CNS Czasopisma Naukowe w Sieci
Not a member yet
16863 research outputs found
Sort by
Les enjeux de la citation dans deux préfaces métatraductives d’André Gide
No full textAndré Gide was very attached to the question of translation, both as an attentive reader of foreign authors and as a translator himself. He shared his translational observations in numerous writings, two of which we have chosen as the subject of our analysis. These are the foreword to Pushkin’s La Dame de Pique retranslation (1923) and the foreword to Shakespeare’s Théâtre published in French by Gallimard in 1938. In a comparative approach drawing on the methods of enunciative analysis, we study the modalities and stakes of the quotation in the two texts in order to show the evolution in the way Gide constructed his enunciative position and point of view
Składniowo niesamodzielne syntagmatyczne części mowy we współczesnym śląskim języku literackim (przyimki, spójniki, relatory, partykuły)
No full textThe article presents and briefly discusses selected syntagmatic parts of speech occurring in the contemporary Silesian language — prepositions, conjunctions, relators and particles. The linguistic material used to present individual parts of speech was extracted from the lexical corpus (453,000 text words), which consists of the complete texts of eleven Silesian-language novels and short story collections published after 2016. The analysis made it possible to determine the commonness of homonymy, especially among relators and conjunctions. It was also established that the range of forms used jointly by Silesian creators is clearly greater than individualisms and ephemera (approximately 85% of coherence). Research has proven the distinctiveness of Silesian language forms, which are still based on the local dialectal background. The influence of standard Polish language on the system of Silesian prepositions, conjunctions, relators and particles is minuscule.Cilj je ovog rada predstaviti odabrane sintagmatičke vrste riječi koje su prisutne u suvremenom šleskom jeziku - prijedloge, veznike, subjunktore, čestice. Analiza je provedena na jezičkoj građi od 453.000 riječi. u koju su ušli tekstovi jedenaest šleskih romana i zbirki propovijedaka tiskanih poslije 2016. g. Na osnovi provedenih ispitivanja može se ustvrditi postojanje homonimije kao vrlo česte pojave, posebice među subjunktorima i veznicima. Utvrđeno je također da broj leksičkih jedinica koje zajedno upotrebljavaju šleski pisci neusporedivo je veći od individualizama i efemerida (85% koherentnosti). Istraživanja su dokazala posebnost šleskog leksika koji se još uvijek čvrsto temelji na lokalnom dialektalnom tlu. Utjecaj poljskog standardnog jezika na sustav šleskih prijedloga, veznika, subjunktora, čestica nije velik.Celem artykułu jest przedstawienie i krótkie omówienie wybranych składniowo niesamodzielnych części mowy współczesnego języka śląskiego — przyimków, spójników, relatorów i partykuł. Za materiał badawczy do zaprezentowania poszczególnych części mowy posłużył korpus językowy (453 000 słów), na który składają się pełne teksty jedenastu noweli i zbiorów opowiadań opublikowanych śląszczyzną po 2016 roku. Analiza pozwoliła na stwierdzenie częstego występowania homonimii, szczególnie wśród relatorów i spójników. Zauważono również, że dużo częściej spotyka się formy używane wspólnie przez śląskich pisarzy niż indywidualizmy i efemerydy (około 85%). Badanie potwierdziło odrębny charakter śląskiej leksyki, wciąż bazującej na dialektach lokalnych. Wpływ standardowej polszczyzny na system śląskich przyimków, spójników, relatorów i partykuł jest niewielki
Derywacja semantyczna prasłowiańskiego rdzenia czasownika *vi- (*viti, *vьjǫ, *vьjetь) w języku macedońskim
No full textIn the recent years the employees of the Research Center for Areal Linguistics at the Macedonian Academy of Sciences and Arts have been working on a new approach for the description of the word formation system in the Macedonian language. The approach consists of researching groups of lexemes derived from the same root attested in the Proto-Slavic language. According to Markovikj and Topolińska (Марковиќ и Тополињска, 2019), one of the most important processes that presents the systematic transfer of information from the semantic continuum to the lexicon of the language is the semantic derivation. This process allows the observation of the associative sequences, which retain the basic, initial semantic components, transmitted from the man and from the real physical world to the human mental world. The research is based on the anthropocentric-spatial language theory which helps to analyse how the basic