University of Łódź
Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)Not a member yet
51202 research outputs found
Sort by
Revisiting Reflection: AI-Driven Transformation of Translation Reflection
No full textThis conceptual article extends Chesterman’s 1997 stages of translation by three additional stages – problem solving, processing, and co-evolving – and redefines translation through reflective practice. In response to the growing complexity of AI-mediated translation workflows, it positions reflection as a key pedagogical and epistemological tool that supports translator agency and adaptive expertise. Drawing on interdisciplinary insights, the article highlights established and emerging reflective methods and calls for a comprehensive theory of translation reflection. It identifies theoretical, empirical, interdisciplinary, and pedagogical gaps in current scholarship, arguing that translation pedagogy is uniquely positioned to lead development of reflection theory. The article aims to contribute a conceptual framework that strengthens the role of reflection in translator education and practice in the age of AI
Digital skills of people with disabilities studying during the pandemic – in the perspective of survey research at the University of Warsaw
No full textOkres pandemii wymusił zmianę zachowań społecznych i warunków funkcjonowania wielu instytucji,w tym uczelni wyższych. Konieczność ograniczenia bezpośrednich interakcji spowodowała,że podstawowe aktywności w większości przypadków – takie jak kształcenie i praca – przeniosłysię do cyfrowej rzeczywistości. Wpływ pandemii na warunki kształcenia i funkcjonowaniestudentów analizowano, przeprowadzając wiele badań empirycznych. W tym artykule chcemy sięskoncentrować na wybranych aspektach związanych ze zdalną formą nauki na uczelniach, prowadzonejza pośrednictwem mediów cyfrowych. Celem artykułu jest porównanie umiejętnościcyfrowych studentek i studentów z niepełnosprawnościami, kształcącymi się w okresie pandemiina Uniwersytecie Warszawskim, z pozostałymi osobami studiującymi. Zostaną omówione m.in.możliwości korzystania ze sprzętu i oprogramowania do nauki zdalnej, umiejętności i samocenawarunków do kształcenia zdalnego oraz uczestnictwo w szkoleniach. Przedstawione opinie badanychpozwalają na określenie sytuacji osób studiujących (sprawnych i z ograniczeniami sprawności)w okresie przymusowej nauki zdalnej wywołanej pandemią. W artykule wykorzystano wynikibadania ankietowego „Studia w technologii zdalnej – nauka na Uniwersytecie Warszawskimw dobie pandemii” przeprowadzonego w 2021 r.Te pandemic period forced a change in social behavior and the operating conditions of manyorganizations, including universities. Te need to limit direct interactions caused basic activities– in most cases – such as education and work to move to the digital reality.Te impact of the pandemic on the conditions of education and the functioning of students hasbeen addressed in many empirical studies. In this article, we want to focus on the analysis of selectedaspects related to the remote form of learning at universities, mediated by digital media.Te aim of the article is to compare the digital skills of female and male students with disabilitiesto other students studying during the pandemic at the University of Warsaw. Te topics discussedinclude the possibilities of using hardware and sofware for distance learning, skills and self-assessmentof conditions for distance learning, and participation in training.Te presented opinions of the respondents on the availability of the necessary equipment for remotelearning and the ability to use sofware allow us to determine the situation of students (withand without disabilities) during the period of compulsory remote learning caused by the pandemic.Te article uses the results of a survey: „Studies in the feld of remote technologies – education atthe University of Warsaw in the era of the pandemic” conducted in 2021
Reflecting on pronunciation instruction in the Polish English classroom: Learners’ perspective
