Oku Okut Yayınları
Not a member yet
54 research outputs found
Sort by
Kadına Yönelik Fiziksel Şiddet: İslamî İlimler Perspektifinden Müzakereler
Get PDFThis research stems from the Physical Violence Against Women workshop conducted in partnership with KURAV and Mudanya University on October 19-20, 2024. The inaugural session of the three-part program was entitled "Physical Violence in Legal and Psychological Contexts." During this session, Dr. Lwy. Vildan Sali delivered a paper entitled "The Concept of Physical Violence in Terms of Bodily Inviolability in Turkish Law," while Assoc. Prof. Hatice Kılınçer presented a separate paper titled "The Effects of Domestic Violence Against Women on Women, Spousal Relations, and Children."
Two further papers were presented in the second session, titled "Physical Violence Against Women from a Historical and Societal Perspective." The initial paper, titled "Physical Violence Against Women in Early Islamic Society," was delivered by Assoc. Prof. Feyza Betül Köse. The paper entitled "Reflection of Violence Against Women in Official Documents During the Ottoman Period" was delivered by Prof. Zübeyde Güneş Yağcı. During the concluding session, entitled "Physical Violence Against Women from a Religious/Jurisprudential Perspective," two further papers were delivered. The initial paper, entitled "The Use of the Word \u27Battery\u27 in the Quran Within the Context of the Truth of Verse 34 of Surah An-Nisa," was delivered by Prof. Dr. Yunus Vehbi Yavuz, while the concluding paper, titled "\u27Battery\u27 and \u27Nushuz\u27 in the Dilemma of the Spiral of Violence and the Climate of Compassion," was presented by Prof. Saffet Köse.
The session concentrated on verse 34 of Surah An-Nisa and broadly addressed physical violence against women within the Islamic context, with participants proposing three primary approaches. The initial interpretation, grounded in the conventional understanding found in classical literature, posits that the term “iḍribûhunna” in the verse signifies a gentle striking, and that this constitutes a permission rather than an imperative. Comprehending the “ḍarb” necessitates an assessment alongside the psychological violence (nushuz) perpetrated by the woman who disparages her husband, undermines his worth, and willfully neglects her responsibilities towards him. The second approach posits that the term “ḍarb” encompasses multiple connotations, one of which is beating; however, this interpretation is inconsistent with the intent of the verse in question and the Islamic viewpoint on women. In this context, it is more precise to interpret the act of “ḍarb” as the expulsion of the woman or man from the home, rather than as physical assault. The third approach contends that the verb “ḍarb” in the passage signifies beating, however this interpretation is obsolete in contemporary context.Bu çalışma, 19-20 Ekim 2024 tarihlerinde Kur’an Araştırmaları Vakfı (KURAV) ile Mudanya Üniversitesinin iş birliği ile yapılan Kadına Yönelik Fiziksel Şiddet Çalıştayı’nda sunulan tebliğ ve müzakereleri içermektedir. Üç oturumda gerçekleştirilen çalıştayın birinci oturumu, Hukukî ve Psikolojik Boyutuyla Fiziksel Şiddet başlığını taşımaktadır. Bu oturumda Dr. Av. Vildan Sali, “Türk Hukukunda Beden Dokunulmazlığı Açısından Fiziksel Şiddet Kavramı” başlıklı bir tebliğ; Doç. Dr. Hatice Kılınçer ise “Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın, Eş İlişkisi ve Çocuklar Üzerindeki Etkileri” başlıklı bir başka tebliğ sunmuştur.
Tarihi ve Toplumsal Açıdan Kadına Yönelik Fiziksel Şiddet başlıklı ikinci oturumda yine iki tebliğ sunulmuştur. “İlk Dönem İslâm Toplumunda Kadına Yönelik Fiziksel Şiddet” başlıklı birinci tebliğ Doç. Dr. Feyza Betül Köse tarafından; “Osmanlı Dönemi Kadına Yönelik Şiddetin Resmî Belgelere Yansıması” başlıklı tebliğ ise Prof. Dr. Zübeyde Güneş Yağcı tarafından sunulmuştur. Dinî/Fıkhî Açıdan Kadına Yönelik Fiziksel Şiddet başlıklı son oturumda da yine iki tebliğ sunulmuştur. “Nisâ Sûresi 34. Âyetin Hakikati Çerçevesinde Kur’ân’da Darp Kelimesinin Kullanılışı” başlığını taşıyan birinci tebliği Prof. Dr. Yunus Vehbi Yavuz sunmuş; “Şiddet Sarmalı ve Şefkat İklimi İkileminde ‘Darb’ ve ‘Nüşûz’” başlıklı son tebliğ de Prof. Dr. Saffet Köse tarafından sunulmuştur.
Çalıştayda özelde Nisâ Sûresi’nin 34. âyeti, genelde İslâmî paradigma çerçevesinde kadına yönelik fiziksel şiddet olgusu üzerine odaklanılmış ve katılımcıların üç temel yaklaşım ortaya koyduğu görülmektedir. Birinci yaklaşım, klasik metinlerde benimsenen yerleşik anlayışı esas alarak âyette geçen idribûhünne ile kastedilenin, hafif şekilde dövme olduğu; bunun da emir değil, bir ruhsat olarak kabul edilmesi gerektiği yönündedir. Buradaki darbı, kocasına tepeden bakan, onu değersizleştiren, ona karşı görevlerini bilinçli bir şekilde ihmal eden kadının uyguladığı psikolojik şiddetle (nüşûz) birlikte değerlendirmek gerekir. İkinci yaklaşıma göre “darb” sözcüğünün birçok anlamı vardır. Bunlardan biri dövmek olsa da bu anlam, ne ilgili âyetin amacına ne de İslâm’ın kadına bakış açısına uygun düşmektedir. Bu durumda “darb” fiilinin, dövmek yerine kadının veya erkeğin ortak yaşam alanından uzaklaşması şeklinde anlaşılması daha doğrudur. Üçüncü yaklaşım ise âyette geçen “darb” fiilinin dövmek anlamına geldiğini ancak bu anlamın günümüz açısından artık bir anlamının kalmadığını savunmaktadır
Kelimat: Kur\u27an\u27da Yakın Anlamlı Kelimeler ve Kavramlar
No full textHumans, by virtue of their unique characteristics, are capable of naming entities, events, and phenomena, and coining words. In this way, they continuously develop and keep language alive to both refer to the entities that hold a place in their lives and to make judgments about them. Thus, a direct and dynamic relationship is established between language and life. In this context, in order to properly establish the relationship between the Qur’an and life, it is essential to understand the meanings of words.
