CNS Czasopisma Naukowe w Sieci
Not a member yet
16863 research outputs found
Sort by
Creating Prussia’s first modern gallery of art. Johann Gustav Gottlieb Büsching’s post-1810 curatorial activities in Wrocław
No full textThe essay emphasises the importance of a short-lived Wrocław picture gallery that came into existence in the wake of the 1810 dissolution of Silesian monasteries. Created by Johann Gustav Gottlieb Büsching on behalf of the Prussian state, it was the country’s first truly public art museum, predating Berlin’s famous Königliches Museum by 15 years and offering an alternative to display strategies in existing local collections while taking inspiration from recent similar tendencies abroad. The dissolution of Silesian monasteries was at its roots. When Frederick William III secularised eighty religious establishments, Büsching was commissioned to secure their cultural treasures but transformed this preservation mission into an opportunity to create comprehensive public collections including a central library, archive, and art museum. He developed a pioneering three-part gallery structure that arranged medieval to 16th-century Silesian paintings as a tribute to chronology although without sequencing them rigorously, dedicated an entire room to Michael Willmann as Silesia’s most important baroque painter, and displayed works from other schools to contextualised local traditions within broader art history. The author identifies the exact location of the first gallery project in a now-lost building, and he points out that a crucial theoretical innovation was implied in the way Büsching articulated the paradigm shift from religious to art-historical appreciation of medieval works, arguing as he was that secularised altarpieces retained their artistic power despite losing their sacred function and required proper institutional contexts for full appreciation as historical documents and aesthetic objects. Opening in 1815 in the former Augustinian quarters, the museum faced significant challenges including limited funding, modest artistic quality of the artworks available to the founding director, and Wrocław’s peripheral location on European art routes. Contemporary visitors found the collection underwhelming compared to major galleries in Vienna, Munich, or Dresden. However, Büsching’s emphasis on art-historical narrative, regional cultural identity, and scientific methodology pioneered approaches that became fundamental to modern museum practice, making his curatorial work a crucial but underrecognised contribution to the institutionalization of German museum culture
Gdy typografia (współ)stanowi o treści. Późne romanse prozą Williama Morrisa wydawane w Kelmscott Press
No full text
Aktywność gospodarcza księżnej Zofii Agnieszki z Dietrichsteinu (de domo hrabiny Mansfeldu) w latach 60. i 70. XVII wieku
No full textThis article examines the economic and administrative activities of Princess Sophie Agnes von Dietrichstein, née Countess von Mansfeld (1619–1677), who managed multiple North Bohemian estates as a widow in the 1660s and 1670s. Drawing on her correspondence with her stepson, Prince Ferdinand Joseph von Dietrichstein, and with her servants, the study highlights her role as a landowner, estate manager, and active participant in property acquisition. It contributes to the history of early modern women by showcasing the agency and decision-making of a noble widow
Negatywne zachowania w e-sporcie. Wybrane aspekty toksyczności w rywalizacji na arenach cyfrowych
No full textThe rapidly growing competitive field of e-sports attracts millions of viewers worldwide, generating significant interest among both adolescents and adults. However, as the popularity of this form of entertainment increases, significant challenges emerge, particularly in relation to conflicts within the community and hate directed towards both players and other participants in the esports ecosystem. As with other forms of competition, e-sport can give rise to conflicts and negative behaviour, both during the game itself and outside of it. The purpose of this article is to present a selection of aspects pertaining to toxic behaviour in relation to the gaming environment and online gameplay. The author will discuss the various manifestations of behaviours defined as toxic. The present study will direct particular attention to the analysis of the forms and areas of occurrence of hate during online gameplay. The objective of this article is to present existing problems related to toxic interactions between