Repositorio da Universidade da Coruña
Not a member yet
35055 research outputs found
Sort by
A consensus report by the Working Group on Eating Disorders of Sociedad Española de Nutrición Clínica y Metabolismo (GTTCA-SENPE): evaluation, medical and nutritional management of anorexia nervosa: update 2023
[Resumen] La anorexia nerviosa (AN) es una enfermedad de origen multifactorial. Recientemente se ha sumado el papel de las redes sociales y la microbiota intestinal en la patogenia. La pandemia por COVID-19 ha tenido un impacto negativo en los pacientes con AN. La potencial afectación médica y nutricional derivada de la desnutrición o las conductas compensatorias dan lugar a una compleja enfermedad de gravedad variable, cuyo manejo precisa un equipo multidisciplinar con elevado nivel de conocimientos en la materia. Es fundamental la coordinación entre niveles asistenciales y en la transición de pediatría a adultos. Una adecuada valoración clínica permite detectar eventuales complicaciones, así como establecer el riesgo orgánico del paciente y, por tanto, adecuar el tratamiento médico-nutricional de forma individualizada. El restablecimiento de un apropiado estado nutricional es un pilar fundamental del tratamiento en la AN. Para ello es necesario diseñar una intervención de renutrición individualizada que incluya un programa de educación nutricional. Según el escenario clínico puede ser necesaria la nutrición artificial. Aunque la decisión de qué nivel de atención escoger al diagnóstico o durante el seguimiento depende de numerosas variables (conciencia de enfermedad, estabilidad médica, complicaciones, riesgo autolítico, fracaso del tratamiento ambulatorio o contexto psicosocial, entre otros), el tratamiento ambulatorio es de elección en la mayoría de las ocasiones. No obstante, puede ser necesario un escenario más intensivo (hospitalización total o parcial) en casos seleccionados. En pacientes gravemente desnutridos debe prevenirse la aparición de un síndrome de alimentación cuando se inicia la renutrición. La presencia de una AN en determinadas situaciones (gestación, vegetarianismo, diabetes mellitus de tipo 1, etc.) exige un manejo particular. En estos pacientes también debe abordarse de forma correcta el ejercicio físico.[Abstract] Anorexia nervosa (AN) is a multifactorial disorder. A possible role of the social network and the gut microbiota in pathogenesis has been added. Exogenous shocks such as the COVID19 pandemic have had a negative impact on patients with AN.
The potential medical and nutritional impact of malnutrition and/or compensatory behaviors gives rise to a complex disease with a wide range of severity, the management of which requires a multidisciplinary team with a high level of subject matter expertise. Coordination between levels of care is necessary as well as understanding how to transition the patient from pediatric to adult care is essential. A proper clinical evaluation can detect possible complications, as well as establish the organic risk of the patient. This allows caregivers to tailor the medical-nutritional treatment for each patient.
Reestablishing adequate nutritional behaviors is a fundamental pillar of treatment in AN. The design of a personalized nutritional treatment and education program is necessary for this purpose. Depending on the clinical severity, artificial nutrition may be necessary. Although the decision regarding the level of care necessary at diagnosis or during follow-up depends on a number of factors (awareness of the disease, medical stability, complications, suicidal risk, outpatient treatment failure, psychosocial context, etc.), outpatient treatment is the most frequent and most preferred choice. However, more intensive care (total or partial hospitalization) may be necessary in certain cases. In severely malnourished patients, the appearance of refeeding syndrome should be prevented during renourishment.
The presence of AN in certain situations (pregnancy, vegetarianism, type 1 diabetes mellitus) requires specific care. Physical activity in these patients must also be addressed correctly
Consenso AITP español: una lista de verificación AITP
[Abstract] Introducción. El curso de Asistencia Inicial al Trauma Pediátrico
se imparte en España desde 1997, existiendo en la actualidad 9 centros
formadores acreditados. La asistencia al paciente pediátrico politraumatizado se produce muchas veces en un ambiente proclive al error
por olvido, por lo que las listas de verificación, como herramientas
mnemotécnicas de amplia difusión en la industria y en medicina, serían especialmente útiles para evitarlos. Aunque existen varias listas de
verificación para la asistencia al traumatismo pediátrico, ninguna se ha
desarrollado en el entorno de nuestro curso.
Material y métodos. Se acordaron los criterios para ser seleccionado como experto en Asistencia Inicial al Trauma Pediátrico con la
comisión científica de politrauma de la Sociedad Española de Cirugía
Pediátrica. Los ítems para formar la lista de verificación se obtuvieron
a partir de una revisión bibliográfica y de la consulta a los expertos
seleccionados, empleando un método Delphi.
Resultados. Se seleccionaron 10 expertos que representan los 9
grupos o centros formadores en Asistencia Inicial al Trauma Pediátrico y se elaboró una lista de verificación con 28 ítems, siguiendo sus
recomendaciones de diseño.
