University of Łódź
Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)Not a member yet
51202 research outputs found
Sort by
An Archive from Scattered Pages. Polish Theatre Columns after 1989
No full textRozprawa Archiwum ze stron rozproszonych. Polska felietonistyka teatralna po 1989 roku dotyczy felietonów teatralnych publikowanych po transformacji ustrojowej w mediach branżowych w Polsce. Datę graniczną stanowi rok 2019, co pozwoliło objąć badaniami trzy dekady, przyjrzeć się felietonistyce teatralnej pierwszego dziesięciolecia demokratycznej rzeczywistości oraz sięgnąć po teksty z początku nowego wieku i drugiej jego dekady, a przy tym uchwycić zmianę uwarunkowań związanych z rozwojem mediów cyfrowych. Na potrzeby pracy zostały przeprowadzone kwerendy dwóch czasopism teatralnych: „Teatr” i „Dialog” z lat 1989–2019, oraz portalu internetowego Teatralny.pl z lat 2013–2019.
Kluczowe dla prowadzonych badań jest pojęcie archiwum. Wprowadzenie tej kategorii pozwoliło ująć felietonistykę teatralną jako archiwum życia teatralnego. Umożliwia to traktowanie felietonów teatralnych nie tylko jako wart analizy gatunek prasowy czy tekst literacki, ale również jako zapis zjawisk i wydarzeń, specyficzną dokumentację czasów i okoliczności, w których powstał. Celem pracy jest więc pokazanie ewolucji felietonu teatralnego w Polsce po 1989 roku na przykładzie wybranych czasopism i portalu internetowego, nakreślenie mapy polskiej felietonistyki teatralnej po transformacji ustrojowej w tych mediach i udowodnienie tezy, że felieton teatralny stał się archiwum życia teatralnego.The doctoral dissertation An Archive from Scattered Pages. Polish Theatre Columns after 1989 concerns the theatre columns published in professional theatre-related media in Poland after the political transformation. With 2019 as the end date, it was possible to include three decades in the research, to look into column writing in the first decennary of the Polish democratic reality, to reach for the texts from the beginning of the new century and its second decade, and to capture changing conditions related to the development of the digital media. For the sake of this dissertation, two theatre magazines were examined: “Teatr” [Theatre] and “Dialog” [Dialogue] from 1989 to 2019, and a web portal Teatralny.pl from 2013 to 2019.
The notion crucial to the analysis is an archive. The introduction of this category made it possible for theatre columns to be considered as an archive of theatre life. This, in turn, allows theatre columns to be treated not only as a press genre or literary text worth of analysis but also as a record of phenomena and events, and as specific documentation of the times and circumstances in which they originated. This doctoral dissertation aims to demonstrate the evolution of theatre columns in Poland after 1989, exemplified by selected theatre magazines and a dedicated website, in order to delineate a map of Polish theatre columns writing for the media after the political transformation, and to prove the thesis that theatre columns have become an archive of theatre life
The Intertextual Play – Correspondences in Louis-Ferdinand Céline’s The Journey to the End of the Night
No full textIn The Journey to the End of the Night, Louis-Ferdinand Céline opens an intertextual play being inspired by different literary traditions. The novel follows the picaresque model, similar to Rabelais’ Gargantua, with its wandering hero, Bardamu, who undergoes events without his own will. It establishes a kind of a dialogue with Voltaire’s Candide, replacing, however, its hopeful quest by a bitter deception. Céline also uses grotesque and satire to criticise our civilisation, differentiating himself from realist and pacifist novels of his time. Intertextuality is also manifested through philosophical and psychoanalytic references: Céline is inspired by Nietzsche, especially the concept of eternal return, and integrates Freudian theories, in particular the Kriegsneurosen (war neurosis), to describe the anguish of Bardamu, torn