oPUB
Not a member yet
298 research outputs found
Sort by
Odtrucie zamiast uniku: kilka wstępnych refleksji o ideologii i edukacji
Get PDFPoniższe akapity to nie tylko zwyczajowe zaproszenie do lektury tekstów składających się na niniejszą książkę, ale także swego rodzaju „oczyszczenie przedpola”. Dotyczy ono nie tyle tematyki prac tworzących ten niejednorodny zbiór, ile horyzontu, w którym postanowiliśmy je usytuować. Choć „ideologia” to tylko jeden z terminów wytyczających kierunek zainteresowań autorów i autorek studiów pomieszczonych w niniejszym tomie, traktujemy go szczególnie. Zdajemy sobie sprawę z kontrowersji, jakie kategoria ideologii budzi, dlatego chcielibyśmy zasygnalizować kilka możliwych powodów, dla których niniejszą książkę można postrzegać jako przedsięwzięcie w pewnym sensie ryzykowne, choć warte podjęcia i – być może – kontynuacji
Wyzysk ideologiczny, tożsamość i wyzwania pedagogiki emancypacyjnej
Get PDFCel artykułu sprowadza się do przedstawienia zarysu koncepcji, mogącej służyć jako narzędzie w analizie „pracy ideologii” w niektórych kontekstach społecznych. Propozycja ta koncentruje się na ukazaniu związku pomiędzy zagadnieniami odnoszącymi się do ideologii jako praktyki w ramach hierarchicznego porządku społeczno-ekonomicznego a kwestią tożsamości i opartej na niej polityki (tę ostatnią rozumie się tu w szerokim sensie konstruowania, mobilizowania i aktywizowania podmiotowości w celu realizacji interesów). Ukazując wybrane historyczne przykłady zjawisk, do których opisu zastosowano tu termin wyzysk ideologiczny, autor stawia pytania o socjologiczny sens takiego ich ujmowania. Jako egzemplifi kację wybrano zwłaszcza rasizm oraz niektóre inne odmiany ideologii bazujących na tożsamościowej mobilizacji zbiorowej w polityce prawicowego populizmu w okresach kryzysu, w warunkach nierówności i na tle niepokojów społecznych. W końcowej części rozważań tę propozycję teoretyczną umieszczono w kontekście problematyki edukacji. Sferę edukacji traktuje się tutaj z jednej strony jako jeden z instytucjonalnych kontekstów tworzenia, reprodukcji i działania ideologii. Z drugiej strony edukację postrzega się jako narzędzie oporu społecznego, nieodłączne polityce emancypacji. Tę ostatnią autor rozumie jako proces konstruowania względnie autonomicznej podmiotowości zdolnej podważyć istniejące społeczno-ideologiczne struktury władzy i dominacji/podporządkowania oraz znieść mechanizmy przeciwdziałające demokratyzacji i egalitaryzacji stosunków społecznych. Autor przyjmuje założenie, że edukacja zorientowana na emancypację stanowi jeden z warunków urzeczywistnienia historycznych i egzystencjalnych aspiracji zwłaszcza tych grup i kategorii społecznych, które w największym stopniu doświadczają deprywacji, marginalizacji i alienacji w ramach istniejącego porządku
Problem ekonomizacji edukacji w ujęciu polskiej publicystyki konserwatywnej
Get PDFW polskim dyskursie edukacyjnym wiele uwagi poświęca się ekspansji ideologii (neo)liberalnej. Zainteresowanie wywołuje postępujący proces ekonomizacji oświaty, podporządkowania jej interesom gospodarczym, czego przejawem jest m.in. dostosowywanie kształcenia do potrzeb rynku czy uzależnienie go od prymatu zysku. Tego rodzaju tendencje krytykowane są szczególnie mocno przez środowiska lewicowe. Odwołując się do haseł egalitarnych i emancypacyjnych, wskazują, że wprowadzane rozwiązania generują nierówności społeczne oraz pro- wadzą do alienacji i zniewolenia. Jednak negatywne oceny wspomnianych procesów formułowane są także przez przedstawicieli prawej strony ideowej. W niniej- szym artykule chciałbym ukazać stanowisko, które w tej kwestii prezentowane jest w polskiej publicystyce konserwatywnej
Społeczno-kulturowe konteksty definiowania roli doradcy
Get PDFAutorzy niniejszego artykułu podejmują próbę rozważań o społeczno-kulturowych kontekstach definiowania roli doradców. Starają się wskazać podobieństwa i różnice w koncepcjach roli doradcy w różnych krajach i kulturach na świecie. Podkreślają złożoność kwestii wyznaczania roli społecznej doradcy, wynikającą głównie z kontekstów (społecznych, kulturowych, politycznych), w jakich osadzone jest samo poradnictwo, rozumiane jako proces społeczny i/lub wytwór kulturowy