semantic component embedded in some verbal roots representing basic human conditions and activities can transfer and rise through evolution of the conceptualization. In this paper, the author analyzes the formal and the semantic derivation of the Proto-Slavic root *vi- in the Macedonian language, which has developed several variations since the Proto-Slavic period.W ostatnich latach w Centrum Badawcze Lingwistyki Arealnej Macedońskiej Akademii Nauk i Sztuk trwają prace nad nowym podejściem do opisu systemu słowotwórczego w języku macedońskim. Podejście to polega na badaniu grup leksemów wywodzących się z tego samego rdzenia zaświadczonych w języku prasłowiańskim. Według Markovikj i Topolińskiej (Марковиќ и Тополињска, 2019) jednym z najważniejszych procesów przedstawiających systematyczny transfer informacji z kontinuum semantycznego do leksykonu języka jest derywacja semantyczna. Proces ten pozwala na obserwację ciągów asocjacyjnych, które zachowują podstawowe, inicjalne komponenty semantyczne, przekazywane z człowieka z realnego świata fizycznego do ludzkiego świata mentalnego. Badania opierają się na antropocentryczno-przestrzennej teorii języka, która pomaga przeanalizować, w jaki sposób podstawowy komponent semantyczny osadzony w niektórych rdzeniach czasownikowych reprezentujących podstawowe uwarunkowania i działania człowieka może przenosić się i rozwijać poprzez ewolucję konceptualizacji. W artykule autor analizuje formalną i semantyczną derywację rdzenia prasłowiańskiego *vi- w języku macedońskim, który od czasów prasłowiańskich rozwinął kilka odmian
Tomáša Bati „boj proti drahotě” i kilka uwag o retoryce jego kampanii reklamowej
No full textAutorka nejprve představuje stav vyzkumů o jazyce Tomáše Bati obecně a představuje několik děl vytvořených v České republice. V další části článku, vycházející z metodiky Piotra Lewińského, zaměřuje své úvahy na identifikaci vybraných prostředků rétoriky v reklamním textu společnosti Bat’a, který se koncem srpna 1922 objevil v českých novinách v rámci reklamní kampaně „boj proti drahotě. Analyzuje vybrané problémy, uvádí příklady z obsahu oznámení a shrnuje, že Baťa záměrně použil rétoriku k dosažení svého cíle — prodeje bot.The author first presents the state of research on the language used by Tomáš Bat‘a in general, presenting a few works created in the Czech Republic. In the further part of the article, based on the methodology of Piotr Lewiński, she focuses on identifying selected means of rhetoric in the advertising texts of the company Bata, which appeared in Czech newspapers at the end of August 1922 as part of the advertising campaign “boj proti drahotě”. She analyzes selected issues, providing examples from the content of the announcement and summarizing that Bat’a deliberately used rhetoric to achieve his goal — selling shoes
„Hovory česko-polské”, czyli kilka słów na temat najstarszych podręczników do nauki języka polskiego dla Czechów
No full textText prezentuje část současného výzkumu týkajícího se počátků výuky polského jazyka v České republice. Jeho předmětem je analýza nejstarších česko-polských konverzačních příruček vydaných v období od druhé poloviny 19. století do první poloviny 20. století. Článek pojednává jednak o struktuře analyzovaných publikací, jejich obsahu, ale také o použitých didaktických metodách. Představené učebnice a jejich autoři se stávají zdrojem informací nejen o samotném polském jazyce, ale především o historii jeho výuky na českém území, ale také o česko-polských kontaktech ve sledovaném období.The text presents a fragment of current research on the beginnings of Polish language teaching in the Czech Republic. Its subject is the analysis of the oldest Czech-Polish conversation textbooks published between the second half of the 19th century and the first half of the 20th century. The article discusses both the structure of the analysed publications, their content, but also the didactic methods used. The presented textbooks and their authors become a source of information not only about the Polish language itself, but above all about the history of its teaching in the Czech Republic but also about Czech-Polish contacts in the period under study
Rzeczowniki pluralia tantum w słownikach języka polskiego i słowackiego
No full textCieľom štúdie je naznačiť lexikografický opis podstatných mien kategórie pluráliá tantum v slovníkoch súčasného poľského a slovenského jazyka. Tieto lexémy sú v slovníkoch rôzne opísané. Príspevok ukazuje spôsoby uvádzania týchto podstatných mien pomocou špecifických anotácií len v množnom čísle (pol. tylko w lm.) a obyčajne v množnom čísle (pol. zwykle w lm., sk. obyč. v mn. č.).
