University of Łódź
Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)Not a member yet
51202 research outputs found
Sort by
Evolution of Comparative Advantages in Central and Eastern European Countries following EU Accession
No full textThe article presents the results of an analysis of the comparative advantages of each of the ten countries that joined the European Union (EU) in 2004 and 2007 (excluding Cyprus and Malta) in trade in goods with the countries of the European Economic Area and Switzerland (EEA) in 2007 and 2019. Changes in comparative advantages determined by the Lafay index in individual product categories at the lowest level of aggregation of the Harmonized System classification have been analysed, as well as the shifts in these advantages between low- and high-quality goods, according to their unit value. International trade in goods data from the WITS-COMTRADE database were used. The paper shows a rise in the number of high-quality comparative advantages in most of the analysed countries and an increasing share of high-quality advantages in the overall comparative advantages of these countries. This indicates that the new EU member states have gained the capability to produce goods that are more competitive in the EEA market in the period after accession. The analysis of changes in comparative advantages across product sections shows that most of the new EU member states are losing comparative advantages in the textile industry and gaining advantages in the machinery and precision industries.W artykule przedstawiono wyniki analizy przewag komparatywnych każdego z dziesięciu państw, które dołączyły do Unii Europejskiej (UE) w latach 2004 i 2007 (z wyłączeniem Cypru i Malty) w handlu towarami z krajami Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarią (EOG) w latach 2007 i 2019. Uwzględniono w niej zmiany przewag komparatywnych, wyznaczonych przez wskaźnik Lafaya, w poszczególnych kategoriach produktów na najniższym poziomie agregacji klasyfikacji Harmonized System, a także zmiany właściwości tych przewag jako nisko i wysoko jakościowych według miernika unit value. Wykorzystano do tego dane bazy WITS-COMTRADE dotyczące handlu międzynarodowego towarami. Badanie wykazało zwiększenie liczby przewag komparatywnych wysoko jakościowych w większości badanych państw, jak również zwiększenie udziału wysoko jakościowych przewag w ogóle przewag komparatywnych tych państw. Wskazuje to na zdobycie przez nowe państwa UE zdolności do produkcji dóbr bardziej konkurencyjnych na rynkach EOG w okresie po akcesji. Analiza zmian przewag komparatywnych pomiędzy sekcjami produktów wykazuje utratę przewag komparatywnych w przemyśle tekstylnym przez większość nowych państw UE i zdobywanie przewag w przemyśle maszynowym i precyzyjnym
Tradycje wypieku chleba w drugiej połowie XX w. w województwach śląskim, opolskim i dolnośląskim w świetle materiałów źródłowych Polskiego Atlasu Etnograficznego
No full textThis article addresses the topic of homemade bread production in rural areas of south-western Poland during the second half of the 20th century. The study focuses on selected localities within the Silesian, Opole, and Lower Silesian voivodeships. Its foundation rests on primary source materials gathered as part of the research conducted for the Polish Ethnographic Atlas [PEA], based on a standardized questionnaire titled Folk Material Culture. The core of this study consists of archival record – particularly the narratives of respondents and the metanarratives of researchers – which represent the most valuable aspect of the collected materials. The article presents the findings of an analysis of these archival sources. It discusses the methods of bread preparation, the tools and equipment necessary for this process, and the various ingredients involved, including sourdough starter used in making bread dough. In addition, the study addresses selected magical practices traditionally associated with bread-making. The documented accounts reveal not only traditional methods of preparing bread but also the evolving nature of these practices in the context of broader socio-economic transformations. These include the impact of modernization on everyday life and the influence of multicultural environments, particularly in regions inhabited by postwar settlers. The data thus provide a valuable basis for understanding the processes of change affecting domestic bread production in the postwar period.W tekście zostało przybliżone zagadnienie domowej produkcji chleba na wsi w drugiej połowie XX w. w południowo-zachodniej Polsce. Dotyczy to wybranych miejscowości w województwach: śląskim, opolskim i dolnośląskim. Podstawę