University of Łódź
Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)Not a member yet
51202 research outputs found
Sort by
Memory As a Learning Tool For Older Adults
No full textThe article is a literature review aiming to capture memory’s essence as a learning process. Particularly interesting is the issue of memory, and therefore the ability to learn, in older adults. Modern neuroscience uses tools to study the human brain’s capabilities in old age. A review of research concerning the memory of older people indicates that non-declarative memory is responsible for acquiring skills or encoding and storing sensory information, which is relatively well preserved in late adulthood. Semantic memory, i.e., the system of concepts and general knowledge about the world, is well preserved (vocabulary resources increase with age), unlike event memory, i.e., episodic memory, which deteriorates significantly. Working memory, responsible for short-term storage and manipulation of information, is significantly weakened. From the point of view of learning in late adulthood, these data should make gerontologists happy because they indicate that a healthy older adult retains educational potential.Artykuł stanowi przegląd literatury, który ma na celu uchwycenie istoty pamięci jako narzędzia umożliwiającego uczenie się. Szczególnie interesująca jest kwestia pamięci – a co za tym idzie możliwości uczenia się – osób starszych. Współczesna neuronauka dysponuje narzędziami, które wykorzystuje do badania możliwości ludzkiego mózgu także w starości. Przegląd badań w obszarze pamięci osób starszych wskazuje na fakt, iż u osób tych pamięć niedeklaratywna, odpowiedzialna za nabywanie umiejętności czy kodowanie i przechowywanie informacji sensorycznych, zachowana jest względnie dobrze w późnej dorosłości. Pamięć semantyczna, czyli system pojęć i ogólna wiedza o świecie, również zostaje dobrze zachowana (zasoby słownikowe wręcz wzrastają z wiekiem), w przeciwieństwie do pamięci zdarzeń, czyli pamięci epizodycznej, która z wiekiem znacząco się pogarsza. Istotnemu osłabieniu podlega pamięć robocza, odpowiedzialna za krótkotrwałe przechowywanie i manipulowanie informacjami. Te dane, z punktu widzenia uczenia się w okresie późnej dorosłości, powinny cieszyć zwłaszcza gerontologów, oznaczają bowiem, że zdrowy człowiek starszy zachowuje potencjał edukacyjny przez długie lata
Between Translation and Translocation: How Art Sensorially Explodes Language in the Airport Space
No full textAfter Bataille, one can argue that, like the “castle, church, temple, or palace” before, nowadays the airport terminal—as elementary architecture of modern urban communication—emerges as a “grand didactic monument.” Erected to manage landside movement prior to flight, the air terminal as a techno-capitalist structure axiomatically operates with language, thus training the sensorium. Drawing from Deleuze and Guattari’s philosophical toolbox, in the first part of this essay, I will elucidate how language, spatially deployed in the airport, operates as a system of order-words. In doing so, I will account for how translation moves away from textual experience to become a logistic and increasingly automated procedure, thus contributing a negative understanding of air terminal space as an alienating non-place. Curiously, leading airports are simultaneously incorporating art to create unique and memorable encounters which enhance passenger experience by constructing a sense of place. In the latter part, I will engage with Eve Fowler’s A Universal Shudder, exhibited at LAX in 2022, exploring aesthetic manners in which it configures language and/in the air terminal. I propose that this artwork heightens awareness not so much of art as art (in the airport), but rather of the translocating power of language itself, which it sensorially stimulates. Consequently, the pragmatics of translation will be shown to coincide with a political aesthetic of translocation, which explodes the airport regime of order-words, thus yielding a novel mode of experiencing and understanding the air terminal
From the Military Past of the Castle in Krzepice. Selected Aspects
