CNS Czasopisma Naukowe w Sieci
Not a member yet
16863 research outputs found
Sort by
„Faszystowska kołtuneria” versus „kacyki z międzynarodówki”. Rzecz o kilku lewicowo-prawicowych sporach wokół polskiej powieści nacjonalistycznej dwudziestolecia międzywojennego
Get PDFIn the article, I present an analysis of significant literary-critical polemics between left-wing and right-wing literary criticism regarding the Polish nationalist novel of the interwar period. In the first part of article, I present the definition of the Polish nationalist novel of the II RP. In the second part I present a discussion about Władysław Jan Grabski’s trilogy. Finally, I analyze the arguments of left-wing and right-wing literary criticism around the Polish nationalist novel of the interwar period.W artykule prezentuję analizę istotnych polemik krytyczno-literackich między prawicową a lewicową krytyką literacką dotyczących polskiej powieści nacjonalistycznej międzywojnia. Wpierw zarysowuję definicję polskiej powieści nacjonalistycznej II Rzeczypospolitej. Następnie przedstawiam dyskusję na temat trylogii Władysława Jana Grabskiego. Finalnie analizuję argumentację lewicowej i prawicowej krytyki literackiej wokół polskiej powieści nacjonalistycznej dwudziestolecia międzywojennego
Zwrotna dekada raz jeszcze, albo o powieści współczesnej w latach 70.
No full textThis paper takes up the recent turn in the contemporary novel to the aesthetic and economic debates of the 1970s as ways of thematizing their own aesthetic and political ambitions. Turning to art’s legibility within a matrix of global economic relations, I argue for the political importance of two recent novels — Percival Everett’s So Much Blue and Rachel Kushner’s The Flamethrowers — that not only dramatize a particular moment of economic violence in the 1970s (the expansion of US hegemony via financial instruments), but formalize the era’s aesthetic upheaval (the turn from modernism to postmodernism). In doing so, they offera vision of the politics of literature not dependent on our experience of capitalism but which looks instead to the formation of a political and economic regime that has come to govern the world system under capitalism in the twenty-first century.Niniejszy artykuł podejmuje niedawny zwrot we współczesnej powieści ku estetycznym i ekonomicznym debatom lat siedemdziesiątych jako sposobom tematyzowania ich własnych estetycznych i politycznych ambicji. Zwracając się ku odczytywaniu sztuki w matrycy globalnych relacji ekonomicznych, argumentuję za politycznym znaczeniem dwóch niedawno wydanych powieści - So Much Blue Percivala Everetta i The Flamethrowers Rachel Kushner - które nie tylko dramatyzują konkretny moment przemocy ekonomicznej w latach siedemdziesiątych (ekspansja hegemonii USA za pomocą instrumentów finansowych), ale także formalizują estetyczny przewrót epoki (zwrot od modernizmu do postmodernizmu). Czyniąc to, oferują wizję polityki literatury, która nie jest zależna od naszego doświadczenia kapitalizmu, ale która zamiast tego spogląda na kształtowanie się politycznego i ekonomicznego reżimu, który zaczął rządzić światowym systemem kapitalizmu w XXI wieku
Dialektyka natury i społeczeństwa przeciwko monizmowi. Esej recenzyjny z „Marx in the Anthropocene” Kohei Saita (2023, Cambridge University Press)
Get PDFThe article discusses Kohei Saito’s work Marx in the Anthropocene, placing it against the broader background of the discussion of Marx’s ecological thought and explaining the basic assumptions of metabolic scratch theory. The main thread of the book on which the author focuses, however, is Saito’s critique of contemporary ecocritical monist conceptions (binding the orders of nature and culture into a unity). As she shows, Marx’s methodological dualism is better able to identify ways out of the ecological crisis.Artykuł omawia pracę Marx in the Anthropocene Kohei Saita, umieszczając ją na szerszym tle dyskusji nad ekologiczną myślą Marksa oraz wyjaśniając podstawowe założenia teorii rysy metabolicznej. Głównym wątkiem książki, na którym skupia się autorka, jest jednak przeprowadzona przez Saita krytyka współczesnych ekokrytycznych koncepcji monistycznych (wiążących w jedność porządek natury i kultury). Jak pokazuje, metodologiczny dualizm Marksa lepiej pozwala określić drogi wyjścia z ekologicznego kryzysu
O nieco zapomnianym erotyku rzymskim
Get PDFThe article concerns the poem Dirae preserved in Appendix Vergiliana, or more precisely its second part that speaks of love for Lydia. The author presents the structure of the work, discusses the way of depicting female beauty and anthropomorphization of nature — which was later imitated by Petrarch — and assesses the selection of mythological motifs and indicates their sources (Homer, Hesiod). Regarding the portrayal of love, she assesses the differences in comparison to the Roman elegy as significant — the separation of lovers and the love drama in the poem about Lydia is not caused by the girl’s indifference infidelity, but by political decisions (confiscation of land in favour of war veterans forces a man to leave the village). The poem depicts free, fulfilled love as a transgression. Since the text in the codices is full of errors, its interpretation presented here also includes numerous reflections on manuscript lessons and publishers’ corrections (as in the last lines of the work, for example) or is based on the punctuation of sentence construction (as in verses 142–143 [L 38–40]).The article concerns the poem Dirae preserved in Appendix Vergiliana, or more precisely its second part that speaks of love for Lydia. The author presents the structure of the work, discusses the way of