Many words in the Qur’an exhibit semantic proximity; however, they differ from one another in various respects and point to distinct aspects. If such distinctions are not identified, the Qur’an risks being reduced to a text of mere synonyms. The way to avoid this is through accurate determination of word meanings.
Within the scope of the www.kelimat.org project, and by utilizing our primary sources, words in the Qur’an that can be grouped under specific headings have been identified and categorized into semantic groups. Based on the contextual usage of the words, attention has been given to highlighting the points at which they diverge from one another.İnsanlar kendilerine has özellikleriyle varlık, olay ve olgular için isim koyabilmekte ve kelime vazʿ edebilmektedirler. Böylece hem hayatlarında yer tutan varlıklara işaret etmesi hem de onlar üzerinde yargılarda bulunabilmek için dili sürekli geliştirmekte ve canlı tutmaktadırlar. Böylece dil ve hayat arasında doğrudan ve canlı bir ilişki kurulmaktadır. Bu bağlamda Kur’ân ile hayat ilişkisinin doğru tesis edilebilmesi için sözcüklerin anlamına vakıf olmak elzem bir durumdur. Kur’an’da geçen pek çok kelime anlamsal yakınlığa sahiptir ancak bu kelimeler çeşitli açılardan birbirinden ayrılmakta ve farklı yönlere işaret etmektedir. Bu durum tespit edilmediğinde Kur’an âdeta eş anlamlılığa kurban edilmeyle karşı karşıyadır. Bundan kurtulmanın yolu ise sözcüklerin anlamını doğru tespit etmekten geçmektedir. www.kelimat.org projesi kapsamında temel kaynaklarımızdan istifade ile Kur’ân-ı Kerîm’de yer alan ve belli bir başlık altında bir araya getirilmesi imkân dâhilinde bulunan kelimeler tespit edilmiş ve anlam grupları oluşturulmuştur.Kelimelerin kullanımları dikkate alınarak varsa birbirlerinden farklılaştığı noktaların ele alınması hedeflenmiştir
İlk Dönem İslam Düşüncesinde Dışlama Unsuru Olarak Lanetleme Olgusu
Get PDFIn the early periods of Islamic history political, doctrinal, and social divisions gave rise to many conflicts and problems. One of the significant consequences of these conflicts was the institutionalization of the phenomenon of “cursing” over time. This dissertation focused to examine this historical phenomenon of cursing from multiple perspectives. The study attempted to demonstrate how cursing transformed into a tool both in individual reactions and in socio-political events.
The dissertation consists of introduction, two main chapter and conclusion. The introduction covers the research problem, purpose, significance, and methodology. In the first chapter, the concept of cursing is evaluated in the Quran sources and Hadiths. Additionally, the semantic structure of the concept of “la\u27n” and analyzed its use in classical sources. This chapter also addresses the historical development of the cursing phenomenon in light of socio-cultural, political, and religious factors. In particular, the cultural characteristics of Arab society, the deep-rooted understanding of among Arab tribes, and the intertwining of Arab literature with the concept of cursing are evaluated as the main reasons that paved the way for the institutionalization of cursing.
In the second chapter, the practical and discursive dimensions of the cursing phenomenon are examined in detail. In this chapter we tired to answer to questions such as who are the cursing and cursed parties, which discourses and expressions were preferred, and what are the duration and means of cursing. Additionally, in this chapter presented classical works featuring cursing, the social and individual effects of this discourse, and historical efforts to prevent cursing with concrete examples. As a result, it is shown that cursing became a religious tool in individual contexts and political struggles. The data in this study were gathered and interpreted using text analysis and the historical method, both of which are qualitative research approaches.İslam düşünce tarihinin erken dönemlerinde yaşanan siyasi, itikadi ve sosyal ayrışmalar, beraberinde pek çok tartışma ve sorunları doğurmuştur. Bu tartışmaların önemli sonuçlarından biri de “lanetleme” (la‘n) olgusunun zamanla kurumsallaşarak siyasi söylemlerde belirgin bir yer edinmesidir. Kitabımız, söz konusu tarihsel süreçte ortaya çıkan lanetleme olgusunu, çok yönlü olarak incelemeyi hedeflemiştir. Çalışmada lanetlemenin hem bireysel olarak hem de sosyo-politik olaylarda bir araç haline nasıl büründüğü ortaya koymaya çalışılmıştır.
Kitap giriş, iki ana bölümden ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın problemi, amacı, önemi, yöntemine yer verilmiştir. Birinci bölümde lanetleme kavramının Kurân-ı Kerim’de ve Hadis kaynaklarındaki yeri değerlendirilmiştir. Bununla birlikte “la‘n” kavramının semantik yapısı ve klasik kaynaklardaki kullanımları analiz edilmiştir. Ayrıca, bu bölümde lanetleme olgusunun tarihsel gelişimi sosyo-kültürel, siyasi ve dinî faktörler ışığında ele alınmıştır. Özellikle, Arap toplumunun kültürel özelliği, Araplarda asabiyet anlayışının köklü olarak yerleşmesi, Arap edebiyatının lanet kavramıyla iç içe olduğu lanetlemenin kurumsallaşmasına zemin hazırlayan, başlıca nedenleri olarak değerlendirilmiştir.
