Muş Alparslan University Institutional Repository
Not a member yet
6298 research outputs found
Sort by
Investigation of yield and quality characteristics of common black cumin (Nigella sativa L.) and damascus black cumin (Nigella damascena L.) at different sowing times under Mus conditions
Get PDFFen Bilimleri Enstitüsü, Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim DalıBu çalışma Muş koşullarında Adi çörekotu (Nigella sativa L.) ve Şam çörekotu (Nigella damascena L.)'nun farklı ekim zamanlarında verim ve kalite özelliklerinin incelenmesi amacı ile 2022 yılı Nisan ve Kasım ayları arasında yürütülmüştür. Deneme bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. İncelenen özellikler bakımından her iki türde bitki boyu 25.5-36.0 cm, dal sayısı 3.70-6.23 adet/bitki, kapsül sayısı 4.7-17.9 adet/bitki, kapsüldeki tohum sayısı 27.67-77.73 adet, 1000 tane ağırlığı 1.72-2,97 g, tohum verimi 58.4-128.2 kg/da, sabit yağ oranı %13.24-23.40 Sabit yağ verimi 8.49-28.47 lt/da uçucu yağ oranı % 0.18-0.54 uçucu yağ verimi % 0.143-0.677 lt/da aralığında tespit edilmiştir. Adi çörekotu bu özellikler bakımından Şam çörekotuna göre üstünlük göstermiştir. Ekim zamanı olarak en iyi sonuçların ikinci ekim zamanı 10 Mayıs ekimlerinden alındığı görülmüştür. Adi çörekotunda sabit yağda ana bileşenleri oktadekadienoik Asit, oleik asit, metil linoleat, Şam çörekotunda sabit yağda ana bileşenleri oleik asit, omega-6, omeg-9 oluşturmuştur. Adi çörekotunda uçucu yağda ana bileşenleri 1,3- Siklopentadien, 1,2,3,4-tetrametil-5-metilen, alfa-tujen, beta-pinen, terpinen-4-ol, longifolen, benzen, 1,2,4,5-tetrametil, alfa-phellandren'dır. Şam çörekotunda uçucu yağda ana bileşenleri beta-elemen, alfa- selinen, alfa-panasinsen, 9-heksadesen-1-ol, gamma-gurjunen oluşturmuştur.This study was carried out in 2022 to investigate the yield and quality characteristics of common nigella (Nigella sativa L.) and Damascus nigella (Nigella damascena L.) at different planting times under Muş conditions. The experiment was established according to the split-plot experimental design with 3 replications. Plant height 25.5-36.0 cm, number of branches 3.70-6.23 pcs/plant, number of capsules 4.7-17.9 pcs/plant, number of seeds in capsule 27.67-77.73 pcs, 1000 grain weight 1. 72-2.97 g, seed yield 58.4-128.2 kg/da, fixed oil content 13.24-23.40%, fixed oil yield 8.49-28.47 lt/da, essential oil content 0.18-0.54%, essential oil yield 0.143-0.677 lt/da. Common black cumin showed superiority over Damascus black cumin in terms of these characteristics. It can be said that the best results were obtained from the second sowing on May 10. Octadecadienoic acid, oleic acid, methyl linoleate were the main components of fixed oil in black cumin, oleic acid, omega 6 and omega 9 were the main components of fixed oil in Damascus black cumin. The main components of the essential oil of black cumin are 1,3-Cyclopentadiene, 1,2,3,4-tetramethyl-5-methylene, alpha-thujene, beta-pinene, terpinen-4-ol, longifolene, benzene, 1,2,4,5-tetramethyl-, alpha-phellandrene. The main components of the essential oil of Damascus black cumin were beta-elemene, alpha-selinene, alpha-panasinsene, 9-hexadecen-1-ol, gamma-gurjunene
XX. Yüzyılda Rusya Tarih Yazımında Avrupa’nın Ortaçağ Tarihinin Dönemselleştirme Algısı
No full textAvrupa’nın Orta Çağ tarihi, ilk bakışta büyük ideolojik tartışmalara neden olabilecek bir alan gibi görünmese de kıtanın etnik ve siyasi gelişiminin özellikleri, Orta Çağ toplumlarının sosyal temelleri, ekonomik özellikleri, feodalizmin evrensel olup olmaması, Orta Çağ’da yaşanan tarihi olayların Yeni Çağ’a etkisi gibi meseleler tarihçiler arasında çok çeşitli düzeylerde, sempozyumlar ve konferanslarda büyük tartışmalara yol açmıştır. Bu tartışmaların müzakereleri makaleler, monografiler ve ders kitaplarıyla sürdürülmüştür. Avrupa tarihinin bu büyük devrinin en önemli kavramsal sorunlarının Avrupalı ortaçağcılar tarafından neredeyse çözülmüş olduğu düşünülse de, Orta Çağ tarihinin zamansal çerçevesi de dâhil olmak üzere bazı konular Rusya’da hâlâ tartışmaya açıktır. Kabul etmek gerekir ki Sovyet döneminde Rusya’da Orta Çağ tarihi araştırmaları geniş çapta sürdürülmüş ve bu alana büyük katkılar sağlamıştır. Ama öte yandan Orta Çağ’ın tüm dönemlerini feodalizm ile özdeşleştirmek, feodal kurumların sınıfsal özünü fazlasıyla abartmak, dönemselleştirme konusunda burjuva devrimlerini ana kriter olarak görmek vb. SSCB’de bu alanı ideolojik mücadele nesnesi haline getirmiştir. Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra Rusya’da tarih biliminin yaşadığı teorik ve metodolojik sorunlar ve Marksist teorinin kalıntılarından kalıcı olarak kurtulma isteği bu soruları çözmek yerine sürecin daha da uzamasına, alternatif bakış açıları ile önceki muhafazakâr teorilerin ve görüşlerin çarpışmasını beraberinde getirmiştir. Makalede; Rusya tarihçilerinin Avrupa’nın Orta Çağ tarihinin zamansal çerçevesinin tanımında ve dönemselleştirilmesinde temel aldıkları kriterler ve metodoloji tahlil edilmiştir. Ana odak noktası, Sovyet döneminde Rusya’daki Orta Çağ çalışmalarının teorik yönleri ve bu alanda yapılan araştırmalardır. Bu konuların derinden öğrenilmesi için Rusya tarihçilerinin özellikle de meşhur Ortaçağcıların Avrupa tarihi ile ilgili çalışmalarına büyük yer verilmiştir
Determining the Attitudes and Opinions of Gifted Students on Grammar
Get PDFTalented, different, and creative thinking individuals are needed for the sociological and economic development of societies. One of the groups with these characteristics is gifted children. In Türkiye, gifted students continue their formal education in educational environments called the Science and Art Center (SAC). While gifted students go to school with their peers, they continue their education by going to the SAC after school or on weekends. In this study, it is aimed to determine the attitudes and views of gifted students towards grammar. The study group of the research consists of 51 secondary school students from a SAC in Türkiye. The study was carried out on the axis of the mixed method. The \"Grammar Attitude Scale Towards Secondary School Students\" developed by Er and Topçuoğlu Ünal (2016) was used as quantitative data collection tool. In the collection of qualitative data, the \"Semi-Structured Interview Form\" developed by the researchers was used. SPSS 25 program was used in the analysis of quantitative data, and content analysis was used in the analysis of qualitative data. The results show that the attitudes of gifted students towards grammar do not differ significantly according to grade level, gender, school type, and Science and Art Center program. In addition, it has been determined that the majority of gifted students think that learning grammar is not necessary or difficult and that the majority of students do not find the grammar activities in Turkish textbooks sufficient. In the context of the results obtained in the study, some suggestions were offered
Comparative analysis of volume change behavior of expansive road subgrades stabilized with waste paper sludge
No full textExpansive soils have a high tendency for volume change in case of fluctuations in moisture content, potentially causing significant damage to light structures, particularly road pavements. This paper investigates the influence of waste paper sludge () as an alternative sustainable stabilizer on the volume change behavior of expansive road subgrade soils of different origins. For this purpose, was added to the expansive soils at ratios of 3%, 6%, 9%, 12%, and 15% by dry weight of the soils. A series of Atterberg’s limit, swelling, shrinkage, compaction, and consolidation tests were performed on pure soils and soil specimens with to attain a comprehensive understanding of the role that plays in the volume change behavior of expansive soils. The experimental test results showed that the addition of led to a considerable decrease in the plasticity and swell-shrink potentials of subgrade soils. The consolidation settlement of expansive road subgrades was also reduced to some extent with. Moreover, the statistical analysis of the test data indicated a significant relationship among different swelling-shrinkage parameters. The experimental results presented here suggest that the may be a cost-effective, environmentally friendly, and sustainable stabilizer to reduce the volume change sensitivity of expansive road subgrade soils. © The Author(s) 2024
The effect of project approach-based science education program on problem-solving skills of preschool children