between his peaceful self and his warrior self. These correspondences enrich the novel, highlighting the fragility of human existence and the inevitability of suffering. experiences.Dans Voyage au bout de la nuit, Louis-Ferdinand Céline engage un jeu intertextuel en s’inspirant de plusieurs traditions littéraires. Le roman s’inscrit dans la lignée du picaresque, à l’instar de Gargantua de Rabelais, avec un héros errant, Bardamu, qui subit les événements sans volonté propre. Il dialogue aussi avec Candide de Voltaire, mais inverse la quête optimiste par une désillusion amère. Céline utilise également le grotesque et la satire pour critiquer notre civilisation, en se différenciant des récits réalistes ou romans pacifistes de son temps. L’intertextualité se manifeste aussi à travers des références philosophiques et psychanalytiques : Céline s’inspire de Nietzsche, notamment du concept de l’éternel retour et intègre les théories freudiennes, en particulier la Kriegsneurosen (névrose de guerre), pour décrire l’angoisse de Bardamu, déchiré entre son moi pacifique et son moi guerrier. Ces correspondances enrichissent le roman, soulignant la précarité de l’existence humaine et l’inévitabilité de la souffrance
Difficulties with Simple Concepts: Three Cases from the Dictionary of Social Sciences, Discourse Analysis, and Discursive Psychology: discursive, talk, as well as handle and manage
No full textThe paper presents a summary of translation difficulties related to deceptively simple concepts used in social sciences, discourse analysis, and discursive psychology. These comments accompany two translations of texts by Derek Edwards, published in 2023 in “Przegląd Socjologiczny”, entitled Discursive Psychology and Discourse, Cognition and Social Practices: The Rich Surface of Language and Social Interaction. The aim of this article is to support social sciences and qualitative research with theoretical work on the concepts of an important trend in discourse analysis, which was shaped under the significant influence of sociology (ethnomethodology, conversational analysis, and the sociology of scientific knowledge). Three cases are discussed: discursive, talk, and a pair of closely related concepts, namely handle and manage. Each of them is presented against the criteria that their Polish-language equivalents should take into account in order to convey the theoretical and empirical meaning entrusted to them by discursive psychology. The used translation variants are explained in comparison with their strongest but ultimately unused competitors as well as in comparison with the understanding of the same concepts in selected approaches in qualitative social research.Artykuł przedstawia zestawienie trudności translatorskich związanych z tłumaczeniem łudząco prostych pojęć stosowanych w naukach społecznych, analizie dyskursu i psychologii dyskursowej. Przedłożone uwagi towarzyszą wydanym w 2023 roku w „Przeglądzie Socjologicznym” dwóm przekładom tekstów Dereka Edwardsa zatytułowanym Psychologia dyskursowa oraz Dyskurs, poznanie i praktyki społeczne: bogactwo językowej i interakcyjnej powierzchni. Celem artykułu jest zasilenie nauk społecznych i badań jakościowych pracą teoretyczną nad pojęciami stosowanymi w istotnym nurcie w analizie dyskursu, który ukształtował się pod znaczącym wpływem socjologii (etnometodologii, analizy konwersacyjnej i socjologii wiedzy naukowej). Omówione zostają trzy przypadki: discursive, talk oraz para pojęć ściśle powiązanych ze sobą handle i manage. Każdy z nich jest przedstawiony na tle kryteriów, które ich polskojęzyczne odpowiedniki powinny uwzględniać, aby oddawały powierzony im przez psychologię dyskursową sens teoretyczny i empiryczny. Zastosowane warianty tłumaczeniowe zostają objaśnione w porównaniu z ich najsilniejszymi, ale niewykorzystanymi konkurentami oraz w zestawieniu z pojmowaniem tych samych pojęć w wybranych podejściach w jakościowych badaniach społecznych
Evolution of Neutral, Positive, and Negative Designations in Skyrock Radio Talk Shows (2003-2023)
