Czasopisma Uniwersytetu Opolskiego (E-Journals)
Not a member yet
4551 research outputs found
Sort by
Upper Silesia: a changing cross-border region. A field report from a Brazilian geographer
Get PDFThis field report deals with a peripheral, or non-central cross-border region between Poland and Czech Republic. It presents some results of bibliographical research and field observations in the cultural-historical region of Silesia (PL: Śląsk; CZ: Slezsko), mainly in its part of Upper Silesia (PL: Górny Śląsk; CZ: Horní Slezsko). After the Introduction, the question of the location and position of cultural-historical Silesia and Upper Silesia is examined between the two countries. In the second place, the spatio-temporal development of the territorial formation of Silesia is presented. In the third place, the most important territorial features of the intensive urbanization process and the Silesian-Moravian agglomeration are treated. In the fourth part, which deals with “peripheral regionalism” in Central Europe, the report tries to show that Upper Silesia is a classic cross-border central region in the sense of a strategic “Heartland” between Poland and Czech Republic. In fifth place, the report addresses the current productive reconversions in Upper Silesia, the closure of coal mines and steel mills considered unproductive, the integration of the periphery into the central macro-regional production networks of the automotive industry, the gradual adaptation to the Paris Agreement, and the search for a service-based economy, mainly through historical and ecological tourism. In sixth and final place, the report addresses cross-border management, focusing on Euroregions, the EGTC Tritia, and functional urban areas (FUAS) in both sides of the countries. A concluding Discussion highlights that the concept of periphery may not be appropriate for Upper Silesia and, to some extent, for the entire cultural-historical Silesia, even though its geo-economic role in production networks is changing today. A brief Post Scriptum highlights the current state of cross-border integration processes, which respond to the uncertainties of nationalisms, the difficulties of integrating processes and productive reconversions, the impact of the Covid-19 pandemic and the war in Ukraine
Jednostronna euroizacja polskiego prawa dewizowego
Get PDFThe aim of the Article is to determine the extent and degree of the unilateral euroisation of Polish foreign exchange law. The research problem is analysed from the point of view of the current or previously applicable law. The unilateral euroisation of Polish foreign exchange law is already over 22 years old and is under the order of two successive foreign exchange laws of 1998 and 2002. This process has led to changes in both general and specific legal provisions. The author focused his agenda on demonstrating the accuracy of the idea that Polish foreign exchange law evolves in such a way that the degree of its euroisation increases. This is demonstrated, inter alia, by leaving residents and non-residents the choice between the euro and the Polish currency to apply either or one of these means to make payments and other foreign exchange transactions.Artykuł ma na celu ustalenie zakresu i stopnia unilateralnej euroizacji polskiego prawa dewizowego. Problem badawczy jest analizowany z punktu widzenia aktualnego lub wcześniej stosowanego stanu prawnego. Jednostronna euroizacja polskiego prawa dewizowego trwa już ponad 22 lata i przebiega pod rządem dwóch kolejnych ustaw dewizowych z 1998 r. i 2002 r. Proces ten spowodował zmiany w przepisach dewizowych zarówno ogólnych, jak i szczegółowych. Autor ukierunkował swój wywód na wykazanie trafności tezy, że polskie prawo dewizowe ewoluuje w ten sposób, że zwiększa się stopień jego euroizacji. Przejawia się to m.in. w pozostawieniu rezydentom i nierezydentom możliwości wyboru między euro i walutą polską w celu zastosowania obu lub jednego z tych środków do dokonywania płatności i innych czynności obrotu dewizowego
Gwarancyjny charakter zasady kolegialności
