Czasopisma Uniwersytetu Opolskiego (E-Journals)
Not a member yet
4551 research outputs found
Sort by
Nieśmiertelna prawie-osoba: Analiza zjawiska wykorzystania sztucznej inteligencji w tworzeniu awatarów osób zmarłych oraz w przeżywaniu żałoby z perspektywy antropologii katolickiej
No full textThe growth of the digital afterlife industry raises questions about the limits of the “reproducibility” of human personhood, the truthfulness of relationships in bereavement, and compatibility with Catholic anthropology. The article aims to determine the ethical permissibility and conditions for the use of post-mortem avatars and to formulate design norms and pastoral guidelines. The methodology combines analysis of Church documents, a personalist theological-moral argument, a review of scholarship in grief psychology and AI ethics, and case studies of commercial solutions.
The analysis yields four main findings: (1) a post-mortem avatar is not a person nor a “continuity” of personal subjectivity, but an artefact; (2) the only admissible function is that of instrumentum memoriae, not a simulation of presence; (3) ethical minima for such systems include the deceased’s prior informed consent, strict transparency and unambiguous labelling, a ban on first-person narration and personification, protective mechanisms for the bereaved and for minors, and a ban on commercialising the “personality”; (4) pastorally, simulated presence may complicate grief and obscure eschatological hope.
AI can support the truth of memory but does not “revive” the dead; appropriate uses are archival and strictly conditioned. The article advocates a “digital testament,” impact assessments, pastoral guidance, and design standards, and indicates avenues for further research on the effects of griefbots on the grieving process. The study’s contribution lies in the first Polish-context synthesis of the digital afterlife industry from a theological-anthropological perspective, translated into concrete design and pastoral recommendations. The proposed framework helps distinguish admissible forms of digital commemoration from practices that are theologically and ethically problematic, and sets directions for further research and standards of practice.Rozwój digital afterlife industry stawia pytania o granice „odtwarzalności” człowieczeństwa, prawdę relacji w żałobie i zgodność z antropologią katolicką. Celem artykułu jest ustalenie etycznej dopuszczalności i warunków użycia awatarów zmarłych oraz wyznaczenie norm projektowych i wskazań pastoralnych. Metodyka pracy obejmowała analizę dokumentów Kościoła, personalistyczną argumentację teologiczno-moralna, przegląd artykułów z dziedziny psychologii żałoby i etyki AI, oraz studium przypadków komercyjnych rozwiązań. W efekcie artykuł wskazał następujące wyniki: po pierwsze, awatar nie jest osobą ani „ciągłością” podmiotowości, lecz artefaktem; po drugie, dopuszczalna funkcja to instrumentum memoriae, anie symulacja obecności; po trzecie minima etyczne w korzystaniu z tego typu programów to uprzednia zgoda zmarłego, twarda przejrzystość i odpowiednie oznaczenie, zakaz narracji w 1. osobie i personifikacji, mechanizmy ochrony żałobników/małoletnich oraz zakaz komercjalizacji „osobowości”; po czwarte pastoralnie: symulowana obecność może komplikować żałobę i zaciemniać nadzieję eschatologiczną. AI może wspierać prawdę pamięci, lecz nie „ożywia” zmarłych; właściwe są zastosowania archiwalne pod ścisłymi warunkami. Artykuł postuluje „cyfrowy testament”, oceny wpływu, wytyczne duszpasterskie i standardy projektowe oraz wskazuje kierunki dalszych badań nad wpływem griefbotów na przebieg żałoby. Wkład pracy polega na pierwszej, osadzonej w polskim kontekście, syntezie teologiczno-antropologicznej zjawiska digital afterlife industry, przełożonej na konkretne wskazania projektowe i duszpasterskie. Zaproponowane ramy pomagają odróżnić dopuszczalne formy cyfrowego upamiętnienia od praktyk teologicznie i etycznie problematycznych oraz wyznaczają kierunki dalszych badań i standardów postępowania
IX Colloquium Prawno-Historyczne Między profanum a sacrum – aspekty prawne i historyczne, Opole, 3 czerwca 2025 roku
