University of Łódź
Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)Not a member yet
51202 research outputs found
Sort by
Mirror – Landscape – Swedenborg. On the Secret of Reflections in Selected Poems by Leopold Staff
No full textThe article analyzes selected works of Leopold Staff through the lens of Emanuel Swedenborg’s philosophy, focusing on the motif of mirror reflections as a cognitive medium. The mirror – both literal and metaphorical – serves in Staff’s poetry as a symbol of transition between the sacred and the profane and as an epistemological tool for revealing the boundaries of human perception. The author highlights Swedenborg’s role as a key interpreter of these relations, drawing analogies between his vision of reality and Staff’s poetic imagery. The analysis also considers concepts such as synesthesia, correspondence, and sacrofanalization, offering a novel research perspective.Artykuł analizuje wybrane utwory Leopolda Staffa w kontekście filozofii Emanuela Swedenborga, koncentrując się na motywie lustrzanych odbić jako medium poznawczego. Lustro – rozumiane zarówno dosłownie, jak i metaforycznie – staje się w poezji Staffa symbolem przejścia między sferami sacrum i profanum oraz narzędziem epistemologicznym, ukazującym granice ludzkiej percepcji. Autor artykułu podkreśla rolę Swedenborga jako kluczowego interpretatora tych relacji, wskazując na analogie między jego wizją rzeczywistości a metodą obrazowania poetyckiego Staffa. Analiza uwzględnia również pojęcia synestezji, korespondencji i sacrofanalizacji, które nadają interpretacji nową perspektywę badawczą
Inflammation in atherosclerotic disease: the role of metabolic syndrome induced by Haelicobacter pylori components and diet, and a proposal for antiinflammatory therapy
No full textMiażdżyca jest przewlekłym procesem zapalnym naczyń krwionośnych i główną przyczyną chorób sercowo-naczyniowych. Oprócz klasycznych czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie, hipercholesterolemia, cukrzyca typu 2 i palenie tytoniu, coraz większą uwagę poświęca się czynnikom nieklasycznym, w tym przewlekłym zakażeniom i zaburzeniom metabolicznym. Jednym z potencjalnych czynników proaterogennych jest zakażenie Helicobacter pylori, które częściej występuje u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Istotną rolę w patogenezie miażdżycy odgrywa również metabolicznie związana stłuszczeniowa choroba wątroby (MASLD), sprzyjająca przewlekłemu stanowi zapalnemu, dyslipidemii i uszkodzeniu śródbłonka. Celem niniejszej rozprawy była ocena wpływu zakażenia Helicobacter pylori oraz diety wysokotłuszczowej na rozwój zmian promiażdżycowych i zespołu metabolicznego. W niniejszej rozprawie doktorskiej, wykorzystując model in vivo kawii domowej, oceniono wpływ zakażenia H. pylori oraz diety wysokotłuszczowej na rozwój zmian promiażdżycowych i zespołu metabolicznego. Wykazano wzrost stężenia LDL, nasilenie peroksydacji lipidów, apoptozy komórek śródbłonka oraz odkładania oxLDL w ścianach naczyń, szczególnie u zwierząt poddanych jednoczesnemu działaniu obu czynników. Zaobserwowano także istotny związek między zakażeniem, dietą wysokotłuszczową a nasileniem stłuszczenia wątroby.Badania in vitro potwierdziły udział składników H. pylori i utlenionych steroli w aktywacji inflamasomu NLRP3 oraz transformacji monocytów w komórki piankowate. Wykazano również, że kolchicyna zamknięta w polimerowych nanonośnikach skutecznie hamuje ten proces przy jednoczesnym zmniejszeniu cytotoksyczności i braku efektów ubocznych w modelu zwierzęcym. Uzyskane wyniki wskazują na istotną rolę inflamasomu NLRP3 w miażdżycy oraz potencjał nanonośnikowej kolchicyny jako nowej strategii terapeutycznej.Atherosclerosis is an chronic inflammatory process that causes cardiovascular diseases. As well as the well-known risk factors of hypertension, hypercholesterolemia, type 2 diabetes and smoking, there is growing interest in non-classical risk factors, such as chronic infections and metabolic disturbances. One such factor is Helicobacter pylori infection, which is more prevalent in patients with coronary artery disease. Metabolic dysfunction–associated steatotic