Get PDFJudicial authority in the Republic of Poland is exercised by the Supreme Court, common, administrative and military courts, which adjudicate through judges in collective or single-member bodies formed on the basis of appropriate legal norms. Changes can be observed over the years in the predominance of the idea of collective and single-person adjudication. In Poland, since the mid-1990s, there has been a clear trend constisting in the professionalisation of jurisprudence, which also affects the composition of the panel of judges. Changes in this area accelerated in connection with the COVID-19 pandemic, although the threat posed by the virus was a pretext rather than a reason for introducing them. The aim was to facilitate scrutinising judges in order to discourage attempts at verification of the appointment process of judges, which might not be in accordance with the principles of independence and impartiality established by law within the meaning of the European Convention on Human Rights. In this context, the principle of collectiveness of the panel of judges and the related obligation of secrecy of judicial deliberations are key factors that can guarantee effective protection of individual judges from the pressure of political factors, and, in consequence, interference in the sphere of jurisprudence.Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Swoje zadania orzecznicze sprawują poprzez sędziów orzekających w składach sądzących, kolegialnych lub jednoosobowych, tworzonych na podstawie właściwych norm prawnych. Na przestrzeni dziejów można zaobserwować przemienność w dominacji idei kolegialności orzekania oraz koncepcji jednoosobowego rozstrzygania. W Polsce od połowy lat 90-tych ubiegłego wieku wyraźna jest wizja profesjonalizacji orzecznictwa, która wpływa również na kwestię kolegialności składów. Zmiany w tym zakresie przyspieszyły zwłaszcza w związku z pandemią COVID-19, chociaż ustawodawca nie krył się w zasadzie z tym, że zagrożenie wirusem było raczej pretekstem, a nie przyczyną do wprowadzania zmian. Faktycznie bowiem chodziło o ułatwienie możliwości kontrolowania poszczególnych sędziów, aby zniechęcić ich do podejmowania prób sądowej weryfikacji prawidłowości nominacji osób powołanych na urząd sędziego w wadliwych procedurach, których zasiadanie w składach orzekających, oznacza, że nie jest to niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W tym aspekcie zasada kolegialności składu orzekającego oraz ściśle z nią powiązana bezwzględna tajemnica narady sędziowskiej, posiadają kluczowe znaczenie gwarancyjne, gdyż tylko razem są w stanie utworzyć pancerz, który będzie skutecznie chronił sędziego przed presją czynników politycznych, a w efekcie – ingerowaniem przez nie w sferę orzecznictwa
Wyrwane ze szponów zapomnienia. Zasób Archiwum Państwowego w Opolu jako źródło badań dla germanistów
No full textZwischen den Antonymen ‚Erinnern‘ und ‚Vergessen‘ gibt es nach Aleida Assmann (2016) eine Zwischenstufe, die sie als ‚Verwahrensvergessen‘ bezeichnet und mit dem Eintritt ins Archiv gleichsetzt. In Archiven werden Unterlagen verwahrt, die Antworten auf künftig gestellte Fragen geben oder ein neues Licht auf die Vergangenheit werfen können. Da im Oppelner Staatsarchiv ca. fünf Kilometer Schriftgut in deutscher Sprache aufbewahrt wird, soll der folgende Beitrag Wissenschaftler, vor allem Germanisten, zurQuellenforschung anregen.According to Aleida Assmann, there is an intermediate stage between the antonyms ‚remembering‘ and ‚forgetting‘, which the author describes as ‚Verwahrensvergessen‘ and equates it with entering archive. Documents, which are kept in the state archives, are intended to provide answers to future questions or to shed new light on the past. In the State Archive in Opole we can find about five kilometers of files in German. The aim of this article is to encourage scientists, especially Germanists, to visit archives and research the sources.Według Aleidy Assmann pomiędzy antonimami ‚pamięć‘ i ‚zapomnienie‘ istnieje coś pośredniego, co autorka określa jako ‚Verwahrensvergessen‘ lub ‚wstęp do archiwum‘. W archiwach państwowych przechowywane są materiały, w których można znaleźć odpowiedzi na jeszcze niezadane pytania. Co więcej, mogą one stawić przeszłość w zupełnie nowym świetle. W skład zasobu Archiwum Państwowego w Opolu wchodzi ok. pięć kilometrów akt w języku niemieckim. Niniejszy artykuł ma więc zachęcić naukowców, przedewszystkim germanistów, do badań źródłowych