No full textOn 3 June 2025, the 19th Legal and Historical Colloquium entitled ‘Between the profane and the sacred – legal and historical aspects’ was held. It was organised by the Department of History of Law and Religious Law of the Institute of Legal Sciences of the University of Opole, the Doctoral School of the University of Opole, the Opole University Foundation, the Human Rights Research Club, and the Inter-Lex Research Club. The scientific directors of the symposium were Prof. Piotr Sadowski, PhD, and Prof. Andrzej Szymański, PhD, both of the University of Opole, and the secretary was Dr. Katarzyna Pluta. Several dozen speakers reflected on the relationship between the new religion and the old world, between Christianity and Romanity, between the Church and the state. The report presents detailed summaries of the speeches delivered by the following speakers: Salvatore Puliatti, Bronisław Sitek, Stanisław Leszek Stadniczeńko, Krystyna Kossakowska-Jarosz, Józef Koredczuk, Piotr Sadowski, Aleksandra Szymańska, Marcin Piotr Bider, Karolina Wojtucka, Daniel Wojtucki, Piotr Steczkowski, Konrad Kamiński and Andrzej Szymański. The presentations of the other participants were only indicated by the titles of their papers. The conference, organised on the 1700th anniversary of the Council of Nicaea, so important for both the Church and the Roman Empire, proves that the profane and the sacred are dichotomous categories, and that matters of religion are still relevant to society, the state and the Polish legal system.3 czerwca 2025 r. odbyło się XIX Colloquium Prawno Historyczne pt. „Między profanum a sacrum – aspekty prawne i historyczne” zorganizowane przez Katedrę Historii Prawa i Prawa Wyznaniowego Instytutu Nauk Prawnych Uniwersytetu Opolskiego, Szkołę Doktorską UO, Fundację Uniwersytetu Opolskiego, Koło Naukowe Praw Człowieka i Koło Naukowe Inter-Lex. Kierownikami naukowymi sympozjum byli prof. UO dr hab. Piotr Sadowski i prof. UO dr hab. Andrzej Szymański, a sekretarzem była dr Katarzyna Pluta. Kilkudziesięciu prelegentów zastanawiało się nad relacjami między nową religią a starym światem, między chrześcijaństwem a rzymskością, między Kościołem a państwem. Sprawozdanie prezentuje szczegółowe streszczenia wystąpień takich prelegentów jak: Salvatore Puliatti, Bronisław Sitek, Stanisław Leszek Stadniczeńko, Krystyna Kossakowska-Jarosz, Józef Koredczuk, Piotr Sadowski, Aleksandra Szymańska, Marcin Piotr Bider, Karolina Wojtucka, Daniel Wojtucki, Piotr Steczkowski, Konrad Kamiński i Andrzej Szymański. Wystąpienia pozostałych uczestników zostały tylko zasygnalizowane tytułami referatów. Konferencja zorganizowana w 1700. rocznicę Soboru w Nicei, tak ważnego zarówno dla Kościoła, jak i dla cesarstwa rzymskiego,stanowi dowód, że profanum i sacrum są kategoriami dychotomicznymi, a sprawy religii są wciąż aktualne dla społeczeństwa, państwa czy polskiego porządku prawnego
Siedem charyzmatów (Rz 12,6-8) w interpretacji Marcina Lutra i współczesnych biblistów
No full textThis article examines the pericope of Romans 12:6-8, in which the apostle Paul lists seven charisms. These spiritual gifts are: prophecy, ministry, teaching, exhortation, generosity, leadership, and mercy. The research process utilized the historical-critical method. To better understand the biblical text, the author consulted not only the works of selected contemporary biblical scholars but also Martin Luther's "Commentary on the Letter to the Romans." This sixteenth-century German theologian provided many practical tips that result from the proper use of charisms and can be very helpful in combating the contemporary plague of selfishness and in building a civilization of love.W niniejszym artykule została przebadana perykopa Rz 12,6-8, w której apostoł Paweł wymienił siedem charyzmatów. Tymi duchowymi darami są: proroctwo, posługa, nauczanie, napominanie, szczodrobliwość, przewodzenie i miłosierdzie. W procesie badawczym została wykorzystana metoda historyczno-krytyczna. W celu lepszego zrozumienia tekstu biblijnego autor sięgnął nie tylko do dzieł wybranych współczesnych biblistów, lecz także do „Komentarza do Listu do Rzymian” autorstwa Marcina Lutra. Ten szesnastowieczny niemiecki teolog podał wiele praktycznych wskazówek, które wynikają z właściwego korzystania z charyzmatów, i mogą być bardzo pomocne w zwalczaniu szerzącej się plagi egoizmu oraz w budowaniu cywilizacji miłości
Ambivalent assessment of the consequences of the Battle of White Mountain (1620) : Defeat, Revolt, and the Crystallization of Czech Identity
No full textEkumenizm w świetle procesu synodalnego w Polsce (2021-2024)
