CNS Czasopisma Naukowe w Sieci
Not a member yet
16863 research outputs found
Sort by
Koncepcje i praktyka wykorzystania tak zwanej szlachty zagrodowej w polityce wewnętrznej władz Drugiej Rzeczypospolitej w drugiej połowie lat trzydziestych XX wieku
No full textNationality policies of the Second Polish Republic’s government between 1935 and 1939 were marked by intensified confrontational approaches to non-Polish citizen groups. Among the operations launched by the state authorities at the time was a Polishness campaign targeting the rural population segment regarded as the so-called farming gentry. The article depicts the target group of the gentry campaign, discusses controversies concerning its size and distribution and outlines the Polonisation agenda for this community. The pursuits for enhancing their engagement carried out under the banner of the Związek Szlachty Zagrodowej (Farming Gentry Union) are described, whereby attention is focused on the Polish-Ukrainian borderland, in particular on the south-western provinces of the Second Polish Republic, which were designated as the priority area by the government for political and social reasons
Inspekcja pracy jako element ładu społeczno-prawnego
No full textIt is generally accepted that the labour inspection, in its role of supervising compliance with labour law, is one of the key guarantors of social and legal order in this area. The aim of the article is to verify the accuracy and validity of this view. Questions also arise about the legal nature and scope of the inspectorate’s role in this area. This requires reference to concepts such as „social order” and „legal order”. The title issue also prompts us to look at the labour inspection in the context of the historical conditions for the establishment of the first bodies of this type. In this regard, the history of the Polish Labour Inspection deserves special attention. The article will also attempt to define the basic conditions on which the effectiveness of the activities of the labour inspection as a guarantor of social and legal order depends.Powszechnie akceptowane jest zapatrywanie, że inspekcja pracy, sprawująca nadzór nad przestrzeganiem prawa pracy, jest jednym z kluczowych gwarantów ładu społeczno-prawnego w tej dziedzinie. Celem artykułu jest weryfikacja trafności i aktualności tego zapatrywania. Nasuwają się też pytania o charakter, prawną naturę oraz zakres występowania przez inspekcję w tej roli. Wymaga to odniesienia się do takich pojęć jak ład społeczny oraz ład prawny. Tytułowe zagadnienie skłania ponadto do spojrzenia na inspekcję pracy w kontekście historycznych uwarunkowań powołania do życia pierwszych organów tego typu. Na szczególną uwagę zasługują w związku z tym dzieje polskiej inspekcji pracy. W artykule podjęta także zostanie próba określenia podstawowych uwarunkowań, od których zależy skuteczność działań inspekcji pracy jako gwaranta ładu społeczno-prawnego
Przepisy pozakodeksowe tak zwanej ustawy antyszpiegowskiej z 17 sierpnia 2023 roku
No full textThis article concerns non-code provisions that were adopted on the occasion of the amendment of the Penal Code, related primarily to the new wording of Article 130 of the Penal Code regarding the crime of espionage
Dzieło sztuki w dobie zautomatyzowanej kreatywności: o autonomii sztuki SI
No full textThis paper explores the evolving notion of aesthetic autonomy in the context of AI-generated art, proposing three central arguments. First, it revisits Nicholas Brown’s theory of artistic autonomy, suggesting that AI art can achieve a form of autonomy through the interaction of structured prompts and neural network processes, without necessitating direct human intention. Second, it introduces a framework viewing AI-generated artworks as “epistemic consumption objects,” whose unpredictability introduces new aesthetic dimensions that operate independently of conventional commodity relations. Third, the paper discusses a novel approach to collective interpretation of AI art, drawing comparisons with the Surrealist tradition and suggesting that AI may function as an “alien unconscious” fostering unique interpretative opportunities. Through analysis of works generated by DALL-E 2 and Midjourney, this study argues that AI art contributes to a renewed understanding of artistic intention and autonomy, encouraging a reassessment of these concepts within contemporary digital culture.Poniższy artykuł analizuje wciąż ewoluujące pojęcie autonomii estetycznej w kontekście sztuki generowanej przez sztuczną inteligencję. Zawiera on trzy główne argumenty. Po pierwsze, ponownie rozpatruje teorię autonomii artystycznej Nicholasa Browna, sugerując, że sztuka AI może osiągnąć formę autonomii poprzez