İkinci bölümde ise lanetleme olgusunun özellikleri çeşitli boyutlarıyle detaylı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda lanetleyen ve lanetlenen taraflar kimlerdir, lanetlemede hangi söylemler ve ifadeler kullanılmıştır, lanetlemenin süresi ve araçları nelerdir gibi sorulara cevap aranmıştır. Ayrıca lanetlemenin yer aldığı kaynaklara başvurularak, toplumsal ve bireysel etkileri ve lanetlemenin önüne geçilmesine yönelik tarihî çabalar somut örneklerle ortaya konulmuştur. Sonuç olarak lanetlemenin bireysel ve siyasi mücadelede dinî bir araç olarak kullanıldığı gösterilmiştir. Bu çalışmada veriler, nitel araştırma yaklaşımlarından metin analizi ve tarihsel betimleyici yöntem aracılığıyla toplanmış ve değerlendirilmiştir
İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe ve Düşünce Sistemi
Get PDFThe book Imām al-Aʿzam Abū Hanīfa and His Thought System delves deeply into the life, methodology, and intellectual world of Imām al-Aʿzam Abū Hanīfa, one of the cornerstones of Islamic thought. The book comprises papers and discussions presented at the “Symposium on Imām al-Azam Abū Hanīfa and His System of Thought”, organized by the Qur’an Research Foundation (KURAV) in Bursa from October 16–19, 2003. In this symposium, which was contributed to by seventy-seven academics, the personality and ideas of Abū Hanīfa were addressed from a broad perspective. The work extensively examines topics such as “Abū Hanīfa’s Personality,” “His Methodology (I-III),” “The Hanafī School (I-II),” “Abū Hanīfa in Political and Cultural Tradition,” “Abū Hanīfa and the Science of Kalām,” “Abū Hanīfa’s Thought (I-II),” “Abū Hanīfa and Hadīth (I-II),” and “Abū Hanīfa’s Place in Legal Thought.” In particular, the book offers captivating details about his understanding of hadīth and sunnah, his approach to interpreting narrations, and his influence on Islamic sciences. This book presents Abū Hanīfa’s thoughts not only in a historical context but also as a source of inspiration for contemporary Islamic thought, offering readers a multi-dimensional perspective. It appeals to both academics and a broader audience interested in Abū Hanīfa’s intellectual world. As such, it serves as a significant reference work for those engaged in the field of Islamic studies. Abū Hanīfa is one of the founding figures who shaped the Islamic community both doctrinally and practically from the very early periods. He lived at a time when narrations had not yet been compiled in specific collections, and his thought and worldview were grounded in the texts (nass) without any derogatory treatment. He bequeathed to us a vision that established a balance between faith (iman), worship (ibadah), excellence (ihsan), and the harmony between the outward (zahir) and inward (batin) dimensions of Islamic life. The comprehensive perspective established by Imām al-Aʿzam has continued to serve as a consistent and enduring model of coherent thought, always offering a way out for humanity during times of crisis. The scholarly personality of the great Abū Hanīfa has been the subject of numerous academic studies; however, for the first time, an event of such a wide scope, reflecting Turkey’s intellectual heritage, has been organized to address his multifaceted contributions. Not only Sunni jurisprudential thought but also the broader conception of Islamic jurisprudence, and not only from the perspective of religious sciences but also encompassing social sciences, were examined through a holistic approach. Over forty papers and discussions provided an in-depth analysis of his thought. Through this scholarly event, the internal consistency of Abū Hanīfa’s thought, as well as the Hanafī intellectual tradition developed after him, was highlighted. Attention was drawn to its capacity to foster harmony between different branches of knowledge, its comprehensive nature, and its accurate perception of “social reality” expressed through a distinct worldview in line with the requirements of scientific truth. This demonstrates that the goals of the scientific event we organized were achieved. Indeed, even though more than twenty years have passed since this event, the work containing the papers presented has not lost its value or relevance, and there is now a renewed need to present it once again to interested parties.İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe ve Düşünce Sistemi adlı eser, İslam düşüncesinin temel taşlarından biri olan İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe’nin hayatını, metodolojisini ve düşünce dünyasını derinlemesine ele almaktadır. Kitap, Kur’an Araştırmaları Vakfı (KURAV) tarafından 16-19 Ekim 2003 tarihlerinde Bursa’da düzenlenen İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe ve Düşünce Sistemi Sempozyumu’nda sunulan bildiriler ve müzakerelerinden oluşmaktadır. Yetmiş yedi akademisyenin katkı sunduğu bu sempozyumda, Ebû Hanîfe’nin şahsiyeti ve fikirleri geniş bir yelpazede ele alınmıştır. Eserde, “Ebû Hanîfe’nin Kişiliği”, “Metodolojisi (I-III)”, “Hanefî Mezhebi (I-II)”, “Siyaset ve Kültür Geleneğinde Ebû Hanîfe”, “Ebû Hanîfe ve Kelâm İlmi”, “Ebû Hanîfe’nin Düşüncesi (I-II)”, “Ebû Hanîfe ve Hadis (I-II)” ve “Ebû Hanîfe’nin Hukuk Düşüncesindeki Yeri” başlıkları kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Özellikle, onun hadis ve sünnet anlayışı, rivayetleri yorumlama biçimi ve İslâmî ilimler üzerindeki etkisi dikkat çekici ayrıntılarla aktarılmaktadır. Bu eser, Ebû Hanîfe’nin düşüncelerini yalnızca tarihsel bir bağlamda değil, aynı zamanda çağdaş İslâm düşüncesine ilham kaynağı olan bir perspektifte ele alarak okuyuculara sunmaktadır. Hem akademisyenlere hem de Ebû Hanîfe’nin düşünce dünyasına ilgi duyan geniş bir okuyucu kitlesine hitap eden bu kitap, İslâmî ilimler alanında çalışanlar için önemli bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Ebû Hanîfe, İslâm toplumunu çok erken dönemlerden itibaren itikâdî ve amelî olarak şekillendiren kurucu şahsiyetlerden birisidir. Kendisi, rivâyetlerin henüz belirli mecmualarda cem‘ edilmediği nispeten erken bir dönemde müstakîm düşünüş ve tasavvurun naslardan hakaretle temellendirildiği, îman, ibâdet, ihsân veya zâhir ve bâtın dengesinin tesis edildiği bir tasavvuru bize miras bırakmıştır. Ebû Hanîfe’nin ilmî kişiliği nice ilmî tetkike konu teşkil etmekle birlikte, pek çok alanı kuşatan ve Türkiye’nin ilmî birikimini yansıtan yönüyle ilk kez bu derece geniş bir etkinlik düzenlenmiştir. Sadece Ehl-i sünnet fıkıh düşüncesi değil geniş çerçevede fıkıh tasavvuru, sadece din bilimleri nokta-i nazarından değil sosyal bilimleri de kuşatan bir küllî bakış, kırkı aşan tebliğ ve bir o kadar müzakere ile derinlemesine tetkik edilmiştir. Bu ilmî etkinlik sayesinde, Ebû Hanîfe merhumun ve kendisinden sonra adına geliştirilmiş olan Hanefî düşünüş tarzının kendi içindeki tutarlılığı, ilimler arasındaki insicama imkân veren kuşatıcılığı ve “içtimâî gerçekliği” doğru algılayıp, kendine ait bir tasavvurla ilmî hakikatin gereğini uygun bir dille ifade edişine dikkatlerin çekilmesi düzenlemiş olduğumuz bilimsel etkinliğin gayesine ulaştığının bir göstergesidir. Nitekim bu etkinliğin üzerinden geçen yirmi yılı aşkın süreye rağmen sunulan bildirileri ihtiva eden eser kıymetinden ve güncelliğinden bir şey kaybetmemiş, tekrar ilgililerine arz edilme ihtiyacı hâsıl olmuştur
İlk Dönem İslam Düşüncesinde Dışlama Unsuru Olarak Lanetleme Olgusu
Get PDFIn the early periods of Islamic history political, doctrinal, and social divisions gave rise to many conflicts and problems. One of the significant consequences of these conflicts was the institutionalization of the phenomenon of “cursing” over time. This dissertation focused to examine this historical phenomenon of cursing from multiple perspectives. The study attempted to demonstrate how cursing transformed into a tool both in individual reactions and in socio-political events.