No full textPronunciation remains a controversial aspect of English instruction, both in theory and practice, with the dichotomy between “nativeness” and “intelligibility” (Levis, 2005) directing research into the exploration of learner and teacher views as to what they want to achieve, and, consequently, which elements of the English sound system should be included in language teaching and learning. Continuing a long tradition of questionnaire studies among Polish learners and teachers of English, this paper explores the presence of pronunciation instruction in the English classroom by inviting students who have chosen English as their BA major to reflect on their experience. The total of 70 students participated in a questionnaire study in which they were asked to reflect on whether they remembered pronunciation to have been included in their English instruction at different levels of schooling, and if it was, how it was taught and which aspects they remembered to have been practiced. They were also encouraged to provide comments and to share their views on the usefulness of instruction as well as to provide recommendations for pronunciation teaching and learning. The results show that pronunciation is only marginally present in students’ learning experience, with a slight increase corresponding to the level of schooling and a growing preference for suprasegmental phonetics. While commenting on their experience, students stress the need for pronunciation practice, correction by the teacher and self-study to be included from the beginning of EFL education
Metafizyka dotyku. Uwagi na marginesie Touch Richarda Kearneya
No full textThis paper examines Richard Kearney’s book Touch: Recovering our most vital sense, analysing how Kearney positions touch as our most fundamental sense in an increasingly digital and disembodied world. The author first contextualizes Kearney’s work within recent empirical and philosophical research on touch, comparing it with approaches by Fulkerson, Linden, Banissy, and Classen. The paper then explores Kearney’s central concept of tact, which represents a special bodily intelligence that precedes abstract knowledge and serves as the foundation for all sensory experience. Through philosophical analysis drawing on Aristotle and phenomenological traditions, Kearney challenges the dominant Western opto-centric tradition that privileges sight over touch. The author highlights Kearney’s argument that touch has healing potential through the archetype of the “wounded healer” and discusses how Kearney proposes a balanced integration of physical and virtual experiences to counter the modern process of excarnation (i.e. disembodiment). The paper concludes that Kearney’s rehabilitation of touch represents not just a philosophical project but an urgent cultural imperative for reintegrating our individualized selves and communities through embodied contact.Niniejszy artykuł analizuje książkę Richarda Kearneya Touch: Recovering our most vital sense, badając, w jaki sposób Kearney pozycjonuje dotyk jako nasz najbardziej fundamentalny zmysł w świecie, który staje się coraz bardziej cyfrowy i odcieleśniony. Autor najpierw kontekstualizuje pracę Kearneya w ramach najnowszych empirycznych i filozoficznych badań nad dotykiem, porównując ją z podejściami Fulkersona, Lindena, Banissy’ego i Classen. Następnie analizuje centralne Kearneyowskie pojęcie taktu, które reprezentuje szczególną inteligencję ciała, poprzedzającą wiedzę abstrakcyjną, i służy jako podstawa dla wszystkich doświadczeń zmysłowych. Poprzez analizę filozoficzną czerpiącą z tradycji arystotelesowskiej i fenomenologicznej, Irlandczyk rzuca wyzwanie dominującej zachodniej tradycji optocentrycznej, która uprzywilejowuje wzrok nad dotykiem. Autor podkreśla argument Kearneya, że dotyk ma potencjał terapeutyczny, i omawia, w jaki sposób filozof proponuje zrównoważoną integrację doświadczeń fizycznych i wirtualnych, aby przeciwdziałać współczesnemu procesowi ekskarnacji (odcieleśnienia). W konkluzji autor uznaje, że rehabilitacja dotyku przez Kearneya stanowi nie tylko projekt filozoficzny, ale pilny kulturowy imperatyw reintegracji naszych zindywidualizowanych jaźni i społeczności poprzez ucieleśniony kontakt
Refiguring and Normalizing Urban Space: Naguib Mahfouz’s Awlād ḥāratinā and Its English, Polish, and Spanish Translations