Conclusiones. Se diseñó una lista de verificación para el manejo
del paciente pediátrico politraumatizado, con el consenso de todos los
grupos empleando un método Delphi, requisito fundamental para facilitar
la difusión de esta lista. Sería preciso adaptar y validar dicha lista para
su uso en cada centro asistencial.[Abstract] Introduction. The course in Primary Care in Pediatric Trauma
(ATIP in Spanish) has been taught in Spain since 1997, and there are
currently 9 accredited training centers. Care of polytraumatized pediatric patients often takes place in an environment conducive to errors
resulting from forgetfulness, which is why checklists –mnemonic tools
widely used in industry and medicine– are particularly useful to avoid
such errors. Although several checklists exist for pediatric trauma care,
none have been developed within the setting of our course.
Materials and methods. The criteria for being selected as an expert
in Primary Care in Pediatric Trauma were agreed upon with the scientific polytrauma committee of the Spanish Pediatric Surgery Society.
The items that make up the checklist were obtained from a review of
the literature and consultation with selected experts, using the Delphi
Technique.
Results. 10 experts representing the 9 groups or training centers in
Primary Care in Pediatric Trauma were selected, and a 28-item checklist
was drawn up in accordance with their design recommendations.
Conclusions. With the consensus of all the groups, a checklist for
the treatment of polytraumatized pediatric patients was drawn up using
the Delphi Technique, an essential requirement for the dissemination
of this checklist, which should be adapted and validated for use in each
healthcare center
Numerical models for the simulation of gas-liquid flows in the galvanization process
[Abstract] Hot-dip galvanization is a coating process aimed at protecting steel againstcorrosion by applying an external layer of zinc. In the continuous process, thesteel strips are immersed in a bath of molten zinc, dragging a layer of liquidzinc onto their external surface. The thickness of this coating layer is excessivefor most applications, so high-speed gas jets are applied to control the coatingthickness in a process known as jet wiping. The interaction between the gasjet and the liquid film is unstable under certain operating conditions, leadingto undulations in the final product. This phenomenon negatively impacts theproductivity of the galvanizing line and the quality of the product, making it asignificant concern for the coating industry over the past 40 years.This thesis aims at capturing and understanding the hydrodynamic mechanismresponsible for the formation of undulations using two-phase numericalsimulations, modal analysis and liquid film models. The numerical model,which combines the volume of fluid and large eddy simulation techniques, is firstvalidated against experiments in laboratory scale conditions using low Kapizanumber (highly viscous) liquids. The dominant flow patterns in the interactionbetween the liquid film and the gas jet are extracted with the multiscale ProperOrthogonal Decomposition. Then, the validated methodology is applied on awide range of wiping conditions, including higher Kapitza liquids (water) andwiping strengths in closer similarity with galvanization. In all the investigatedcases, the mechanism is found to consist in 2D waves, both on the final film andrun-back flow, correlated with periodic oscillations and deflections of the gas jet.It is thus clear from these observations that the undulation results from a strongcoupling between the liquid film and the gas jet, that only two-way models cancapture. The characteristic frequency of the interaction with different liquids issurprisingly close when adimensionalised with a Shkadov-like scaling based onthe film; this suggests that the liquid has a dominant role in the selection of theinstability frequency. These results pave the way to a possible extrapolation ofthe present findings to industrial galvanization[Resumen] La galvanización en caliente es un proceso de revestimiento destinado a proteger el acero contra la corrosión mediante la aplicación de una capa externa de zinc. En el proceso continuo, las bandas de acero se sumergen en un baño de zinc fundido, arrastrando una capa de zinc sobre su superficie externa. El grosor de esta capa es excesivo para la mayoría de las aplicaciones, por lo que se aplican chorros de gas de alta velocidad para controlar el espesor del revestimiento en un proceso conocido como escurrido por chorro (jet wiping). La interacción entre elchorro de gas y la película líquida es inestable en determinadas condiciones de funcionamiento, lo que provoca ondulaciones en el producto final. Este fenómeno afecta negativamente a la productividad de la l´ınea de galvanizado y a la calidad del producto, por lo que entender los fenómenos físicos que lo generan ha sido una preocupación importante para la industria durante los últimos 40 años.”Esta tesis busca capturar y comprender el mecanismo hidrodinámico responsable de la formación de ondulaciones utilizando simulaciones numéricas bifásicas, análisis modal y modelos de película líquida. El modelo numérico, que combina las técnicas de volume of fluid y large eddy simulation, se valida en primer lugar con experimentos en condiciones de laboratorio utilizando líquidos debajo número de Kapitza (alta viscosidad). Los patrones dominantes del flujo de interacción entre la película líquida y el chorro de gas se extraen con la técnica de análisis modal multiscale Proper Orthogonal Decomposition. A continuación, esta metodología validada se aplica a un amplio rango de condiciones de escurrido, incluyendo líquidos con altos números de Kapitza (agua) e intensidades de escurrido más similares a la galvanización. En todos los casos investigados, el mecanismo se compone de ondas 2D, tanto en la película final como en el flujo de retorno, correlacionadas con oscilaciones y deflexiones periódicas del chorro de gas. Estas observaciones permiten deducir que la ondulación es resultado de un fuerte acoplamiento entre la película líquida y el chorro de gas, que sólo pueden captar los modelos que resuelven esta interacción bidireccional. La frecuencia característica de la interacción usando diferentes líquidos es sorprendentemente similar cuando se adimensionaliza con un escalado tipo Shkadov basado en la película, lo que sugiere que el líquido tiene un papel dominante en la selección de la frecuencia de la inestabilidad. Estos resultados allanan el camino para poder extrapolar estos hallazgos a la galvanización industrial. Por otra parte, se investiga