depicting female beauty and anthropomorphization of nature — which was later imitated by Petrarch — and assesses the selection of mythological motifs and indicates their sources (Homer, Hesiod). Regarding the portrayal of love, she assesses the differences in comparison to the Roman elegy as significant — the separation of lovers and the love drama in the poem about Lydia is not caused by the girl’s indifference infidelity, but by political decisions (confiscation of land in favour of war veterans forces a man to leave the village). The poem depicts free, fulfilled love as a transgression. Since the text in the codices is full of errors, its interpretation presented here also includes numerous reflections on manuscript lessons and publishers’ corrections (as in the last lines of the work, for example) or is based on the punctuation of sentence construction (as in verses 142–143 [L 38–40])
Коммуникативно-функциональная интенциональность феминитивности и маскулинативности: грамматика и семантика
No full textThe article discusses the communicative and functional intentionality of femininity and masculinity in terms of grammar and semantics. The research aims to analyze the communicative and functional orientation of femininity and masculinity, examining their relationship and/ or lack of correlation with feminine and masculine forms, and their manifestations in discursive practices. The article proposes distinguishing trends in contemporary feminization by diagnosing traditional- normative and gender-sensitive approaches to naming female individuals based on social status, profession, and title. Additionally, it seeks to determine the key factors driving public demand for the use of derived feminine forms. By comparing the functioning of feminine forms in the German language, the article identifies the main psychological, social, pragmatic, cognitive (including cognitive-behavioral and cultural-historical) factors that burden the national memory with noun forms for the nomination of female individuals in the modern Ukrainian language.В статье речь идет о коммуникативно-функциональной интенциональности феминитивности и маскулинативности в семантико-грамматическом аспекте. Цель исследования — анализ коммуникативно-функциональной направлености феминитивности и маскулинативности с выяснением их соотносительности и/или несоотносительности с феминностью и маскулинностью и закреплением в дискурсивных практиках. Предлагается разграничение тенденций современной феминизации с диагностированием традиционнонормативного и гендерно-чувствительного подходов в номинации лиц женского пола по социальному статусу, профессии, звании, определении главных факторов общественного запроса на использование производных феминитивных форм. На фоне сопоставления с функционированием форм женского рода в немецком языке устанавливаются основные психологические, социальные, прагматические, когнитивные (когнитивно-поведенческие, культурно-исторические) факторы обременения национальной памятью форм имен существительных для номинации лиц женского пола в современном украинском языке
La retraduction, ou l’historicité des traductions : un élan francophone ?
No full textOur paper aims to revisit retranslation studies through a few key figures from the French-speaking world. Interestingly enough, almost all the major figures in francophone translation studies have dealt with this topic. Berman opened the way by seeing retranslation as a space for translation’s fulfilment. Meschonnic proclaimed: “as much as I can, I retranslate”. Ballard identified it as one of the constant elements in the history of translation, while Gambier was the first to outline a map of retranslation studies. In the 2010s, retranslation has become a major research topic in translation studies, and francophone translation studies have been a driving force behind it
Lʼemploi des anglicismes de la mode et les recommandations officielles : étude des usages basée sur des outils linguistiques
No full textHistorically, French has been a significant international language, with its influence apparent in global vocabulary borrowings. However, by the latter half of the 20th century, geopolitical shifts saw English assuming the role of the global lingua franca, thereby influencing various languages, including French. The fashion industry vividly displays this shift in French vocabulary. In earlier centuries, French dominated fashion terminology, influencing even Czech with words like “kravata” (cravate) and “bižutérie” (bijouterie). Presently, as English gains dominance in global communication, there is a surge in Anglicisms in French. Designers now frequently use English-based neologisms, believing them to heighten product appeal. France’s advanced linguistic policy, led by the Commission d’enrichissement de la langue française, works to counter this trend by providing native French equivalents, especially in economic, legal, and scientific fields. Interestingly, while Quebec’s linguistic body works in tandem with France’s, there are differences, like the term for “hashtag”: France recommends “mot-dièse” whereas Quebec suggests “mot-clic”. This paper aims to contrast the use of fashion-related Anglicisms and their official recommendations across varied linguistic tools
Insta-priče vs. priče sa Instagrama – novi tip determinativa u srpskom jeziku: semantičko-sintaksička i pragmatička perspektiva
