CNS Czasopisma Naukowe w Sieci
Not a member yet
16863 research outputs found
Sort by
Romska walka o uznanie. Tożsamość, performatywność i zmiana
No full textThe Roma—the largest ethnic minority in Europe—have for centuries been defined by majority societies, often in stigmatizing and exoticizing ways. This article explores the contemporary struggle for recognition, highlighting processes of Romani identity redefinition through the lens of the performative turn. From international activism to the everyday practices of Romani women, the analysis reveals a shift in the perception of Romani identity as a dynamic, performative process of self-determination. Special attention is given to women as agents of change, whose actions challenge stereotypes both within Roma communities and in their relations with majority societies.Romowie i Romki — największa mniejszość etniczna w Europie — przez wieki definiowani byli przez społeczeństwa większościowe, często w sposób stygmatyzujący i egzotyzujący. W artykule autorka podejmuje analizę współczesnej walki o uznanie tej grupy, ukazując procesy redefinicji romskiej tożsamości w perspektywie zwrotu performatywnego. Od międzynarodowego aktywizmu po codzienne działania Romek — przedstawiona zostaje zmiana postrzegania romskości jako dynamicznego, performatywnego procesu samostanowienia. Szczególną uwagę poświęcono kobietom jako agentkom zmiany. Ich działalność przełamuje stereotypy zarówno wewnątrz społeczności romskich, jak i w relacjach z większością
Wojna hybrydowa jako element doktryny wojskowej Federacji Rosyjskiej
No full textThe growing threat from the Russian Federation and the ongoing conflict in Ukraine largely determine the security policy pursued in Europe. Russia’s hybrid warfare strikes directly at key sectors of the state, as well as harming European integration and the continent’s order. This article attempts to analyse the Russian doctrine of hybrid warfare and to point out its most important elements with an indication of possible future developments. Examples of its application and lessons learned are also presented. Special emphasis has been placed on presenting the Gerasimov doctrine as one of the elements of the Russian Federation’s foreign policy conduct
Monarchia jako instytucja zabezpieczająca demokratyczne państwo prawa
No full textThe ongoing crisis of liberal democracy is one of the most significant threats to Europe. It is manifesting itself with varying degrees of intensity in most countries of the European Union. The systemic mechanisms designed to safeguard the political system against erosion have shown themselves unable to cope with the new threats. In this context, it is worth considering whether the institution of the monarchy can be a ‘fuse’ of the democratic state ruled by law. This requires an analysis of the constitutional position of monarchs and their constitutional powers. Furthermore, it proved cognitively valuable to analyse concrete examples of the influence of contemporary European monarchs on the political reality of their states
Wizerunek sił zbrojnych Republiki Chińskiej i cywilnego oporu na łamach „Światowida” w latach 1931–1939
No full textThe aim of the article is to show how Światowid – an interwar Polish weekly, addressed to wide audience – presented the Armed Forces of the Republic of China and the attitude of civilians towards the Japanese occupier. I chose the years 1931–1939 as the time frame, i.e. the beginning of the Sino-Japanese conflict, which began with the Empire’s occupation of Greater Japan, belonging to the Republic of China, Manchuria (the Manchurian Incident of September 18, 1931), and the end date was the outbreak of World War II in Europe, which ended publishing this magazine title. An analysis of the press shows that an ambiguous picture of the Armed Forces of the Republic of China is emerging. On the one hand, its military successes, fortitude and bravery were emphasized, and its most glorious feats included: the defense of Shanghai in 1932 and 1937, and guerrilla operations in the territories occupied by Japan. On the other hand, journalists listed several of its shortcomings, such as poor supplies, inadequate leadership, insubordination and frequent desertions, and even cases of betrayal. It was also added that there were times when Chinese soldiers committed undignified acts and even atrocities, such as breaking the dam on the Yellow River to stop the Japanese offensive. Journalists have usually correctly characterized the Chinese military, albeit with two mistakes. First, they usually judged the Chinese army as a monolith, ignoring the fact that Chiang Kaishek’s elite units differed greatly in education, equipment, and morale from the regular units of the National Revolutionary Army. On the other hand, they did not explain that the activities of the Armed Forces of the Republic of China were primarily influenced by the then undeveloped Chinese national consciousness
Szwajcar, czyli element społecznie niebezpieczny. Recepcja postaci Eugeniusza Bodo po zakończeniu drugiej wojny światowej