la evolución aguas abajo de las ondulaciones tridimensionales en la película arrastrada por el sustrato móvil utilizando un modelo Integral Boundary Layer (IBL), análisis de estabilidad lineal y simulaciones numéricas directas (DNS). El modelo IBL se valida satisfactoriamente con los cálculos DNS incluso en condiciones de flujo más allá de su límite teórico, y se analiza el efecto estabilizador de la tensión superficial y de los términos no lineales para las escalas típicas de los procesos industriales de revestimiento. Estos resultados sugieren que una posible forma de mitigar la ondulación consiste en introducir perturbaciones 3D de alta frecuencia, ya que producen un amortiguamiento más eficaz que la ondulación predominantemente 2D.Teniendo en cuenta los resultados satisfactorios del modelo IBL y su bajo coste computacional, se propone un modelo híbrido para resolver la interacción bidireccional entre el líquido y el gas. Esta estrategia consiste en acoplar el modelo IBL para la película líquida con un modelo Navier-Stokes monofásico para el chorro de gas. Los resultados preliminares son prometedores para la predicción del flujo de escurrido por chorro en 2D.[Resumo]A galvanización en quente é un proceso de revestimento destinado a protexer o aceiro contra a corrosión mediante a aplicación dunha capa externa de zinc. No proceso continuo, as bandas de aceiro mergúllanse nun baño de zinc fundido, arrastrando unha capa de zinc sobre a sua superficie externa. O grosor destacapa é excesivo para a maioría das aplicacións, polo que se aplican chorros de gas de alta velocidade para controlar o espesor do revestimento nun proceso coñecido como escorrido por chorro (jet wiping). A interacción entre o chorro de gas e a película líquida é inestable en determinadas condicións de funcionamento, provocando ondulacións no produto final. Este fenómeno afecta negativamente á produtividade da liña de galvanizado e á calidade do produto, polo que supón nunha preocupación importante para a industria nos últimos 40 anos. Esta tese busca capturar e comprender o mecanismo hidrodinámico responsable da formación de ondulacións utilizando simulacións numéricas bifásicas, análise modal e modelos de película líquida. O modelo numérico, que combina as técnicas de volume of fluid e large eddy simulation, validase en primeirolugar con experimentos en condicións de laboratorio utilizando líquidos de baixo número de Kapitza (alta viscosidade). Os patróns dominantes do fluxo de interacción entre a película líquida e o chorro de gas extráense coa técnica de análise modal multiscale Proper Orthogonal Decomposition. A continuación, esta metodoloxía validada aplicase a un amplo rango de condicións de escorrido, incluíndo líquidos con altos números de Kapitza (auga) e intensidades de escorrido máis similares á galvanización. En todos os casos investigados, o mecanismo componse de ondas 2D, tanto na película final como no fluxo de retorno, correlacionadas con oscilacións e de flexións periódicas do chorro de gas. Estas observacións permiten deducir que a ondulación é resultado dunha forte interacción entre a película líquida e o chorro de gas, que só poden captar os modelos que resolven esta interacción bidireccional. A frecuencia característica da interacción usando líquidos diferentes ´e sorprendentemente similar cando se a dimensionaliza cun escalado tipo Shkadov baseado na película líquida; isto suxire que o líquido ten un papel dominante na selección da frecuencia da inestabilidade. Estes resultados preparan o terreo cara a poder extrapolar estes achados á galvanización industrial. Por outra banda, investigase a evolución das ondulacións tridimensionais na película líquida arrastrada polo substrato móbil utilizando un modelo Integral Boundary Layer (IBL), análise de estabilidade lineal e Direct Numerical Simulations(DNS). O modelo IBL validase cos cálculos DNS en condicións de fluxo máis aló do seu límite teórico, e se analiza o efecto estabilizador da tensión superficial e dos termos non lineais para as escalas típicas dos procesos industriais de revestimento. Estes resultados suxiren que unha posible forma de mitigar a ondulación consiste en introducir perturbacións 3D de alta frecuencia, xa que producen un amortiguamento máis eficaz que a ondulación fundamentalmente 2D.Tendo en conta os resultados satisfactorios do modelo IBL e o seu baixo custo computacional, proponse un modelo híbrido para resolver a interacción bidireccional entre o líquido e o gas. Esta estratexia consiste en acoplar o modelo IBL para a película líquida cun modelo monofásico para o chorro de gas. Os resultados preliminares son prometedores para a predicción do fluxo de escorrido por chorro en 2D.Xunta de Galicia; ED481A-2020/01
Undiscovered ferroptotic biomarkers for their use in diagnostic and prognostic on cancer using quantitative proteomics techniques
[Resumen] El cáncer de ovario epitelial presenta una muy baja tasa de supervivencia debido a su diagnóstico
tardío. Además, sus actuales métodos de terapia son escasos e invasivos, por lo que se buscan nuevas
opciones de tratamiento. La ferroptosis, un tipo de muerte celular regulada no apoptótica, resulta una
prometedora herramienta para el tratamiento de este tipo de cáncer debido a su metabolismo altamente
acelerado de hierro. Aunque este proceso sea muy reciente y su estudio siga en vigor, en este trabajo
se pretende destacar su actividad anticancerígena, además de buscar qué proteínas se encuentran
implicadas en este tipo de muerte celular, con el propósito de encontrar biomarcadores que puedan
llegar a facilitar, en un futuro, la monitorización y el tratamiento de esta enfermedad.[Resumo] O cancro de ovario epitelial presenta unha moi baixa tasa de supervivencia debido ao seu diagnóstico
tardío. Ademáis, os seus actuales métodos de terapia son escasos e invasivos, polo que se buscan novas
opcións de tratamento. A ferroptose, un tipo de morte celular regulada non apoptótica, resulta unha
prometedora ferramenta para o tratamento deste tipo de cancro debido ao seu metabolismo altamente
acelerado do ferro. Aínda que este proceso sexa moi recente e o seu estudo aínda siga en vigor, neste
traballo preténdese destacar a súa actividade anticanceríxena, ademáis de buscar que proteínas se
atopan implicadas neste tipo de morte celular, co propósito de atopar biomarcadores que poidan chegar
a facilitar, nun futuro, a monitorización e o tratamento desta enfermidade.[Abstract] Epithelial ovarian cancer shows a very low survival rate due to its late diagnosis. Furthermore, current
therapy methods are limited and invasives, which has prompted the search for new treatment options.
