University of Łódź
Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)Not a member yet
51202 research outputs found
Sort by
Record of rapid climatic changes during the turn of the Pleistocene and Holocene in the remains of Cladocera fauna deposited in lacustrine and peatland sediments
No full textContemporary climate change significantly affects terrestrial, aquatic, and wetland ecosystems, causing major shifts in their structure and species composition. One visible manifestation is global warming, which alters habitats such as forests, rivers, lakes, and peatlands. Organisms respond differently depending on habitat characteristics and the scale of environmental change.
This dissertation examines abrupt climate changes during the Late Pleistocene–Holocene transition and their impact on aquatic ecosystems. Research was conducted at two peatland sites in Central Poland: Żabieniec (on a glacigenic upland) and Ługi (in a river valley). To reconstruct past environmental conditions, several methods were used: high-resolution subfossil Cladocera analysis (every 1 cm), radiocarbon dating, palynology, statistical methods, and, at Żabieniec, geochemical analyses.
Earlier studies in the Łódź region relied on low-resolution sampling (4–10 cm), limiting the detail of environmental reconstructions and often omitting transitional climatic phases. The high-resolution approach in this study (10–20 years per sample) allowed for more precise insight into ecological dynamics.
Findings show that ecosystem changes were driven not only by global climate shifts but also by local hydrological and geomorphological factors. The results revealed distinct patterns of response in each basin, offering detailed records of environmental change during key transitional periods.
This work contributes to regional paleoclimatic reconstruction and underscores the value of peatlands as geoarchives of past climate and ecosystem dynamics.Niniejsza praca doktorska została częściowo sfinansowana z projektu badawczego pt. ,,Rekonstrukcja gwałtownych zmian klimatycznych na przełomie plejstocenu i holocenu w oparciu o subfosylne szczątki Cladocera (na wybranych stanowiskach w centralnej Polsce)” decyzja NR 5/DGB/2022, w ramach konkursu grantowego UŁ: Doktoranckie Granty Badawcze "Inicjatywa Doskonałości-Uczelnia Badawcza"
Rola kobiet w życiu publicznym na przykładzie Maroka
No full textW ciągu ostatnich dwudziestu lat społeczeństwa państw Azji Zachodniej i Afryki
Północnej przeszły liczne zmiany. Wydarzenia arabskiej wiosny zmieniły sytuację wielu
grup społecznych w tym regionie, między innymi kobiet. Ich udział w protestach,
a następnie w tworzeniu nowych struktur politycznych pokazał, że są czynnymi uczestniczkami
życia społeczno-politycznego.
Niniejszy artykuł ukaże zmianę w postrzeganiu miejsca kobiety w życiu publicznym
na przykładzie Maroka. Omówiony zostanie wpływ dostępności edukacji na
większą aktywność kobiet w biznesie oraz w polityce na przykładzie osób zajmujących
wysokie stanowiska w tych obszarach. Opracowanie zademonstruje również, jakie kryteria
muszą być spełnione, aby kobiety mogły osiągnąć sukces zawodowy i odpowie
na pytanie, czy sukces ten jest w równym stopniu dostępny dla wszystkich obywatelek
Maroka.
Artykuł opierać się będzie na analizie artykułów prasowych i opracowań dotyczących
norm kulturowo-społecznych w krajach Afryki Północnej
Involvement of the microbiota in enhancing proneoplastic changes in the human endometrium and the potential of new derivatives of nonsteroidal antiinflammatory drugs in preventing these processes
No full textRak trzonu macicy stanowi jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych żeńskiego układu rozrodczego, a molekularne podstawy rozwoju choroby wciąż pozostają niewyjaśnione. Uznanym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi raka endometrium jest nadaktywność cyklooksygenazy-2 (COX-2) – enzymu uczestniczącego w kancerogenezie poprzez regulację procesów zapalnych. W pracy oceniono aktywność przeciwnowotworową niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), znanych z właściwości inhibitorowych wobec COX-2. W celu zwiększenia ich skuteczności i próby ograniczenia ich działania niepożądanego opracowano renowe pochodne NLPZ (indometacyny i aspiryny). Związki te wykazały istotnie wyższą cytotoksyczność wobec ludzkich komórek raka endometrium w porównaniu z niemodyfikowanymi NLPZ, m.in. poprzez generowanie reaktywnych form tlenu i zaburzenia homeostazy oksydacyjnej.