No full textThe Arabic term ḥāra denotes a specific topographical unit of the traditional Middle-Eastern, especially Egyptian, city. Variously translated into English—e.g., as lane, alley, but also quarter, district, neighbourhood—it belongs to the category of culture-bound terms. This article presents an analysis of its use in the novel Awlād ḥāratinā (1959) by the Egyptian writer Naguib Mahfouz (1911–2006), in which it plays a crucial role, and of how it has been rendered in four translations into English, Polish, and Spanish. The difficulty which the translators had to negotiate when dealing with ḥāra lies not only in its cultural specificity, but also in its polysemy: five semantic facets of this term are distinguished in this study (geographic, metonymic, architectural, social, and cultural/economic), of which four can be found in the novel. A number of occurrences of ḥāra in these four senses and their equivalents used in the four translations are discussed in terms of their semantics and connotations. Special attention is paid to the non-canonical use of this term to which Mahfouz resorted in order to refigure the topography of the Egyptian city and to give the novel an allegorical dimension. In translation, this meaningful alteration is reverted and literary space normalized back into a conventional shape. The analysis shows how the translators have domesticated the literary representation of urban space to suit Western notions, normalizing it in certain cases, but in some others have opted for foreignizing solutions
A Brief Story about Castrum Chancin, Which Was Based on Metallum
No full textIn 2013–2014, rescue archaeological research was carried out at the castle and in the town of Chęciny prior to the commencement of revitalisation works. During the research, previously unknown remains were discovered: a free-standing brick tower surrounded by a wall (Wenceslaus II – Bishop Muskata). The existence of a keep with a hypocaustum furnace (Casimir the Great) was also confirmed, while the element of the castle complex preserved to this day – formerly considered the oldest (the Great House) – should, in light of the new findings, be reinterpreted as a late medieval building (the Jagiellonian era). These discoveries allow for a fresh perspective on the history and architectural development of the castle, particularly regarding its origins and functions.Knowledge of local minerals was generally derived from a variety of sources. Information about research, exploration, and processing of mineral resources was recorded, among others, in royal grants and chronicles, as well as in the earliest historical and geographical descriptions of the country. Many economically important minerals were known before the formation of the Polish state. This applied mainly to brine in Bochnia and Wieliczka; flint, especially from the Ostrowiec Świętokrzyski region; iron ore, chiefly in the Świętokrzyskie area; natural dyeing raw materials; building stones; erratics in the north; and limestone and sandstone in the south.In the twelfth century, deposits of precious metals and other natural resources were sought in Silesia, Bohemia, and Lesser Poland. This activity was undertaken primarily by newcomers from Germany and Flanders, organised under the so-called “mining freedom”, with strong support from local rulers and powerful ecclesiastical lords eager to increase their revenues. In terms of legal organisation, Jihlava initially set the standard (the Jihlava mining law was written around 1248, during the reign of the last great Přemyslids, Wenceslaus I and Ottokar II of Bohemia), but it was later surpassed by the chief centre of silver mining in Bohemia – Kutná Hora – with the mining law of Wenceslaus II (Constitutiones iuris metallici Venceslai II). The beginnings and development of mining in Poland are of fundamental importance for the history of the town and castle of Chęciny.It may be argued that Wenceslaus II was the founder of the mining centre, relying on a royal economic and legal framework. In this context, the construction of the castle with its symbolic tower – an architectural dominant for those who managed and guarded the mining centre within the royal domain – is of particular significance. It is also reasonable to assume that the development of mining and metallurgy preceded the town’s formal foundation (the year 1325 is generally accepted, based on the privilege granted by Władysław Łokietek for the village of Rykoszyn, in distrctu civitatis nostre Chancin). The Chęciny mining centre likely operated from the late thirteenth or early fourteenth century until around 1660 (the Swedish Deluge), though activity diminished in the later phase.According to geologists, in the early period the chief resource extracted was not copper or lead but rather small amounts of silver present as admixtures in those ores; only later was attention turned to coloured metals.Mining was conducted by means of vertical shafts and by cutting longitudinal trenches into the slopes. Horizontal mine galleries (adits) were probably constructed along these trenches. One such crosscut can be seen on the northern slope of Castle Hill, extending from the castle ruins