The dissertation consists of introduction, two main chapter and conclusion. The introduction covers the research problem, purpose, significance, and methodology. In the first chapter, the concept of cursing is evaluated in the Quran sources and Hadiths. Additionally, the semantic structure of the concept of “la\u27n” and analyzed its use in classical sources. This chapter also addresses the historical development of the cursing phenomenon in light of socio-cultural, political, and religious factors. In particular, the cultural characteristics of Arab society, the deep-rooted understanding of among Arab tribes, and the intertwining of Arab literature with the concept of cursing are evaluated as the main reasons that paved the way for the institutionalization of cursing.
In the second chapter, the practical and discursive dimensions of the cursing phenomenon are examined in detail. In this chapter we tired to answer to questions such as who are the cursing and cursed parties, which discourses and expressions were preferred, and what are the duration and means of cursing. Additionally, in this chapter presented classical works featuring cursing, the social and individual effects of this discourse, and historical efforts to prevent cursing with concrete examples. As a result, it is shown that cursing became a religious tool in individual contexts and political struggles. The data in this study were gathered and interpreted using text analysis and the historical method, both of which are qualitative research approaches.İslam düşünce tarihinin erken dönemlerinde yaşanan siyasi, itikadi ve sosyal ayrışmalar, beraberinde pek çok tartışma ve sorunları doğurmuştur. Bu tartışmaların önemli sonuçlarından biri de “lanetleme” (la‘n) olgusunun zamanla kurumsallaşarak siyasi söylemlerde belirgin bir yer edinmesidir. Kitabımız, söz konusu tarihsel süreçte ortaya çıkan lanetleme olgusunu, çok yönlü olarak incelemeyi hedeflemiştir. Çalışmada lanetlemenin hem bireysel olarak hem de sosyo-politik olaylarda bir araç haline nasıl büründüğü ortaya koymaya çalışılmıştır.
Kitap giriş, iki ana bölümden ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın problemi, amacı, önemi, yöntemine yer verilmiştir. Birinci bölümde lanetleme kavramının Kurân-ı Kerim’de ve Hadis kaynaklarındaki yeri değerlendirilmiştir. Bununla birlikte “la‘n” kavramının semantik yapısı ve klasik kaynaklardaki kullanımları analiz edilmiştir. Ayrıca, bu bölümde lanetleme olgusunun tarihsel gelişimi sosyo-kültürel, siyasi ve dinî faktörler ışığında ele alınmıştır. Özellikle, Arap toplumunun kültürel özelliği, Araplarda asabiyet anlayışının köklü olarak yerleşmesi, Arap edebiyatının lanet kavramıyla iç içe olduğu lanetlemenin kurumsallaşmasına zemin hazırlayan, başlıca nedenleri olarak değerlendirilmiştir.
İkinci bölümde ise lanetleme olgusunun özellikleri çeşitli boyutlarıyle detaylı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda lanetleyen ve lanetlenen taraflar kimlerdir, lanetlemede hangi söylemler ve ifadeler kullanılmıştır, lanetlemenin süresi ve araçları nelerdir gibi sorulara cevap aranmıştır. Ayrıca lanetlemenin yer aldığı kaynaklara başvurularak, toplumsal ve bireysel etkileri ve lanetlemenin önüne geçilmesine yönelik tarihî çabalar somut örneklerle ortaya konulmuştur. Sonuç olarak lanetlemenin bireysel ve siyasi mücadelede dinî bir araç olarak kullanıldığı gösterilmiştir. Bu çalışmada veriler, nitel araştırma yaklaşımlarından metin analizi ve tarihsel betimleyici yöntem aracılığıyla toplanmış ve değerlendirilmiştir
İlk Dönem İslam Düşüncesinde Dışlama Unsuru Olarak Lanetleme Olgusu
Get PDFIn the early periods of Islamic history political, doctrinal, and social divisions gave rise to many conflicts and problems. One of the significant consequences of these conflicts was the institutionalization of the phenomenon of “cursing” over time. This dissertation focused to examine this historical phenomenon of cursing from multiple perspectives. The study attempted to demonstrate how cursing transformed into a tool both in individual reactions and in socio-political events.
The dissertation consists of introduction, two main chapter and conclusion. The introduction covers the research problem, purpose, significance, and methodology. In the first chapter, the concept of cursing is evaluated in the Quran sources and Hadiths. Additionally, the semantic structure of the concept of “la\u27n” and analyzed its use in classical sources. This chapter also addresses the historical development of the cursing phenomenon in light of socio-cultural, political, and religious factors. In particular, the cultural characteristics of Arab society, the deep-rooted understanding of among Arab tribes, and the intertwining of Arab literature with the concept of cursing are evaluated as the main reasons that paved the way for the institutionalization of cursing.
