives
imposed on them by the central countries of the world capitalist system. We will
consider whether geopolitical unipolarity contributes to the deepening of inequality
between different countries. We will also address the question whether the
modern world is entering a new era in which multipolarity would give poor countries
a better chance for development. At the end of the paper, we will analyze
whether the potentially new era of multipolarity will enable less developed countries
to economically progress and create autonomous ideological and behavioral
patterns that would contribute to their emancipation
Искуство једне докторке светске путнице на Балканском фронту Првог светског рата
No full textDr Mildred E. Staley (1868–1947) was one of many British female doctors
who partook in the First World War at several fronts, including the Balkan Front.
After the war had started a significant number of British female medical personnel,
doctors, nurses, as well as unqualified women volunteers arrived in Serbia. Many
kept diaries of their unusual adventures and whilst some published the narratives,
others accounts remained in manuscripts and typescripts to this day.
Dr Staley sets herself apart by her vast professional medical experience
conducted in the British Empire in the late nineteenth and early twentieth
century, in the decades before the outbreak of the First World War. The paper
aims to look at how her presence at the Balkan Front and where its description in
her autobiography fit within her broad medical experience which she illustrated
in a general manner in A Tapestry of Memories.
Her views and perceptions will be valued through the prism of
colonialism, the first wave of feminism, indispensably woven with the suffragist
movement in Britain, and the struggle of British female doctors’ experiences
within it during WWI.Милдред Е. Стejли (1868 – 1947) је била једна од многих британских док-
торки које су учествовале у Првом светском рату на неколико фронтова, укљу-
чујући Балкански фронт. Оно што је издваја је њено огромно професионално
медицинско искуство спроведено у Британској империји крајем деветнаестог и
почетком двадесетог века.
Рад има за циљ да сагледа како се њено присуство на Балканском фронту и
где се њен опис дат у њеној аутобиографији уклапа у њено широко медицинско
искуство које је илустровала у једном општем маниру у Таписерији сећања.
Њени погледи и перцепције ће бити вредновани кроз призму колонија-
лизма, првог таласа феминизма, неизоставно протканог суфражетским покретом
у Британији и искуством борбе британских докторки у њему током њиховог ан-
гажмана у Првом светском рату
Exploring the Possibilities of Sturgeon Identification via ZooMS
No full textSturgeons were among the most intriguing creatures that inhabited the waters of Europe in the past, and are among the most endangered species on earth today. There is considerable historical data on sturgeon fishing, trade, and consumption in the Middle Danube region, particularly during the medieval and modern periods, but archaeological evidence is scarce and hindered by preservation and identification problems. Species identification is crucial for reconstructing the historical ecology of sturgeons, fishing practices, and comprehending the particular species-specific characteristics – such as size, appearance, migratory behaviour, as well as their conservation status. However, the morphological differentiation of commonly recovered skeletal elements is highly challenging. Overfishing and the construction of dams on the Danube have intensified sturgeons’ endangered status, and comparative collections in the region and beyond are scarce as a result. With DNA analysis being expensive, especially considering sturgeons’ unusually large genomes, and often proving ineffective, ZooMS may present a solution. This paper presents the results of an initial study, aimed at developing markers to enable precise and reliable identification of archaeological specimens of five sturgeon species – the beluga sturgeon, Russian sturgeon, fringebarbel sturgeon, starry sturgeon, and sterlet. A combination of modern and genetically-identified archaeological specimens were used as reference specimens for marker development using LC-MS/MS, revealing distinct markers for all five species. These were then applied to a sample of 30 sturgeon specimens from various historical sites in Serbia using standard ZooMS protocols, demonstrating their ability to refine and in some cases correct the original morphological identifications.ooMSand Zooarchaeology (IZAZ) 2nd workshop
19-21st November 2024,
Collège de France,
Paris, F
Survivre à l’enfance: relation entre la santé dans l’enfance et l’espérance de vie des individus inhumés dans les nécropoles de l’âge du bronze ancien Mokrin et Ostojićevo (2100-1800 av. J.-C.)