Równolegle przeprowadzono analizę składu mikrobioty endometrium. Porównanie materiału biologicznego od pacjentek z rakiem trzonu macicy oraz kobiet z mięśniakiem macicy (grupa kontrolna) wykazało nadreprezentację taksonów Streptococcus, Anaerococcus, Prevotella, Gardnerella, Peptoniphilus oraz Porphyromonas w grupie nowotworowej. Dalsze badania dotyczące Gardnerella vaginalis potwierdziły jej wysoki potencjał patogenny – m.in. poprzez stymulację produkcji reaktywnych form tlenu, wzrost aktywności mitochondrialnej i indukcję cytokin prozapalnych IL-6 i IL-8 w komórkach endometrium. Natomiast Lactobacillus jensenii wykazywał efekt immunomodulujący.
Wyniki niniejszej pracy dostarczają istotnych danych dla zrozumienia mechanizmów patogenezy raka trzonu macicy oraz mogą się przyczynić do powstania nowych strategii diagnostycznych i terapeutycznych tego typu nowotworu.Endometrial cancer is one of the most common malignant neoplasms of the female reproductive system, yet its molecular basis remains incompletely understood. One well-established factor that contributes to endometrial carcinogenesis is the overexpression of cyclooxygenase-2 (COX-2), an enzyme that is involved in inflammation-driven tumour formation. This study evaluated the anticancer activity of nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), which are known to inhibit COX-2. To enhance their efficacy and reduce adverse effects, rhenium-based derivatives of NSAIDs (indomethacin and aspirin) were synthesised. These compounds exhibited significantly higher cytotoxicity against human endometrial cancer cells than their unmodified counterparts, primarily by inducing reactive oxygen species (ROS) and disrupting oxidative homeostasis.
The study also investigated the composition of the endometrial microbiota. A comparative analysis of biological samples taken from patients with endometrial cancer and from women with uterine fibroids (the control group) revealed that the cancer group had an overrepresentation of the taxa Streptococcus, Anaerococcus, Prevotella, Gardnerella, Peptoniphilus and Porphyromonas. Further investigation of Gardnerella vaginalis confirmed its high pathogenic potential, as evidenced by increased ROS production, mitochondrial activity and the induction of the pro-inflammatory cytokines IL-6 and IL-8 in endometrial cells. In contrast, Lactobacillus jensenii, representative of normal vaginal flora, exhibited immunomodulatory and potentially protective properties.
These findings provide new insights into the pathogenesis of endometrial cancer and highlight potential avenues for developing novel diagnostic and therapeutic strategies that integrate molecular targeting with microbiota modulation.Grant Narodowego Centrum Nauki (NCN) Sonata 17, projekt Genotypowanie “ECbiomu” i określenie jego wpływu na rozwój raka endometrium. Numer projektu: 2021/43/D/NZ7/01386. Kierownik projektu: dr Aleksandra Kowalczyk. Współautor i główny wykonawca: Olga Kuźmycz;
Doktoranckie Granty Badawcze – wewnętrzny konkurs grantowy Uniwersytetu Łódzkiego. Projekt Ocena udziału wybranych patogennych szczepów mikrobiomu dróg rodnych kobiet w rozwoju raka endometrium. Kod projektu: 26/DGB/IDUB/2022. Kierownik projektu: Olga Kuźmycz. Opiekun naukowy projektu: dr hab. Paweł Stączek, prof. U
Kaligraffiti Trypolisu i Misraty: dialog sztuki z tożsamością
No full textNiniejszy artykuł jest wynikiem badań przeprowadzonych w Libii przez Studenckie
Koło Naukowe Kultur Wschodu UW. W ich następstwie autor dokonuje przeglądu
udokumentowanych przykładów kaligraffiti występujących w Trypolisie i Misracie.