Ferroptosis, a type of regulated non-apoptotic cell death, emerges as a promising tool for treating this
type of cancer due to its highly accelerated iron metabolism. Although this process is quite recent and
its study is still ongoing, this work aims to highlight its anticancer activity, as well as to investigate
which proteins are involved in this type of cell death, with the goal of identifying biomarkers that
could, in the future, facilitate monitoring and treatment of this disease.Traballo fin de grao (UDC.CIE). Nanociencia e Nanotecnoloxía. Curso 2023/202
Advanced classification of hot subdwarf binaries using artificial intelligence techniques and Gaia DR3 data
[Abstract] Context. Hot subdwarf stars are compact blue evolved objects, burning helium in their cores surrounded by a tiny hydrogen envelope. In the Hertzsprung-Russell Diagram they are located by the blue end of the Horizontal Branch. Most models agree on a quite probable common envelope binary evolution scenario in the Red Giant phase. However, the current binarity rate for these objects is yet unsolved, but key, question in this field.
Aims. This study aims to develop a novel classification method for identifying hot subdwarf binaries within large datasets using Artificial Intelligence techniques and data from the third Gaia data release (GDR3). The results will be compared with those obtained previously using Virtual Observatory techniques on coincident samples.
Methods. The methods used for hot subdwarf binary classification include supervised and unsupervised machine learning techniques. Specifically, we have used Support Vector Machines (SVM) to classify 3084 hot subdwarf stars based on their colour-magnitude properties. Among these, 2815 objects have Gaia DR3 BP/RP spectra, which were classified using Self-Organizing Maps (SOM) and Convolutional Neural Networks (CNN). In order to ensure spectral quality, previously to SOM and CNN classification, our 2815 BP/RP set were pre-analysed with two different approaches: the cosine similarity technique and the Uniform Manifold Approximation and Projection (UMAP) technique. Additional analysis onto a golden sample of 88 well-defined objects, is also presented.
Results. The findings demonstrate a high agreement level (∼70–90%) with the classifications from the Virtual Observatory Sed Analyzer (VOSA) tool. This shows that the SVM, SOM, and CNN methods effectively classify sources with an accuracy comparable to human inspection or non-AI techniques. Notably, SVM in a radial basis function achieves 70.97% reproducibility for binary targets using photometry, and CNN reaches 84.94% for binary detection using spectroscopy. We also found that the single–binary differences are especially observable on the infrared flux in our Gaia DR3 BP/BR spectra, at wavelengths larger than ∼700 nm.