No full textThe castle in Krzepice was founded by King Casimir the Great at the border crossing over the Liswarta River. Its medieval form remains largely unknown, owing to the limited scope of archaeological research carried out on the site. Situated at the junction of Silesia, Greater Poland, and Lesser Poland, the castle played a key role in the region’s defence. Its military significance is attested by surviving inventories of firearms belonging to the stronghold, preserved from the 16th century. In the Middle Ages, the castle was besieged only once, during the 1391 conflict between the Kingdom of Poland and Vladislaus II of Opole, ruler of the Wieluń land. It was likely in the aftermath of these events that a cache of cannonballs was scattered across the town. The link between this collection and the siege of 1391 is supported by medieval chronicles, with Jan Długosz noting that the assault on Krzepice was brief and the castle soon capitulated.Zamek w Krzepicach został wzniesiony z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego przy nadgranicznej przeprawie przez Liswartę. O jego średniowiecznej formie zabudowy niewiele można powiedzieć, na co wpływ ma przede wszystkim niewielki stopień rozpoznania archeologicznego założenia. Zamek w Krzepicach pełnił ważną rolę na pograniczu Śląska, Wielkopolski i Małopolski. Jego istotnej roli militarnej dowodzą zachowane, począwszy od XVI w., spisy wyposażenia w broń palną. W średniowieczu zamek ten dowodnie tylko raz stał się obiektem oblężenia – miało to związek z konfliktem pomiędzy Królestwem Polskim i dzierżącym ziemię wieluńską Władysławem Opolczykiem w 1391 r. Zapewne to po tych działaniach pozostał zbiór kul znajdujących się w różnych punktach miasta. Łączenie opisanego zbioru kul z wydarzeniami 1391 r. uprawdopodabniają średniowieczne kroniki, Jan Długosz bowiem napisał, że oblężenie Krzepic było raczej krótkie i zamek szybko się poddał
Beer, Wine, and Mead as Symbols of Wellbeing among the Peoples of Early Medieval Europe – Phenomenon and its Causes
No full textW literaturze dawnych Germanów, Słowian i Finów pojawia się dwojakie podejście do alkoholu. Z jednej strony piętnowane jest często jego nadużywanie, z drugiej – i tak jest częściej – picie i alkoholowe uczty przedstawiane są jako symbol doczesnego szczęścia. Czy to w ubogiej chacie Piasta czy na dworze Heoroth picie jest symbolem radości i błogiej beztroski. Zakłócenie uczty stanowi z kolei symbol końca pomyślności i szczęścia, a ten, kto nienawidzi uczt (np. Beowulfowy Grendel), musi być istotą upadłą, wrogą Bogu i ludziom. Znamienne jest, że to właśnie alkohol, nie zaś jakaś inna przyjemność tego świata, jak jedzenie mięsa czy taniec. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie o przyczynę tej symboliki. Odwołując się do mitologii germańskiej (mit o Kvasirze) i fińskiej (warzenie piwa przez Osmotar), autor stawia tezę o wierze w ponadnaturalny charakter procesu fermentacji. Do takiego przekonania skłaniało dawnych ludzi samoczynne pienienie się czy kipienie alkoholu w czasie fermentacji, w czym dostrzegano obecność sił nadprzyrodzonych (duchów czy bogów). Odróżniano więc alkohol od innych źródeł przyjemności (takich jak mięso) z powodu jego pochodzenia i ceniono jako szczególny dar świata duchów/bogów. Szczególna symbolika alkoholu przetrwała proces chrystianizacji, nawet jeśli zapomniano o jej źródłach.The article examines the symbolic role of alcohol in the literature of ancient Germanic, Slavic, and Finnish peoples. While excessive drinking was sometimes criticized, alcohol was more often portrayed as a symbol of wellbeing and earthly felicity. Feasting scenes represented harmony and divine favor, while their disruption signaled decline and misfortune. Unlike other pleasures, alcohol held special meaning due to its perceived supernatural origin. Myths such as the Germanic story of Kvasir and the Finnish tale of Osmotar suggest a belief in the otherworldly nature of fermentation, whose spontaneous bubbling was seen as the work of spirits or gods. As a result, alcohol was valued as a unique gift from the divine. This symbolic dimension persisted through Christianization, even after its mythological roots were forgotten
In Search of a Home That Cannot Be Found Anywhere: On the Recurring Inability to Settle Down in the World, Based on the Biographical Narrative of a Homeless Man