No full textThis paper analyzes a particular formal and semantic type of lexical binary compounds originating from the English language and adopted in Serbian. After a brief theoretical and methodological review of the study of the anglo-Serbian language phenomenon and anglicisms in domestic literature, there is a selection and semantic identification of lexical connections taken in the form of the original model (e.g. binge-watchers). The aim of the paper is to (a) identify semantic groups based on relevant semantic features of the governing word of the two-part lexical compound from a sample of 200 examples recorded in the Serbian Dictionary of Recent Anglicisms, (b) determine competing syntactic means of expressing these connections, (c) present linguistic and extralinguistic reasons for the dispersion of observed connections, structurally and semantically unacceptable and irregular in Serbian language, (d) provide solutions for the orthographic shaping of noun-noun compounds and (e) suggest future possibilities of this phenomenon.W artykule analizowany jest szczególny formalny i semantyczny typ leksykalnych związków binarnych, pochodzący z języka angielskiego i zaadoptowany w języku serbskim. Po krótkim teoretyczno-metodologicznym przeglądzie nauki o zjawisku anglo-serbskiego języka i anglicyzmach w literaturze krajowej, następuje selekcja i semantyczna identyfikacja związków leksykalnych, zaczerpniętych w formie oryginalnego modelu (np. oglądający maraton serialowy). Celem artykułu jest (a) identyfikacja grup semantycznych na podstawie istotnych cech semantycznych słowa nadrzędnego dwuczłonowego związku leksykalnego z próbki 200 przykładów zapisanych w Słowniku serbskich anglicyzmów; (b) określenie konkurencyjnych środków syntaktycznych wyrażania tych związków; (c) przedstawienie językowych i pozajęzykowych przyczyn rozproszenia zaobserwowanych związków, które są strukturalnie i semantycznie nieakceptowalne i nieregularne w języku serbskim; (d) przedstawienie rozwiązań dla ortograficznego ukształtowania związków rzeczownik-rzeczownik i (e) zaproponowanie dalszych możliwości tego zjawiska
Repliki dialogowe informujące o emocjach z pola zdziwienia (na materiale współczesnych utworów prozatorskich napisanych w języku polskim, rosyjskim i angielskim)
No full textThe aim of the article is to analyze dialogue replicas communicating emotions from the lexical-semantic field of surprise, retrieved from contemporary prose works written in Polish, Russian and English. Our intention is to show the characteristic formal and pragmatic features of the examined replicas used in Polish, Russian and English prose works, as well as to determine whether there are differences in the communication of surprise across the studied languages that could be justified by their culture-specific properties. Based on the conducted analyses, it is concluded that the examined replicas are characterized by polyfunctionality as they serve several pragmatic functions. They can communicate and express surprise, externalize other emotional states, and exert influence on the interaction partner’s behavior. The preliminary study allows us to assume that the tendency to use specific linguistic constructions in the examined statements has a cultural basis
Legislacyjne ekoutopie. Postantropocentryczne rewolucje w prawie
No full textThe article focuses on legislative projects that conceptualize the human/non-human relationship in a way that is unknown to European legal regulations. Analyzing the Universal Declaration of the Rights of Mother Earth, the author tries to show that this is a document that can be the basis for constructing new human/non-human communities. Ewa Domańska remarks that “’the new humanities’ attempts to find in art, literature, film, etc.” projects of “realistic and responsible utopias”, which are supposed to be proposals for alternative social systems. By beginning the article with the issue of reading law as cultural texts, the author aims to showcase that such texts can also be seen as prototypes of the utopias Domańska writes about. The article consists of three parts. In the first, the author presents the relationship between legal theory and cultural studies, paying particular attention to the consequences of expanding the methodological field of legal studies to include the assumptions of cultural studies. Then, the category of utopia is discussed. Inspired by the works of Domańska and Magdalena Matysek-Imielińska, the author presents the value of utopian thinking in contemporary culture. The last part of the article deals with the analysis of one of the “legislative eco-utopias”, namely the Universal Declaration of the Rights of Mother Earth.Artykuł dotyczy analizy projektów legislacyjnych, które konceptualizują relację między ludźmi a naturą w sposób nieznany europejskim regulacjom prawnym. Autor, analizując Uniwersalną Deklarację Praw Matki Ziemi, stara się wykazać, że jest to dokument, który może być podstawą do budowania nowych ludzko-pozaludzkich wspólnot. Ewa Domańska zwraca uwagę, że „nowa humanistyka” próbuje znaleźć impulsy do tworzenia projektów „realistycznych i odpowiedzialnych utopii” w sztuce. Mają one być propozycjami alternatywnych układów społecznych. Autor rozpoczyna artykuł od zagadnienia prawa jako tekstu kultury. Stara się wykazać, że tego typu teksty również mogą być postrzegane jako przykłady mających potencjał krytyczny utopii. Artykuł składa się z trzech części. W pierwszej przedstawiono relację między teorią prawa a studiami kulturowymi, ze szczególnym uwzględnieniem konsekwencji wynikających z poszerzenia metodologicznego pola prawoznawstwa o założenia cultural studies. Następnie omówiona została kategoria utopii. Autor, inspirując się pracami Domańskiej i Magdaleny Matysek-Imielińskiej, przedstawia wartość myślenia utopijnego we współczesnej kulturze. Ostatnia część artykułu dotyczy analizy jednej z „legislacyjnych ekoutopii”, czyli Uniwersalnej Deklaracji Praw Matki Ziemi