Jednocześnie analizuje zebrany materiał badawczy w kontekście zarówno procesu
tworzenia nowej tożsamości w Libii po obaleniu rządu Mu’ammara al-Kaddafiego, jak
i nawiązywania przez artystów do poszczególnych elementów kulturowych świata arabskiego
oraz islamu. Dostarcza także nową perspektywę umożliwiającą rozumienie arabskiego
graffiti poprzez teorię sceny wizualnej i reżimu widoczności. Wnioski nie tylko
potwierdzają badania zagraniczne z poprzednich lat, ale także pokazują, jak istotne dla
działań państwotwórczych są procesy kulturowe. Dodatkowo artykuł omawia wybrane
cechy społeczeństwa libijskiego (konserwatyzm, przywiązanie do islamu, silny republikanizm),
których świadomość pomaga lepiej zrozumieć miejscową kulturę
On Theory and Contemporary Theorising in Social Sciences
No full textTheory and theorising are essential issues for science. Every science. And especially for the social sciences. For this reason, the author of the article indicates some of the influential tendencies in these sciences that eliminate theory from thinking about the discipline and also from thinking about empirical research. Even though essential and groundbreaking theoretical works appear in world literature, mainstream publications reduce theory to quotes, lists, and sometimes only chapter mottos. The author ponders the conditions for this state of affairs. He concludes that reviewers are partly responsible for this state of affairs and are not always interested in original and - above all - independent analyses; they are not interested in working with the text. For this reason, authors engage in “compilation” activity, which can hardly be called scientific in the traditional sense. In the final word of this essay, the author enumerates the weaknesses of this state of affairs and possible long-term consequences for developing social science theory.Teoria i teoretyzowanie to zagadnienia ważne dla nauki. Każdej nauki. A dla nauk społecznych zwłaszcza. Z tego powodu autor podejmuje się wskazania na niektóre z wpływowych tendencji w tych naukach, które eliminują teorię z myślenia o dyscyplinie, także z myślenia o badaniach empirycznych. Mimo że w literaturze światowej pojawiają się ważne, a nawet przełomowe dzieła teoretyczne, publikacje głównego nurtu redukują teorię do cytatów, zestawień, czasem jedynie mott do rozdziałów. Autor zastanawia się nad uwarunkowaniami tego stanu rzeczy. Dochodzi do wniosku, że częściowo odpowiadają za ten stan recenzenci, którzy nie zawsze są zainteresowani w oryginalnych i – przede wszystkim – samodzielnych analizach, nie interesuje ich praca z tekstem. Z tego powodu autorzy uprawiają działalność „zestawienniczą”, którą z trudem można nazwać naukową w tradycyjnym sensie tego słowa. Autor w słowie końcowym niniejszego szkicu wylicza słabości tego stanu rzeczy i możliwe długoterminowe skutki dla rozwoju teorii nauk społecznych
Węgajty Theatre: creating a place
No full textThe article concerns the Węgajty Theatre, focusing on the construction of a place for theatrical activities and the everyday life of Erdmute and Wacław Sobaszek, co-founders and leaders of the Węgajty Theatre. In the context of the Warmia region and the micro-histories of Erdmute and Wacław's families the history of the place is presented. Material aspects of the place concerning the space of the Węgajty homestead are analysed: buildings and the natural world, culture and na-ture coexistence, and the creation of the place through theatrical practices, such as forest runs. The article indicates the concomitance of a theatre and a house in one homestead, public and private spaces intermingling, and artistic activities ac-companying daily life. The Węgajty Theatre is recognised as a heterotopia, Michel Foucault's concept of "other" space, open and closed simultaneously, where time changes and reality is condensed. Author demonstrates that the Węgajty Theatre is a place which creates relations and is built by them at the same time
„O nowej sztuce marząc sen dumny, a wielki” – twórczość jidyszowa w Łodzi 1905 – 1921
No full textCelem pracy jest przedstawienie twórczości literackiej łódzkich Żydów oraz ich starań o uznanie jidysz jako język narodowy. Obejmuje ona analizę źródeł, inspiracji, biogramów wybitnych przedstawicieli oraz ich dorobku artystycznego. Praca stanowi próbę syntetycznego ujęcia wzajemnie oddziałujących na siebie tendencji i nurtów charakterystycznych dla żydowskiej twórczości w Polsce na początku XX wieku oraz ich odzwierciedlenia w literaturze jidysz w Łodzi, ze szczególnym uwzględnieniem działalności „Jung Jidysz”. Ramy czasowe analizy wyznaczają lata 1905–1921, obejmujące okres od rewolucji 1905 roku do rozpadu grupy.