No full textEcumenism was one of the important aspects of the synodal process in the Catholic Church in 2021-2024 (1). The aim of this article is to analyse ecumenical issues contained in the materials of the synodal process in Poland (2) and to evaluate them with conclusions that may be useful for the implementation phase of the Synod, planned for the coming years. Ecumenism should continue to be an important dimension of this stage (3). In general, Polish Catholics are aware that ecumenism is an important challenge for the Church, but they fear that ecumenical activities may lead to a ‘blurring of Catholicism’. In some diocesan syntheses, the topic of ecumenism was not addressed at all or was only mentioned marginally. It even seems that ‘in our experience of the Church, ecumenism basically does not exist.’ The war in Ukraine, however, has brought new ecumenical challenges. There are constant references to the need for catechesis on other denominations and proposals for ecumenical meetings and prayers at the parish level. There are calls for the development of joint charitable, cultural, scientific and evangelisation projects. Christians of other denominations, as well as the faithful of the Catholic Church, were only marginally involved in the synodal process in Poland. An inspiring way to ‘make up’ for the ecumenical – and other – shortcomings of the synodal process in Poland seems to be the proposal to implement the renewed Charta Oecumenica (2025). It is worth making it the subject of reflection in a ‘bottom-up’ process, starting with parish pastoral councils and synodal teams.Ekumenizm był jednym z ważnych aspektów procesu synodalnego, który miał miejsce w Kościele katolickim w latach 2021-2024 (1). Celem niniejszego artykułu jest analiza zagadnień ekumenicznych zawartych w materiałach procesu synodalnego w Polsce (2), oraz ich ocena z wnioskami, które mogą posłużyć fazie wdrażania Synodu, przewidzianej na następne lata. Ekumenizm powinien nadal stanowić ważny wymiar tego etapu (3). Zasadniczo polscy katolicy mają świadomość, że ekumenizm stanowi istotne wyzwanie dla Kościoła, ale obawiają się, czy działania ekumeniczne nie doprowadzają do „rozmycia katolicyzmu”. W niektórych syntezach diecezjalnych temat ekumenizmu w ogóle nie był poruszany lub był zaznaczony marginalnie. Wydaje się nawet, że „w naszym doświadczeniu Kościoła ekumenizm zasadniczo nie istnieje”. Nowe wyzwania ekumeniczne przyniosła natomiast wojna w Ukrainie. Ciągle wskazuje się na potrzebę katechezy na temat innych wyznań oraz propozycji spotkań i modlitw ekumenicznych na poziomie parafii. Postuluje się rozwijanie wspólnych przedsięwzięć charytatywnych, kulturowych, naukowych oraz ewangelizacyjnych. W proces synodalny w Polsce tylko w niewielkim stopniu byli zaangażowani chrześcijanie innych wyznań, a także wierni Kościoła katolickiego. Inspirującym sposobem na „nadrobienie” ekumenicznych – i nie tylko – braków procesu synodalnego w Polsce wydaje się być propozycja implementacji odnowionej Karty Ekumenicznej (2025). Warto, aby stała się ona przedmiotem refleksji w procesie „oddolnym”, zaczynając od parafialnych rad duszpasterskich i zespołów synodalnych
Niespójności w katolickiej etyce społecznej i seksualnej: W kierunku pojednania
No full textThere is a long-noted methodological and anthropological divide between Catholic social and sexual ethics. We argue in three cumulative sections that Pope Francis’ Amoris Laetitia moves towards a methodological and anthropological integration of Catholic social and sexual ethics. First, we explain several anthropological and methodological dimensions in Populorum Progressio and Catholic social teaching; second, we explain several anthropological and methodological dimensions in Catholic sexual teaching; finally, we demonstrate how Amoris Laetitia integrates and builds upon dimensions of both Catholic social and sexual methodologies and anthropologies.Od dawna zauważa się metodologiczny i antropologiczny rozdźwięk między katolicką etyką społeczną a seksualną. W trzech powiązanych częściach argumentujemy, że adhortacja Amoris laetitia papieża Franciszka zmierza w kierunku metodologicznej i antropologicznej integracji katolickiej etyki społecznej i seksualnej. Po pierwsze, omawiamy kilka wymiarów antropologicznych i metodologicznych w Populorum progressio i katolickiej nauce społecznej; po drugie, przedstawiamy wybrane aspekty antropologiczne i metodologiczne katolickiegonauczania na temat seksualności; na koniec pokazujemy, w jaki sposób Amoris laetitia integruje i rozwija elementy zarówno społecznej, jak i seksualnej metodologii oraz antropologii katolickiej