liver disease is also important in the development of atherosclerosis, as it causes chronic inflammation, dyslipidaemia, and endothelial dysfunction. This doctoral dissertation aimed to evaluate the impact of H. pylori infection and a high-fat diet on the development of proatherogenic changes and metabolic syndrome. The effects of H. pylori infection and a high-fat diet on atherosclerotic changes and metabolic syndrome were assessed using an in vivo guinea pig model. Increased LDL levels, enhanced lipid peroxidation, endothelial cell apoptosis and oxLDL accumulation within vascular walls were demonstrated, particularly in animals exposed to both factors simultaneously. A significant association was also observed between infection, a high-fat diet, and the severity of hepatic steatosis. In vitro studies confirmed the involvement of H. pylori components and oxidised sterols in activating the NLRP3 inflammasome and transforming monocytes into foam cells. Furthermore, it was demonstrated that colchicine encapsulated in polymeric nanocarriers effectively inhibits this process while reducing cytotoxicity and exhibiting no adverse effects in the animal model. These findings highlight the pivotal role of the NLRP3 inflammasome in atherosclerosis and indicate the potential of nanocarrier-based colchicine as a new therapeutic strategy.Doktoranckie Granty Badawcze IDUB - „Inflamasom NLRP3 jako główny czynnik regulujący aktywność makrofagów piankowatych w patogenezie miażdżycy – zastosowanie innowacyjnych nanocząstek, sprzężonych z kolchicyną, w hamowaniu rozwoju i progresji zmian zapalnych i promiażdżycowych zachodzących w obrębie komórek makrofagowych.” 8/DGB/IDUB/2022 Kierownik mgr Agata Tomaszewska; Granty Badawcze dla Doświadczonych Naukowców IDUB- "Innowacyjne nanocząsteczki skoniugowane z kolchicyną jako broń do walki ze zmianami zapalnymi i promiażdżycowymi w śródbłonku naczyniowym" B2211002000121.07, Kierownik grantu: dr hab. Agnieszka Krupa, prof. U
Characteristics of Dębno, Gryf and Leliwa Noble Families in the Insignia Seu Clenodia Regis et Regni Poloniae by Jan Długosz
No full textW artykule przeanalizowano trzy spośród zawartych w Klejnotach (Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae) charakterystyk polskich rodów szlacheckich. Przypisywane Janowi Długoszowi Klejnoty są jednym z najmniej znanych, a zarazem najbardziej interesujących źródeł, dotyczących późnośredniowiecznej Polski. Zawierając prócz opisu wyglądu kilkudziesięciu polskich herbów także charakterystykę pieczętujących się nimi wspólnot rodowych, stanowią niezwykle wartościowe pole do badań nad postrzeganiem polskiej szlachty przez krakowskiego dziejopisa, jego mentalnością, a także semantyką jego dzieł. Wykazane w toku analizy podobieństwo między obecnymi w Klejnotach rodowymi charakterystykami a życiorysami ich przedstawicieli, obecnymi w Rocznikach (Annales seu Cronicae Incliti Regni Poloniae), zdają się przemawiać za autorstwem Długosza w przypadku obu źródeł. Pochlebna charakterystyka rodu Dębnów znalazła odbicie w długoletniej znajomości Jana Długosza i Zbigniewa Oleśnickiego kreowanego przez kronikarza na biskupa idealnego. Ocena Leliwitów, a szczególnie wojewody krakowskiego Jana Tarnowskiego, dotyczy głównie ich działalności politycznej, natomiast przypisana Gryfitom hojność została uznana przez Długosza jako główna zaleta rodu, objawiająca chrześcijańską szczodrość.The article analyses three of the characteristics of Polish noble families contained in the Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae. Clenodia, attributed to Jan Długosz, are one of the least known and at the same time the most interesting sources concerning late medieval Poland. Containing, apart from the description of the appearance of several dozen Polish coats of arms, also the characteristics of the family communities that used them, they constitute an extremely valuable field for research on the perception of the Polish nobility by Jan Długosz, his mentality and the semantics of his works. The similarity between the family characteristics present in Clenodia and the biographies of their representatives, present in