We wstępie omówiono metodologię, zakres badań, wykorzystane źródła oraz dotychczasowy stan wiedzy na temat literatury łódzkich Żydów w XX wieku. Szczegółowo przedstawiono konteksty kulturowe i społeczne oraz stosunek władz zaborczych do jidysz. Podkreślono głębokie przemiany w społeczeństwie żydowskim wywołane rewolucją 1905 roku, I wojną światową oraz procesami modernizacyjnymi. Odwołano się do teorii postkolonialnych i feministycznych, pozwalających ukazać kryzys żydowskiej męskości oraz potrzebę redefinicji płci, cielesności oraz tradycyjnych ról męskich i kobiecych. Dyskurs ten stanowi podstawę analizy twórczości kobiet, ich wizerunku w literaturze oraz społeczno-kulturowego tła relacji pomiędzy płciami. Ukazuje także rolę łódzkiej żydowskiej inteligencji, jej kulturalnego zaangażowania oraz działania na rzecz uznania jidysz za język narodowy Żydów. Wiele uwagi poświęcono działalności łódzkich stowarzyszeń artystyczno- literackich oraz ich szczególnej roli w kształtowaniu się nowej żydowskiej tożsamości.
Główna część pracy koncentruje się na analizie literackiej tekstów, ukazujących się zarówno w wydawnictwach zwartych, jak i w prasie codziennej, czasopismach literackich oraz wydawnictwach efemerycznych. Szczególny nacisk położono na twórczość członków grupy „Jung Jidysz” wraz z jej centralną postacią – Mojżeszem Brodersonem. Omówiono również korespondencję między członkami grupy, która rzuca światło na kulisy ich twórczości. Ostatnia część pracy poświęcona jest rozpadowi grupy „Jung Jidysz”, przyczynom niepowodzenia jej misji artystycznej oraz wpływowi na inne środowiska literackie, zwłaszcza w Ameryce. We wnioskach dokonano podsumowania badań oraz ukazano różne postawy twórców w kontekście omawianych zmian społecznych i kulturowych.The purpose of this study is to present the literary works of Lodz Jews and their efforts to recognize Yiddish as a national language. It includes an analysis of sources, inspirations, biographies of prominent representatives and their artistic output. The work is an attempt to synthesize the interacting trends and currents characteristic of Jewish creativity in Poland at the beginning of the 20th century and their reflection in Yiddish literature in Lodz, with particular emphasis on the activities of the “Jung Yiddish”. The timeframe of the analysis is 1905-1921, covering the period from the 1905 Revolution to the breakup of the group.
