University of Łódź
Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (University of Lodz Repository)Not a member yet
51202 research outputs found
Sort by
The outermost regions of the European Union: From the beginning to the present
No full textThe main objective of this article is to analyse the concept of the outermost regions, which, on the one hand, correspond to areas of the EU located at great distances from Europe and, on the other, promote a positive discrimination between regions by granting specific economic benefits. A literature review and analysis of socio-economic data are the main methods used to achieve the proposed objectives. The research focused on the legal evolution of the ORs in the EU Treaties, the development support programmes under European cohesion policy, and the main indicators that make it possible to characterise the current economic and social situation of these remote areas. From this type of analysis, it was possible to see that the majority of the ORs are still far from the average values of the EU-27, both economically and in terms of the standard of living of their inhabitants, despite the substantial progress that has been made over the last 30 years, as a result of an increasingly consolidated outermost status in European politics
“A small and great city”: On Translating Contemporary Glasgow
No full textThe aim of this article is to explore contemporary literary depictions of Glasgow as material for translation into Polish. Urban literature constitutes both a challenge and an opportunity for translators, due to the paradoxical nature of the modern Western city—on the one hand, culture-specific, and on the other, generic, resembling all the other Western cities. As such, urban space epitomises the ambiguous nature of contemporary Western cultures themselves, a fact that is made especially evident in translation, a process/product of cultural interaction through which matters of locality and globality unavoidably come to the fore. This analogy between urban space and culture, while universal, seems particularly relevant to discussions of non-canonical cities, with Glasgow being a prominent example. Since the 1980s and 90s, Scotland’s largest city has been a crucial spot on the country’s literary map, a territory where globalised urbanism converges with a continued quest for a distinct national, cultural, and linguistic selfhood. Drawing on works by such authors as Alasdair Gray, James Kelman, Denise Mina, and Douglas Stuart, this article explores the image(s) of Glasgow conceived in Scottish fiction of the late 20th and 21st centuries, and examines the city’s renditions in Polish. By doing so, I hope to illuminate the complexities of the contemporary Scottish national self as reflected in Glasgow writing, to investigate how they have been—and can be—approached in translation, and, in the process, to shed some light on the Polish translational handling of cultural and linguistic markedness
The European Court of Human Rights as a Determinant of Human Rights Protection in the European System – Selected Aspects
No full textThe European Court of Human Rights (ECtHR) plays a pivotal role in the enforcement of fundamental rights and the development of human rights protection standards within the European legal framework. Through its jurisprudence, the ECtHR contributes significantly to shaping the scope and content of these standards, particularly in relation to the Charter of Fundamental Rights of the European Union. This article aims to examine the Court’s function as a guarantor of judicial human rights protection at the international level. The analysis encompasses both the legal foundations of the Court’s operation and the mechanisms for implementing and enforcing its judgments concerning fundamental rights. The article offers a review and critical discussion of selected landmark cases that warrant in-depth consideration. The cases discussed address, among other issues, the right to a fair trial, freedom of expression, and the challenges arising in the context of digital realities.Europejski Trybunał Praw Człowieka odgrywa kluczową rolę w egzekwowaniu praw podstawowych oraz wyznaczaniu standardów ochrony praw człowieka w mechanizmie europejskim. ETPC swoim orzecznictwem kształtuje standardy ochrony powyższych praw, zwłaszcza w kontekście Europejskiej Karty Praw Podstawowych. Celem niniejszego artykułu jest analiza roli ETPC jako gwaranta sądowej ochrony praw człowieka na poziomie międzynarodowym, uwzględniając zarówno podstawy prawne jego działania, jak i analizując realizację wykonywania orzeczeń Trybunału i egzekwowania ochrony praw podstawowych, w tym przez Polskę. Tekst przedstawia przegląd i omówienie wybranych spraw, które zasługują na dokładniejsze pochylenie się nad nimi. Przedstawione w tekście przypadki poruszają problematykę prawa do sądu oraz rozważania w kontekście rzeczywistości cyfrowej, a wolności do wyrażania opinii