to the parish church.The mystique of the mountain-mine shaped the religious life of the miners, traces of which can be found in mythology and historical mining literature. There are no historical records confirming Queen Bona’s presence at the castle in Chęciny, yet the “spirit of Bona” is said to haunt its walls to this day – a legend that remains the most famous in popular perception.In the mythology of many cultures, regardless of time and place, there exists the belief that minerals belong to the sacred Mother Earth and that ores ripen within her like embryos. Miners extracting ores disrupt the natural prenatal process, assisting the mother (Earth) “to give birth prematurely,” while smelters and blacksmiths – the “lords of fire” – transform the “embryo” into another state by perfecting the “spiritualised” matter. The legend of Queen Bona thus becomes a kind of mimesis of the miner’s “Lady,” personifying a natural phenomenon. Mythic thinking, pictorial in essence, is characterised by its inherent metaphorical nature. Myth always conceals its meaning – for there is no myth without metaphor.The town of Chęciny enjoyed the special protection of King Casimir the Great, to whom the parish church of St Bartholomew and St Hedwig and the Franciscan monastery are attributed. In its earliest phase, the castle served as a mining stronghold safeguarding the royal ore-mining regalia. Comparable mining castles existed elsewhere in Central and Eastern Europe: at Wieliczka, Olkusz–Rabsztyn, Złotoryja–Rokitnica; during the reign of Wenceslaus II at Kutná Hora; and at Zlaté Hory–Edelštein, Leuchenstein, Kremnica, and Banská Bystrica.W latach 2013–2014 przeprowadzono ratownicze badania archeologiczne na zamku i w mieście Chęcinach przed wykonaniem prac budowlanych tzw. rewitalizacji.W trakcie badań zamku odkryto dotychczas nieznane relikty architektoniczne samodzielnie stojącej murowanej wieży otoczonej murem (Wacław II – biskup Muskata). Kolejno stwierdzono funkcjonowanie pałacu donżonu z piecem typu hypocaustum (Kazimierz Wielki), a zachowany do dzisiaj element zespołu zamkowego, uznawany do tej pory za najstarszy (Dom Wielki), w świetle nowych badań należy interpretować jako budowlę z okresu późnego średniowiecza (doby Jagiellonów).Odkrycia te pozwalają na nowe spojrzenie na historię i rozwój architektoniczny zamku w aspekcie jego genezy i funkcji.Ogólnie rzecz traktując, należy stwierdzić, że na wiedzę o krajowych kopalinach złożyły się różne typy przekazów. Informacje o badaniach, eksploracji i przeróbce surowców mineralnych zapisywano m.in. w nadaniach monarszych oraz w kronikach, pierwszych opisach kraju w ujęciu historycznym i geograficznym. Wiele kopalin o znaczeniu gospodarczym znano przed ukształtowaniem się polskiej państwowości. Dotyczy to głównie solanek w Bochni i Wieliczce, krzemienia, zwłaszcza z okolic Ostrowca Świętokrzyskiego, rud żelaza, głównie w regionie świętokrzyskim, naturalnych surowców farbiarskich, kamieni budowlanych, na północy eratyków, a na południu wapieni i piaskowców.W XII w. na Śląsku, w Czechach i Małopolsce poszukiwano złóż metali szlachetnych oraz innych bogactw naturalnych. Dokonywali tego głównie przybysze z Niemiec i Flandrii zorganizowani na tzw. „wolności górniczej”, przy energicznym poparciu miejscowych władców oraz wielkich panów duchownych dążących do podwyższenia swych dochodów.W znaczeniu organizacji prawnej przodowała tu początkowo Jihlava (igławskie prawo górnicze spisane około 1248 r. za czasów ostatnich wielkich Przemyślidów, Wacława I i Przemysła Otokara II), która została wyprzedzona przez główny ośrodek wydobycia srebra w Czechach, a mianowicie Kutną Horę z kolejnym prawem górniczym Wacława II (Constitutiones iuris maetallici Venceslai II).Początek i rozwój górnictwa w Polsce ma podstawowe znaczenie dla dziejów miasta i zamku Chęciny. Można postawić tezę, że założycielem ośrodka górniczego, w oparciu o królewską bazę ekonomiczną i prawną, był Wacław II. W tym kontekście niewątpliwe znaczenie ma budowa zamku o symbolicznej wymowie wieży, jako dominanty architektonicznej tych, którzy zarządzali i strzegli ośrodka górniczego w domenie królewskiej.Zasadne jest twierdzenie, że rozwijające się górnictwo i hutnictwo wyprzedziły lokację miasta (przyjmuje się rok 1325, przywilej Władysława Łokietka wydany dla wsi Rykoszyn in districtu civitatis nostrae Chancin). Chęciński ośrodek górniczy mógł funkcjonować od przełomu XIII–XIV w. do około 1660 r. (potop szwedzki), pod koniec z mniejszym natężeniem eksploracji.Według geologów w początkowym