interakcję między strukturalnymi „promptami” a procesami zachodzącymi w obrębie sieci neuronowych, bez konieczności bezpośredniej ludzkiej intencji. Po drugie, wprowadza on ramy traktujące dzieła generowane przez AI jako „obiekty konsumpcji epistemicznej”, których nieprzewidywalność wprowadza nowe estetyczne wymiary, niezależnie od tradycyjnych stosunków towarowych. Po trzecie, artykuł omawia nowatorskie podejście do zbiorowej interpretacji sztuki AI, nawiązując do tradycji surrealistycznej i sugerując, że AI może funkcjonować jako „obce nieświadome”, tworząc unikalne możliwości interpretacyjne. Poprzez analizę dzieł wygenerowanych za pomocą DALL-E 2 i Midjourney, poniższe opracowanie argumentuje, że sztuka AI przyczynia się do odnowionego rozumienia artystycznego zamiaru i autonomii, skłaniając do ponownego przemyślenia tych pojęć w kontekście współczesnej kultury cyfrowej
Ile wrażliwości etycznej potrzebuje socjologia? Przyczynek do krytyki „etyki proceduralnej” w badaniach socjologicznych
No full textThe article presents the systematic growth of interest in the ethical side of sociological research, which occurred in parallel with the expansion of the research domain. The formula of “social research”, with its political and commercial potential, was created in isolation from the ethos of academic sociology. It functions as an independent communication circuit, for which external ethical control tools are developed: codes and ethics committees. The reciprocal influence of social research on sociological research, which takes place at the level of education and research practice, makes them subject to excessive external control, to the detriment of their contribution to the corpus of science. A possible way to rectify the situation is to establish university research teams whose composition and tasks would allow for the reintegration of research with the theoretical and methodological orientation of sociology or for conscious scientific interdisciplinarity. In such an institutional setting, the imperative of “avoiding harm” would extend not only to subjects and researchers but also to the discipline.Artykuł przedstawia proces systematycznego wzrostu zainteresowania etyczną stroną badań socjologicznych, który zachodził równolegle z poszerzaniem się domeny badawczej. Ukształtowana formuła „badań społecznych” o potencjale politycznym i komercyjnym powstała w oderwaniu od etosu akademickiej socjologii. Funkcjonuje jako niezależny obieg komunikacyjny, dla którego opracowywane są zewnętrzne narzędzia kontroli etycznej: kodeksy i komisje etyczne. Zwrotne oddziaływanie badań społecznych na badania socjologiczne na poziomie kształcenia i praktyki badawczej sprawia, że i one zostają poddane nadmiernie rozbudowanej kontroli zewnętrznej, ze szkodą dla ich wkładu w korpus nauki. Możliwym sposobem naprawienia sytuacji jest powoływanie uczelnianych zespołów naukowych, których skład i zadania pozwoliłyby na reintegrację badań z wyjściową dla nich orientacją teoretyczno-metodologiczną socjologii lub na świadomą interdyscyplinarność naukową. W takim środowisku instytucjonalnym imperatyw „unikania krzywdy” objąłby nie tylko badanych i badaczy, ale także dyscyplinę
Menstruacyjne tabu z perspektywy młodych kobiet i mężczyzn
No full textThe article presents the results of a qualitative study conducted with a group of 14 participants (7 women and 7 men) and focuses on their perception of the phenomenon of menstruation from a social perspective. The aim of the analysis was to determine whether the views expressed by young individuals are similar to the dominant discourse on menstruation. To understand the opinions of young people, a qualitative method was employed, and partially structured interviews were conducted. The participants in the study were individuals born between 1996 and 2004. The main conclusion drawn from the obtained responses is that young individuals perceive menstrual taboos as still prevalent, especially among older generations, but they also observe a certain emerging change. Despite the common treatment of menstruation as a taboo subject, the younger generation tends to challenge these beliefs. The study focused on the perspective of young participants because their views are becoming increasingly visible in the public sphere. It is worth noting that the study also considered the perspective of men, who also influence the way menstruation is perceived, and their viewpoint is often overlooked. The article presents how menstruation is currently portrayed and discusses some of the historical and religious reasons that contributed to its stigmatization. The analysis incorporates one of Émile Durkheim’s sociological theories regarding social facts.Artykuł prezentuje