Theoretical and empirical challenges related to consumer protection in the financial services market: Volume 3. Analysis of the results of a questionnaire survey of financial services consumers
No full textRynek usług finansowych odgrywa kluczową rolę w nowoczesnej gospodarce, będąc przestrzenią alokacji kapitału, zarządzania ryzykiem i dystrybucji innowacyjnych produktów. W wyniku liberalizacji, cyfryzacji i postępu technologicznego sektor ten przeszedł znaczące zmiany, które choć zwiększyły dostępność usług, to jednocześnie pogłębiły ich złożoność i ryzyko nieuczciwych praktyk. Obserwuje się rosnącą liczbę naruszeń zasad uczciwego obrotu i zgłoszeń od niezadowolonych konsumentów, co negatywnie wpływa na zaufanie do instytucji finansowych. W Polsce istnieje istotna luka między deklarowaną a rzeczywistą wiedzą finansową konsumentów, co w połączeniu z nieprzejrzystą komunikacją marketingową i rozwojem niekontrolowanych podmiotów (np. fintechów), zwiększa ryzyko podejmowania błędnych decyzji. Niska świadomość praw konsumenckich oraz nieznajomość procedur dochodzenia roszczeń dodatkowo pogarszają sytuację klientów indywidualnych. Niniejszy tom monografii koncentruje się na analizie oczekiwań konsumentów wobec systemu ochrony na rynku finansowym, opierając się na badaniu empirycznym z udziałem 200 respondentów. Zastosowano podejście behawioralne oraz teorię planowanego zachowania I. Ajzena. Badanie potwierdziło m.in., że konsumenci nie mają wystarczającej wiedzy finansowej, nie znają swoich praw, a mimo to preferują samodzielność w decyzjach. Celem opracowania było zaproponowanie modelu optymalnej ochrony konsumentów oraz sformułowanie rekomendacji dla systemu regulacyjnego w Polsce. Monografia łączy teorię, analizę przypadków i badania empiryczne, stanowiąc kompleksowe i nowatorskie ujęcie problematyki ochrony konsumenta na rynku usług finansowych.The financial services market plays a key role in the modern economy, serving as a space for capital allocation, risk management, and the distribution of innovative financial products. Due to liberalization, digitization, and technological advancement, this sector has undergone significant transformations. While these changes have expanded the range of available services, they have also increased their complexity and the risk of unfair practices. A growing number of violations of fair market conduct and consumer complaints are being observed, which negatively affect public trust in financial institutions. In Poland, there is a significant gap between consumers’ self-assessed and actual financial knowledge. Combined with unclear marketing communication and the rise of unregulated entities (e.g., fintechs), this increases the likelihood of poor financial decisions. Limited awareness of consumer rights and the mechanisms for seeking redress further worsens the situation for individual clients. This volume of the monograph focuses on analyzing consumer expectations regarding the financial market protection system, based on an empirical study involving 200 respondents. A behavioral approach was adopted, using I. Ajzen’s theory of planned behavior. The study confirmed, among other findings, that consumers lack sufficient financial knowledge, are unaware of their rights, yet still prefer to make independent financial decisions. The aim of this work was to propose an optimal model of consumer protection and to formulate recommendations for improving the regulatory system in Poland. The monograph combines theoretical foundations, case analyses, and empirical research, providing a comprehensive and innovative approach to consumer protection issues in the financial services market
Similarities in Language: On Polish and Italian Proverbs
No full textW pracy uwzględniono przysłowia polskie i włoskie. Skupiono się na przedstawieniu wspólnego dla języka polskiego i języka włoskiego zasobu paremiologicznego. Zaprezentowane zostaną maksymy o podobnej budowie oraz tożsame pod względem znaczeniowym. Obserwacje będą zatem ukierunkowane na znalezienie wspólnych punktów kultury Włoch i Polski uwidaczniających się w przysłowiach.The paper takes into account Polish and Italian proverbs. It focuses on presenting the paremiological resources common to the Polish and Italian languages. Maxims with a similar structure and identical meaning will be presented. The observations will therefore be aimed at finding common points between Italian and Polish culture that are evident in proverbs
Traumatic History and its Psychological and Moral Consequences