The introduction discusses the methodology, the scope of the study, the sources used and the state of knowledge to date on the literature of Lodz Jews in the 20th century. The cultural and social contexts and the attitude of the partitioning authorities toward Yiddish are presented in detail. The profound changes in Jewish society brought about by the 1905 Revolution, World War I and modernization processes are highlighted. The author refers to postcolonial and feminist theories, allowing to show the crisis of Jewish masculinity and the need to redefine gender, corporeality and traditional male and female roles. This discourse forms the basis for an analysis of women's work, their image in literature and the socio-cultural background of gender relations. It also reveals the role of Lodz's Jewish intelligentsia, its cultural involvement and its efforts to recognize Yiddish as a national language. Much attention has been paid to the activities of Lodz's artistic and literary associations and their special role in the formation of the new Jewish identity.
The main part of the work focuses on the literary analysis of texts, appearing both in books and in the daily press, literary magazines and ephemeral publications. Special emphasis was placed on the work of members of the “Jung Yiddish” group, along with its central figure, Moses Broderson. Correspondence between members of the group, which sheds light on the backstage of their work, is also discussed. The last part of the work is devoted to the disintegration of the “Jung Yiddish” group, the reasons for the failure of its artistic mission and its influence on other literary circles, especially in America. The conclusions summarize the research and show the different attitudes of the artists in the context of the social and cultural changes discussed.Projekt "Łódzka awangarda jidysz. Krytyczna edycja źródeł." 0376/NPRH7/H11/86/201
Ulicami znaków – wybrane aspekty (po)rewolucyjnego graffiti w Trypolisie i Misracie
No full textNiniejszy artykuł jest efektem badań terenowych przeprowadzonych w marcu
2024 roku w Libii przez Koło Kultur Wschodu działające przy Wydziale Orientalistycznym
Uniwersytetu Warszawskiego. Składają się na niego trzy uzupełniające się
części. Pierwsza, odwołująca się do analizy historycznej, socjologicznej oraz politologicznej,
przedstawia kontekst historyczny rewolucji, jej przebieg oraz bezpośrednie
następstwa związane z przemianami społeczno-politycznymi w Libii po roku 2011.
Druga część stanowi systematyczne wprowadzenie do metodologii badań nad graffiti
– naświetla historię graffiti w regionie MENA oraz typologię i charakterystykę sztuki
ulicznej. Ostatnia część artykułu proponuje poststrukturalistyczne spojrzenie na zebrany
materiał przedstawiający graffiti, wymienia jego charakterystyczne motywy i podkreśla
udział w kreowaniu (po)rewolucyjnej rzeczywistości
MK-8776 and Olaparib Combination Acts Synergistically in Hepatocellular Carcinoma Cells, Demonstrating Lack of Adverse Effects on Liver Tissues in Ovarian Cancer PDX Model
No full textHepatocellular carcinoma (HCC) cells critically depend on PARP1 and CHK1 activation for survival. Combining the PARP inhibitor (PARPi) olaparib with a CHK1 inhibitor (MK-8776, CHK1i) produced a synergistic effect, reducing cell viability and inducing marked oxidative stress and DNA damage, particularly in the HepG2 cells. This dual treatment significantly increased apoptosis markers, including γH2AX and caspase-3/7 activity. Both HCC cell lines exhibited heightened sensitivity to the combined treatment. The effect of drugs on the expression of proliferation markers in an olaparib-resistant patient-derived xenograft (PDX) model of ovarian cancer was also investigated. Ovarian tumors displayed reduced tissue growth, as reflected by a drop in proliferation marker Ki-67 levels in response to PARPi combined with CHK1i. No changes were observed in corresponding liver tissues using Ki-67 and pCHK staining, which indicates the absence of metastases and a hepatotoxic effect. Thus, our results indicate that the dual inhibition of PARP and CHK1 may prove to be a promising therapeutic approach in the treatment of primary HCC as well as OC tumors without the risk of liver metastases, especially in patients with olaparib-resistant tumor profiles.This research was partly funded by the National Science Centre, Poland (Project grant number: Sonata Bis 2019/34/E/NZ7/00056)