No full textIn this study, the effect of project approach-based science education program on problem-solving skills of preschool children attending a kindergarten was investigated. The study was conducted with a quasi-experimental design with pretest and posttest control group at a kindergarten affiliated with the Ministry of National Education located in a province in Turkey. The study sample consisted of 70 children (35 in the experimental group, 35 in the control group). The study data were collected through Personal Information Form and Age 4-7 PSSS. While the Project Approach-Based Science Education Program (PABSEP) was applied to the children in the experimental group in 28 sessions for three days a week for 10 weeks in addition to the National Education Program, the National Education Program was continued in the control group. As a result of the analyses of the data obtained, significant differences were determined between the PS scores of the two groups in favor of the experimental group following the education programs applied (p < 0.05). It was concluded that the PABSEP positively affected the problem-solving skills of the preschool children, and that this effect was permanent (p < 0.05)
ON LACUNARY STATISTICAL BOUNDEDNESS OF ORDER ? OF GENERALIZED DIFFERENCE SEQUENCES
No full textIn this work, a new generalization of statistical boundedness is provided for difference sequences in regard to lacunary alpha-density and lacunary statistical sense. Apart from examining some inclusion theorems on related sequence spaces, we show that triangle(m)(theta)(S-b(alpha)) does not form a sequence algebra unlike S-theta(alpha)(b
Latent profile analysis of earthquake victims: doomscrolling, psychological well-being, emotion regulation and resilience
No full textThis study aims to reveal the participant profiles of individuals who directly experienced the two major earthquakes centered in Kahramanmara & scedil;, T & uuml;rkiye, on February 6, 2023, based on their levels of doomscrolling, psychological well-being, emotion regulation, and psychological resilience after these experiences. The second aim of the research is to determine whether these profiles are related to the participants' socio-demographic characteristics. A total of 578 adults who experienced the major earthquakes affecting 10 provinces of T & uuml;rkiye, centered in Kahramanmara & scedil;, were included in the study through online platforms. Data were collected using self-report scales. The data were analyzed using latent profile analysis. The relationship between participant profiles and socio-demographic variables was examined using the chi-square test. The study results identified three different profiles among the participants. These three profiles differ in terms of post-earthquake psychological well-being, resilience, and emotion regulation skills; the first profile is characterized by a high level of psychological well-being and low levels of suppression and doomscrolling, the second profile is balanced at an average level across all parameters, and the third profile stands out with low psychological well-being and high levels of suppression. Significant relationships were found between psychological profiles and gender, age, city of residence, and parenthood status. Employment status and marital status did not have a noticeable effect on psychological profiles
Examining the feedback used by social studies teachers in lesson stages
Get PDFSosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim DalıBu çalışmada, ortaokul sosyal bilgiler öğretmenlerinin ders aşamalarında etkili geri bildirim türlerini kullanma durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma nitel araştırmaya ait yöntem türlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. 2023-2024 eğitim- öğretim yılının birinci ve ikinci dönemlerinde katılımcıların ders süreçleri takip edilmiştir. Bingöl şehir merkezinde bulunan devlete ait okullarda görev yapan sekiz sosyal bilgiler öğretmenleriyle bu çalışma yürütülmüştür. Katılımcılardan üçü uzman olmayan öğretmen, üçü uzman öğretmen, ikisi ise başöğretmen kariyer basamaklarında yer alan öğretmenlerden oluşturulmuştur. Köğçe (2012)'nin Türkçeye çevirdiği Tunstall ve Gipps (1996)'e ait gözlem formu, ders süreçlerinin ses kayıtlarının alındığı ders gözlemleri ve yarı yapılandırılmış görüşme formuyla elde edilen bulgular araştırmanın veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmada sekiz sosyal bilgiler öğretmeninin toplamda 64 ders saatinin ses kayıtlarının alınması ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile sekiz öğretmenle yapılan görüşmelerden elde edilen bulgular veri seti olarak oluşturulmuştur. Katılımcıların her birinin sekiz ders saati ses kayıtları incelenmiş ve yarı yapılandırılmış görüşme formuyla katılımcılara sorulan dokuz soru betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmenlerinin ders süreçlerinde kullandıkları geri bildirim kavramını olumlu bir şekilde anlamlandırdıkları, öğretmenlerin bazılarının geri bildirimin işlevine odaklandıkları ve geri bildirimi öğrenciye verilen dönüt, eğitim sürecinin en önemli hususu, öğrenciyi tanıma, dikkat çekme, öğrenme sürecini iyileştirmede, motivasyon artırmada kullanılan, etkili öğrenme sağlayan, öğretmen öğrenci etkileşimini sağlayan ve eksik öğrenmelerin tespitinde kullanılan bir araç olarak değerlendirmişlerdir. Katılımcıların ders süreçlerinde V kullandıkları geri bildirim türleri incelendiğinde genel anlamda değerlendirici ve betimleyici türde geri bildirimleri ders süreçlerinde belli bir seviyede kullandıkları görülmüştür. Katılımcıların sıklıkla başvurduğu geri bildirim türünün değerlendirici geri bildirim türleri içerisinde yer alan pozitif geri bildirim ve betimleyici geri bildirim içerisinde yer alan gelişmeyle ilgili geri bildirimler olduğu görülmektedir. Katılımcıların değerlendirici geri bildirim türlerinden onaylama türünü en fazla kullanırken, cezalandırma türünü hiç kullanmadığı görülmektedir. Katılımcıların betimleyici geri bildirim türlerinden en fazla kullandıkları türün gelişmeyi belirtme ve gelişme yolunu oluşturma olduğu görülmüştür. Katılımcılarla yapılan görüşmelerden elde edilen bulgular bağlamında geri bildirim konusunda mesleki iş birliğinin önemi üzerinde durulmuş ve üniversite eğitiminde geri bildirim konusunda eğitimlerin yetersizliğinden bahsedilmiştir. Öğretmenlerin geri bildirimi genel anlamda öğrenmeyi değerlendirme, motivasyonu artırma, ders hazırlığı ve öncesi ölçüm ve öğrenci gelişimini desteklemek ve öğrenciye kendisini geliştirmesi adına önemli bir araç olarak gören görüşler ön plana çıkmıştır. Geri bildirimin öğrenci üzerindeki etkileri noktasında, olumlu yaklaşım ve motivasyon, eksiklikleri fark etme ve düzeltme ve iletişimi güçlendirme yönlerine vurgu yapılmıştır. Kariyer basamakları içerisinde yer alan öğretmenlerin ders süreçlerinde geri bildirim kullanma durumları bulundukları kariyer basamağı bağlamında anlamlı bir farklılık gösterdiği söylenemez ancak mesleki deneyim artıkça geri bildirim verme durumunun daha derinlemesine verildiği söylenebilir. Bu becerilerin geliştirilmesi ve etkili bir şekilde kullanılması, öğretmenlerin profesyonel gelişimlerine ve kariyerlerinde ilerlemelerine katkıda bulunacaktır.This study aimed to examine secondary school social studies teachers' use of effective feedback types during lesson stages. This research was conducted with the case study design, one of the method types of qualitative research. The course processes of the participants were followed in the first and second semesters of the 2023-2024 academic year. This study was conducted with eight social studies teachers working in public schools in Bingöl city center. Three of the participants were non-specialist teachers, three were expert teachers, and two were teachers at the head teacher career stage. The observation form of Tunstall and Gipps (1996), which was translated into Turkish by Köğçe (2012), the lesson observations with audio recordings of the lesson processes, and the findings obtained through the semi-structured interview form, were used as data collection tools of the research. In the research, the findings obtained from the audio recordings of a total of 64 lesson hours of eight social studies teachers and the semi-structured interview form and the interviews with eight teachers were created as a data set. The voice recordings of each participant from eight lesson hours were examined and nine questions asked to the participants through a semi-structured interview form were analyzed using the descriptive analysis method. As a result of the research, social studies teachers gave a positive meaning to the concept of feedback they used in the course processes, some of the teachers focused on the function of feedback and stated that the feedback given to the student is the most important aspect of the education process, getting to know the student, attracting