No full textThe article addresses the issue of traumatic historical events, collective methods of commemorating them, and their long-term psychological and moral consequences. It takes as its starting point Michał Bilewicz’s book Traumaland, which explores the impact of historical violence – war, persecution, genocide – on collective identity and cognitive attitudes. The article juxtaposes psychological diagnoses with selected philosophical categories drawn from Friedrich Nietzsche, particularly his typology of history and the concept of ressentiment. On this basis, it introduces the notion of “traumatic history” as a cultural form of commemorating collective injury, which may both sustain memory and identity and perpetuate reactive attitudes leading to ressentiment. It identifies the link between historical trauma and a morality shaped by fear, rancor and impotence, while also exploring the possibility of critically working them through. As an alternative to ressentimental fixation, the article proposes critical reflection on collective historical experience as a path toward self-knowledge and the transformation of collective identity.Artykuł podejmuje problematykę traumatycznych wydarzeń historycznych, wspólnotowych sposobów ich upamiętniania oraz ich długofalowych konsekwencji psychologicznych i moralnych. Za punkt wyjścia przyjmuje książkę Traumaland Michała Bilewicza, analizującą wpływ przemocy historycznej – wojny, prześladowań, ludobójstwa – na tożsamość zbiorową i postawy poznawcze. Praca zestawia diagnozy psychologiczne z wybranymi kategoriami filozoficznymi Friedricha Nietzschego, w szczególności jego typologią historii oraz koncepcją resentymentu. Na tej podstawie wprowadza pojęcie „historii traumatycznej” jako formy kulturowego upamiętniania krzywd, która może zarówno podtrzymywać pamięć i tożsamość, jak i utrwalać postawy reaktywne, prowadzące do resentymentu. Artykuł wskazuje na związek między traumą historyczną a kształtowaniem moralności opartej na lęku, urazie i bezsilności, a także analizuje możliwości ich krytycznego przepracowania. W miejsce resentymentalnej fiksacji proponuje krytyczną refleksję nad własnym dziedzictwem jako drogę do samowiedzy i transformacji tożsamości zbiorowej
Folk Influences and Origins of 19th-century Improvisational Poetry: A Study of the Oral Works of Adam Mickiewicz and Jadwiga Łuszczewska
No full textImprovisation is a form of oral creativity that became popular in the nineteenth century, especially during the Romantic period, called the “Slavic Renaissance”. It is defined as “the spontaneous creation of a work on a topic assigned by the audience”. It can be regarded as salon entertainment as well as an activity of a performative or even causative nature. The most renowned Polish improvisers were Adam Mickiewicz and Jadwiga Łuszczewska (Deotyma). They referred to the folk intangible culture, reflecting the Romantic fascination with rural life. However, the references to folk oral creativity made by these poets differed because the Romantic bard was brought up in the countryside and knew refrains, songs, legends, and so on. Deotyma, by contrast, during the period when she improvised, lived in Warsaw and performed in her parents’ salon, Nina and Wacław Łuszczewski. The artist, therefore, had no direct contact with the countryside and folk creativity but only an indirect one, mediated through the works of writers and painters from her circle, habitual visitors to the salon. In this article, I explain the reasons for and manifestations of the interest in folkness and folklore in Romanticism. I also analyse the preserved fragments of the improvisations for features that coincide with oral creativity and the folk culture. Based on this analysis, one can speak of a folk provenance of A. Mickiewicz’s artistic activity, whereas in Deotyma’s case, only of certain influences and references.Improwizacja to forma twórczości oralnej, która spopularyzowała się w XIX w. (szczególnie w okresie romantyzmu nazywanego „słowiańskim renesansem”). Definiowana jest ona jako „spontaniczne tworzenie dzieła na zadany przez publiczność temat”. Może być postrzegana jako zabawa salonowa, jak również działanie o charakterze performatywnym czy też sprawczym. Najpopularniejszymi polskimi improwizatorami byli Adam Mickiewicz oraz Jadwiga Łuszczewska (Deotyma), którzy nawiązywali w swoich tekstach do niematerialnej kultury ludu. Odzwierciedlało to romantyczną fascynację życiem mieszkańców wsi. Jednak odwołania do oralnej twórczości ludowej wyżej wspomnianych poetów miały odmienny charakter, ponieważ romantyczny wieszcz wychowywał się na wsi i znał przyśpiewki, piosenki, podania itd. Deotyma natomiast, w okresie, gdy improwizowała, mieszkała w Warszawie i występowała w salonie swoich rodziców – Niny i Wacława Łuszczewskich. Artystka nie miała zatem bezpośredniego kontaktu z wsią i twórczością ludową, a jedynie zapośredniczony – poprzez dzieła pisarzy czy malarzy z jej kręgu (bywalców salonu). W artykule wyjaśniam przyczyny i przejawy zainteresowana ludowością oraz folklorem w romantyzmie. Analizuję również zachowane fragmenty improwizacji pod kątem występowania w nich cech zbieżnych z oralną twórczością i kulturą ludu. Na podstawie owej analizy można mówić o ludowej proweniencji działań artystycznych A. Mickiewicza, zaś w przypadku Deotymy jedynie o pewnych wpływach i nawiązaniach