Conclusions. We find that all the methods used are in fairly good agreement and are particularly effective to discern between single and binary systems. The agreement is also consistent with the results previously obtained with VOSA. In global terms, considering all quality metrics, CNN is the method that provides the best accuracy. The methods also appear effective for detecting peculiarities in the spectra. While promising, challenges in dealing with uncertain compositions highlight the need for caution, suggesting further research is needed to refine techniques and enhance automated classification reliability, particularly for large-scale surveys.Acknowledgements. We sincerely thank the anonymous referee for her/his valuable guidelines and insightful comments, which have significantly enhanced the quality of this work. This research has made use of the Spanish Virtual Observatory (https://svo.cab.inta-csic.es) project funded by MCIN/AEI/10.13039/501100011033/ through grant PID2020- 112949GB-I00. Also made use of GUASOM (Fustes et al. 2014; Álvarez et al. 2022), Scikit-learn Machine Learning (Pedregosa et al. 2011), NetworkX (Hagberg et al. 2008), Seaborn (Waskom 2021), TopCat (Taylor 2005), Pandas (The pandas development team 2020) and Matplotlib (Hunter 2007). This research has made extensive use of NASA’s Astrophysics Data System Bibliographic Services. This work has made use of data from the European Space Agency (ESA) Gaia mission, processed by the Gaia Data Processing and Analysis Consortium (DPAC). Funding for the DPAC has been provided by national institutions, in particular, the institutions participating in the Gaia Multilateral Agreement. This research has made use of the Simbad database and the Aladin sky atlas, operated at CDS, Strasbourg, France. The authors have also made use of the VOSA software, developed under the Spanish Virtual Observatory project supported by the Spanish MINECO through grant PID2020-112949GB-I00. Funding from Spanish Ministry project PID2021-122842OB-C22, Xunta de Galicia ED431B 2021/36 and PDC2021-121059-C22 is acknowledged by the authors. This work was funded by the Spanish MCIN/AEI/10.13039/501100011033 and European Union Next Generation EU/PRTR through grant PID2021-122842OB-C22 and the Horizon Europe [HORIZON-CL4-2023-SPACE-01-71], SPACIOUS project funded under Grant Agreement no. 101135205. CVV and AU thank the MW-Gaia COST Action “Revealing the Milky Way with Gaia” CA18104 for its support through a Shortterm scientific mission (STSM) at the University of Vigo and to Erasmus+Staff for supporting a scientific visit of CVV to the aforementioned university. MAA, MM, RSG and JCD also acknowledge support from CIGUS CITIC, funded by Xunta de Galicia and the European Union (FEDER Galicia 2021-2027 Program) through grant ED431G 2023/01. This work is in the memory of Carlos Rodrigo (†), deceased during the preparation of this work.Xunta de Galicia; ED431B 2021/36Xunta de Galicia; ED431G 2023/0
La voz castellana «virus»: anotaciones para un estudio lexicográfico y documental en ensayos humanísticos y obras de creación literaria
[Resumen] El propósito de este trabajo es hacer un recorrido histórico de la voz castellana virus en distintos documentos humanísticos, desde sus primeros testimonios hasta la primera mitad del siglo XX. Se toman, asimismo, como fuentes informativas los distintos repertorios lexicográficos académicos en los que se consignan sus significados y se comprueba si las definiciones que presentan las sucesivas ediciones discurren paralelas o próximas a las acepciones registradas en los corpus[Abstract] The purpose of this work is to make a historical review of the Castilian word virus in different humanistic documents, from its first testimonies until the first half of the 20th century. We also take as sources of information the different academic lexicographical repertoires in which their meanings are recorded and we check whether the definitions presented in the successive editions run parallel or close to the meanings recorded in the corpora
Prevención de complicaciones cardiovasculares y funcionales en mujeres con cáncer de mama que reciben quimioterapia cardiotóxica a través de un programa de rehabilitación cardio-oncológica
Tese por compendio de publicacións[Resumen] Este proyecto de tesis investiga la efectividad de un programa de rehabilitación
cardio-oncológica basado en ejercicio para prevenir enfermedades cardiovasculares y
otras complicaciones funcionales en mujeres con cáncer de mama no metastásico
(estadios I-III) durante el tratamiento cardiotóxico con antraciclinas y/o anticuerpos anti- receptor 2 del factor de crecimiento epidérmico humano (HER2). La motivación
de este estudio surge del aumento del riesgo cardiovascular asociado tanto a la propia enfermedad oncológica, así como a los efectos cardiotóxicos de determinados tratamientos empleados. Aunque estos tratamientos buscan mejorar la supervivencia,
generan efectos secundarios adversos que afectan negativamente la calidad de vida de las pacientes.
Los resultados principales de esta tesis se dividen en tres fases: una fase experimental, una fase de transferencia y una fase de divulgación.
En la fase experimental se llevó a cabo el ensayo clínico aleatorizado
ONCORE, en el entorno de un hospital universitario de tercer nivel asistencial, el
Hospital Clínico Universitario de Santiago de Compostela (CHUS), que incluyó a una muestra de 122 mujeres con cáncer de mama en estadios iniciales (I-III) bajo
tratamiento con quimioterapia cardiotóxica (antraciclinas y/o anticuerpos anti-HER2).
Las participantes fueron aleatorizadas a participar en el programa de rehabilitación
cardio-oncológica basado en ejercicio supervisado (grupo intervención) o bien
seguimiento telefónico y consejo de ejercicio (grupo control), con una duración total del estudio de 44 meses (01/08/2018 inicio-30/03/2022 fin). Dicho estudio resultó en
la publicación de dos artículos científicos: el protocolo del estudio (artículo 1) y el estudio original con los resultados principales del ensayo (artículo 2). Los hallazgos más relevantes del ensayo sugieren que estos programas son seguros y podrían ayudar
a atenuar el declive de la fracción de eyección del ventrículo izquierdo en mujeres con
18
cáncer de mama durante el tratamiento cardiotóxico, así como a reducir el índice de masa corporal en pacientes con obesidad.
En la fase de transferencia destaca, en primer lugar, la adaptación del programa ReCO para su inclusión en la cartera de servicios del propio Hospital. Además, para facilitar la valoración funcional de las participantes en el programa asistencial y así
promover su implementación, se desarrolló un estudio transversal basado en datos del ensayo ONCORE que investigó la relación entre el número de repeticiones realizadas en la prueba 30 segundos sit-to-stand (30STS) y el consumo pico de oxígeno evaluado
mediante la prueba de esfuerzo cardiopulmonar en cicloergómetro. El resultado fue la obtención de una ecuación (denominada “ecuación ONCORE”) que permite estimar
el consumo pico de oxígeno a partir de la más accesible prueba 30STS y del peso de la paciente. Los resultados de este estudio se encuentran recogidos en el tercer artículo
científico de esta tesis doctoral.