Paulo Freire’s legacy and critical pedagogy in dark times
Full text linkThis article explores the enduring relevance of Paulo Freire’s critical pedagogy at a historical moment marked by rising authoritarianism and attacks on education as a critical and democratizing project. Freire’s philosophy, grounded in the belief that education is inherently political, emphasizes the role of theory, critical consciousness, and pedagogy as the practice of freedom in fostering a just and democratic society. Central to his vision is the understanding that power operates through cultural narratives, making it crucial to reclaim education as a space for shaping public consciousness. In an era where thinking is increasingly viewed as subversive, if not dangerous. Freire’s work serves as a call to resist the educational, cultural, and economic forces that perpetuate oppression and ignorance. The article highlights the need for educators to engage in dialogue, challenge oppressive power structures, take on the role of public intellectuals, build mass movements, and inspire students to become active agents of change. It underscores the importance of reclaiming education from neoliberal and fascist forces, advocating for a pedagogy that promotes democratic engagement, social justice, and the promise of a socialist democracy.This article explores the enduring relevance of Paulo Freire’s critical pedagogy at a historical moment marked by rising authoritarianism and attacks on education as a critical and democratizing project. Freire’s philosophy, grounded in the belief that education is inherently political, emphasizes the role of theory, critical consciousness, and pedagogy as the practice of freedom in fostering a just and democratic society. Central to his vision is the understanding that power operates through cultural narratives, making it crucial to reclaim education as a space for shaping public consciousness. In an era where thinking is increasingly viewed as subversive, if not dangerous. Freire’s work serves as a call to resist the educational, cultural, and economic forces that perpetuate oppression and ignorance. The article highlights the need for educators to engage in dialogue, challenge oppressive power structures, take on the role of public intellectuals, build mass movements, and inspire students to become active agents of change. It underscores the importance of reclaiming education from neoliberal and fascist forces, advocating for a pedagogy that promotes democratic engagement, social justice, and the promise of a socialist democracy
Analiza nastawienia językowego użytkowników języka wilamowskiego w pierwszej dekadzie XXI wieku
No full textDie wilmesaurische Sprache hat sich aus der Sprachvarietät der Siedler germanischerAbstammung, die das Städtchen Wilmesau im 13. Jh. gründeten, entwickelt. Dank der seit 2010 stattfindendenSprachrevitalisierung, wird sie heute noch von etwa 10 MuttersprachlerInnen und mehreren jungenNeusprechern gesprochen. Eine erfolgreiche Sprachrevitalisierung ist nur möglich, wenn die BenutzerInnender Sprache gegenüberüber positiv eingestellt sind. Im Text werden die Aussagen der MuttersprachlerInnender wilmesaurischen Sprache analysiert, die während langjähriger Feldforschungen gesammelt wurden, bevorexterne AktivistInnen die Bottom-up-Aktivitäten der Wilmesauer zu unterstützen begannen. Der Text versuchtdie Gründe der erfolgreichen Revitalisierung der wilmesaurischen Sprache zu erklären.The Wymysorys language developed from the language variety of the settlers of Germanic descentwho founded the small town of Wymysoü/Wilamowice in the 13th century. Thanks to the bottom-up languagerevitalization since 2010, it is still spoken today by around 10 native speakers and several dozen of youngnew speakers. A successful revitalisation is only possible if the users of the language have positive attitudes towards it. The main goal of this paper is the analysis of statements of Wymysorys language native speakers,which were collected during a long-term field research, before the grassroots activities of the Vilamovianswere supported by academics and external activists. The text attempts to explain the success of the revitalisationof Wymysorys language.Język wilamowski rozwinął się z odmiany językowej, który przywieźli ze sobą założycieleWilamowic – osadnicy germańskiego pochodzenia przybyli na te tereny w XIII w. Dzięki rewitalizacji językowej,która rozpoczęła się około 2010 r. dziś po wilamowsku mówi nie tylko 10 native-speakerek, ale równieżmłodzi new-speakerzy. Udana rewitalizacja języka jest możliwa jedynie w wypadku, w którym użytkownicytego języka przejawiają wobec niego pozytywne postawy. W artykule analizowane są wypowiedzi rodzimychużytkowników języka wilamowskiego, które zostały zebrane podczas długoletnich badań terenowych, jeszczezanim działania oddolne Wilamowian zostały wsparte przez aktywistów z zewnątrz. Tekst jest próbą wyjaśnieniasukcesu rewitalizacji języka wilamowskiego