wyniki badania jakościowego przeprowadzonego z udziałem siedmiu kobiet i siedmiu mężczyzn urodzonych w latach 1996‒2004 i koncentruje się na postrzeganiu przez nich menstruacji z perspektywy społecznej. Celem analizy było ustalenie, czy poglądy wyrażane przez osoby młode są zbliżone do dominującej w przestrzeni publicznej narracji o menstruacji. W celu poznania ich sposobów ujmowania zjawiska przeprowadzono wywiady częściowo ustrukturyzowane. Główny wniosek z badań wskazuje, że osoby młode dostrzegają tabu menstruacyjne, które dotyczy przede wszystkim osób należących do pokolenia starszego od nich. Jednocześnie badani zauważają pewne zmiany w społecznym obrazie menstruacji. Mimo traktowania jej jako tabu młodzi wykazują tendencję do liberalizacji. Badanie skupiło się na perspektywie młodych uczestników, ponieważ ich poglądy stają się coraz bardziej widoczne w przestrzeni publicznej. Warto zaznaczyć, że w badaniu uwzględniono również poglądy mężczyzn, których opinie kształtują sposób, w jaki menstruacja jest społecznie postrzegana, a ich perspektywa często bywa pomijana. W artykule zaprezentowano także niektóre z historycznych i religijnych powodów stygmatyzacji menstruacji. Analiza uwzględnia jedną z teorii socjologicznych Émile’a Durkheima dotyczących faktów społecznych
Malarz śląski Johann Lichtenstein (1610 – po 1672) i jego epitafium Johanna von Götz und Schwanenfließ, prezesa rady miasta Wrocławia
Get PDFThe Wrocław painter Johann Lichtenstein has been rediscovered thanks to an extensive autobiographical inscription he placed on one of his own paintings in the Church of St. Mary on the Sand in Wrocław. It tells us that he was born in Kąty Wrocławskie (German: Canth), that he left Wrocław in 1633, where he probably took his first painting lessons, and that in the course of his travels he visited the home of Peter Paul Rubens in 1636, and then, still on the move, served various mighty lords. Although he returned to Wrocław in 1648 and was active here afterwards, he did not abandon his expeditions. Unfortunately, neither of his two signed canvases in the Church of St. Mary on the Sand Wrocław survived the catastrophe of 1945. The intriguing Lichtenstein painting placed in the epitaph of a local prominent person, Johann von Götz und Schwanenfließ, president of the town council, is preserved in a terrible state in St. Elisabeth’s Church. The theme of the work is salvation, which can also be obtained by repentant sinners. This motif, depicting Biblical sinners gathered around Christ, was gaining popularity from the late 16th and early 17th c., both in Catholic (Flanders) and Protestant circles. In view of the poor state of preservation of this currently only painting by Lichtenstein, the attribution of the two portraits surviving in Wrocław to him can only be hypothetical
Fiction at the Root of My Existence
Get PDFIn this essay I examine abuse narratives and their impact on narrating my life. The essay is set in the USA, mostly in Los Angeles, of the early 2000s. I focus on the time when I travelled with my then manager in search for music business contacts and the following year promoting my first album, Poverina (2007). The music business itself, as well as the city, evoked disassociation from reality, from places and events. Simultaneously, I describe the impact of a lack of language around abuse and the pre-emptive liberalism of consumer-focused culture in which I, a young songwriter, became an impossible object. The essay examines narrative transformation over time. Considering tellability, interpretation, as well as the unforeseen unfolding of life
KIM JEST PRZYJACIEL? Przyczynek do modeli motywacyjnych w językach Europy
No full textThe concept of FRIENDSHIP belongs to the lexical and semantic field of interpersonal relations. In this article, I discuss the semantic motivations of the CLOSE FRIEND related names belonging to this field and my observations are based on the material from most European languages. The most common motivation is the concept related to verbs LOVE and LIKE. The ‘close friend’ names in Romance, Celtic and Germanic languages are derived from it. Indirectly, the most common name of CLOSE FRIEND in the Slavic languages also belongs here. Against the background of this homogenous image, the motivation by the concept of COMMUNITY in the Slavic and Baltic languages stands out. In contrast, in the motivation present in Greek the notion of OWNER is emphasized. Finally, in the case of a borrowing from Slavic in Hungarian, it is the motivation through KINSHIP. Key is revealed. Juxtaposed with the fact of the frequent occurrence of common words for ‘relative’ and ‘close friend’ in the material reviewed, this motivation seems entirely justified