En tercer lugar, la fase de divulgación científica ha buscado difundir los resultados de la investigación tanto en el ámbito académico como social. Entre las actividades desarrolladas se incluyen la elaboración de material educativo para pacientes sobre ejercicio y hábitos saludables; la presentación de comunicaciones científicas en congresos del ámbito de la Fisioterapia, la Cardiología y Oncología; la
organización y/o participación en actividades de divulgación científica y formación
dirigidas tanto a pacientes como a profesionales; así como, la difusión de los resultados a través de redes sociales y medios de comunicación.
Este proyecto de tesis se ha enriquecido mediante la colaboración docente en
la Universidad de A Coruña (UDC) y en la Universidad de Málaga (UMA) en
asignaturas relacionadas con el área de investigación. Además, durante este período la doctoranda ha realizado tres estancias de investigación: dos de carácter nacional en el
Departamento de Fisioterapia de la UMA (21/10/2022 - 24/04/2023 y 18/09/2023 -
28/03/2024); y una estancia internacional en la Escuela Superior de Salud de la
Universidad de Aveiro (Portugal, 01/04/2024 - 03/07/2024), en la que tuvo la oportunidad de participar en actividades científico-técnicas relacionadas con la rehabilitación cardíaca y cardio-oncológica. Estas estancias permitieron conocer
diferentes enfoques de trabajo y establecer vínculos con grupos de investigación con
amplia experiencia en el marco de esta tesis.[Resumo]Este proxecto de tese investiga a efectividade dun programa de rehabilitación
cardio-oncolóxica baseado en exercicio para previr enfermidades cardiovasculares e outras complicacións funcionais en mulleres con cancro de mama non-metastásico
(estadios I-III) durante o tratamento cardiotóxico con antraciclinas e/ou anticorpos anti- receptor 2 do factor de crecemento epidérmico humano (HER2). A motivación
deste estudo xorde do aumento do risco cardiovascular asociado tanto á propia enfermidade oncolóxica, así como aos efectos cardiotóxicos de determinados tratamentos empregados. Aínda que estes tratamentos buscan mellorar a supervivencia, xeran efectos secundarios adversos que afectan negativamente na
calidade de vida das pacientes.
Os resultados principais desta tese divídense en tres fases: unha fase experimental, unha fase de transferencia e unha fase de divulgación.
Na fase experimental levouse a cabo o ensaio clínico aleatorizado ONCORE,
na contorna dun hospital universitario de terceiro nivel asistencial, o Hospital Clínico
Universitario de Santiago de Compostela (CHUS), que incluíu unha mostra de 122
mulleres con cancro de mama en estadios iniciais (I-III) baixo tratamento con
quimioterapia cardiotóxica (antraciclinas e/ou anticorpos anti-HER2). As participantes foron aleatorizadas a participar no programa de rehabilitación cardio-oncolóxica baseado en exercicio supervisado (grupo intervención) ou ben seguimento telefónico
e consello de exercicio (grupo control), cunha duración total do estudo de 44 meses (01/08/2018 inicio-30/03/2022 fin). Este estudo resultou na publicación de dous artigos científicos: o protocolo do estudo (artigo 1) e o estudo orixinal cos resultados principais do ensaio (artigo 2). Os achados máis relevantes do ensaio suxiren que estes programas son seguros e poderían axudar a atenuar o declive da fracción de exección
do ventrículo esquerdo en mulleres con cancro de mama durante o tratamento
cardiotóxico, así como a reducir o índice de masa corporal en pacientes con obesidade.
Na fase de transferencia destaca, en primeiro lugar, a adaptación do programa ReCO para a súa inclusión na carteira de servizos do propio hospital. Ademais, para facilitar a valoración funcional das participantes no programa asistencial e así promover a súa implementación, desenvolveuse un estudo transversal baseado en
datos do ensaio ONCORE que investigou a relación entre o número de repeticións realizadas na proba 30 segundos sit-to-stand (30STS) e o consumo pico de osíxeno
avaliado mediante a proba de esforzo cardiopulmonar en cicloergómetro. O resultado
foi a obtención dunha ecuación (denominada “ecuación ONCORE”) que permite estimar o consumo pico de osíxeno a partir da máis accesible proba 30STS e o peso da paciente. Os resultados deste estudo atópanse recollidos no terceiro artigo científico
desta tese de doutoramento.
En terceiro lugar, a fase de divulgación científica buscou difundir os resultados da investigación tanto no ámbito académico como social. Entre as actividades desenvolvidas inclúense a elaboración de material educativo para pacientes sobre exercicio e hábitos saudables, a presentación de comunicacións científicas en
congresos do ámbito da fisioterapia, a cardioloxía e a oncoloxía, a organización e/ou
participación en actividades de divulgación científica e formación dirixidas tanto a pacientes como a profesionais, así como a difusión dos resultados a través de redes sociais e medios de comunicación.