All but a Pose? Unlikeable Heroines in Contemporary Fiction by Women
No full textThe present research grows out of an engagement with emerging trends in contemporary fiction by young women authors whose works frequently feature unrelatable and ultimately unlikable female narrators and/or protagonists. Within the framework provided by dissociative feminism and nascent Femcel/Femceldom Studies, I investigate the portrayal in fiction of female protagonists who are young and talented, but who nevertheless struggle with strong self-destructive tendencies. In the first part of the article, devoted to Conversations with Friends (2017) by Sally Rooney and The Lesser Bohemians (2016) by Eimear McBride, I enquire whether the two authors’ young protagonists fall into the trap of repeating their own patterns, or whether they manage to overcome the self-delusion that smart and sensitive types like themselves are prone to wallow in, both physically and mentally. The second part turns to Lisa Taddeo’s and Eliza Clark’s troubled narrators in their respective debuts, Animal (2021) and Boy Parts (2020), offering a comparison of the two novels in terms of their treatment of predatory, cunning, and deceptive female protagonists. In an attempt to dissect the empathy and support gained among readerships by unconventional female protagonists, I also explore the ways in which misogynistic narratives about female depravity are appropriated and reclaimed by female authors who then “recycle” them for their own purposes, daring to challenge the patriarchal order
Semantic Incompleteness of Liberman et al. (2020)’s Hilbert-style Systems for Term-modal Logics with Equality and Non-rigid Terms
No full textIn this paper, we prove the semantic incompleteness of some expansions of the Hilbert-style system for the minimal normal term-modal logic with equality and non-rigid terms that were proposed in Liberman et al. (2020) “Dynamic Term-modal Logics for First-order Epistemic Planning.” Term-modal logic is a family of first-order modal logics having term-modal operators indexed with terms in the first-order language. While some first-order formula is valid over the corresponding class of frames in the involved Kripke semantics, it is not provable in those expansions. We show this fact by introducing a non-standard Kripke semantics which makes the meanings of constants and function symbols relative to the meanings of relation symbols combined with them. We also address an incorrect frame correspondence result given in Liberman et al. (2020)
Reasons for the Limited Involvement of Potential Future Users in the Design Process: Technological and Architectural Solutions for Blind People
No full textWspółcześnie w trakcie projektowania produktów i usług coraz częściej podkreśla się znaczenieangażowania użytkowników końcowych w proces tworzenia właściwych rozwiązań. W artykuleomówiono teoretyczne podstawy potrzeby konsultacji, a także metody projektowe, któreuwzględniają perspektywę użytkowników. W dalszej części przeanalizowano skutki braku takichkonsultacji na przykładzie technologicznych i architektonicznych rozwiązań przeznaczonych dlaosób niewidomych, wykorzystując wątek „Absurdalne ułatwienia i rozwiązania utrudniające życieniewidomych” z forum Elten. Celem artykułu jest wskazanie, jak pomijanie opinii potencjalnychużytkowników prowadzi do nieefektywnych i niepraktycznych projektów, które mogą wręczutrudniać codzienne życie osób, dla których zostały stworzone.Modern approaches to product and service design increasingly emphasize the importance of involvingend-users in the creation process. Tis article discusses the theoretical foundations of userconsultations, as well as design methods that incorporate their perspectives. Subsequently, the articleanalyzes the consequences of neglecting such consultations by examining the thread named„Absurdalne ułatwienia i rozwiązania utrudniające życie niewidomych” from the Elten forum(a community of Polish blind people). Te aim of this study is to highlight how disregarding potentialusers’ opinions leads to inefective and impractical designs that may even hinder the dailylives of the very individuals they aim to assist