No full textThree call-in shows from the youth radio station Skyrock, recorded in 2003, 2013, and 2023, are analysed from an argotological point of view to discuss the circulation of lexemes describing people in neutral, positive, and negative ways. The results show that these broadcasts consist mainly of common slang and youth slang. Neologisms are rare, likely because Skyrock is a national radio station that caters to a larger audience without being overly cryptic. This article highlights the recurring presence of ten lexemes (mec, pote, balèze, meuf, daron/daronne, beau gosse, bonne, bonhomme, bâtard, and gros) and discusses the circulation of others. This circulation is maintained by the team of presenters (especially the younger ones) and, to a lesser extent, by the listeners. This study contributes to broader research on the dynamics of youth slang, contextualised with other sources such as large web corpora and rap song lyrics.Trois émissions de libre antenne de la radio jeune Skyrock, enregistrées en 2003, 2013 et 2023, sont analysées d’un point de vue argotologique pour discuter la circulation des lexèmes désignant des personnes de façon neutre, positive et négative. Les résultats montrent que ces émissions sont constituées essentiellement d’argot commun et d’argot commun des jeunes. Les néologismes sont rares, certainement parce que Skyrock est une radio nationale qui doit s’adresser à tous, sans être trop cryptique. Cet article met en évidence la présence récurrente de dix lexèmes (mec, pote, balèze, meuf, daron/daronne, beau gosse, bonne, bonhomme, bâtard et gros) et discute la circulation des autres. Cette circulation est maintenue par l’équipe d’animateurs (en particulier les plus jeunes) ainsi que, dans une moindre mesure, par les auditeurs. Ce travail s’inscrit dans une recherche plus large sur la dynamique de l’argot des jeunes, mise en perspective avec d’autres sources comme les grands corpus web et les textes des chansons de rap
Neological Verbs with Negative and Positive Connotations: A Formal and Pragmatic Analysis
No full textThis article examines neological verbs from a discursive perspective. The lexical items under analysis were collected from extensive press corpora, with the support of platforms such as Néoveille and Sketch Engine. These tools not only facilitated the identification of new verbal units but also enabled their placement within a broader linguistic and socio-political context. Through formal and pragmatic analysis, the study explores the relationship between a verb’s meaning and the circumstances of its enunciation. The verbs are thus categorised according to the positive or negative connotations they acquire in specific contexts and through the illocutionary force they convey. This discursive approach provides insight into the dynamics of verbal neologisation as a response to social change, political discourse, and current world events, highlighting the key role these phenomena play in shaping contemporary language use.Le présent article examine les verbes néologiques dans une perspective discursive. Les unités lexicales analysées ont été recueillies à partir de grands corpus de presse, avec le soutien de plateformes telles que Néoveille et Sketch Engine. Ces outils ont non seulement permis d’identifier de nouvelles unités verbales, mais aussi de les ancrer dans un contexte linguistique et socio-politique plus large. À travers une analyse formelle et pragmatique, l’étude explore le lien entre la valeur sémantique d’un verbe et les circonstances de son énonciation. Les verbes sont ainsi classés en fonction des connotations positives ou négatives qu’ils acquièrent selon les contextes, et de la force illocutoire qu’ils véhiculent. Cette approche discursive offre un éclairage sur la dynamique de la création néologique verbale en tant que réponse aux mutations sociales, aux discours politiques et aux évènements mondiaux actuels, soulignant le rôle clé de ces phénomènes dans l’évolution de l’usage linguistique contemporain