opracowania stanowią materiały źródłowe zgromadzone w ramach badań dla Polskiego Atlasu Etnograficznego w oparciu o jednolity kwestionariusz „Ludowa kultura materialna”. Największą wartością tych zapisów są narracje badanych i metanarracje badaczy, które zachowały się w materiałach archiwalnych, dlatego też one stanowią trzon tego artykułu. W niniejszym opracowaniu zaprezentowane zostały wyniki analizy wspomnianych zapisów. Omówione zostały sposoby przygotowania chleba i niezbędne do tego celu sprzęty, a także różne składniki, w tym zakwas, wykorzystywane do wyrobu ciasta chlebowego. Poruszony został również temat wybranych praktyk magicznych związanych z tym działaniem. Wiele wypowiedzi ukazuje nie tylko tradycyjne działania podejmowane w celu przygotowania tego produktu, ale także dynamikę zmian zachodzących, zarówno pod wpływem modernizacji różnych przestrzeni życia codziennego, jak i tych, które były efektem funkcjonowania w środowisku wielokulturowym (dotyczy to w szczególności obszarów zamieszkałych przez osadników). Dzięki tym wiadomościom możliwe jest wnioskowanie o procesach zachodzących w tym zakresie w okresie powojennym
#Spirituality – quantitative analysis of discursive space on Instagram. Validation and initial results
No full textSociologists of religion are increasingly observing not so much a decline as a transformation of the religious sphere in contemporary societies. Part of these changes is the emergence of discourses on spirituality in the Internet space. This situation raises questions about the structure and content of online discourses on spirituality, as well as the opportunities created by new sources of data (Big Data) available for analysis. The aim of this article is, on the one hand, to validate digital data, i.e. whether digital traces in the form of Instagram posts can constitute a complementary empirical source for scientific research in relation to data obtained by traditional methods, and on the other hand, to present the preliminary results of the analysis – the most popular hashtags in the discourse on spirituality and the structure of their co-occurrence. Quantitative network analysis and descriptive statistics were used, based on the collected material of 20,047 posts with the spirituality hashtag published on Instagram. The worldview framework emerging from the analysis of the most popular hashtags was highlighted, and the conclusions drawn from this analysis may add another voice to the sociological discussion on changes in the religious field, which has been going on for over a century, while pointing to possible innovations in the field of data and methods used in this area of research.Coraz częściej socjologowie religii obserwują nie tyle zanik, co transformację pola religijnego we współczesnych społeczeństwach. Częścią tych zmian jest pojawienie się w przestrzeni Internetu dyskursów dotyczących duchowości. Sytuacja ta skłania do postawienia pytań o strukturę i treść internetowych dyskursów o duchowości oraz o możliwości stwarzane przez dostępne do analizy nowe źródła danych (Big Data). Celem artykułu jest z jednej strony walidacja danych cyfrowych, tego czy ślady cyfrowe w postaci postów z Instagrama mogą stanowić komplementarne źródło empiryczne do badań naukowych względem danych pozyskanych tradycyjnymi metodami, a z drugiej zaprezentowanie wstępnych wyników analizy – najpopularniejszych hasztagów w dyskursie duchowości oraz struktury ich współwystępowania. Posłużono się ilościową analizą sieciową, a także statystyką opisową, na podstawie zgromadzonego materiału 20 047 postów z hasztagiem duchowości opublikowanych na Instagramie. Wyróżniony został szkielet światopoglądowy wyłaniający się z analizy najpopularniejszych hasztagów, a wnioski płynące z tej analizy mogą dodać kolejny głos w toczącej się już ponad sto lat socjologicznej dyskusji nad przemianami pola religijnego, jednocześnie wskazując na możliwe innowacje w polu danych i metod używanych w tym obszarze badawczym
Virgilian Reception in the „Sulpiciae Conquestio”
No full textThe Sulpiciae Conquestio that has been transmitted as part of the Epigrammata Bobiensia is a curious work, one that is replete with intertextual allusions to Virgil’s Aeneid in particular. Close examination of the course of its argument will reveal that its author offers reflections on Virgil’s depiction of the place of war and peace in Roman history, with emphasis on the point that peace can be enervating and corrosive to the Roman polity. The Conquestio thus stands forth as a late Flavian Age commentary on the problems that may result from such seemingly successful initiatives as the implementation of the Pax Augusta.