players and solutions that will improve the condition of the e-sports community and minimise negative phenomena such as violent behaviour, including hate among players.E-sport, jako dynamicznie rozwijająca się dziedzina rywalizacji, przyciąga miliony widzów na całym świecie, generując znaczące zainteresowanie wśród osób nastoletnich i dorosłych. Wraz ze wzrostem popularności tej formy rozrywki pojawiają się istotne wyzwania związane z konfliktami wewnątrz społeczności oraz hejtowaniem graczy i innych uczestników „ekosystemu” e-sportowego. E-sport, podobnie jak inne formy rywalizacji (np. sportowej), sprzyja powstawaniu konfliktów oraz generowaniu zachowań negatywnych zarówno podczas samej rozgrywki, jak i poza nią. Celem niniejszego artykułu jest prezentacja wybranych aspektów zachowań toksycznych w środowisku graczy i w rozgrywkach online. Autor omówi różne ich przejawy, a szczególna uwaga zostanie poświęcona formom i obszarom występowania hejtu podczas rozgrywek online, problemom związanym z interakcjami między uczestnikami rywalizacji i rozwiązaniom mającym poprawić kondycję społeczności e-sportowej oraz zminimalizować negatywne zjawiska, takie jak zachowania agresywne, w tym hejt wśród graczy
Українська національна ідентичність в умовах російсько-української війни. Літературні відлуння
No full textThis paper is devoted to reflections on the subject of Ukrainian national identity in the context of the Russian-Ukrainian war. The issue of Ukrainian historical memory and national identity are a complicated phenomenon because Ukrainians were hampered by the lack of their own state in the harmonious creation of identity and the construction of national memory and nation-building myths. Despite regaining independence in 1991, Ukrainians remained a nation strongly divided internally. Research on the latest Ukrainian literature shows that the Russian-Ukrainian war that broke out in 2014 was an important nation-building and myth-building stimulus. Thanks to it, myths such as the Heavenly Hundred, Cyborgs from the Donetsk airport, and betrayal in the Ilovaisk encirclement were born in Ukrainian space. If we try to compare poetic images created after 2014 with those created today, significant differences are almost immediately striking: while previously the image of Ukraine crying, confused and immersed in great misfortune dominated, now there are images of women with Javelins, heroic soldiers, etc. And even if these are stories full of wounds, the pain of evacuation, and losses, it is still not a story about victims or broken people, but about those who are ready to fight until the end.Artykuł poświęcono refleksjom nad zagadnieniem ukraińskiej tożsamości narodowej w kontekście wciąż trwającej wojny rosyjsko-ukraińskiej. Autor konstatuje, że zagadnienie ukraińskiej pamięci historycznej i tożsamości narodowej to zjawisko skomplikowane, ponieważ w harmonijnym tworzeniu tożsamości oraz budowaniu pamięci narodowej i mitów narodotwórczych przeszkadzał Ukraińcom brak własnego państwa. Pomimo odzyskania niepodległości w 1991 roku Ukraińcy wciąż pozostawali narodem mocno podzielonym wewnętrznie. Badania nad najnowszą literaturą ukraińską pokazują, że istotnym bodźcem narodotwórczym i mitotwórczym była wojna rosyjsko-ukraińska, która wybuchła w 2014 roku. Dzięki niej w przestrzeni ukraińskiej zrodziły się takie mity, jak „Niebiańska Sotnia”, Cyborgi z lotniska w Doniecku, czy „zdrada w kotle iłowajskim”. Jeśli pokusimy się o porównanie obrazów poetyckich powstałych po 2014 roku z tymi pojawiającymi się obecnie, to niemal od razu uderzają znaczące różnice: o ile wcześniej dominował obraz Ukrainy płaczącej, zdezorientowanej i pogrążonej w wielkim nieszczęściu, o tyle teraz są się obrazy kobiet z „javelinami”, bohaterskich żołnierzy, same zaś wiersze często na bieżąco dokumentują historie walk. I nawet jeśli są to historie pełne ran, bólu ewakuacji, strat, to wciąż nie jest to opowieść o ofiarach, ludziach załamanych, lecz o tych, którzy są gotowi walczyć do końca.Ця стаття присвячена роздумам над проблемою української національної ідентичності в контексті російсько-української війни. Питання української історичної пам’яті та національної ідентичності є складним явищем, оскільки відсутність власної держави заважала українцям у створенні ідентичності та конструюванні національної пам’яті та націєтворчих міфів. Попри відновлення незалежності в 1991 році, українці залишалися нацією, сильно розділеною внутрішньо. Дослідження новітньої української літератури показують, що російсько-українська війна з 2014 року, була важливим націєтворчим і міфотворчим стимулом, завдяки якому в українському просторі народилися такі міфи, як «Небесна сотня», «Кіборги з Донецького аеропорту», «зрада в Іловайському котлі». Якщо спробувати порівняти поетичні образи, створені після 2014 року, із створеними сьогодні, то майже одразу впадають у вічі суттєві відмінності: якщо раніше домінував образ заплаканої, розгубленої та зануреної у велике нещастя України, то тепер з’явилися образи жінок зі «джавелінами», героїчні воїни, і т.д. І навіть якщо це історії, наповнені ранами, болем евакуації, втратами, все одно це історія не про жертв чи зломлених людей, а про тих, хто готовий боротися до кінця
