3353 research outputs found
Sort by
Braća Pijade i „srpska renesansa“
Get PDFIn 1907, David S. Pijade (1881-1942), a young poet, writer, and translator of Sephardic Jewish origin from Belgrade, published a lengthy text entitled “Serbian Renaissance” in the cultural review "Pregled", founded and edited by him and Velimir Rajić. Pijade composed the text himself to introduce a Serbian audience to novel ideas, opening a series in what would prove to be an innovative literary and artistic, albeit short-lived, journal. The essay “Serbian Renaissance” can be understood as a wake-up-call that Pijade addressed to his future readers, young Serbian intellectuals, in whom he hoped to awaken an appreciation for the autochthone Serbian folk culture and artistic heritage, and thus arouse their national pride. Pijade, referring to himself as a native Serb, opened by criticizing the so-called city intelligentsia who, according to him, spoil the natural ingenuity and creativity of the simple folk.Godine 1907. David S. Pijade (1881-1942), mladi pesnik, pisac i prevodilac sefardskog jevrejskog porekla iz Beograda, objavio je opširni tekst pod naslovom „Srpska renesansa” u časopisu za kulturu „Pregled”, čiji je osnivač i urednik Velimir Rajić. Pijade je sam komponovao tekst kako bi srpsku publiku upoznao sa romanesknim idejama, otvarajući seriju u nečemu što će se pokazati kao inovativan književno-umetnički, iako kratkotrajan časopis. Esej „Srpska renesansa” može se shvatiti kao uzbuna koju je Pijade uputio svojim budućim čitaocima, mladim srpskim intelektualcima, u kojima se nadao da će probuditi poštovanje prema autohtonoj srpskoj narodnoj kulturi i umetničkom nasleđu i na taj način pobuditi njihov nacionalni ponos. Pijade je, nazivajući sebe starosedeocem Srbinom, započeo kritiku takozvane gradske inteligencije koja, po njemu, kvari prirodnu domišljatost i kreativnost prostog naroda.Series: Jews and Slavs, ISSN 1580-1985; Vol. 27. (Ljubljana : Scientific Research Center of the Slovenian Academy of Sciences and Arts ; Jerusalem : Hebrew University)
Austro-Hungary and Jews in Bosnia and Herzegovina: (1878-1914): Doctoral dissertation
Get PDFTema disertacije je uticaj austrougarske uprave na položaj Jevreja na prostoru Bosne i Hercegovine. Posmatrani vremenski okvir obuhvata period od austrougarske uprave od 1878. godine do početka Prvog svjetskog rata, 1914. godine. Uspostavom austrougarske uprave na prostoru Bosne i Hercegovine, započet je proces tranzicije društvenog i upravnog sistema, iz osmanskog ka modernijem austrougarskom. Koristeći arhivsku građu, ali i relevantnu naučnu literaturu nastojali smo da objasnimo kakve su promjene nastupile u uređenju jevrejske zajednice na prostoru Bosne i Hercegovine, odnosno kako se odvijalo ujednačavanje statusa Jevreja u Bosni i Hercegovini sa statusom Jevreja u Monarhiji, zatim da ukažemo koliko su novodoseljeni Jevreji uticali na privredni preobražaj i razvoj Bosne i Hercegovine u vrijeme austrougarske uprave, te takođe da damo osvrt na učešće Jevreja u političkom životu koji se pod austrougarskom upravom u Bosni i Hercegovini počeo oblikovati. Poseban segment istraživanja predstavljali su odnosi između sefardske i aškenaske zajednice, koji su obilježeni različitim istorijskim razvojem kroz koji je svaka od ovih zajednica prošla. Dio disertacije posvećen je i izgradnji školskog sistema, kao i organizaciji i djelovanju jevrejskih kulturnih i humanitarnih društava, koje se odvijao pod nadzorom austrougarske uprave. Posebnu pažnju posvetili smo razvoju cionističkog pokreta. Istražili smo njegove ideje, širenje, ali i krajnje domete na prostoru Bosne i Hercegovine.The topic of this dissertation is the influence of the Austro-Hungarian administration on the position of Jews in Bosnia and Herzegovina. The observed time frame covers the period of