Unified Sequent Calculi and Natural Deduction Systems for Until-free Linear-time Temporal Logics
No full textA unified Gentzen-style proof-theoretic framework for until-free propositional linear-time temporal logic and its intuitionistic variant is introduced. The framework unifies Gentzen-style single-succedent sequent calculi and natural deduction systems for both the classical and intuitionistic versions of these temporal logics. Theorems establishing the equivalence between the proposed sequent calculi and natural deduction systems are proved. Furthermore, the cut-elimination theorems for the proposed sequent calculi and the normalization theorems for the proposed natural deduction systems are established
CREDO-Maze: doświadczenia (do zrobienia)
No full textProjekt CREDO-Maze zakłada zbudowanie wszędzie, gdzie tylko się da, małych aparatur rejestrujących wielkie pęki promieniowania kosmicznego. Czym jest promieniowanie kosmiczne i jego pęki, wyjaśniamy właśnie w tej książce. Projekt CREDO zainicjowali i realizują ludzie, którzy chcą zobaczyć to, czego nikt jeszcze nie widział, a co może nawet w ogóle nie istnieje. Ale, gdyby jednak istniało, na wszelki wypadek nazwali oni ten fenomen Zespołem Promieniowania Kosmicznego. Zaobserwowanie go byłoby czymś tak wielkim i ważnym, że aż strach pomyśleć. Wszyscy uczestnicy projektu, przede wszystkim ambitni, żądni wiedzy uczniowie szkół średnich, mają szansę włączyć się w te poszukiwania i stać się uczestnikami niezwykłej podróży w nieznane zakamarki Kosmosu. Czekając jednak, aż zdarzy się coś niespodziewanego, aby nie marnować czasu, mogą zająć się poszukiwaniem nieco mniejszych tajemnic Wszechświata. Stacje pomiarowe CREDO-Maze składają się z czterech małych detektorów cząstek elementarnych. Można je chwilowo wyłączyć z poszukiwań wielkiej fizyki i zbudować z nich zestawy eksperymentalne pozwalające na obserwację wtórnych cząstek promieniowania kosmicznego, które nieustannie bombardują powierzchnię Ziemi. Oddajemy Wam do rąk skromny przewodnik po współczesnej fizyce. Opisujemy w nim kilkanaście niekoniecznie oczywistych pomysłów na wykorzystanie detektorów CREDO-Maze do poznania mikroświata oraz tego, co w największych laboratoriach badają dziś fizycy. Zadanie pn. „MAZE-Lab Łódź: Cząstki, Miony, Edukacja” realizowane w ramach programu pn. „Odkrywcy” finansowane jest ze środków Ministra Edukacji Narodowej
Flagrante bello. The Russo-Turkish War in the Warsaw Press (1787–1792)
No full textKsiążka "Flagrante bello. The Russo-Turkish War in the Warsaw Press (1787–1792)" autorstwa Małgorzaty Karkochy stanowi pierwszą kompleksową próbę rekonstrukcji obrazu wojny rosyjsko-tureckiej lat 1787–1792 w polskojęzycznej prasie warszawskiej doby panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Autorka podejmuje zarówno analizę faktograficzną przebiegu konfliktu, jak i badanie mechanizmów przekazu prasowego, jego źródeł, opóźnień informacyjnych oraz uwarunkowań politycznych i ideowych redakcji.
Podstawą źródłową pracy są cztery główne tytuły prasowe ukazujące się w Warszawie: "Gazeta Warszawska", "Pamiętnik Historyczno-Polityczno-Ekonomiczny", "Gazeta Narodowa i Obca" oraz "Korespondent Warszawski". Autorka pokazuje, że prasa ta, mimo braku własnych korespondentów wojennych, dostarczała czytelnikom szerokiej i stosunkowo systematycznej informacji o działaniach militarnych, dyplomacji oraz kontekście międzynarodowym konfliktu, korzystając głównie z zagranicznych gazet francuskich, niemieckich i angielskich oraz z korespondencji prywatnej i dyplomatycznej.
Praca ma układ chronologiczno-problemowy. Kolejne rozdziały omawiają przebieg wojny rok po roku – od kampanii 1787, przez intensywne działania lat 1788–1790, aż po negocjacje pokojowe i traktat w Jassach z 1792 r. Szczególną uwagę poświęcono kluczowym wydarzeniom militarnym, takim jak oblężenia Oczakowa i Izmaiłu, bitwy pod Fokszanami i Rymnikiem, upadek Belgradu oraz operacje morskie na Morzu Czarnym. Analiza pokazuje, jak wydarzenia te były relacjonowane w prasie, z jakimi opóźnieniami i z jakim stopniem szczegółowości.