No full textThe article presents the results of an analysis that focused on the biographical narrative of a middle-aged man who, before finding himself in a homeless shelter, struggled for most of his life with a lack of his own existential place. Four types of recurring lived experiences emerged from his life story, related respectively to: a sense of homelessness; ways of coping with it; the experience of settling down in the world; and the inability to settle down anywhere for long. Through them, more rudimentary structures resonated, which, on a more general level, were responsible for giving meaning to lived experiences.W artykule zaprezentowano wyniki analizy, której przedmiotem była narracja biograficzna mężczyzny w średnim wieku. Mężczyzna ten, zanim znalazł się w schronisku dla osób bezdomnych, przez znaczną część życia zmagał się z brakiem własnego miejsca-w-świecie. W relacjonowanej przez niego historii ujawniły się cztery rodzaje powtarzających się doświadczeń, związanych odpowiednio z: poczuciem bezdomności, sposobami radzenia sobie z nim, kruchym doświadczaniem zadomowienia się w świecie i niemożnością zadomowienia się gdzieś na stale. Poprzez nie wybrzmiewały bardziej rudymentarne struktury, na ogólniejszym poziomie odpowiedzialne za nadawanie znaczenia doświadczeniom życiowym
The Spycimierz Corpus Christi Centre: From the Concept to the Realisation
No full textThis article pertains to the investment project “Spycimierz Corpus Christi Centre”, located in the Uniejów municipality in the Łódź Voivodeship. The centre was developed between 2021 and 2024. The purpose of this paper is to present the origins of the facility and its role in preserving the intangible cultural heritage of creating floral carpets for the Corpus Christi procession. The main section of the article outlines the stages of the development of this cultural, educational, and museum centre. It also discusses the centre’s offerings as well as highlights the key events held within its premises. Special attention is paid to the role of tradition bearers (depositaries) in the growth of such initiatives. Despite its relatively short period of operation, the Spycimierz Corpus Christi Centre has already achieved significant success and continues to grow. It may serve as a model for both the already existing and the emerging museums dedicated to intangible cultural heritage.Niniejszy artykuł odnosi się do inwestycji Centrum ,,Spycimierskie Boże Ciało”, zlokalizowanej w gminie Uniejów w województwie łódzkim. Powstawała ona w latach 2021‒2024. Opracowanie ma na celu przedstawienie genezy powstania tego obiektu oraz jego roli w podtrzymywaniu niematerialnego dziedzictwa, jakim jest usypywanie kwietnych dywanów z okazji procesji Bożego Ciała. Główna część opracowania przedstawia etapy powstawania omawianego ośrodka kulturalno-edukacyjno-muzealnego. Omówiono tu również ofertę obiektu i ważniejsze wydarzenia odbywające się w jego murach. Podkreślono rolę, jaką odgrywają depozytariusze w rozwoju tego typu inicjatyw. Centrum ,,Spycimierskie Boże Ciało”, pomimo krótkiego okresu funkcjonowania, do tej pory odnosi sukcesy i wciąż się rozwija. Może ono stanowić wzorzec dla istniejących oraz dopiero powstających muzeów dotyczących niematerialnego dziedzictwa kulturowego
Aktualny status zrównoważonego rozwoju w międzynarodowym prawie ochrony środowiska
No full textSustainable development is a concept of significant importance in international law. It can be understood in a broad sense, and its interpretation varies depending on the historical context or the perspective from which it is analysed. Its understanding is shaped by the structure and nature of international law. The aim of this article is to present the current status of sustainable development in international environmental law. The research methods applied include a formal-dogmatic analysis of legal texts and an examination of case law and legal literature. The findings indicate that the concept of sustainable development is present in both case law and legal scholarship; however, it gives rise to interpretative ambiguities, which in turn result in its inconsistent implementation. In light of case law, it cannot be recognised as a principle of law.Zrównoważony rozwój to koncepcja o istotnym znaczeniu w prawie międzynarodowym. Pojęcie to może być rozumiane szeroko, a jego interpretacja różni się w zależności od czasów lub perspektywy, z której jest analizowany. Na jego rozumienie wpływa kształt i charakter prawa międzynarodowego. Celem artykułu jest przedstawienie zagadnienia aktualnego statusu zrównoważonego rozwoju w międzynarodowym prawie ochrony środowiska. Do jego realizacji wykorzystano metodologię jakościową i metody badawcze: case study, metodę formalno-dogmatyczną oraz przeanalizowano akty prawne oraz polsko- i anglojęzyczną literaturę. Wyniki badań pozwoliły na stwierdzenie, iż ta koncepcja jest obecna w orzecznictwie i literaturze prawniczej, jednakże powoduje wątpliwości interpretacyjne, a w konsekwencji jej niekonsekwentną realizację. W świetle orzecznictwa nie można jej uznać za zasadę prawa