the Austro-Hungarian administration from 1878 to the beginning of the First World War in 1914. The establishment of the Austro-Hungarian administration in Bosnia and Herzegovina initiated the transition process of the social and administrative system from the Ottoman to the more modern Austro-Hungarian. While using the archival material, but also relevant scientific literature, we strived to explain what changes had occurred in the organization of the Jewish community in Bosnia and Herzegovina, i.e., how the status of Jews in Bosnia and Herzegovina was balanced with the status of Jews in the Monarchy; to indicate how much newly inhabited Jews influenced the economic transformation and development of Bosnia and Herzegovina, but also to provide an overview of the participation of Jews in the political life which began to form under the Austro- Hungarian administration in Bosnia and Herzegovina. A particular segment of this research was the relations between the Sephardic and Ashkenazi communities, which were marked by different historical developments that each of these communities had experienced. Likewise, a part of the dissertation was dedicated to the establishment of the education system, as well as the organization and activities of Jewish cultural and humanitarian societies, which occurred under the supervision of the Austro-Hungarian administration. Special attention was paid to the development of the Zionist movement. We researched its ideas, expansion, but also ultimate achievements in the territory of Bosnia and Herzegovina.Teza je u otvorenom pristupu pohranjena i u (the thesis is deposited in open access in [https://nardus.mpn.gov.rs/handle/123456789/20651]
The articles about Jews from Bosnia and Herzegovina in the Zagreb zionist magazine Židov from 1917 to 1941.
Get PDFCionistički časopis Židov izlazio je svakog petka od 1917. do 1941. u Zagrebu i bio je jedini takav časopis u Kraljevini Jugoslaviji. Osim izvješća o društveno-političkim zbivanjima u Jugoslaviji, Palestini, Europi i svijetu, časopis je sadržavao i razne kulturne priloge, polemike, oglase, kao i nekrologe, smrti, vjenčanja, rođenja i druge obavijesti. Posebna rubrika pod naslovom „Iz Jugoslavije” sadržavala je podatke o djelovanju židovskih općina u Jugoslaviji, bez obzira jesu li te općine bile sefardskog ili aškenaskog podrijetla. Iza cionističkog časopisa Židov stajali su Aškenazi, ali su njegovi članci pokrivali i Sefarde. U ovom radu autorica je analizirala članke pristigle iz Bosne i Hercegovine, a objavljivane u časopisu Židov u vremenu između 1917. i 1941 godine.The Zionist magazine Židov was published every Friday from 1917 to 1941 in Zagreb and was the only such magazine in the Kingdom of Yugoslavia. In addition to reports on socio-political events in Yugoslavia, Palestine, Europe, and the world, the magazine also contained various cultural contributions, polemics, advertisements, as well as obituaries, deaths, weddings, births, and other notices. A special column entitled "From Yugoslavia" contained information on the activities of Jewish municipalities in Yugoslavia, regardless of whether these municipalities were of Sephardic or Ashkenazi origin. Ashkenazis were behind the Zionist magazine Jew, but its articles also covered Sephardim. In this paper, the author analyzed the articles received from Bosnia and Herzegovina and published in the magazine Židov between 1917 and 1941
La representation du camp dans le roman "L’ecriture ou la vie” de Jorge Semprun