In the second chapter, the practical and discursive dimensions of the cursing phenomenon are examined in detail. In this chapter we tired to answer to questions such as who are the cursing and cursed parties, which discourses and expressions were preferred, and what are the duration and means of cursing. Additionally, in this chapter presented classical works featuring cursing, the social and individual effects of this discourse, and historical efforts to prevent cursing with concrete examples. As a result, it is shown that cursing became a religious tool in individual contexts and political struggles. The data in this study were gathered and interpreted using text analysis and the historical method, both of which are qualitative research approaches.İslam düşünce tarihinin erken dönemlerinde yaşanan siyasi, itikadi ve sosyal ayrışmalar, beraberinde pek çok tartışma ve sorunları doğurmuştur. Bu tartışmaların önemli sonuçlarından biri de “lanetleme” (la‘n) olgusunun zamanla kurumsallaşarak siyasi söylemlerde belirgin bir yer edinmesidir. Kitabımız, söz konusu tarihsel süreçte ortaya çıkan lanetleme olgusunu, çok yönlü olarak incelemeyi hedeflemiştir. Çalışmada lanetlemenin hem bireysel olarak hem de sosyo-politik olaylarda bir araç haline nasıl büründüğü ortaya koymaya çalışılmıştır.
Kitap giriş, iki ana bölümden ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın problemi, amacı, önemi, yöntemine yer verilmiştir. Birinci bölümde lanetleme kavramının Kurân-ı Kerim’de ve Hadis kaynaklarındaki yeri değerlendirilmiştir. Bununla birlikte “la‘n” kavramının semantik yapısı ve klasik kaynaklardaki kullanımları analiz edilmiştir. Ayrıca, bu bölümde lanetleme olgusunun tarihsel gelişimi sosyo-kültürel, siyasi ve dinî faktörler ışığında ele alınmıştır. Özellikle, Arap toplumunun kültürel özelliği, Araplarda asabiyet anlayışının köklü olarak yerleşmesi, Arap edebiyatının lanet kavramıyla iç içe olduğu lanetlemenin kurumsallaşmasına zemin hazırlayan, başlıca nedenleri olarak değerlendirilmiştir.
İkinci bölümde ise lanetleme olgusunun özellikleri çeşitli boyutlarıyle detaylı bir şekilde incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda lanetleyen ve lanetlenen taraflar kimlerdir, lanetlemede hangi söylemler ve ifadeler kullanılmıştır, lanetlemenin süresi ve araçları nelerdir gibi sorulara cevap aranmıştır. Ayrıca lanetlemenin yer aldığı kaynaklara başvurularak, toplumsal ve bireysel etkileri ve lanetlemenin önüne geçilmesine yönelik tarihî çabalar somut örneklerle ortaya konulmuştur. Sonuç olarak lanetlemenin bireysel ve siyasi mücadelede dinî bir araç olarak kullanıldığı gösterilmiştir. Bu çalışmada veriler, nitel araştırma yaklaşımlarından metin analizi ve tarihsel betimleyici yöntem aracılığıyla toplanmış ve değerlendirilmiştir
Tasavvuf Araştırmaları Lisansüstü Çalışmalar Kılavuzu
Get PDFInterest in postgraduate education and training in the field of Sufism in Türkiye has been steadily increasing. In order for graduate students and their advisors to obtain meaningful results from their scholarly efforts, it is essential to follow internationally recognized research methodologies and academic writing techniques and standards. A thesis prepared for defense must be written in accordance with research methods, academic ethics, and writing conventions. This book, the outcome of an editorial collaboration, includes six interrelated sections that provide guidance on research methods and writing techniques applicable to postgraduate studies in Sufism. Among its contents are recommendations concerning academic methodology, discussions on the use of artificial intelligence—its principles, possibilities, and risks—along with topics such as Sufi literature, identification of a manuscript’s author, and applied book review practices. While focusing primarily on Sufism as a subdiscipline of the Basic Islamic Sciences, the book also aims to guide researchers working in other theological disciplines, as well as the young academics who supervise them. It reflects the insights and experiences of scholars who continue to lead academic and intellectual activities in the field. The book further emphasizes the importance of offering guidance in issues such as data compilation, evaluation, and analysis, and addresses the challenges and obstacles that may arise in these processes. Its goal is to raise awareness of common mistakes encountered by those conducting research in Sufism, assist candidates preparing or writing their theses, and contribute modestly to enhancing the academic quality of dissertations in the field. As a qualitative study, the work presents several recommendations and experiences regarding the application of international academic and scientific research standards to the field. It first outlines the questions and problems commonly faced in postgraduate studies within Sufism, then evaluates how established academic methodologies can be adapted to the field, drawing upon the writings of recognized scholars. Each contributor offers personal insights from their own perspective, while also providing informative notes on key Sufi concepts throughout the text. The final and most substantial section of the book includes a summary guide, a list of recommended readings, explanations of common stylistic and grammatical errors, and appendices on the correct use of punctuation marks, serving as a practical resource for graduate students and researchers alike.Türkiye’de tasavvuf alanında lisansüstü eğitim ve öğretime yönelik ilgi her geçen gün artmaktadır. Lisansüstü öğrenciler ve danışmanlarının ilgili bilim alanlarına katkı sağlamak adına sarf ettikleri emeklerden gerekli neticelerin elde edilebilmesi için takip edilmesi gereken genel kabul görmüş araştırma yöntemleri ve akademik yazım teknikleri ve kuralları bulunmaktadır. Savunması yapılacak tezin araştırma yöntemlerine uygun hazırlanması, araştırma etiğine ve yazım kurallarına riayet edilerek