Protection of the Secret of Confession in Canon Law and Polish Procedural Law
No full textThe article analyses the protection of the seal of confession in both canon law and Polish procedural law, highlighting the differences between sigillum sacramentale and secretum. The author presents the norms of canon law regarding the duty to maintain the seal and the secret, the entities obliged to maintain them, and the sanctions for their violation. The author then examines the regulations of Polish procedural law in this area, giving particular attention to the conflict between canon law and state law, as well as the possibility of invoking conscientious objection in the context of testimony by individuals bound by the secretum. The analysis leads to the conclusion that while the Polish legal system effectively protects the sigillum, the lack of regulations concerning the secretum may lead to violations of freedom of conscience and religion. Therefore, the author points to the necessity of legislative changes to ensure full protection of the secrecy of confession.Autor podejmuje w artykule analizę ochrony tajemnicy spowiedzi w prawie kanonicznym oraz polskim prawie procesowym, wskazując na różnice między sigillum sacramentale a secretum. Charakteryzuje normy prawa kanonicznego dotyczące obowiązku zachowania tajemnicy oraz sekretu, podmioty zobowiązane do ich zachowania oraz sankcje za ich naruszenie. Następnie autor przedstawia regulacje polskiego prawa procesowego w tym zakresie, szczególną uwagę poświęcając kolizji norm prawa kanonicznego i państwowego oraz możliwości powołania się na sprzeciw sumienia w kontekście zeznań osób objętych secretum. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że chociaż polski system prawny skutecznie chroni sigillum, to brak regulacji dotyczących secretum może prowadzić do naruszenia wolności sumienia i wyznania. W związku z tym autor wskazuje na konieczność dokonania zmian legislacyjnych w celu zapewnienia pełnej ochrony sekretu spowiedzi
Tworzenie społecznych granic zawodu na przykładzie fizjoterapeutów w Polsce
No full textThe article focuses on the initial findings of ongoing research dedicated to the practices of masseurs and physiotherapists. One unique aspect of working in a specific occupation is the social acknowledgement of certain tasks as constituting a distinct job. Establishing the social boundaries of an occupation is an intricate and enduring process. This study focuses on defining the professional standing of physiotherapists by means of official procedures, embedding the field within legal frameworks (legislation from 2015), and forming community structures that safeguard professional limits akin to guilds (the Polish Chamber of Physiotherapists). The mentioned processes were interlinked and generated the formal framework for physiotherapy as an independent medical occupation. In the following study, the authors reconstructed the process of professionalization based on in-depth interviews with experts involved in passing the 2015 bill as well as with active members of the aforementioned Chamber. The study demonstrates how professionalization – defined as the establishment of distinct professional boundaries within subjective worker narratives of similar yet separate job roles – is acknowledged in legal frameworks.Artykuł koncentruje się na wstępnych wynikach trwających wciąż badań poświęconych praktykom masażystów i fizjoterapeutów. Unikalnym aspektem pracy w określonym zawodzie jest społeczne uznanie pewnych zadań za konstytutywne dla odrębnej profesji. Ustanowienie społecznych granic zawodu jest procesem złożonym i długotrwałym. Niniejsze badanie skupia się na definiowaniu pozycji zawodowej fizjoterapeutów przez procedury formalne, tj. osadzanie tej dziedziny w ramach prawnych (ustawa z 2015 roku) oraz tworzenie struktur wspólnotowych, które chronią granice zawodowe na wzór gildii (Krajowa Izba Fizjoterapeutów). Wspomniane procesy były ze sobą powiązane i stworzyły formalne ramy dla fizjoterapii jako samodzielnego zawodu medycznego. W prezentowanym etapie badania autorzy odtworzyli proces profesjonalizacji na podstawie pogłębionych wywiadów z ekspertami zaangażowanymi w uchwalenie ustawy z 2015 roku oraz z aktywnymi członkami wspomnianej izby. Badanie pokazuje, w jaki sposób profesjonalizacja – rozumiana jako ustanowienie granic zawodowych w ramach subiektywnych narracji pracowników wykonujących podobne, choć odrębne role zawodowe – znajduje odzwierciedlenie w ramach prawnych