Istotnym wątkiem książki jest problem stronniczości i komentarza redakcyjnego. Autorka wykazuje wyraźne różnice w podejściu poszczególnych redakcji do tzw. kwestii wschodniej: od konsekwentnie prorosyjskiej narracji Gazety Warszawskiej Stefana Łuskiny, przez bardziej proturecką i realistyczną ocenę sytuacji w Pamiętniku Piotra Świtkowskiego, po patriotyczno-reformatorską perspektywę Gazety Narodowej i Obcej. Prasa nie była zatem jedynie neutralnym medium informacyjnym, lecz aktywnym uczestnikiem debaty politycznej, kształtującym opinie czytelników.
Autorka konfrontuje doniesienia prasowe z pamiętnikami, korespondencją, aktami dyplomatycznymi oraz nowożytną historiografią, wskazując zarówno na trafność wielu ówczesnych relacji, jak i na ich ograniczenia, uproszczenia czy propagandowy charakter. W rezultacie książka ukazuje prasę warszawską jako cenne, choć wymagające krytycznej lektury źródło do dziejów wojny rosyjsko-tureckiej i kultury politycznej schyłku XVIII wieku.
Praca wnosi istotny wkład do badań nad historią prasy, komunikacją polityczną epoki oświecenia oraz recepcją wydarzeń międzynarodowych w Rzeczypospolitej u progu jej upadku, stanowiąc jednocześnie ważne uzupełnienie historiografii tzw. wielkiej wojny wschodniej.Publikacja dofinansowana ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Doskonała nauka II – wsparcie monografii naukowych”, umowa nr MO-NOG/SP/0052/2024/0
Lifelong Learning and Its Shadows in Adult Education
No full textThis article examines the dimensions of lifelong learning that cast a shadow over the concept itself. According to its originators, lifelong learning is intended to enhance reflective and critical thinking and to assist individuals in constructing a personal worldview that helps them make sense of the world around them. However, contemporary realities compel individuals to engage in learning that goes beyond these ideals: to reinterpret established concepts, resist indoctrination, cope with fake news, practice self-censorship, balance the sensitivities of others, employ inclusive language, cultivate psychological resilience in the fear of cancel culture, develop the skill of strategic silence, and publicly negotiate a situationally contingent identity. The article also explores factors that have facilitated the development and dissemination of lifelong learning. It concludes with a proposal for a form of learning provisionally termed anti-systemic, epistemically disobedient, emphasizing resistance to the spread of untruth.Celem artykułu jest ukazanie takich wymiarów całożyciowego uczenia się, które rzucają cień na analizowaną koncepcję. Według jej twórców lifelong learning miał przyczyniać się do pogłębiania refleksyjności, rozwijania krytycznego myślenia oraz wspierać jednostkę w budowaniu własnego światopoglądu porządkującego otaczającą ją rzeczywistość. Tymczasem człowiek żyje dziś w świecie, który zmusza go do nadawania nowych znaczeń starym pojęciom, unikania indoktrynacji, lawirowania wśród fake newsów, autocenzurowania się, nawigowania pomiędzy wrażliwościami jednostek, posługiwania się językiem inkluzywnym, kształtowania odporności psychicznej w obawie przed unieważnieniem (cancel culture), rozwijania umiejętności strategicznego milczenia, a także publicznego przekształcania swojej tożsamości, która ma charakter sytuacyjny. W artykule opisano również czynniki sprzyjające rozwojowi koncepcji całożyciowego uczenia się, a całość wieńczy podsumowanie, w którym przedstawiono propozycję uczenia się, roboczo nazwanego antysystemowym, epistemicznie nieposłusznym, akcentującym opór wobec szerzonej nieprawdy