kaleme alınması esastır. Editöryal bir çalışmanın semeresi olan bu kitapta tasavvuf alanında yürütülecek lisansüstü çalışmalarda izlenecek araştırma yöntemleri ve yazım tekniklerine dair bazı tavsiyeler başta olmak üzere, son yıllarda dolaşıma sokulan yapay zekâ kullanımı, ilkeler, imkanlar ve riskler, tasavvuf literatürü, bir yazma eser müellifinin tespiti, uygulamalı kitap tanıtımı gibi birbiriyle irtibatlı altı adet bölüm yer almaktadır. Temel İslam Bilimlerinin bir alt disiplini olan Tasavvuf bilim dalı merkezde tutulmak kaydıyla diğer dini disiplinlerde akademik çalışma yapmak isteyen araştırmacılara ve onlara danışmanlık yapan genç akademisyenlere yol gösterilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmalar yapılırken kendileri de halen akademik ve ilmi faaliyetlere öncülük eden hocaların tavsiyeleri ve şahsi tecrübeleri dikkate alınarak böyle bir ürün elde edilmiştir. Yine bu kitapta lisansüstü eğitim ve öğretim kapsamında yürütülecek araştırmalarda, derleme ve değerlendirme gibi konularda ilgili süreçlerde karşılaşılabilecek zorluklar, riskler, engeller vb. konularda rehberlik edilmesinin önemine vurgu yapılmıştır. Keza tasavvuf alanında araştırma yapacak ve yapanların karşılaşacakları muhtemel hatalara dair farkındalık oluşturmak, alanı seçecek, tez yazmaya başlayacak ya da tez yazımında belli bir aşamaya gelen adaylara yardımcı olmak, alandaki tezlerin kalitesini artırmak adına mütevazı bir katkı sunulması hedeflenmiştir. Nitel araştırma hüviyetindeki bu çalışmada uluslararası ölçütlere uygun akademik/bilimsel araştırma yöntemleri ve yönelimlerinin alana uygulanması hususunda bazı tavsiye ve tecrübeler dile getirilmiştir. Çalışmanın detayı bağlamında öncelikle tasavvuf anabilim dalında lisansüstü çalışmalarda karşılaşılan soru ve sorunlar hakkında genel bir çerçeve çizilmiş, akademik/bilimsel araştırma yöntemlerinin alana uygulanması hususunda alanda bilinen akademisyenlerin yazılı çalışmaları dikkate alarak genel bir değerlendirmelerde bulunulmuş, hocaların her biri kendi zaviyelerinden bazı şahsi tekliflere yer vermiş, bunlarla birlikte yeri geldikçe metin içinde adaylara tasavvufun temel konularında bilgilendirme yapılmıştır. Kitabın ağırlıklı bölümünü teşkil eden son kısımda özet kılavuz, alan okumalarını ihtiva eden kitaplar listesi, anlatım bozukluklarına dair bilgiler ile noktalama işaretlerinin doğru kullanımı konusunda bazı ekler konulmuştur
Tarihten Bugüne Bursa İnsanı
Get PDFThe book From History to the Present: The People of Bursa is composed of discussions on the professions, temperaments, and lives of individuals who came to Bursa from various races, religions, beliefs, and regions.
The first chapter, titled “Seminars on Islamic Thought,” features articles that focus on understanding and recognizing the human being within the context of Islamic thought. Prophets—who are considered key milestones in the evolution of humanity—are examined, with particular emphasis on the final prophet, Muhammad Mustafa (peace be upon him), as an exemplary human model. Following the prophets, the first generation of Islam—the Companions (Sahaba)—is addressed as a model community.
The second chapter presents the types of individuals who appeared in Bursa starting from its conquest. Beginning with Osman Bey, who founded the Ottoman Empire and initiated the transformation of Bursa, and Emir Sultan, a key figure in the city\u27s spiritual formation, the seminars continue with a focus on Hisar Neighborhood, the city\u27s first settlement and neighborhood. Alongside madrasahs and scholars, religious scholars and dervishes who played crucial roles in shaping the intellectual life of Bursa are also included in the study. The guild of artisans and tradesmen—an essential pillar of society and a key factor in Bursa becoming a center of civilization—is discussed with the intent of shedding light on the present day.
The book does not overlook the presence of non-Muslims in Bursa. Groups that shaped Bursa’s demographic makeup—such as converts (muhtedis), exiles, slaves, and concubines—are also discussed. Special attention is given to the migrant population that emerged after the Ottoman-Russian War of 1293 AH / 1877–1878 CE—commonly known among the public as the 93 War. Among these, Bulgarian, Western Thracian, Batum-region immigrants, and Albanian-origin migrants are presented as case examples.
The Uludag Region Turkmens—who settled in Bursa after its conquest and formed the foundation of the city\u27s Muslim population—are introduced with historical and socio-cultural perspectives. The final topic of the book is titled “Bursa Cemeteries and Their Inhabitants” and covers those who spent their final moments in Bursa and are buried in its cemeteries.Tarihten Bugüne Bursa İnsanı kitabının içeriği her ırktan, dinden, inançtan, bölgeden Bursa’ya gelen insanların meslekleri, meşrepleri ve yaşantılarının ele alınmasıyla oluştu. Birinci Bölüm “İslam Düşüncesi Seminerleri” ismine uygun düşecek şekilde İslam düşüncesinde insanı tanıma ve anlamaya yönelik yazılara yer verildi. İnsanlığın gelişiminin temel işaret taşları olan peygamberler ve son peygamber Hz. Muhammed Mustafa (sav) örnek insan tipleri olarak ele alındı. İslam’ın öncü kuşağı/ilk nesli sahabe örnek topluluk olarak hemen peygamberlerden sonra işlendi.
İkinci Bölümde fetihle başlayan Bursa’daki insan tiplerine yer verildi. Osmanlı’yı kuran ve Bursa’nın yeni şekline kavuşmasında ilk hamleyi yapan Osman Bey ve Bursa’nın manevî şekillenmesinin etkili isimlerinden olan Emir Sultan ile devam eden seminerler, Bursa’nın ilk yerleşim yeri ve ilk mahallesi olan Hisar Mahallesi’yle devam etti. Medrese ve ulemanın yanında Bursa’nın zihinsel şekillenmesinde önemli vazife gören ilim erbabı ve dervişler çalışmada yerlerini aldı. Toplumun en önemli yapı taşı olan ve şehrin medeniyet merkezi haline gelmesinde önemli işlev gören esnaf teşkilatı günümüze ışık tutacak şekilde tanıtılmaya çalışıldı.