the Annales seu Cronicae Incliti Regni Poloniae, demonstrated in the course of the analysis, seems to speak in favour of Długoszʼs authorship of both sources. The flattering characterization of the Dębno family was reflected in the long-standing acquaintance of Jan Długosz and Zbigniew Oleśnicki, portrayed by the chronicler as an ideal bishop. The assessment of the Leliwa family, and especially of the Kraków voivode Jan Tarnowski, concerns mainly their political activity, while the generosity attributed to the Gryf family was considered by Długosz as the main advantage of the family, revealing Christian generosity (largitia)
Surviving Hamlet: Female Trauma through the Lens of Judith Lewis Herman’s Theory
No full textThis article employs Judith Lewis Herman’s Trauma and Recovery Theory as a framework to explore the theme of female trauma in Shakespeare’s Hamlet, a play renowned for its intricate psychological depth. It analyzes the traumatic events experienced by the pivotal female characters, Queen Gertrude and Ophelia, examining their traumas, with specific focus on Gertrude’s inner struggles regarding remarriage and Ophelia’s trauma stemming from political manipulation and her lover’s betrayal. Symptoms such as hyperarousal, intrusion, and constriction observed in the female characters are scrutinized, as are the recovery efforts of both characters, in particular, Gertrude’s quest for stability and efforts at reconnection with Hamlet, as well as Ophelia’s remembrance and mourning process. Through close textual analysis and engagement with contemporary trauma scholarship, this article demonstrates that Shakespeare’s portrayal of female suffering offers nuanced insights into the interplay between personal trauma and social structures, while highlighting the limitations imposed on female recovery in a patriarchal context
Selected Aspects of Water Management in Poland on Transboundary Rivers on the Example of the Oder
No full textThis article presents selected aspects of water management in transboundary waters. It discusses international cooperation in water management in the Oder River Basin between Poland, Germany, and the Czech Republic, together with related legal regulations (including EU legislation, bilateral agreements, and a trilateral agreement). It is noted that all three countries apply similar principles and standards in water management.The aim of the paper is to highlight the challenges of managing a transboundary river at both low and high flow and in the presence of water pollution. To this end, water flows for the Oder River in Słubice are analyzed based on daily flow data collected by the Institute of Meteorology and Water Management (IMGW-PIB) from 1951 to 2022. The results indicate high seasonal and annual variability of flows, which can lead to floods and droughts, indicating the need for closer international cooperation, especially during the summer months. Such cooperation could contribute to better management of transboundary waters, achieve tangible positive effects for the population and economy in the transboundary regions, and increase the sense of water security.W artykule przedstawiono wybrane aspekty gospodarki wodnej na wodach transgranicznych w dorzeczu Odry. Opisana została współpraca międzynarodowa pomiędzy Polską, Niemcami i Czechami oraz podstawy prawne tej współpracy, w tym m.in. prawodawstwo unijne, umowy dwustronne i umowa trójstronna. Celem pracy jest ukazanie trudności w zarządzaniu rzeką transgraniczną przy niskich i wysokich przepływach wód oraz w warunkach zanieczyszczeń.Realizację tak sformułowanego celu oparto na analizie danych IMGW-PIB obejmujących codzienne pomiary przepływów Odry w Słubicach w latach hydrologicznych 1951–2022. Wyniki wykazały znaczną zmienność sezonową i roczną przepływów, która zwiększa ryzyko wystąpienia zarówno powodzi, jak i suszy. Zjawiska te wskazują na konieczność pogłębionej współpracy międzynarodowej w zakresie zarządzania wodami transgranicznymi, szczególnie w okresach letnich, w celu minimalizacji zagrożeń i poprawy bezpieczeństwa ludności oraz gospodarki w regionach przygranicznych