Jak wzbudzić zachwyt lingwistów: Trzy wzorce werbalnych konstrukcji funkcyjnych z dopełnieniami w roli doświadczającego
No full textDieser Aufsatz beschäftigt sich mit drei Mustern von Funktionsverbgefügen mit Objekt- Experiencern: in N bringen, zu N bringen, in N versetzen. Die Muster haben gemeinsam, dass sie eine Kausativierung des durch das enthaltene Nomen denotierten emotionalen Zustands darstellen, unterscheiden sich jedoch in aspektuellen Eigenschaften, sowie darin, mit welchen Nomen sie kompatibel sind. Auf der Grundlage einer Korpusstudie zu 60 Emotionsnomen charakterisiert der Aufsatz Gruppen von Nomen, die in Bezug auf die Funktionsverbgefüge das gleiche Verhalten aufweisen, arbeitet Eigenschaften heraus, die die Funktionsverbgefüge blockieren, und schlägt Bedeutungen für die drei Muster vor.This paper deals with three patterns of light verb constructions with experiencer objects: in N bringen, zu N bringen, in N versetzen. The patterns have in common that they constitute a causativization of the emotional state denoted by the noun included in the construction, but they differ in aspectual properties, and in their compatibility with different nouns. On the basis of a corpus study on 60 emotion nouns, the paper characterizes groups of nouns showing the same behaviour with respect to light verb constructions, carves out properties that block the use of the light verb constructions, and puts forward suggestions on the semantics of the patterns.W artykule omówiono trzy wzorce werbalnych konstrukcji funkcyjnych z dopełnieniami w roli doświadczającego (Experiencer): in N bringen, zu N bringen, in N versetzen. Wzorce te mają tę wspólną cechę, że reprezentują przyczynowość stanu emocjonalnego denotowanego przez rzeczownik, który zawierają, ale różnią się właściwościami aspektowymi, a także tym, z jakimi rzeczownikami są kompatybilne. Na podstawie badania korpusowego 60 rzeczowników emotywnych scharakteryzowano w artykule grupy rzeczowników, które wykazują to samo zachowanie w stosunku do werbalnych konstrukcji funkcyjnych, opracowano właściwości blokujące werbalne konstrukcje funkcyjne oraz zaproponowano znaczenia dla trzech wzorców
Ludobójstwo, zbrodnia, pogrom, rzeź, masakra, makabra... Obrazy kognitywne zakodowane w semantycznej strukturze synonimów określających okrucieństwa wobec grup etnicznych
Get PDFThis article aims to show the cognitive images encoded in the semantic structure of the lexemes: war crimes, crimes against humanity, genocide, slaughter, pogrom, massacre, and macabre, used to describe atrocities against ethnic groups. The analysiswas based on the example of the material related to the Ukrainian citizens during the war, which has been ongoing since 24 February 2022. The analysis is rooted in the theoretical framework of cognitive ethnolinguistics, including the profiling method, which is quite innovative in linguistics. The article proves that the lexemes under consideration, although of similar cognitive value, differ in terms of the ordering of the components of meaning, which makes them evoke a different image in thereader of the texts. Five different perspectives of the perception of war atrocities encoded in the words are distinguished, i.e., (1) the moral and penal aspect; (2) the collective subject of the actions and the minority nature of the victims; (3) the modus operandi of the perpetrator; (4) the totality of the destruction evident to the observer; and (5) the emotions that the effect of the perpetrator’s actions evokes in the witness, i.e., horror and disgust
Rodzinne uwarunkowania odraczania niezależności od rodziców przez młodych dorosłych