Get PDFU ovom radu biće reči o reprezentaciji logora Buhenvald u Nemačkoj u delu “Pisanje ili život” Horhea Sempruna koji je tu bio deportovan za vreme Drugog svetskog rata. Horhe Semprun u ovom autobiografskom romanu pokušava da prikaže pojedinosti iz ekstremnog iskustva koje je doživeo, kao i na koji se način nakon oslobođenja pokušavao nositi sa traumatičnim sećanjima iz logora. Pokušaćemo da objasnimo sve važne segmente koji su uticali na njegovo iskustvo, ali ne samo kroz jasno iznete činjenice, odnosno prikaz važnih događaja iz logora i reprezentaciju samog logora, već i kroz tumačenja unutrašnjih stanja kroz koja prolazi Semprun na svom putu.Dans cet article, on a presente le camp de concentration de Buchenwald dans “L’ouvrage Lecriture ou la vie”, de Jorge Semprun. On a essaye de rapprocher le lecteur des details du temps passe dans le camp, des modes de fonctionnement labas, des situations quotidiennes et des tentatives de survie, des manieres dont les nazis traitaient les detenus, cest-a-dire des actes de violence auxquels beaucoup nont pas survecu, ainsi que des experiences extremes que Semprun a survecu. On a pris en consideration les consequences de cette experience sur le reste de sa vie et sur lecriture. Ce roman autobiographique est un document, un temoignage dexperiences personnelles dans un evenement historique qu’il ne faut pas oublier, du plus grand genocide de l’histoire de l’humanite. En analysant lceuvre “Lecriture ou la vie”, on a essaye de donner une representation du camp du point de vue d’un jeune intellectuel, poete et etudiant en philosophic qui a echappe a la mort et qui apres de nombreuses annees decide den parler et decrire, ainsi que le raisons pour lesquelles il avait besoin de tant de temps pour ecrire
Lea David, Prošlost nas ne može izlečiti: Propisano sećanje - opasnosti standardizacije u ime ljudskih prava, Stefan Stojanović (prev.), Rekom mreža pomirenja, Beograd, 2021.
No full textNajnovija knjiga Lee David, sociološkinje sa Univerzitetskog koledža Dablin, donosi jedan nov uvid u odnose kulture sećanja i ljudskih prava. Nadovezujući se na svoja ranija istraživanja o načinima
sećanja na Holokaust i genocid u Srbiji i drugim evropskim zemljama, autorka je kao osnovu svog teorijskog pristupa temi izabrala posmatranje ljudskih prava kao ideologije, nasuprot normativnoj
percepciji koja je i dalje dominantna u akademskoj i aktivističkoj zajednici. Umesto posmatranja ljudskih prava kao univerzalnih vrednosti čije je usvajanje neizbežno radi postizanja mira u postkonfliktnim društvima (normativni pristup), David postavlja pitanje opravdanosti ovakvih shvatanja i svrsishodnijim
smatra viđenje ljudskih prava kao ideologije u metodološkom i teorijskom smislu. Tako shvaćena ideologija ima svoju specifičnu istoriju, ključne vrednosne postulate, kao i posebne načine osmišljavanja i primenjivanja
Land without Jews? Montenegro and the Jews before 1918
No full textČlanak pokušava odgovoriti na pitanje da li su u Crnoj Gori prije 1918. godine živjeli Jevreji, odnosno, zašto je Crna Gora bila možda jedina evropska država bez Jevreja. U uvodnom dijelu, tekst rezimira dosadašnja saznanja o prisustvu Jevreja u Boki Kotorskoj i na Crnogorskom primorju, iako pod mletačkom i kasnije habsburškom vlašću, ova oblast je bila usko povezana s Crnom Gorom u užem smislu riječi. Središnji dio teksta posvećen je teritoriji crnogorske države prije 1918. Autor na osnovu istraživanja popisa, državnih dokumenata, putopisne građe i etnološke literature zaključuje da u dostupnim izvorima ne nalazimo pomene o Jevrejima nastanjenim u Crnoj Gori. Uprkos tome, Crnogorci su s Jevrejima povremeno dolazili u dodir, njihove tragove nalazimo u toponimiji, legendama i slično. Autor promatra razloge odsustva Jevreja u Crnoj Gori, koji su bili uglavnom ekonomskog i socijalnog karaktera. U crnogorskom zakonodavstvu nijesu postojala nikakva antijevrejska ograničenja, niti se u Crnoj Gori prije 1918. moglo govoriti o antisemitizmu. Na kraju posvećuje pažnju crnogorskom dijelu Sandžaka zbog njenog specifičnog istorijskog razvoja.The article tackles the question of possible Jewish presence in Montenegro