How much New is there in the Old? „Themis, Dike” and an Evolutionary Understanding of Ancient Greek Normativity
No full textThe study of normative and legal systems in archaic Greece reveals two competing interpretative models. The first highlights the autonomy of early lawmakers, portraying them as largely free from the constraints of inherited traditions and capable of enacting diverse laws and decrees. The second posits the existence of shared pan-Hellenic practices, a standardized legal terminology, and, above all, common cultural norms underlying the sanctions applied across various poleis. At the turn of the 19th and 20th centuries, these seemingly opposing perspectives were synthesized into a progressive interpretative framework. This new model presented the history of ancient Greece, starting in the early archaic period, in terms of tension and conflict between two normative systems, the old and the new – and, by extension, two contrasting approaches to the administration of communal justice. Importantly, the conceptual categories for these two historical “moments” were embodied in the terms themis and dike. The article offers a hermeneutic reconstruction of early 20th-century research on the themis–dike distinction, highlighting its influence on contemporary scholarship. It examines how these old assumptions and paradigms have shaped current interpretations of these foundational concepts
Can all Italianisms in Serbo-Croatian be considered alike? The historical Influence and the long-lasting impact of Italian loanwords in the BCMS languages with a closer insight into the Croatian-Istrian case
No full textArtykuł bada rozległą obecność italianizmów w obszarze językowym BCMS (bośniacki, chorwacki, czarnogórski, serbski), koncentrując się na ich rozwoju historycznym, cechach strukturalnych oraz zróżnicowaniu regionalnym. Przegląd obejmuje różnorodne źródła zapożyczeń w BCMS, m.in. tureckie, niemieckie, węgierskie, greckie i francuskie, ale szczególna analiza poświęcona jest italianizmom, klasyfikowanym jako wenecjanizmy, toskanizmy, italianizmy kulturowe oraz nowe italianizmy kulturowe. Szczególną uwagę zwrócono na gwarę Istrii, historycznie wielojęzycznego i wieloetnicznego regionu, w którym kontakty dialektów weneckich z miejscowymi językami słowiańskimi zaowocowały specyficznymi zjawiskami językowymi. Na podstawie udokumentowanych przykładów i obserwacji wskazuje się na złożony charakter procesu asymilacji italianizmów, uniemożliwiający traktowanie ich jako jednorodnej kategorii. Analizie poddano adaptacje fonetyczne i morfologiczne oraz czynniki społeczno‑historyczne kształtujące te zapożyczenia.This article explores the extensive presence of Italian lexical borrowings—Italianisms—within the BCMS (Bosnian, Croatian, Montenegrin, and Serbian) language area, focusing on their historical development, structural features, and regional variations. The study begins with a broad overview of loanwords in BCMS, emphasizing their diverse origins, including Turkish, German, Hungarian, Greek, and French influences. The core analysis then examines Italianisms, classifying them into Venetianisms, Tuscanisms, cultural Italianisms, and new cultural Italianisms. Special attention is given to the spoken vernacular of Istria, a historically multilingual and multiethnic region where the interaction between Venetian dialects and local Slavic languages has resulted in unique linguistic phenomena. Drawing from documented examples and personal experience, the article highlights the complex assimilation process of Italianisms, questioning whether they can be treated as a homogeneous category. By analysing phonetic and morphological adaptations, as well as the socio-historical factors shaping linguistic influence, this study aims to contribute to a more nuanced understanding of lexical borrowing in the Balkans and the intricate legacy of Italian linguistic influence