Este proxecto de tese enriqueceuse mediante a colaboración docente na Universidade da Coruña (UDC) e na Universidade de Málaga (UMA) en materias relacionadas coa área de investigación. Ademais, durante este período a doutoranda realizou tres estadías de investigación: dúas de carácter nacional no Departamento de Fisioterapia da UMA (21/10/2022 - 24/04/2023 e 18/09/2023 - 28/03/2024); e unha estadía internacional na Escola Superior de Saúde da Universidade de Aveiro
(Portugal, 01/04/2024 - 03/07/2024), onde tivo a oportunidade de participar en
actividades científico-técnicas relacionadas coa rehabilitación cardíaca e cardiooncolóxica.
Ambas as estadías permitiron coñecer diferentes enfoques de traballo e establecer vínculos con grupos de investigación cunha ampla experiencia no marco
desta tese.[Abstract]This thesis project investigates the effectiveness of a cardio-oncology
rehabilitation program based on exercise to prevent cardiovascular diseases and other
functional complications in women with non-metastatic breast cancer (stages I-III)
during cardiotoxic treatment with anthracyclines and/or anti-HER2 receptor
antibodies. The motivation for this study arises from the increased cardiovascular risk
associated both with both the cancer disease itself and the cardiotoxic effects of certain
treatments used. While these treatments aim to improve survival, they generate adverse side effects that negatively affect patients' quality of life.
The main results of this thesis are divided into three phases: an experimental phase, a transference phase, and a dissemination phase.
In the experimental phase, the ONCORE randomized clinical trial was conducted in the setting of a tertiary-level university hospital (University Clinical Hospital of Santiago de Compostela), which included a sample of 122 women with
early-stage breast cancer (I-III) undergoing treatment with cardiotoxic chemotherapy
(anthracyclines and/or anti-HER2 antibodies). Participants were randomized to
participate in the supervised exercise-based cardio-oncology rehabilitation program (intervention group) or telephone follow-up and exercise counselling (control group),
with a total study duration of 44 months (01/08/2018 start - 30/03/2022 end). This study resulted in the publication of two scientific articles: the study protocol (article 1)
and the original study with the main trial results of the trial (article 2). The most relevant findings of the trial suggest that these programs are safe and could help
attenuate the decline in left ventricular ejection fraction in women with breast cancer
during cardiotoxic treatment, as well as reduce body mass index in patients with
obesity.
In the transference phase, firstly, the ReCO program was adapted for inclusion
in the hospital's own service portfolio. In addition, to facilitate the functional
22
assessment of participants in the care program and thus promote its implementation, a cross-sectional study was carried out based on ONCORE trial data that investigated
the relationship between the number of repetitions performed in the 30-second sit-tostand
test (30STS) and peak oxygen consumption assessed by the cardiopulmonary
exercise testing on a cycloergometer. The result was the creation of an equation (called
the "ONCORE equation") that allows estimation of peak oxygen consumption based
on the more accessible 30STS test and patient’s weight. The results of this study are reported in the third scientific article of this doctoral thesis.
Thirdly, the scientific dissemination phase has sought to share the results of the research in both the academic and social spheres. The activities carried out include the development of educational material for patients on exercise and healthy habits;
presentation of scientific communications at congresses in the fields of Physical Therapy, Cardiology, and Oncology; the organization and/or participation in scientific dissemination and training activities aimed at both patients and professionals; as well
as the dissemination of results through social networks and media.
This thesis project has been enriched by teaching collaboration at the University of A Coruña (UDC) and the University of Málaga (UMA) in subjects related to the research area. In addition, during this period, the PhD student has carried
out three research stays: two of national character in the Department of Physical Therapy in UMA (21/10/2022 - 24/04/2023 and 18/09/2023 - 28/03/2024); and an
international stay at the Higher School of Health in the University of Aveiro (Portugal,
01/04/2024 - 03/07/2024), in which she had the opportunity to participate in scientifictechnical activities related to cardiac and cardio-oncology rehabilitation. These stays allowed her to learn about different work approaches and to establish links with
research groups with extensive experience in the framework of this thesis.info:eu-repo/grantAgreement/ISCIII/Plan Estatal de Investigación Científica y Técnica y de Innovación 2013-2016/PI17/01687/ES/PROGRAMAS INTEGRADOS DE REHABILITACION CARDIACA CON EJERCICIO FISICO EN LA PREVENCION DE LA TOXICIDAD CARDIOVASCULAR MEDIADA POR ANTRACICLINAS Y/O ANTICUERPOS ANTI-HER-2. ESTUDIO ONCOREAyuda predoctoral en concurrencia competitiva de La Fundación Científica de la Asociación Española Contra el Cáncer, 2021. Número de la ayuda: PRDLC21480DIA
Segmentation, classification and interpretation of breast cancer medical images using human-in-the-loop machine learning
Data availability: The dataset analyzed during the current study is available
in the TCGA repository, URL: https://portal.gdc.cancer.gov/projects/