okresie wydobycia (górnictwa) głównym kruszcem nie była miedź i ołów, lecz domieszki srebra towarzyszące w niewielkich ilościach tym rudom, a dopiero później zwrócono się ku metalom kolorowym. Wydobycie odbywało się poprzez szyby eksploatacyjne oraz metodą wykopania podłużnego rowu, przekopu po stoku wzgórza. Wzdłuż niego zapewne budowano poziome chodniki kopalniane (sztolnie). Taki przekop czytelny jest na północnym zboczu Góry Zamkowej, który ciągnie się od ruin zamku aż do kościoła parafialnego.Mistyka góry-kopalni kształtowała zachowania religijne górników, które można odnaleźć w mitologii i historycznej literaturze górniczej.Brak jest źródeł historycznych potwierdzających obecność królowej Bony na zamku w Chęcinach, pomimo tego do dziś „duch Bony” wędruje po zamkowych murach. Legenda ta to najbardziej znane podanie w odbiorze społecznym.W mitologii większości kultur, bez względu na czas i miejsce, panuje przekonanie, iż minerały należą do sakralnej Matki-Ziemi, a rudy dojrzewają w jej wnętrzu niczym embriony. Górnicy kopiący rudy naruszają naturalny proces okresu prenatalnego, pomagają matce (ziemi), „aby porodziła wcześniej”, zaś hutnik i kowal, „panowie ognia”, pozwalają na transmisję w inny stan „embriona” przez doskonalenie „uduchowionej” materii.Legenda o królowej Bonie staje się swoistą mimesis górniczej „Damy” jako spersonifikowane zjawisko przyrodnicze. Myślenie mityczne, obrazowe w swej istocie, charakteryzuje się właściwą sobie metaforycznością. Mit stale skrywa swe znaczenie – nie ma mitu bez metafory.Miasto cieszyło się szczególną opieką króla Kazimierza Wielkiego, albowiem jemu przypisuje się fundację kościoła farnego pod wezwaniem św. Bartłomieja i św. Jadwigi oraz klasztoru franciszkanów.Zamek chęciński w swej najstarszej fazie spełniał funkcję zamku górniczego strzegącego regale królewskiego kopalnictwa kruszcowego. Analogicznie jak inne zamki górnicze w Europie Środkowo- wschodniej: Wieliczka, Olkusz – zamek Rabsztyn, Złotoryja – zamek Rokitnica, za czasów Wacława II – Kutna Hora, Zlaté Hory – zamek Edelštein i Leuchenstein, dalej Kremnica, Bańska Bystrzyca
Geomorphological conditions of land use in the lowland part of Poland
No full textPodejmowane działania gospodarcze i planistyczne powinny uwzględniać lokalne środowisko przyrodnicze. Budowa geologiczna i rzeźba terenu należą do podstawowych składowych systemu przyrodniczego. To one warunkują gleby, stosunki wodne, wpływają na jakość gruntów budowlanych oraz w dużej mierze decydują o sposobach użytkowania ziemi i zagospodarowania. W publikacji przedstawiono charakterystykę osadów i budowę form terenu w nizinnej części Polski oraz ich znaczenie w gospodarce przestrzennej. Przeanalizowano formy i osady pochodzenia glacjalnego, fluwioglacjalnego, eolicznego, fluwialnego i torfowego. Wskazano zależności między budową geologiczną, formą rzeźby terenu a sposobami użytkowania. Książka ma charakter naukowy, ale może być także cennym wsparciem dla praktyków przygotowujących różne opracowania planistyczne, studentów kierunku gospodarka przestrzenna oraz osób chcących pogłębić wiedzę o środowisku przyrodniczym.Economic and planning activities should take into account the local natural environment. Geological structure and topography are fundamental components of the natural system. They determine water and soil conditions, influence the quality of building land and largely determine land use and development. This study presents the characteristics of sediments and landforms in the lowland part of Poland and their importance in spatial management. Landforms and deposits of glacial, fluvioglacial, aeolian, fluvial and peat origin are analyzed. The relationships between geological structure, landforms, and land use are demonstrated. This book is a scholarly work, but it can also be valuable support for practitioners preparing various planning studies, students of spatial management and those wishing to deepen their knowledge of the natural environment
Untargeted metabolomic profiling for identifying systemic signatures of helicobacter pylori infection in a guinea pig model (dataset)
No full textIdentified metabolitesInfections caused by the Gram-negative bacterium Helicobacter pylori (H. pylori) can lead to gastritis,
gastric or duodenal ulcers, and even gastric cancer in humans. Investigating quantitative changes
in soluble biomarkers associated with H. pylori infection offers a promising method for monitoring
the progression of the infection, inflammatory response and potentially systemic consequences.