before 1918. It is the first scholarly study on the topic. The introductory part summarizes the results of previous research on the presence of the Jews in the Bay of Cattaro (Boka Kotorska) and Montenegrin Littoral (Crnogorsko Primorje). Before 1918, this stretch of the Adriatic coast, neighbouring the independent principality/kingdom of Montenegro, belonged to the Republic of Venice and later the Habsburg Empire. However, the region maintained multiple lively links with Montenegro. From the early 19th century until 1918, a small but steadily growing number of Jews (6 in 1811, 124 in 1910) lived in Kotor and other seaside towns. The main part of the text is dedicated to the territory of Montenegro in its pre-1918 frontiers. The research of a wide range of available sources - Montenegrin population censuses, official documents, period press as well as travelogues and other testimonies by foreign visitors - has revealed no mentions of Jews living in Montenegro proper. However, some Montenegrins did come into contact with the Jews beyond the borders of their homeland. The author then analyzes Jewish traces (including false traces) in Montenegrin toponomy, surnames and folk legends. He highlights the fact that there were no legal restrictions which would prevent Jews from settling in Montenegro or potentially hinder their religious rights. The country was also free of antisemitic prejudice, discourse and politics. The main reasons which prevented the influx of Jews into Montenegro in search of professional opportunities were insecurity (until 1878-80, Montenegrins were frequently engaged in wars and local conflicts with the Ottomans and their Muslim neighbours) and limited possibilities for economic and social advancement in this tiny and underdeveloped land. In the last part of the article, the author pays attention to the Sandžak,a continental region with a longer Ottoman past, divided between Montenegro and Serbia only after the Balkan Wars of 1912-13
Stolperstain - Stumbling Stone
No full text“Stolperstain” - “Kamen spoticanja” je veliki međunarodni projekat nemačkog umetnika Guntera Demniga, koji predstavlja najveći decentralizovani memorijal na svetu posvećen žrtvama Holokausta. Pozivajući se na Talmud i reči da je čovek zaboravljen kada se zaboravi njegovo ime, kao i princip “jedna žrtva - jedan kamen”, umetnik smatra da nacističke zločine treba pamtiti u svakodnevnici, na ulici, da se o kamen sa imenom žrtve na pločniku, trotoaru ispred kuća u kojima su živeli “spotaknemo”, i počnemo razmišljati o pojedincima koji su nestali. Postavljanje ovih “kamena” ima za cilj da se prolaznici saginjanjem i čitanjem imena simbolično poklone žrtvama nacističkih terora. Prvih deset spomen obeležja “Kamen spoticanja” - Stolperstein u Beogradu postavljeni su 5. jula 2022. na pet lokacija: Maršala Birjuzova 9: Dajč Emil, Avgusta, Hilda i Hans; Dobračina 30: Kon Geca i Elza; Gundulićev venac 53: Ajzinberg Matvej; Solunska 8: Bril Aleksandar; Andre Nikolića 29: Bril Simon i Evgenija. Projekat Stolpersteine u Beogradu vodi organizacija Haver Srbija u saradnji sa Jevrejskom opštinom Beograd i Savezom jevrejskih opština Srbije."Stolperstain" - "Stumbling Stone" is a large international project by the German artist Gunter Demnig, which represents the largest decentralized memorial in the world dedicated to the victims of the Holocaust. Referring to the Talmud and the words that a man is forgotten when his name is forgotten, as well as the principle "one victim - one stone", the artist believes that Nazi crimes should be remembered in everyday life, on the street, that a stone with the victim's name on the pavement, we "stumble" on the sidewalk in front of the houses where they lived, and start thinking about the individuals who have disappeared. The purpose of placing these "stones" is