Bursa’da sadece Müslümanlar değil, gayr-i Müslümler de yaşadığı için onlar da unutulmadı. Bursa’nın nüfusunu şekillendiren mühtediler, sürgünler, köleler ve cariyeler ile özellikle Rumî 1293 Miladî 1877-1878 yılları arasında gerçekleşen Osmanlı-Rus Savaşından -halk arasındaki tabiriyle 93 Harbinden- sonra gerçekleşen göçlerle birlikte ortaya çıkan göçmen/muhacir nüfus göz ardı edemezdi. Bunlar içerisinden de çoğunluğu teşkil eden Bulgaristan, Batı Trakya, Batum yöresi göçmenleri ile Arnavut asıllı muhacirler örnek kabilinden ele alındı. Bursa’nın Müslüman nüfusunun temelini teşkil eden ve fetihle birlikte buraya yerleşen Uludağ Yöresi Türkmenleri de tarihi ve sosyo-kültürel yönleriyle tanıtıldı. Kitabın son konusu ise “Bursa Mezarlıkları ve Sakinleri” adıyla son nefeslerini Bursa’da verenlerin bulunduğu Mezarlıklar oldu
Panteizm ve Kötülük Problemi
Get PDFPantheism is a broad and multifaceted philosophical and religious worldview that asserts the identity of God and nature. It lacks a single, universally accepted definition. Throughout history, pantheistic elements have appeared in various Eastern and Western philosophical and religious traditions, and the system was particularly developed and formalized by philosophers such as Spinoza. In pantheism, God is not considered separate from the universe; rather, God is viewed as identical with nature and existence itself. Accordingly, concepts such as unity, immanence, monism, and determinism are central to pantheistic thought.
Although pantheism is sometimes perceived as akin to theism, it fundamentally differs by rejecting the notion of God as a being endowed with will, knowledge, and power. In the context of the problem of evil, pantheism offers explanations that diverge significantly from theistic interpretations.
The problem of evil centers on the question of how the existence of evil can be reconciled with the existence of God. Within theism, this problem poses a challenge to God’s goodness, omnipotence, and justice. In pantheism, however, the issue is addressed differently, since God is not a personal or volitional being. One of the most fundamental criticisms of pantheism relates to its monistic structure: the identification of God with nature implies that evils are inherent within God or God\u27s nature, potentially rendering God "evil." Another significant criticism is pantheism’s commitment to determinism, which denies the existence of free will and thereby undermines the basis for human moral responsibility.
Pantheists such as Spinoza regard good and evil as relative constructs, arising from human cognition and ignorance. From this perspective, evil is merely a label assigned by humans to certain events based on their perceived self-interest, and it lacks objective reality. The universe operates according to laws of necessity; everything occurs as it must. Consequently, free will is considered an illusion, and neither humans nor God can act otherwise. This deterministic view raises serious questions about the possibility of moral accountability.
The pantheistic notion that evil is merely an illusion has been subject to several philosophical critiques. First, it is argued that the theory is internally inconsistent. If evil is unreal, then the illusion that conceals the pure and untainted goodness of everything must itself be regarded as a form of evil—thus, evil would exist. This means the claim that evil is unreal implies its own falsity. Secondly, the pantheistic view is said to contradict common human experience. The claim that evil is an illusion appears counterintuitive when confronted with real-life tragedies. For instance, it is clearly unreasonable to suggest to a grieving mother who lost her child in an earthquake that her suffering is merely illusory. A third critique concerns the undermining of moral foundations. Denying the existence of evil is sometimes described as the worst possible moral claim, as the pantheistic view, by failing to distinguish between good and evil, effectively erases the basis of moral values. Lastly, critics argue that pantheism renders worship and religious devotion meaningless. While pantheism allows for reverence toward nature or the divine unity, it excludes any personal relationship with God, such as prayer, worship, or divine-human interaction.Panteizm, Tanrı ile doğanın özdeş olduğunu savunan hem dinî hem felsefi yönleri bulunan, tek bir tanımı olmayan geniş ve çok yönlü bir düşünce sistemidir. Tarih boyunca Doğu ve Batı’daki çeşitli felsefelerde ve dinlerde panteist unsurlar görülmüş, özellikle Spinoza gibi filozoflar tarafından sistematik hâle getirilmiştir. Panteizmde Tanrı evrenden ayrı düşünülmediği gibi Tanrı’nın, doğa ve evrenin kendisi olduğu düşünülür. Bu bağlamda panteizmde birlik, içkinlik, monizm ve determinizm gibi kavramlar ön plandadır.
Panteizm zaman zaman teizme yakın görülse de Tanrı’nın irade, bilgi ve kudret sahibi bir varlık olarak kabul edilmemesi, onu teizmden ayırır. Kötülük problemi bağlamında panteizm, teistik anlayıştan farklı açıklamalar sunar.
Kötülük problemi, özellikle Tanrı’nın varlığı ile kötülüğün nasıl bağdaştırılabileceği sorusunu içerir. Bu sorun teizmde, Tanrı’nın iyiliği, kudreti ve adaletiyle çelişen bir mesele olarak görülürken; panteizmde bu durum, farklı bir biçimde ele alınır çünkü panteizmde Tanrı, zat ve irade sahibi bir varlık değildir. Panteizme yöneltilen en temel eleştiri onun monist yapısıdır. Buna göre, Tanrı ve doğanın özdeşliği, kötülüklerin doğrudan Tanrı’da veya doğasında yer alması anlamına gelir ve bu Tanrı’yı “kötü” kılabilir. Diğer bir eleştiri ise onun determinizmi savunmasıdır. Bu düşünce temelde özgür iradeye yer vermediği için insanın ahlaki eylemlerinden sorumlu tutulamamasına yol açar.
Spinoza gibi panteistler, iyi ve kötüyü insan zihninin ve bilgisizliğinin ürünü olan göreli kavramlar olarak görür. Ona göre kötülük, evrendeki olaylara insanın kendi çıkarı açısından verdiği bir isimden ibarettir ve nesnel bir gerçekliği yoktur. Evren, zorunluluk yasalarına göre işler; her şey olması gerektiği gibi olur. Bu durumda özgür irade de bir illüzyondur ve dolayısıyla insan ve Tanrı “başka türlü davranamaz.” Bu determinist yaklaşım, insanın ahlaki sorumluluğunu da sorgulatır.