This study aimed to identify, using an experimental model of H. pylori infection in guinea pigs, the
specific metabolomic biomarkers in the serum of H. pylori-infected (32) versus uninfected (32) animals.
The H. pylori status was confirmed through histological, molecular, and serological examinations.
Metabolomic profiling was conducted using UPLC-QTOF/MS methods. The metabolomic biomarkers
significantly associated with H. pylori infection were selected based on volcano plots and traditional
univariate receiver operating characteristics (ROC). This study identified 12 unique metabolites
significantly differentiating H. pylori-infected guinea pigs from uninfected ones. In summary, the
metabolomic profiling of serum samples, in combination with ROC characteristics of the data,
enhances the monitoring of H. pylori infection and related inflammatory responses in guinea pigs
experimentally infected with these bacteria, with potential applications in humans for prediction the
infection course and its systemic effects.The research was financially supported by the National Science Center by the grant SONATA 18 “Assessment of the ability of Mycobacterium bovis BCG-onco bacilli to control the development of Helicobacter pylori infection”, UMO-2022/47/D/NZ7/01097
Sustainable Funds Markets: A Comparison of Europe and the USA
No full textIn recent years, sustainable funds have emerged as one of the most dynamically expanding segments of the global fund market. This trend has been particularly pronounced in two most developed markets: the United States and Europe. However, the rate of expansion, together with its associated conditions, shows substantial differences between these two regions. This article compares the development of sustainable fund markets in the U.S. and Europe between 2020 and 2024 and identifies the key factors driving these trends. Europe significantly outpaced the U.S. in sustainable fund growth due to a more effective legal framework that includes ESG reporting standards and financial investment regulations. The European market has demonstrated stronger resilience to economic and geopolitical disturbances. Investor sentiment declined between 2022 and 2024, which resulted in decreased fund inflows, increased fund closures, mergers, and rebranding activities in both regions.W ostatnich latach fundusze zrównoważone stały się jednym z najszybciej rozwijających się segmentów globalnego rynku funduszy inwestycyjnych. Zjawisko to jest szczególnie wyraźne w dwóch najbardziej rozwiniętych regionach świata – Stanach Zjednoczonych i Europie. Tempo ekspansji oraz warunki jej towarzyszące wykazują jednak istotne różnice pomiędzy tymi rynkami. Artykuł porównuje rozwój rynków funduszy zrównoważonych w USA i w Europie w latach 2020–2024, wskazując kluczowe czynniki determinujące obserwowane tendencje. Europa zdecydowanie wyprzedziła Stany Zjednoczone pod względem dynamiki wzrostu funduszy zrównoważonych, co wynika przede wszystkim z bardziej skutecznych ram prawnych, obejmujących standardy raportowania ESG oraz regulacje dotyczące inwestycji finansowych. Rynek europejski wykazał również większą odporność na zaburzenia gospodarcze i geopolityczne. W latach 2022–2024 nastroje inwestorów uległy pogorszeniu, co przełożyło się na spadek napływu kapitału do funduszy, wzrost liczby ich likwidacji, fuzji oraz procesów rebrandingu w obu regionach