TCGA-BRCA. The images analyzed during the current study is available in
the TCIA repository, URL: https://www.cancerimagingarchive.net/collection/
tcga-brca/.This is an Accepted Manuscript. This version of the article has been accepted for publication, after peer review and is subject to Springer Nature’s AM terms of use (https://www.springernature.com/gp/open-science/policies/accepted-manuscript-terms), but is not the Version of Record and does not reflect post-acceptance improvements, or any corrections. The Version of Record is available online at: https://doi.org/10.1007/s00521-024-10799-7 .[Abstract]: This paper explores the application of Human-in-the-Loop (HITL) strategies in the training of machine learning models in the medical domain. In this case, a doctor-in-the-loop approach is proposed to leverage human expertise in dealing with large and complex data. Specifically, the paper deals with the use of Whole Slide Imaging (WSI) for the analysis and prediction of the genomic subtype of breast cancer. Three different tasks were developed: segmentation of histopathological images, classification of these images regarding the genomic subtype of the cancer, and finally, interpretation of the machine learning results. The involvement of a pathologist helped us to develop a better segmentation model trying to group areas to make it more useful for further diagnosis. Because the classification models underperformed due to the complexity of the problem and insufficient data for certain cancer types, we focus our efforts in using the feedback from the pathologist to enhance model interpretability through a HITL hyperparameter optimization process.Xunta de Galicia; ED431C 2022/44This work has been supported by the State Research Agency of the Spanish Government (Grants PID2019-107194GBI00/ AEI/10.13039/501100011033 and Project PID2023-147422OB-I00) and by the Xunta de Galicia (Grant ED431C 2022/44), supported by the EU European Regional Development Fund (ERDF). We wish to acknowledge support received from the Centro de Investigación de Galicia CITIC, funded by the Xunta de Galicia and ERDF (Grant ED431C 2022/44). The results published here are in whole or part based upon data generated by the TCGA Research Network: https://www.cancer.gov/tcga
Manganese Overexposure Alters Neurogranin Expression and Causes Behavioral Deficits in Larval Zebrafish
This article belongs to the Special Issue Mechanisms of Heavy Metal Toxicity 2.0[Abstract] Manganese (Mn), a cofactor for various enzyme classes, is an essential trace metal for all organisms. However, overexposure to Mn causes neurotoxicity. Here, we evaluated the effects of exposure to Mn chloride (MnCl2) on viability, morphology, synapse function (based on neurogranin expression) and behavior of zebrafish larvae. MnCl2 exposure from 2.5 h post fertilization led to reduced survival (60%) at 5 days post fertilization. Phenotypical changes affected body length, eye and olfactory organ size, and visual background adaptation. This was accompanied by a decrease in both the fluorescence intensity of neurogranin immunostaining and expression levels of the neurogranin-encoding genes nrgna and nrgnb, suggesting the presence of synaptic alterations. Furthermore, overexposure to MnCl2 resulted in larvae exhibiting postural defects, reduction in motor activity and impaired preference for light environments. Following the removal of MnCl2 from the fish water, zebrafish larvae recovered their pigmentation pattern and normalized their locomotor behavior, indicating that some aspects of Mn neurotoxicity are reversible. In summary, our results demonstrate that Mn overexposure leads to pronounced morphological alterations, changes in neurogranin expression and behavioral impairments in zebrafish larvae.This research was funded by a XUNTA DE GALICIA, grant number ED481A-2019/003 to AA-G; a Sir HENRY WELLCOME POSTDOCTORAL FELLOWSHIP 224113/Z/21/Z to ED; (ED) a Wellcome Trust Investigator Award (104682/Z/14/Z) to SW; Wellcome Discovery Award (225445/Z/22/Z) to SWW and Isaac Bianco; a MEDICAL RESEARCH COUNCIL CLINICIAN SCIENTIST FELLOWSHIP MR/V006754/1 to KTXunta de Galicia; ED481A-2019/003Wellcome Trust (Londres); 224113/Z/21/ZWellcome Trust (Londres); 104682/Z/14/ZWellcome Trust (Londres); 225445/Z/22/ZReino Unido. Medical Research Council; MR/V006754/
A Galicia festivaleira:unha aproximación á festivalización musical na Galicia do século XXI
[Resumo] A expresión «festival musical» trae á nosa mente unha enorme cantidade
de eventos que, a pesar da súa diversidade, englobamos dentro dunha
mesma categoría. A súa dimensión, tanto no número de certames coma
de espectadores, parece seguir unha traxectoria ascendente de complexa
xestión. A multiplicidade de impactos que supoñen estes espectáculos
e que se ramifican en diversos ámbitos xustifica o grande interese que
xeran ao seu redor. E, con todo, resulta moi difícil definilos e contabilizalos.
De que estamos a falar cando falamos dos festivais musicais?
Que estamos a incluír nos cómputos deste tipo de festivais? Para tentar
resolver estas cuestións é necesario clarificar e caracterizar o termo e este
labor é o que se levou a cabo, de forma exploratoria, neste capítulo. Para
contextualizar o papel e a transcendencia deste tipo de eventos, detémonos
especialmente a analizar o profundo impacto cultural que supón a
música como xeradora de vínculos identitarios. Para exemplificar a súa
expansión, tomamos o caso da festivalización actual do territorio galego
e ofrecemos unha panorámica dos seus precedentes e das tendencias que
están a tomar corpo nestes últimos anos