for passers-by to bow down and read the names symbolically to the victims of Nazi terror. The first ten "Stumbling block" memorials - Stolperstein in Belgrade were placed on July 5, 2022, at five locations: Maršala Birjuzova 9: Dajč Emil, Avgusta, Hilda and Hans; Dobračina 30: Kon Geca and Elza; Gundulićev venac 53: Ajzinberg Matvej; Solunska 8: Bril Aleksandar; Andre Nikolića 29: Bril Simon and Evgenija. The Haver Serbia organization leads the Stolpersteine project in Belgrade in cooperation with the Jewish community of Belgrade and the Federation of Jewish communities of Serbia.Trajanje 01:06:27 minuta (duration 01:06:27 minutes).YouTube link [https://www.youtube.com/watch?v=Iryednp5w30&t=1745s
Johann Albrecht von Reiswitz (1899-1962)
No full textInstitut za evropske studije je u saradnji sa Arhivom Vojvodine objavio je ovo zanimljivo izdanje. U pitanju je prva monografija o Johanu Albrehtu fon Rajsvicu, čiji je autor Andreas Rot. Ovo je nešto skraćeno izdanje voluminozne knjige gospodina Rota, koji je dao dozvolu da za naše tržište prevedemo one delove koji se odnose sa njegov rad i boravak u Jugoslaviji i okupiranoj Srbiji. Zahtevan posao prevoda i priređivanja ovog dela za naše tržište uradio je doktor Zoran Janjetović, u koordinaciji sa samim Rotom.
Fon Rajsvic, potomak stare pruske porodice, doktor filozofije, areholog, istoričar umetnosti i administrativac za pitanje istorijskih i kulturnih artefakata, predstavlja vrlo zanimljivu i za naše prostore važnu ličnost. Između dva rata boravio je u raznim misijama, da bi nakon okupacije došao kao oficir pod čijim nadleštvom su bile institucije kulture, muzeji, arhivi itd. Autor, koji je ovoj problematici posvetio višegodišnje istraživanje, donosi mnoštvo materijala, svedočenja i daje uravnotežen i objektivan pregled delovanja Fon Rajsvica na našim prostorima.The Institute of European Studies, in cooperation with the Archives of Vojvodina, published this intriguing edition. This is the first monograph on Johann Albrecht von Reiswitz, authored by Andreas Roth. It is a somewhat abridged version of Mr Roth’s extensive book, and he granted permission to translate for our market those parts related to his work and his stay in Yugoslavia and occupied Serbia. The challenging task of translating and editing this work for our market was undertaken by Dr Zoran Janjetović, in consultation with Andreas Roth himself. Von Reiswitz is a fascinating and significant figure for our region. He is a doctor of philosophy, an archaeologist, an art historian, a descendant of an old Prussian family, and an administrator for the issue of historical and cultural artefacts. He served in a number of missions during the two wars, and following the occupation, he became an officer in charge of cultural institutions, museums, archives, etc. The author, who spent many years researching this topic, provides a thorough and impartial summary of Von Reiswitz's activities in our area along with a wealth of materials and testimonies.Prevod dela: Johann Albrecht von Reiswitz (1899-1962) / Andreas Rot
Novi Sad raid: 80 years: 1942-2022
Get PDFPublikacija „Racija 80 godina“ nastala je u okviru niza aktivnosti povodom obeležavanja 80 godina od zloglasne, krvave, Racije, tokom koje su strašnih januarskih dana 1942. godine mađarske okupacione snage u smrt poslale hiljade i hiljade ljudi, samo zato jer su bili Srbi, Jevreji, Romi, samo zato što su bili drugačiji od proklamovanog fašističkog tipa čoveka. SUBNOR grada odlučio se na ovakvu vrstu publikacije u kojoj bi spojio svedočenja, pisanu reč i poetsku notu kako bi na jednom mestu, u sažetoj formi, reprodukovao poznate i dostupne istorijske činjenice, pisane dokumente, književnu pisanu reč, vredne fotografije koje su bile pohranjene na različitim stranama, u muzejima, arhivama i privatnim kolekcijama.