Biological Anthropology in Poland: Its History and Short Scientific Biographies of the Contributing Professors
No full textThe year 2025 marks exactly one hundred years since the founding of the Polish Anthropological Society in Poznań (November 12, 1925), initiated by Professor Adam Wrzosek of the University of Poznań, who became its first president, as well as the 150th anniversary of Adam Wrzosek’s birth. This year also marks the 120th anniversary of the establishment, on the initiative of Kazimierz Stołyhwo, of the first institution devoted to physical anthropology in Poland and the first in Eastern Europe: The Anthropological Laboratory at the Museum of Industry and Agriculture in Warsaw (1905). Year 2026 will record the centenary of the publication of the first volume of the Polish Anthropological Society journal “Przegląd Antropologiczny”, now “Anthropological Review” (1926), and the 170th anniversary of the beginning of anthropology as a university discipline (1856), considered the year when the first anthropology lectures were given at the Jagiellonian University in Kraków by Professor Józef Majer. A number of works devoted to the history of physical/biological anthropology in Poland have been documented in the literature, especially the history of individual centers, published in the 1950s on the occasion of the 100th anniversary of the discipline in 1956, as well as studies on the history of Polish anthropology in a more comprehensive approach on other occasions. This article explores the history of biological anthropology in Poland, narrated mostly through short biographies of its founders – the professors whose work and achievements contributed to the development of the discipline, becoming part of the history of science. The biographical histories essentially cover the 19th and 20th centuries and include the professors who have either already made history or who have turned 75 on the date of publication of this article (born up to 1950).W 2025 roku mija dokładnie sto lat od założenia w Poznaniu Polskiego Towarzystwa Antropologicznego (12.11.1925), zainicjowanego przez profesora Adama Wrzoska z Uniwersytetu Poznańskiego, który został pierwszym jego przewodniczącym, oraz 150-lecie urodzin Adama Wrzoska. W tym roku mija też 120-lecie utworzenia, z inicjatywy Kazimierza Stołyhwy, pierwszej na ziemiach polskich, i pierwszej w Europie Wschodniej, placówki zajmującej się antropologią fizyczną, jaką była Pracownia Antropologiczna przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie (1905). W 2026 roku minie setna rocznica wydania drukiem pierwszego tomu czasopisma PTA “Przegląd Antropologiczny”, obecnie “Anthropological Review” (1926), oraz 170-lecie początku antropologii jako dyscypliny uniwersyteckiej (1856), za który uznaje się rok wprowadzenia pierwszych wykładów z antropologii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie przez profesora Józefa Majera. W literaturze można spotkać pewną liczbę prac poświęconych historii antropologii fizycznej/biologicznej na ziemiach polskich – szczególnie dziejom poszczególnych ośrodków, opublikowanych w latach 50. XX wieku z okazji jubileuszu 100-lecia dyscypliny przypadającej na rok 1956, jak również opracowań historii polskiej antropologii w ujęciu bardziej całościowym z innych okazji. Ten artykuł ujmuje historię antropologii biologicznej w Polsce, opowiedzianą między innymi za pomocą krótkich biogramów naukowych jej twórców – profesorów, których praca i dorobek przyczyniły się do rozwoju dyscypliny, stając się częścią historii nauki. Historie biograficzne obejmują głównie wiek XIX i XX, a wśród nich tych profesorów, którzy albo już przeszli do historii, albo w dniu publikacji tego artykułu ukończyli 75 lat (urodzili się do 1950 roku)
Outsourcing of media broadcasting from the perspective of public choice theory