Hlavné problémy pri opise pluráliá tantum vznikajú pri rôznych klasifikáciách takýchto podstatných mien v porovnávaných jazykoch. V novších slovníkoch boli zaznamenané určité zmeny v uvádzaní plurálií tantum, iné existujú len v špecifických použitiach, napr. v textoch. Tým sa otvárajú širšie výskumné perspektívy v oblasti konfrontačnej lingvistiky.The aim of this paper is to indicate the lexicographical description of pluralia tantum in the dictionaries of contemporary Polish and Slovak languages. These lexemes are differently described in different dictionaries. The study shows ways of presenting these nouns using specific annotations only in the plural (tylko w lm.) and usually in the plural (zwykle w lm., sk. obyč. v mn. č. - obyčajne v množnom čísle). The main problems while describing pluralia tantum arise by various classifications of such nouns in the compared languages. There have been noticed some changes in the presentation of pluralia tantum nouns in newer dictionaries, others exist only in specific uses in texts. This opens up broader research perspectives in the field of confrontative linguistics
Cenzura i ograniczenia językowe w Protektoracie Czech i Moraw (1939–1945)
No full textAutor ve svém článku s názvem Cenzura a jazyková omezení v Protektorátu Čechy a Morava (1939–1945) podává širší obraz kulturního života (literatura, tisk, divadlo, hudba, film, rozhlas) v PČaM limitovaném cenzurou německých okupantů a kolaborantských českých úřadů. Své postřehy opřel o rozsáhlá bádání v knihovnách a na internetu (monografie, vědecké články, archivní dokumenty), zaměřená na právní situaci týkající se svobody slova a občanských práv, jakož i fungování české kultury a českého jazyka v okupovaném kvazi státu. Ve druhé části je blíže nastíněn stav češtiny, stejně jako omezení zaváděná Němci v masmédiích a společenském životě. Článek byl zakončen krátkými závěry.The author in the article Censorship and Language Restrictions in the Protectorate of Bohe- mia and Moravia (1939–1945) presents a broader picture of cultural life (literature, press, theatre, music, film, radio) in PB&M limited by the censorship of the German occupiers and the collaborationist Czech authorities. He based his observations on an extensive library and Internet query (monographs, scientific articles, archival documents), focusing on the legal situation regarding freedom of speech and civil rights, as well as the functioning of Czech culture and the Czech language in the occupied quasi-state. In the second part of the article, the state of the Czech language and the restrictions in this area introduced by the Germans in the mass media and social life were outlined in greater detail. The article ended with a short summary
Приём синтаксических трансформаций в обучении русскому языку как иностранному на уровне В1–В2 испанских студентов
No full textSyntactic transformation is a transformation of syntactic constructions by converting simple sentences into word collocations or complex sentences and vice versa, as well as by replacement of the parts of the sentences by the corresponding synonyms within a simple or a complex sentence. Teaching of this skill should be comprehensive and regular as the principle of such syntactic transformations is quite similar, despite the diversity in expression of meanings. The purpose of this article is to demonstrate the specifics for teaching a syntactic transformation within the second certification level of Russian as a Foreign Language on the example of studying the topic of Expression of Condition in Simple and Complex Sentences to a Spanish-speaking audience. As a rule, the ability to vary the text syntactically is formed on the background of knowing the specific features of the word formation of abstract nouns, frequency, and stylistic characteristics, as well as the grammatical features of the studied syntactic constructions.Transformacja składniowa stanowi przekształcanie konstrukcji syntaktycznej poprzez zamianę zdań prostych na połączenia wyrazowe lub zdania złożone i odwrotnie, a także zamianę części zdań na odpowiadające im synonimy w zdaniu prostym i złożonym. Nauczanie tej umiejętności powinno cechować się kompleksowym i regularnym podejściem, ponieważ zasady niniejszych przekształceń składniowych są stosunkowo podobne, pomimo różnorodności wyrażanych znaczeń. Celem artykułu jest pokazanie specyfiki nauczania transformacji składniowych w języku rosyjskim na poziomie B1–B2 (TORFL 2) na przykładzie tematu Wyrażenie warunkowości w zdaniu prostym i złożonym w grupie hiszpańskojęzycznych studentów. Umiejętność składniowego różnicowania tekstu opiera się na znajomości specyfiki słowotwórstwa rzeczowników abstrakcyjnych oraz wiedzy o częstotliwości występowania i cechach stylistycznych i gramatycznych niniejszych konstrukcji
Nazwy obcych realiów w dziewiętnastowiecznym czeskim przekładzie „Narzeczonej z Abydos” Lorda Byrona
No full textČlánek se zabývá popisem a analýzou názvů cizích reálií vyskytujících se v českém překladu Nevěsty z Abydu od Lorda Byrona. V tomto literárním díle autor zahrnul mnoho jmen – vlastních i obecných – spojených s orientálním světem, nejčastěji tureckým, vzdáleným a cizím běžnému čtenáři originálu i překladu v polovině devatenáctého století. Článek se zaměřuje na funkční a komunikační aspekty používaných názvů, které se v českém jazyce vyznačují formální a sémantickou rozmanitostí.The article deals with the description and analysis of the names of foreign realities appearing in the Czech translation of ‘The Bride of Abydos’ by Lord Byron. In this work, the author included many names, both proper common ones, associated with the oriental world, most often Turkish, distant and foreign to the average reader of the book and its translation in the mid-nineteenth century. The article focuses on the functional and communicative aspects of the used names, which are characterized by formal and semantic diversity in the Czech language