No full textEugeniusz Bodo is today one of the main symbols of the culture of the interwar period in Poland. An outstanding actor and singer. Unfortunately, during the war he was arrested in the Soviet Union and accused of espionage. He died in one of the gulags. For many years his fate was a taboo subject. In the early years, little was written about him. This changed with the perception of the authorities of the Second Republic. At the time, the greatest interest in the actor in the People’s Republic was in the decade of Edward Gierek – it was then that retro fashion came to Poland. However, the cause of the actor’s death was not given, references to it were inaccurate. Usually his tragic death or murder by the Germans was mentioned. The 1990s were devoted to establishing the actor’s fate. This was not easy due to the large number of mutually exclusive accounts. They were partially established at the end of the last decade of the 20th century. In 2000, the Polish side managed to obtain Eugeniusz Bodo’s court records, including interrogations. The peak of the actor’s popularity was in 2016, when a feature series depicting his life premiered
Estońska Wschodnia Wironia. Etnograficzne studium przypadku rosyjskich rybaków znad jeziora Pejpus
No full textThe article presents terminological and definitional problems related to the issue of the Russian national formula. The trajectories of national evolution, its characteristic features and identity imponderables are examined. The Soviet policy of ethnic creationism in the context of the contemporary idea of the Russkiy mir is analyzed. The presented study is a fragment of the author’s research project conducted in Estonian Eastern Vironia (Est. Ida-Virumaa). The material is collected using the ethnographic method in cycles of several months since 2012 among Russian residents of the Lake Pejpus area. The research being carried out does not have a specific end date – it is conducted in the formula of repeated seasonal presence, placed between participant observation and participant participation. Insights are gained into perceptions of the world and Estonian neighbors, as well as understandings of their own Russianness
Prawne aspekty deoligarchizacji w Gruzji, Mołdawii i Ukrainie
No full textThe article is a comparative study of legislative actions taken by Georgia, Moldova, and Ukraine to combat oligarchization. These countries are encouraged to pursue these actions due to their association with the European Union, while the extent of the de-oligarchization efforts is developed in dialogue with the Council of Europe, and in particular with the Venice Commission. The following paper discusses the influence of the Venice Commission on the legislative processes concerning this issue in the three countries and the outcomes: the law on de-oligarchization in Ukraine and the action plans adopted by Georgia and Moldova. The paper argues that the Venice Commission, recognizing the importance of the discussed problem for the functioning of democratic rule-of-law states, negatively assesses legal acts directed against specific individuals and formulates allegations regarding potential violations of human rights.Artykuł jest analizą porównawczą działań legislacyjnych podejmowanych przez Gruzję, Mołdawię i Ukrainę w zakresie zwalczania oligarchizacji. Omawiane państwa do ich podjęcia skłania fakt uzyskania stowarzyszenia z Unią Europejską, treść zaś rozwiązań deoligarchizacyjnych jest wypracowywana w dialogu z Radą Europy, a w szczególności tak zwaną Komisją Wenecką. W artykule omówiono wpływ Komisji Weneckiej na przebieg procesu legislacyjnego dotyczącego przedmiotowej kwestii w trzech państwach oraz jego rezultat: ustawę o deoligarchizacji Ukrainy oraz plany działań w tym obszarze przyjęte przez Gruzję i Mołdawię. Ustalono, że Komisja Wenecka, dostrzegając znaczenie problemu oligarchizacji dla funkcjonowania demokratycznych państw prawnych, negatywnie odnosi się do aktów prawnych skierowanych przeciwko konkretnym osobom, formułując zarzuty dotyczące przede wszystkim potencjalnych naruszeń praw człowieka
Skarga na orzeczenie referendarza sądowego orzekającego w sądzie drugiej instancji w świetle standardów konstytucyjnych
No full textThe article focuses on the issue of appealing decisions made by judicial clerks in second-instance courts regarding constitutional standards, especially the right of access to court and the right to appeal first-instance decisions. This problem is analyzed mainly through a critical examination of the case law of the Constitutional Court and common courts, as well as the views of legal scholars considering the position of a judicial clerk as a special type of highly qualified court official. As a result of these considerations, it may be concluded that the appealability of decisions issued by court clerks should be determined differently from the appealability of similar decisions issued by second-instance courts, as otherwise the right of access to court might be infringed.Opracowanie dotyczy problematyki orzekania przez referendarzy sądowych w sądach drugiej instancji oraz zaskarżalności wydawanych przez nich orzeczeń z perspektywy standardów konstytucyjnych, przede wszystkim prawa do sądu i prawa do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Zagadnienie to rozważane jest przede wszystkim przez krytyczną analizę orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów powszechnych, jak również przedstawicieli doktryny prawa z uwzględnieniem pozycji ustrojowej referendarza sądowego oraz jego charakteru jako wysoko wykwalifikowanego urzędnika sądowego. Z przeprowadzonej analizy wyłania się wniosek, że zaskarżalność orzeczeń referendarzy sądowych trzeba oceniać inaczej niż w odniesieniu do analogicznych postanowień wydawanych przez sąd drugiej instancji, gdyż w przeciwnym razie dojść może do naruszenia konstytucyjnych praw strony
Rola sądów w delimitacji zatrudnienia pracowniczego i cywilnoprawnego — aktualne problemy