attention, being used to improve the learning process, increasing motivation, and being effective. They evaluated it as a tool that provides learning, provides teacher-student interaction and is used to detect missing learning. When the types of feedback used by VII the participants during the course processes are examined, they are generally evaluative and It was observed that they used descriptive feedback at a certain level during the course processes. It is seen that the type of feedback that the participants frequently use are positive feedback, which is among the evaluative feedback types, and development-related feedback, which is among the descriptive feedback. It is seen that the participants use the affirmation type the most, while they do not use the punishment type at all, among the types of evaluative feedback. It was observed that the type of descriptive feedback that the participants used most was stating the development and establishing the path of development. In the context of the findings obtained from the interviews with the participants, the importance of professional collaboration on feedback was emphasized and the inadequacy of training on feedback in university education was mentioned. Views that see teachers' feedback as an important tool for evaluating learning in general, increasing motivation, measuring before and during lesson preparation, and supporting student development and helping students improve themselves have come to the fore. Regarding the effects of feedback on the student, emphasis was placed on positive approach and motivation, noticing and correcting deficiencies, and strengthening communication. It cannot be said that teachers' use of feedback during lessons varies significantly depending on their career stage, but it can be said that as professional experience increases, feedback is given more deeply. Developing and using these skills effectively will contribute to teachers' professional development and career advancement
Prophet's tahnik application
Get PDFSosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim DalıHz. Peygamber'in yeni doğan çocuklara yönelik muamelelerinden biri olan tahnîk uygulamasını incelemek ve tahnîk ile ilgili rivâyetleri ele alarak değerlendirmek çalışmamızın konusunu ve amacını teşkil etmektedir. İki bölümden oluşan tezin giriş bölümünde çalışmanın konusu, önemi, amacı, yöntemi ve kaynakları ortaya konulmuştur. Birinci bölümde tahnîkin anlamı, hükmü, kimler tarafından uygulanabildiği, hikmeti belirtilerek tıbbi yönü hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümde rivâyetlerden hareketle tahnîkin hangi sahâbîlere uygulandığı üzerinde durulmakta, tahnîk ile ilgili görüşlerden ve günümüzde uygulandığı bölgelerden bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise temel hadîs kaynaklarında yer alan tahnîk ile ilgili rivâyetler ele alınarak bu rivâyetler sened ve metin yönünden genel bir inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Son olarak sonuç bölümünde çalışmayla ilgili genel bir değerlendirmede bulunulmuştur. Tahnîk konusu incelenirken öncelikle temel hadîs kaynakları, şerhler, tabakât, garîbü'l-hadîs kitapları ve tahnîkten bahseden çalışmalar vb. eserler inceleme ve sentez yöntemiyle ele alınmıştır.Examining the Tahnîk application used by Prophet Muhammad on newborn babies and evaluating rumors that are related to Tahnîk is the subject and aim of my study. At the entrance part of my thesis which consists of two parts, it's my main goal to present some aspects like main topic, target, methods and sources. At first part the necessary information is given about its meaning, provision, practicality and profundity by expressing its medical point of view. In this part, it is emphasized on which companions it was applied according to the rumors. Additionally, the opinions about Tahnîk application and the regions in which it is applied is also mentioned. In the second part, rumors are evaluated and examined from the point of text and hinge by handling the rumors that took place in the sources of the Prophet Muhammad's sayings. In conclusion, there has been a general assessment about the work. While analyzing the topic of "Tahnîk", the main sources of the Prophet Muhammad's sayings, exegesis, tabaqah, Gharibul Hadith books, the terminology of the Hadith and the works related to Tahnîk was evaluated by the ways of examination and syntheses