Panteist düşüncenin kötülüğün illüzyon olduğu teorisine bazı eleştiriler yapılmıştır. İlk olarak, teorinin kendi içinde çelişkili olduğu söylenebilir. Buna göre, eğer kötülük gerçek değilse o zaman her şeyin hakiki ve bozulmamış iyiliğini bizden saklayan yanılsamanın (illüzyon) kendisi de kesinlikle bir kötülük olarak görülmelidir ki bu durumda, kötülük gerçektir. Burada kötülüğün gerçek dışı olduğu tezi, kendi yanlışlığını ima eder. Bir diğer eleştiri ise, panteist teorinin genel tecrübelere aykırı olmasıdır. Kötülüğe ilişkin bu iddia gerçek hayatta yaşadığımız ya da karşılaştığımız durumları göz önüne aldığımızda sezgilere aykırı görünmektedir. Mesela, aklı başında bir kimsenin açlıktan veya şiddetli bir depremde göçük altından çocuğu ölen bir anneye aslında bunun bir illüzyon olduğunu söylemesinin zor olduğu açıktır. Üçüncü bir eleştiri ise ahlaki eylemlerin temelini sarstığı şeklindedir. Kötülüğün olmadığını söylemenin söylenecek en kötü şey olduğu iddia edilir. İyi ve kötüyü birbirinden ayırmayan panteist düşüncenin nihayetinde değerlerin ayrımını da ortadan kaldırdığı açık bir şekilde görünür. Son eleştiri ise ibadetleri anlamsız hâle getirmesidir. Panteist düşüncede, Doğa’ya veya ilahi Birliğe saygı gösterilmesine olanak sağlanırken ibadete, duaya veya Tanrı ile insan arasındaki herhangi bir kişisel ilişkiye yer olmadığı açıktır
Kelâm İslam Felsefesi ve Tasavvuf Kesişiminde Şemseddin Semerkandî’nin Nefs Teorisi
Get PDFThis study examines how Muhammad b. Ashraf al-Samarqandī deals with the classical theological theory asserting that the soul is a obscure body. The theory of the soul by Samarqandī represents a resistance against the abstract theory of the soul that began with Rāghib al-Isfahanī and al-Ghazalī and became widespread in later theological discourse. Another aspect of Samarqandī’s theory of the soul is his ability to blend certain elements of the abstract soul theory with the theory of obscure body. The theory of the soul by Samarqandī has emerged in the context of debates shaped by Fakhr al-Dīn al-Rāzī’s theory of the abstract soul and his criticisms regarding related issues. In this context, the study aims to elucidate the ground upon which al-Rāzī problematized issues related to the theory of the soul and to uncover the accumulation produced by Samarqandī on this basis. In this research, it has been observed that Samarqandī developed his system by reinforcing it with the following aspects, which are extensions of the concept of the abstract soul theory: bodily and spiritual perfection, distinction between sensory and rational perception, the view of internal senses located in the brain, and details regarding theoretical-practical intellect distinction. Furthermore, Samarqandī integrated Sufi elements related to asceticism and spiritual discipline into the theory in the context of the soul’s perfection. He accepts situations such as miracles and karamat as outcomes of spiritual attainment and endeavors to explain them on a rational basis as ordinary occurrences. It has been determined that Avicenna’s work, al-Isharat wa al-Tanbihat, holds a significant place at the core of Samarqandī’s synthesis attempt. On the other hand, it has been concluded that Samarqandī maintains general theological principles such as there is no eternal and abstract entity besides Allah, Allah is the agent who accomplishes His acts through His will, there is no necessary causality in the world, and the afterlife existence will involve a corporeal life in the unity of soul and body.Bu çalışma nefsin latîf bir cisim olduğunu iddia eden klasik kelâmî teorinin Muhammed b. Eşref es-Semerkandî tarafından ele alınışını inceler. Semerkandî’nin nefs teorisinin bir yönü Râgıb el-İsfahânî ve Gazzâlî ile başlayan ve müteahhir dönem kelâmında yaygınlaşan mücerred nefs teorisine karşı duruşu ifade eder. Teorinin diğer yönü de mücerred nefs teorisinin bazı unsurlarını latîf cisim teorisiyle mezcedebilme başarısı göstermiş olmasıdır. Bir yönü muhafaza diğer yönü entegre etmeden ibaret olan bu teori, Fahreddin er-Râzî’nin mücerret nefs teorisine ve onun uzantısı olan meselelere dair eleştirileriyle oluşmuş tartışmalar zemininde vücut bulmuştur. Bu bağlamda çalışma nefs teorisiyle ilgili meselelerin Râzî’nin sorunsallaştırdığı zeminini ortaya koymayı ve bu temel üzerinde Semerkandî’nin ürettiği birikimi açığa çıkarmayı hedeflemiştir. Bu araştırmada Semerkandî’nin kendi sistemini mücerred nefs teorisinin uzantısı olan şu hususlarla takviye ederek geliştirdiği görülmüştür: bedensel ve ruhsal yetkinleşme, duyusal ve aklî idrâk ayrımı, beyinde yer alan iç duyular görüşü ve nazarî-amelî akıl ayrımına dair ayrıntılar. Çalışmada ayrıca Semerkandî’nin nefsin yetkinleşmesi bağlamında riyâzet ve tecritle ilgili tasavvufî ögeleri de teoriye entegre ettiğini, mûcize ve keramet gibi durumları nefsin yetkinliği bağlamında ele alarak onları olağan hadiseler gibi aklî bir zeminde izah etmeye çalıştığı açıklanmıştır. Semerkandî’nin bu mezc denemesinin temelinde İbn Sînâ’nın el-İşârât ve-‘t-tenbîhât eserinin önemli bir yer tuttuğu örneklerle izah edilmiştir. Semerkandî’nin nefs teorisine entegre ettiği bu ögelerle birlikte Allah’tan başka kadîm ve soyut varlık olmadığı, Allah’ın fiillerini irâdesiyle gerçekleştiren fâil-i muhtâr olduğu, âlemde zorunlu nedensellik bulunmadığı ve âhiret yaşamının ruh-beden birlikteliğinde cismânî bir yaşam olacağı noktasında kelâmcıların genel kabullerini sürdürdüğü sonucuna varılmıştır