No full textThe aim of this study is to present the current role of labour courts in limiting the phenomenon of evading employment based on an employment relationship and to analyse selected issues currently encountered in judicial practice in cases concerning the determination of the existence of an employment relationship. The author attempts to assess the role of the courts based on statistical data, which indicate that proceedings aimed at establishing an employment relationship are initiated relatively infrequently, as individuals performing work are often not interested in concluding employment contracts. The article also discusses the difficulties courts face when using a typological method to identify the legal basis of employment, due to the overly general definition of an employment relationship contained in Article 22 § 1 of the Polish Labour Code. In conclusion, the author points out that the displacement of employment contracts by civil law agreements—and above all, self-employment—is gaining momentum, primarily due to the preferences of workers and state policy. Under these circumstances, judicial proceedings are unable to effectively counteract these trends.Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie aktualnej roli sądownictwa pracy w ograniczaniu zjawiska ucieczki od zatrudnienia pracowniczego i dokonanie analizy wybranych problemów, z jakimi boryka się obecnie praktyka sądowa w sprawach, których przedmiotem jest ocena istnienia stosunku pracy. Autor podejmuje próbę oceny roli sądów na podstawie danych statystycznych, z których wynika, że postępowania o ustalenie stosunku pracy są wszczynane stosunkowo rzadko, osoby wykonujące pracę nie są bowiem zainteresowane umową o pracę. Artykuł omawia również problemy, jakie sądom sprawia typologiczna metoda identyfikacji podstawy zatrudnienia z powodu zbyt ogólnej definicji stosunku pracy z art. 22 § 1 k.p. W podsumowaniu autor wskazuje, że wypieranie zatrudnienia pracowniczego przez zatrudnienie cywilnoprawne i przede wszystkim samozatrudnienie przybiera na sile z uwagi na preferencje wykonujących pracę i politykę państwa. W tych okolicznościach postępowania sądowe nie mogą efektywnie ograniczać tych tendencji
Podstawowe problemy regulacji prawnej i praktyki wykonywania środków postpenalnych w latach 2014–2025. Perspektywa zmian i przekształcenia środków postpenalnych w kodeksowe środki zabezpieczające
No full textThe article presents a description of the procedural model intended to enable courts to classify previously convicted individuals as posing a continued threat to the society and to impose post-penal measures, specifically preventive supervision or placement in the National Centre for the Prevention of Dissocial Behaviour. The article addresses key challenges in the adjudication and implementation of these two post-penal measures. Among the main issues identified are the limited judicial oversight of preventive supervision, the insufficient network of outpatient therapeutic means, as well as significant shortcomings of the detention at the National Centre for the Prevention of Dissocial Behaviour. Its approach is overly isolating, closely resembles prison conditions and is largely governed by sub-statutory provisions. The article concludes with a general observation that although both post-penal measures are necessary, they require a reform, resulting in particular in greater flexibility for the substitution of isolation measures with preventive supervision. Additionally, procedures governing the implementation of these measures should be accelerated, the measures themselves should be incorporated into the catalogue of statutory preventive measures, and the legal status of the National Centre for the Prevention of Dissocial Behaviour should be more precisely defined. Importantly, the Centre shall not be treated solely as a facility treating mental disorders, especially in light of the fact that some detainees are unwilling to participate in therapy while in other cases the diagnosed disorders are not responsive to treatment.
W publikacji zawarto opis modelu postępowania, którego celem jest sądowe uznanie osoby uprzednio karanej za stwarzającą zagrożenie oraz zastosowanie wobec niej środków postpenalnych, tj. nadzoru prewencyjnego lub umieszczenia w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym. W artykule omówiono podstawowe problemy związane z orzekaniem i realizacją obu tych środków postpenalnych. Do problemów tych należy głównie słaby nadzór sądowy nad wykonywaniem nadzoru prewencyjnego, niedostateczna sieć środków terapii ambulatoryjnej oraz wadliwy sposób internacji na terenie Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym, który jest przesadnie izolacyjny, w zbyt dużej mierze zbliżony do rygorów więziennych oraz oparty w znacznej części na przepisach podustawowych. Rozważania kończy wniosek ogólny, iż oba te środki postpenalne są potrzebne, ale należy je przekształcić z ukierunkowaniem na większą elastyczność zamiany środka izolacyjnego na nadzór prewencyjny. Potrzebne jest także przyspieszenie procedur związanych z realizacją tych instytucji, wprowadzenie ich do katalogu kodeksowych środków zabezpieczających oraz doprecyzowanie statusu Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym. Ośrodek ten nie może być wyłącznie placówką zajmującą się leczeniem zaburzeń psychicznych, skoro część internowanych tam pacjentów nie chce realizować terapii, a z kolei zaburzenia wykazywane przez inną część osób objętych detencją nie poddają się leczeniu.