Tradenames in French and Their Functioning in the Discourse
No full textTradenames have a precarious status in the system of proper names, which is reflected in the instability of their use and the constant back-and-forth between the categories of proper nouns and common nouns. Certain tradenames are recorded by dictionaries and may behave like common nouns. A sample of 15 words formed from brand names was established based on the 9th digital edition of the Dictionnaire de l’Académie française. These words, designating technological products and materials, are analyzed via the Sketch Engine software. The analysis applies four formal criteria traditionally used to define proper names: (a) the use of the initial capital letter, (b) the use in the plural, (c) the presence of the article, and (d) their presence in dictionaries. The results show an extremely fluid usage. The forms with the initial lowercase predominate, the use of words in the plural is very common, the anteposition of the article is extremely variable and the selected dictionaries record most of the sample words (with or without capital letters), including spelling variants and derived words.Les noms de marques possèdent dans le système des noms propres un statut précaire qui se traduit par l’instabilité de leur usage et par un va-et-vient incessant entre les catégories des noms propres et des noms communs. Certains noms déposés sont enregistrés par les dictionnaires et peuvent se comporter comme des noms communs. Un échantillon de 15 mots tirés de noms déposés a été constitué sur la base de la 9e édition numérique du Dictionnaire de l’Académie française. Ces mots, qui désignent des produits et des matériaux techniques, sont analysés à l’aide du logiciel Sketch Engine selon quatre critères formels traditionnellement utilisés pour définir le nom propre : (a) l’emploi de la majuscule initiale, (b) l’emploi au pluriel, (c) la présence d’un article et (d) leur présence dans les dictionnaires. Les résultats démontrent un usage extrêmement flottant. Les formes avec une minuscule initiale prévalent, l’usage des mots au pluriel est très courant, l’emploi de l’article est extrêmement variable et les dictionnaires choisis enregistrent la majorité des mots de l’échantillon (avec ou sans majuscule), y compris les variantes orthographiques et les dérivés
Polish-Latin Dictionary as a Teaching Tool. An Analysis of Available Dictionaries in Terms of their Usefulness for Latin Learners
No full textDictionaries are among the important materials used in language learning and teaching. The aim of this article is to examine the available Polish-Latin dictionaries from the point of view of their usefulness for native speakers of Polish in the process of Latin acquisition. As a reference, I use Monika Bielińska’s work “Leksykografia. Słownik specjalistyczny” (“Lexicography: A Specialist Dictionary”). In the course of the paper I present the needs of the two most important groups of addressees of the Polish-Latin dictionary, namely students of classical philology and participants in Latin classes in other study programmes (e.g. law, medicine). I analyse the advantages and disadvantages of two dictionaries: “Mały słownik polsko-łaciński” (“Compact Polish-Latin Dictionary”) edited by Lidia Winniczuk and “Słownik polsko-łaciński” (“Polish-Latin Dictionary”) by Antoni Bielikowicz. The conclusion of the study is that there is no dictionary that is well suited to the needs of either of the target groups, and for philology students, the best choice may be to reach for Bielikowicz’s 19th-century dictionary
A Pillar-type Roadside Shrine on a Hillock in Wykno (Będków Commune)