Okolnosti u kojima je ova publikacija nastala, povodom jubileja, ne umanjuje značaj i vrednost istorijskih činjenica do kojih se došlo. Nadamo se da će ova publikacija dati trajan doprinos u očuvanju sećanja na žrtve Racije opominjući da se ovakva i slična stradanja više nikada i nigde ne ponove.The publication "Novi Sad raid: 80 years" was created as part of a series of activities marking the 80th anniversary of the infamous, bloody Raid, during which the terrible occupation days of January 1942, the Hungarian occupation forces sent thousands and thousands of people to death, just because they were Serbs, Jews, Roma, only because they were different from the proclaimed fascist type of man. SUBNOR (Alliance of National Liberation War Veterans) of the city decided to publish this type of publication which would combine testimonies, the written word and poetic notes in order to reproduce in one place, in a concise form, known and available historical facts, written documents, literary written word, valuable photographs stored on different countries, in museums, archives and private collections. The circumstances in which this publication was created, on the occasion of the jubilee, do not diminish the significance and value of the historical facts. We hope that this publication will make a lasting contribution to preserving the memory of the victims of the Novi Sad Raid, warning that such and similar sufferings will never happen again.Publikacija je štampana u okviru projekta „Zastave naših očeva“ koje je finansijski podržalo Ministarstvo za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja - Sektor za boračko-invalidsku zaštitu.Sadrži i: poeziju i odlomke iz književnih dela
Eighty years since the suffering of the Jews of Srem
Get PDFJula 2022. godine navršilo se 80 godina od konačnog ustaško-nacističkog „čišćenja” Srema od Jevreja. Ova finalna faza Holokausta u Sremu, predstavljala je proces koji je trajao tokom celog meseca (Rumski srez 17. jula, Vukovarski srez 26. jula, Šidski srez 27. jula, Zemun 28/29. jula itd). Ova akcija se može smatrati konačnim krajem jevrejske zajednice na teritoriji Srema, jer je posle nje ovde ostao mali broj porodica sa mešovitim brakovima, dok broj osoba koji se nakon rata vratio iz logora nije poznat. O konačnoj sudbini sremskih Jevreja svedoče „Knjige smrti“ logora Aušvic-Birkenau u kojima su tokom septembra i oktobra meseca 1942. godine zabeležene smrti pojedinih, radno sposobnih, osoba. O ovoj akciji u Sremu, najpreciznije podatke je ostavio šidski Jevrejin Abraham Kišicki, koji je sa porodicom uspeo da izađe iz voza za Jasenovac i Aušvic.July 2022 marks the 80th anniversary of the final Ustasha-Nazi "cleansing" of the Srem of Jews. This final phase of the Holocaust in Srem represented a process that lasted throughout the month (Ruma county on July 17, Vukovar county on July 26, Šid county on July 27, and Zemun on July 28/29, etc.). This action can be considered the final end of the Jewish community in the territory of Srem, because there remained a small number of families with mixed marriages, while the number of people who returned from the camp after the war is unknown. The final fate of the Jews of Srem is evidenced by the "Books of Death" of the Auschwitz-Birkenau camp, in which the deaths of certain able-bodied persons were recorded during the months of September and October 1942. The most precise information about this action in Srem was left by Abraham Kisicki, a Jew from Šid, who managed to get off the train to Jasenovac and Auschwitz with his family.Fotografija na naslovnoj strani: Železnički kolosek Mesne industrije u Šidu na kojoj su stajali vagoni sa Jevrejima pre polaska za Vinkovce (photo on the front page: The railway track of the Meat Industry in Šid where wagons with Jews stood before leaving for Vinkovci)