Krytyka społeczna jako „reforma świadomości”: próba reinterpretacji Marksowskiego projektu krytyki
Get PDFCelem tego artykułu jest zatem próba odpowiedzi na następujące podanie: czy możliwe jest zachowanie emancypacyjnego wymiaru filozofii Marksa, przy rezygnacji zarówno z idei uniwersalnego wyzwolenia ludzkości, jak i formułowania obiektywnej teorii kapitalizmu? Swoją prezentację koncepcji krytyki Marksa podporządkowuję przede wszystkim pokazaniu antyteoretycznego nastawienia Marksa, zwłaszcza z tzw. młodego okresu, który zgodnie z jedenastą Tezą o Feuerbachu przeciwstawia przekształcanie świata jego interpretowaniu. Jednocześnie pokazuję, jak ów projekt praktyki, czyli fi lozofi i wywołującej zmianę („urzeczywistniającej się”), ma przebiegać. Odwołuję się do Marksowskiej idei krytyki jako „reformy świadomości”, która w założeniach nie ma proklamowania nowej teorii, ale jest właśnie pewną praktyką wglądu człowieka we własną świadomość, której skutkiem ma być dostrzeżenie iluzoryczności rozumienia własnej sytuacji społecznej. W tym duchu interpretuję również Marksowską koncepcję alienacji, która opiera się na praktycznym doświadczeniu człowieka-robotnika. Następnie przedstawiam szczegółowo rozróżnienie na emancypację częściową i ogólnoludzką, wyraźnie świadczące o tym, że Marks dopuszczał różne rozumienia emancypacji, w tym także wyzwolenia w sensie skromniejszym, wyzwolenia politycznego, nieeliminującego wszelkiego wyzysku, ale tylko niektóre rodzaje dominacji, która to idea jest mi dużo bliższa
„Któż tam będzie wisiał?” – bunt chłopski w miejskiej wyobraźni
Get PDFThe author presents a review of a recent album “Gore: Songs of Rebellion and Misery from 16th to 20th Century” by a Polish punk rock / hardcore group R.U.T.A. The album, which combines traditional peasant lyrics with modern arrangements and folk instruments, has received acclaim from both fans and critics, while the band declared their commitment to struggles of contemporary progressive social movements. The author analyses the lyrics situating his reflection in sociological-historical framework to discuss realities of peasants’ lives and revolts during the second serfdom in early modern Poland. The author interprets the musical form of the songs as “punk-rock assimilation” of folklore themes. The final section contains critical reflection on the album’s marketing strategy and reception with the key dissected categories being “rebellion” and “authenticity.
Epidemia autyzmu: pułapki cywilizacyjne czy trudności diagnostyczne?
Get PDFW ostatnich latach obserwuje się narastającą z roku na rok liczbę dzieci diagnozowanych jako osoby ze spektrum autyzmu. Można postawić pytanie, jaka jest przyczyna tego zjawiska. Czy mamy do czynienia rzeczywiście z pojawianiem się nowej epidemii? (Bertrand i in., 2001; Fombonne, 1999; Mandell, Ittenbach, Levy, Pinto-Martin, 2007)
Poradnictwo ery komunikacji satelitarnej
Get PDFArtykuł przedstawia poradnictwo ery komunikacji satelitarnej, jako społeczny proces, w którym udział bierze wiele podmiotów życia społecznego. Są to organizatorzy życia społecznego, członkowie społeczeństwa – potencjalni klienci poradni, osoby radzące się, doradcy oraz badacze -poradoznawcy. Wspomniane podmioty
kierowały się innymi intencjami w okresie industrializmu, a innymi kierują się w okresie ery satelitarnej i społeczeństwa sieci. Autorka analizuje tę zmianę i jej szeroki kontekst, podkreślając, że obecnie dąży się do wypracowania antropologicznej teorii wyjaśniającej znaczenie poradnictwa w rozwiązywaniu ludzkich problemów
w skali światowej
Badania w działaniu i zaangażowana antropologia edukacyjna
Get PDFTekst powstał na podstawie wystąpienia pn. Edukacyjne badania w działaniu - w poszukiwaniu emancypacyjnego wymiaru badań pedagogicznych i antropologicznych wygłoszonego w ramach seminarium, zorganizowanego przez Centrum Badań Społeczności i Polityk Lokalnych (Stowarzyszenie Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL i Collegium Civitas) w Warszawie 9 września 2011 r., opublikowanego w zeszycie poseminaryjnym pt. Animacja życia publicznego. Analizy i rekomendacje, 2011, 4. Wcześniejsza wersja tego referatu została przedstawiona w ramach seminarium naukowego Teorie edukacyjne w ogniu krytyki, 23 listopada 2010 r. w Dolnośląskiej Szkole Wyższej we Wrocławiu