No full textMediasourcing is a relatively young but growing phenomenon. It involves the use of traditional and social media as a source for generating public information that coincides with the goals and expectations of a particular political party. This is about shaping voter attitudes on which political parties build their political capital. In addition to the independent “fourth estate” today we have to deal with media “party annexes” that generate targeted media coverage paid for by political parties. The rules of financing Polish political parties stipulate that a significant part of it is public money. Communication with the public is carried out in such a way as to create the impression of political independence and objectivity. In essence, it is a paid provision of media services. An attempt was made to analyse the phenomenon in question based on the achievements of public choice theory. The reductionist model used in the article is based on the realistic assumption that individuals make public choices. The collective process of public decision-making is a product of individuals’ intentions, thinking and actions. From this perspective, we examine the impact of targeted media coverage on forming potential voter attitudes. In doing so, we refer to economic behaviour based on the motive of cost estimation. The article is based on an analysis of reports available on the websites of the Public Information Bulletin of Polish political parties and on a critical analysis of the literature on the subject.Outsourcing medialny jest zjawiskiem względnie młodym, ale rozwijającym się w dynamiczny sposób. Polega na wykorzystywaniu mediów tradycyjnych i społecznościowych jako źródła generowania informacji publicznej zbieżnej z celami i oczekiwaniami danej partii politycznej. Chodzi tutaj o kształtowanie postaw wyborczych, na których poszczególne partie polityczne budują swój kapitał polityczny. Obok niezależnej „czwartej władzy” mamy dziś do czynienia z medialnymi „przybudówkami partyjnymi”, które generują ukierunkowany przekaz medialny, opłacany przez partie polityczne. Zasady finansowania polskich partii politycznych przewidują, że w istotnej części są to środki publiczne. Komunikacja ze społeczeństwem jest prowadzona w taki sposób, aby tworzyć wrażenie niezależności i obiektywności politycznej. W istocie rzeczy jest to odpłatne świadczenie usług medialnych. Próbę analizy przedmiotowego zjawiska przeprowadzono w oparciu o dorobek teoretyczny public choice theory. Zastosowany w artykule model redukcjonistyczny opiera się na realnym założeniu, że to jednostki dokonują wyborów publicznych. Kolektywny proces podejmowania decyzji publicznych stanowi wypadkową intencji, sposobu myślenia i działania poszczególnych jednostek. Z tej perspektywy badamy wpływ ukierunkowanego przekazu medialnego na kształtowanie się potencjalnych postaw wyborczych. Odwołujemy się przy tym do zachowania ekonomicznego, opartego na motywie szacunku kosztów. Artykuł powstał w oparciu o analizę raportów dostępnych na stronach internetowych Biuletynu Informacji Publicznej polskich partii politycznych oraz w oparciu o krytyczną analizę literatury przedmiotu
XX Years of “Concilium Latinum Lodziense”
No full textIn 2025, we celebrate the 20th anniversary of the Latin conference Concilium Latinum Lodziense, held annually since 2004 at the University of Lodz by the Department of Classical Philology at UŁ, the Polish Philological Society, and the UŁ Foreign Languages Center. This article presents a brief history of the conference along with the themes of its individual editions. The aim of the paper is not only to introduce the event but, above all, to promote living Latin and encourage participation in future editions of Concilium by Latinists from Poland and abroad.W 2025 roku świętujemy 20-lecie konferencji łacińskiej Concilium Latinum Lodziense, organizowanej corocznie od 2004 roku na Uniwersytecie Łódzkim przez Katedrę Filologii Klasycznej UŁ, Polskie Towarzystwo Filologiczne oraz Centrum Języków Obcych UŁ. W tym artykule ukazana jest krótka historia konferencji wraz z tematyką poszczególnych edycji. Celem pracy jest nie tylko przybliżenie wydarzenia, ale przede wszystkim promocja żywej łaciny i zachęcenie do udziału w kolejnych edycjach Concilium latynistów z Polski, jak i z zagranicy