No full textThe study of prehistoric societies requires a holistic approach to all segments
of the population. Researchers agree that the period of growth and development
is crucial for the life course, its quality, and duration. In recent decades, there has been
a noticeable increase in studies focusing on the material traces of children in the archaeological
record, particularly within bioarcheology. These approaches, however, are
not without limitations. Focusing exclusively on children’s skeletons provides valuable
insights, but it also limits the analysis to those who did not survive childhood. Therefore,
it is necessary to include adult individuals to gain a more complete understanding of
childhood health in the past. In this paper, we show that analysing markers of survived
childhood stress in skeletons of adult individuals can provide insights into many aspects
of children’s lives in the past while focusing on an EBA skeletal series from Mokrin and
Ostojićevo.Arheološki tragovi dece i detinjstva su u istraživanjima dugo bili zanemareni, a svoje mesto u radovima našli su tek nakon Drugog talasa feminizma,
kada su priključeni istraživanjima žena u prošlosti. Arheološki materijal koji
se može dovesti u vezu sa decom nije uvek lako identifikovati – nisu svi minijaturni predmeti uvek igračke. Skeletni materijal dečijih individua pruža nam
najdirektniji uvid u detinjstvo u prošlosti. Kroz analize možemo dobiti uvid u
ishranu, zdravstveni status i aktivnosti dece u prošlosti. Ipak, skeletni ostaci
dečijih individua zapravo predstavljaju jednu vrlo specifičnu grupu dece koja
su u arheološki zapis dospela uglavnom zbog izuzetno lošeg zdravstvenog statusa. Da bi upotpunili sliku o zdravlju dece u prošlosti, istraživači stoga koriste
različite markere stresa na skeletima odraslih osoba koji se formiraju tokom
detinjstva. Na taj način se mogu donositi zaključci i o zdravlju dece koja su
detinjstvo preživela.
U ovom radu analizirane su promene na zubnoj gleđi nastale u detinjstvu,
kao signal preživljenog stresa, i starost u trenutku smrti na skeletnoj populaciji
odraslih individua sa ranobronzanodopskih nekropola moriške kulture Mokrin
i Ostojićevo. Postavljena je hipoteza da će osobe koje su u detinjstvu preživele epizodu stresa (tj. imale zabeležen defekat zubne gleđi) imati i kraći životni vek od onih osoba koje nisu bile izložene stresu u detinjstvu. Rezultati su pokazali da postoje naznake negativnog uticaja epizoda stresa preživljenog u
detinjstvu na dužinu životnog veka kod muškaraca i ograničenog negativnog
uticaja na zdravstveni status čitave populacije Mokrina i Ostojićeva. Dakle, korišćenje skeleta odraslih individua može predstavljati validan izvor podataka o
zdravstvenom statusu u detinjstvu, posebno kada se on upoređuje sa kasnijim
zdravstvenim ishodima i dužinom životnog veka. Markeri nespecifičnog stresa
preživljenog u detinjstvu mogu pomoći u dobijanju odgovora na pitanja obrazaca društvenog odgovora na oboljenje pojedinca ili grupe, koji bi mogli pozitivno
ili negativno uticati na njihovo preživljavanje.L’étude des sociétés préhistoriques nécessite une approche holistique de tous
les segments de la population. Les chercheurs s’accordent que la période de
croissance et de développement est cruciale pour le cours ultérieur de la vie,
pour sa qualité et sa durée. Au cours des dernières décennies on observe une
augmentation significative du nombre d’études centrées sur les traces matérielles des enfants dans les enregistrements archéologiques, en particulier dans
le domaine de bioarchéologie. Pourtant, ces approches ne sont pas sans limitations. Se concentrer exclusivement sur les squelettes d’enfants offre des perspectives précieuses, mais limite également l’analyse à ceux qui n’ont pas survécu à l’enfance. Par conséquent, il est nécessaire d’inclure aussi les squelettes
des individus adultes pour obtenir une compréhension plus complète de la santé
des enfants dans le passé. Dans cet article nous montrons que l’analyse des
marqueurs de stress subi dans l’enfance sur les squelettes des individus adultes
peut offrir une perspective sur de nombreux aspects de la vie des enfants dans
le passé, en nous concentrant sur la série squelettique de l’âge du bronze ancien
provenant des sites Mokrin et Ostojićevo