No full textTracing the history of the site, which featured perhaps a barrow, but certainly a mound, at first a boundary mound, then perhaps a burial mound, and on top of that a pillar vogue, is a mystery in itself. Attempts have been made to reconstruct possible historical events concerning this rare phenomenon, which, according to oral accounts and fairly general written sources or outlines, constituted a place separating the estates of Wykno and Będków. But it is also a possible burial site, perhaps once the abode of ethnic gods, to which the Catholic Church sought to give Catholic significance. There are several possibilities for interpreting the history and significance of this otherwise unusual site, as well as the pillar vogue occurring there.Prześledzenie dziejów miejsca, na którym występowały być może kurhan, ale na pewno kopiec, początkowo graniczny, potem może grobowy, a do tego słupowa modła, stanowi zagadkę samą w sobie. Starano się odtworzyć możliwe dziejowe zdarzenia dotyczące tego rzadkiego zjawiska, które według ustnych przekazów i dość ogólnych źródeł pisanych czy obrysów stanowiło miejsce rozdzielające dobra wyknieńskie i będkowskie. Ale to także możliwe miejsce pochówku, może niegdyś siedziba etnicznych bogów, której Kościół starał się nadać katolickie znaczenie. Jawi się kilka możliwości odczytania dziejów i znaczenia tego co bądź niezwykłego miejsca, tak jak i występującej w nim słupowej modły
Human in relation to farm animals: a linguistic study of anthropocentrism (based on Polish and Russian animalistic phraseologisms)
No full textMonografia stanowi językoznawcze studium antropocentryzmu, oparte na analizie polskich i rosyjskich frazeologizmów animalistycznych odnoszących się do wybranych zwierząt hodowlanych: konia, krowy, owcy, kozy i świni. Punktem wyjścia jest założenie, że język nie tylko opisuje świat przyrody, lecz także utrwala hierarchie wartości, stereotypy oraz kulturowe wzorce myślenia o relacji homo-animal. Badanie obejmuje jednostki zarówno o pozytywnym, jak i negatywnym nacechowaniu, pokazując, w jaki sposób realne cechy fauny – a jeszcze częściej ich kulturowe wyobrażenia – stają się punktem odniesienia w opisie człowieka – jego wyglądu, zachowania, emocji czy moralności. Autorka proponuje autorską klasyfikację frazeologizmów według modeli antropocentrycznych (praktyczny, perceptywny, fizyczny, dynamiczny, umysłowy, charakterologiczny), co pozwala uchwycić mechanizmy metaforyzacji, wartościowania i stereotypizacji. Łącząc perspektywę językoznawczą z refleksją kulturową, praca ukazuje, że językowy obraz świata jest kształtowany przez wielowiekowe doświadczenia, wierzenia i obyczaje, a zarazem może wpływać na sposób postrzegania i traktowania zwierząt. Wnioski z analizy skłaniają do namysłu nad miejscem Homo sapiens w świecie przyrody oraz nad konsekwencjami utrwalonego w języku szowinizmu gatunkowego. Publikacja adresowana jest do językoznawców, kulturoznawców, tłumaczy oraz wszystkich zainteresowanych relacjami między językiem, kulturą i etyką w kontekście obrazu zwierząt w językach słowiańskich.The monograph is a linguistic study of anthropocentrism, based on an analysis of Polish and Russian animalistic phraseologisms related to selected farm animals: horses, cows, sheep, goats, and pigs. The starting point is the assumption that language not only describes the natural world but also reinforces value hierarchies, stereotypes, and cultural patterns of thinking about the human-animal relationship. The study covers expressions with both positive and negative connotations, demonstrating how the real characteristics of fauna – and more often their cultural representations – serve as a reference point in describing humans, including their appearance, behavior, emotions, or morality. The author proposes an original classification of phraseologisms based on anthropocentric models (practical, perceptual, physical, dynamic, mental, and characterological), which allows for capturing the mechanisms of metaphorization, valuation, and stereotyping. By combining a linguistic perspective with cultural reflection, the work shows that the linguistic worldview is shaped by centuries-old experiences, beliefs, and customs, while also influencing the perception and treatment of animals. The conclusions from the analysis prompt reflection on the place of Homo sapiens in the natural world and the consequences of the speciesism entrenched in language. The publication is addressed to linguists, cultural studies scholars, translators, and anyone interested in the relationships between language, culture, and ethics in the context of the portrayal of animals in Slavic languages