Komunikowanie potoczne w komentarzach internetowych (na przykładzie języka macedońskiego)
No full textThis article examines the ways in which Internet users communicate, based on comments posted on a Macedonian discussion forum. The analysis focuses on how the spontaneity and expressiveness of statements influence the language used online. The vocabulary employed by Internet users, as well as their spelling and writing habits, are analyzed. The study also identifies deviations from the linguistic norm accepted in everyday usage.Przedmiotem zainteresowania w artykule jest komunikacja internautów badana na podstawie komentarzy zamieszczanych na macedońskim forum dyskusyjnym. Autorka analizuje, w jaki sposób spontaniczność i ekspresywność wypowiedzi wpływa na język używany w sieci. Bada słownictwo używane przez internautów i sposób jego zapisu. Wskazuje na odstępstwa od normy językowej, które są akceptowane w języku potocznym
Блаже Конески за јазикот и јазикот на Блаже Конески – македонистиката низ времето и просторот
No full textThe paper presents an overreview of Blaže Koneski’s contribution to Macedonian studies from a linguistic perspective, illuminated through his poetry. Every refined thread of the Macedonian language is woven into his literary works and described linguistically in his scholarly writings. These works capture the voice of Macedonian people and their culture, beautifully portrayed by Blaže Koneski.
Blaže Koneski was not only a distingiushed scholar but also a cultural and linguistic ambassador. Through the simplicity and clarity of his discourse, he spread the truth about the Macedonian language and the Macedonian people throughout the Slavic world —and one of the countries he reached was, indeed, Poland. The seeds of friendship between the two nations, sown on noble ground, will countinue to bear fruit and inspire future collaborations in many fields.Трудот претставува осврт на влогот на Блаже Конески во македонистиката од лингвистички аспект, осветлен преку неговите стихови. Секоја префинета нишка на македонскиот јазик е вградена во неговите литературни дела и јазично опишана во неговите лингвистички дела. Тоа се нотите на мојот народ и на неговата култура, блескаво опишани од нашиот Блаже.
Нашиот великан Блаже Конески беше и голем културен и јазичен амбасадор. Тој, со едноставноста на своите беседи, ја рашири вистината за македонскиот јазик и за Македонците по сите словенски братски земји, а една од тие земји е токму неговата и моја Полска. Семето на пријателство меѓу двата народа, посеано на благородна почва, триж плодно ќе биде и ќе биде поттик за многу идни соработки на сите полиња
“Chlap” and “trúp” in the Social Context
No full textStaročeskému výrazu „trúp“ odpovídá řada novočeských ekvivalentů: špalek, pařez, poražený a osekaný kmen, neurozený člověk, hlupák, trubec. Analyzujeme sémantiku posledního z nich (v literárních textech 14. století), kontextuální vazbu „trúpa“ ke včelímu společenstvu. Právě včelstvo odpovídalo sociálnímu fenoménu, ke kterému již od starověku směřovala část alegorií zhmotňujících konkrétní i obecnější představy o strukturách a fungování lidské společnosti = sociální komunita, matka, otec, potomstvo, rozličné sociální role v konkrétní komunitě.The Old Czech term “trúp” corresponds to several Modern Czech equivalents: block, stump, felled and trimmed tree trunk, commoner, fool, drone. In this article, we focus onthe semantics of the last of these meanings — trúp — as attested in 14th-century literary texts, particularly in relation to its contextual connection with the bee community. Since antiquity, the beehive, has functioned as a social metaphor, reflecting various allegorical interpretations of human society — its structure, roles, and dynamics — including representations of the community, the mother (queen), father, offspring, and other social functions within a collective