Comparative electrical energy production estimates with deep learning methods
Get PDFFen Bilimleri Enstitüsü, Nükleer Enerji ve Enerji Sistemleri Ana Bilim DalıBu çalışmada, altı farklı ülke için nükleer enerjiden elektrik üretimi analiz edilmiştir. Bu ülkeleri ABD, Fransa, Japonya, Güney Kore, Rusya ve Çin olarak sıralayabiliriz. Çalışmada kullanılan veri setleri, Our World in Data kaynağından elde edilmiş olup, her ülkenin nükleer enerji üretim süreçlerine ilişkin uzun vadeli verilere dayanmaktadır. Araştırmanın önemi, nükleer enerjinin elektrik üretimindeki rolünü ve ülkeler arasındaki üretim farklarını ortaya koyarak enerji politikaları ve stratejileri hakkında önemli bilgiler sunmasıdır. Bu tür kapsamlı bir analiz, enerji sektörü için kritik kararların alınmasına yardımcı olabilir ve gelecekteki enerji üretim trendlerinin öngörülmesine katkı sağlayabilir. Çalışmanın yeniliği, hem istatistiksel hem de derin öğrenme modellerini kullanarak nükleer enerji üretim tahminlerinin yapılmasında yatmaktadır. Kullanılan modeller arasında Naive, SES, Auto.Arima, Holt-Winters, ETS, Thetaf, NNETAR ve MLP gibi yöntemler bulunmaktadır. Bu modellerin performansı, RMSE, MAE ve MAPE gibi metriklerle değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, her ülke için en uygun modelin farklı olduğunu göstermiştir; örneğin, ABD için NNETAR modeli en başarılı sonuçları verirken, Fransa için Thetaf modeli öne çıkmıştır. Bu durum, her ülkenin enerji üretim dinamiklerinin farklı olduğunu ve bu nedenle model seçiminde dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir. Çalışmanın literatüre katkısı, nükleer enerji üretiminin analizi ve tahmininde kullanılan model çeşitliliği ve bu modellerin farklı ülkeler üzerindeki performansının incelenmesiyle belirginleşmektedir. Enerji üretiminde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması, politika yapıcılar ve araştırmacılar için değerli bilgiler sunmaktadır. Ayrıca, bu çalışmada elde edilen bulgular, enerji güvenliği ve sürdürülebilirlik konularında önemli çıkarımlar yapılmasına imkân tanımaktadır. Genel olarak, bu araştırma, enerji sektöründeki modelleme çalışmalarına önemli bir katkı sağlayarak, gelecekteki enerji üretim trendlerini daha doğru bir şekilde tahmin etmeye yardımcı olabileceğine inanılmaktadır.In this study, electricity production from nuclear energy was analyzed for six different countries. We can list these countries as the USA, France, Japan, South Korea, Russia and China. The data sets used in the study were obtained from the Our World in Data resource and are based on long-term data on each country's nuclear energy production processes. The importance of the research is that it provides important information about energy policies and strategies by revealing the role of nuclear energy in electricity production and the production differences between countries. Such a comprehensive analysis can help make critical decisions for the energy sector and contribute to predicting future energy production trends. The novelty of the study lies in making nuclear energy production predictions using both statistical and deep learning models. Among the models used are methods such as Naive, SES, Auto.Arima, Holt-Winters, ETS, Thetaf, NNETAR and MLP. The performance of these models was evaluated with metrics such as RMSE, MAE and MAPE. The analysis results showed that the most appropriate model for each country is different; For example, while the NNETAR model gave the most successful results for the USA, the Thetaf model stood out for France. This shows that the energy production dynamics of each country are different and therefore care should be taken in model selection. The contribution of the study to the literature becomes evident by examining the variety of models used in the analysis and forecasting of nuclear energy production and the performance of these models on different countries. Comparing the methods used in energy production provides valuable information for policy makers and researchers. Additionally, the findings obtained in this study allow important inferences to be made on energy security and sustainability issues. Overall, it is believed that this research can help predict future energy production trends more accurately, making a significant contribution to modeling studies in the energy sector