Przekraczanie granic w komunikacji politycznej. Nowy obiektyw i etniczno-narodowo-socjalistyczna literatura konfliktu pomiędzy państwo demokratyczne i interesy gospodarcze ludności wiejskiej
No full textGegenwärtig gehört die ökonomische Lage der deutschen und europäischen Landwirte zuden Top-Themen nicht nur in Tageszeitungen und Nachrichten. Der Beitrag reflektiert zunächst das Kommunikationsdesignin geschichtlich weiter zurückliegenden und aktuellen Bauerndemonstrationen, um anschließendHans Falladas Roman Bauern, Bomben, Bonzen (1931) in den geschichtlich in Kontext der Landvolkbewegungzu stellen. Anschließend vergleicht der Beitrag die semantische Belegung von „Substanz“ in Hans FalladasBauernroman mit Max Geißlers Bauernroman Schollentreue. Der rote Feind im Waldhof (1929). Damit solleine kontextsensible Zuordnung der Werke von Fallada und Max Geißler in die literarhistorische Entwicklungder ersten Dezennien des 20. Jahrhunderts möglich werden.The economic situation of German and European farmers is currently one of the top topics, not justin daily newspapers and news. The article first reflects on the communication design in historical and currentfarmers’ demonstrations, and then places Hans Fallada’s novel Bauern, Bomben, Bonzen (1931) in the historicalcontext of the rural people‘s movement. The article then compares the semantic meaning of “substance” inHans Fallada’s farmer’s novel with Max Geißler’s farmer’s novel Schollentreue. Der rote Feind im Waldhof(1929). This is intended to enable a context-sensitive assignment of the works of Fallada and Max Geißler tothe literary-historical development of the first decades of the 20th century.Sytuacja ekonomiczna niemieckich i europejskich rolników jest obecnie jednym z głównych tematównie tylko w gazetach codziennych i wiadomościach. W artykule w pierwszej kolejności podjęto refleksjęnad konstrukcją komunikacyjną podczas historycznych i współczesnych demonstracji rolników, a następnieosadzono powieść Hansa Fallady Bauern, Bomben, Bonzen (1931) w historycznym kontekście wiejskiego ruchuludowego. Następnie w artykule porównano semantyczne znaczenie słowa „substancja” w powieści rolniczejHansa Fallady z powieścią rolniczą Maxa Geißlera Schollentreue. Der rote Feind im Waldhof (1929). Ma tona celu umożliwienie kontekstowego przypisania twórczości Fallady i Maxa Geißlera do rozwoju literacko--historycznego pierwszych dekad XX wieku
Styl Kongresu futurologicznego Stanisława Lema jako konstrukcja lingwistyczna
Full text linkThis paper deals with the linguistic devices that constitute the style of Stanisław Lem’s 1971 The Futurological Congress, with the focus on neologisms and their functions. As a result of a computer analysis of the text, all words that are not recorded inlexicographic descriptions of Polish were identified, and their contribution to Lem’s style was discussed, in particular what role particular word-formation patterns have in creating its style. Previous descriptions of Lem’s neologisms discussed their meaningsand classified them, not taking into account the functions of neologisms in the text in all their varieties. This paper, therefore, fills in this gap. It starts with a brief presentation of Lem’s main styles, followed by previous stylistic models of The Star Diaries, to which The Congress thematically belongs. It goes on to discuss methods of computer analysis used in the study, then a presentationof the neologisms and their stylistic functions follows. The paper stresses the fact that some neologisms, or their models, are repeated, and can be considered keywords, and that some words or specific letter sequences are used to create the style of the work. It concludes by saying that a synthesis of research on neologisms in Lem’s work should be produced