Get PDFThe article analyzes the problem of dependence of adult children on their parents. The aim of the research was to determine to what extent bringing up in a specific environment of the family of origin determines obtaining or delaying the independence of young adults from their own parents. A survey esearch was conducted among 428 adults using the David H. Olson Family Assessment Scale and the quality scale of relations between adult children and their parents. The obtained data confirmed the hypotheses that growing up in a balanced family system in terms of Cohesion and Flexibility positively correlates with the feeling of psychological independence from parents in adulthood, and growing up in homes with unbalanced systems, i.e. in Disengagement, Enmeshment, Regidity and Chaotic families, simultaneously communicating in an ineffective manner. hinders the process of psychological separation from parents. Due to the fact that the correct family environment determines the development of maturity to take on autonomous roles in adulthood, and the incorrect one hinders the acquisition of such maturity, it is necessary to strengthen the parents' ability to build optimal ties and relationships in the family in order to properly shape the process of independence from their children.W artykule podjęto analizę problemu zależności dorosłych dzieci od rodziców. Celem podjętych badań było określenie, w jakim stopniu wychowywanie się w określonym środowisku rodziny pochodzenia warunkuje uzyskiwanie lub odraczanie niezależności młodych dorosłych od własnych rodziców. Przeprowadzono badania sondażowe wśród 428 dorosłych osób za pomocą Skal Oceny Rodziny Davida H. Olsona i skali jakości relacji dorosłych dzieci z rodzicami własnego autorstwa. Uzyskane dane potwierdziły założone hipotezy, że wzrastanie w zrównoważonym systemie rodzinnym pod względem spójności i elastyczności koreluje dodatnio z poczuciem niezależności psychologicznej od rodziców w dorosłości, a wychowywanie się w domach o systemach niezrównoważonych, czyli w rodzinach niezwiązanych, splątanych, sztywnych i chaotycznych, komunikujących się równocześnie w sposób mało efektywny utrudnia proces psychologicznej separacji od rodziców. Ze względu na to, że prawidłowe środowisko rodzinne warunkuje kształtowanie dojrzałości do podejmowania autonomicznych ról w dorosłości, a nieprawidłowe utrudnia nabywanie takiej dojrzałości należy wzmacniać zdolność rodziców do budowania optymalnych więzi i relacji w rodzinie, by prawidłowo kształtować trwający w całym okresie rozwojowym proces uniezależniania się od nich ich dzieci
Nowa dziedzina „Nauki o rodzinie” – dyscyplinarne szanse rozwoju nauki i praktyki wspierania rodzin
Get PDFThe aim of the article is to present the basic issues related to legal changes in Polish science. The desk research method was the basic method used during the undertaken research. Based on the analysis of documents and sources, a study was prepared illustrating a new Polish field of science – family science. The article initiates the discourse on family science. It covers the sphere of legal, administrative, organizational and institutional issues. It also touches upon the sphere of education in the field of family sciences and the relationship of this area of higher education with the practice of educational and social services.Celem artykułu jest zaprezentowanie podstawowych zagadnień dotyczących zmian prawnych w nauce polskiej. Metoda desk research była podstawową metodą wykorzystaną podczas podjętego badania. Na podstawie analizy dokumentów i źródeł powstało opracowanie obrazujące nową polską dziedzinę nauki – nauki o rodzinie. Artykuł inicjuje dyskurs na temat nauk o rodzinie. Obejmuje sferę zagadnień prawnych, administracyjnych, organizacyjnych i instytucjonalnych. Dotyka również sfery edukacji w zakresie nauk o rodzinie oraz związków tego obszaru szkolnictwa wyższego z praktyką służby oświatowo-wychowawczej i społecznej
Wojna, globalizacja i reprodukcja
Get PDFThe aim of this article is to outline the issue of the links between war, globalisationand reproduction at the end of the 20th century, with a particular focus on the Africancontinent. The text begins by outlining the situation in Africa in the context of so-calledstructural adjustment programmes imposed by international institutions such as theWorld Bank and the International Monetary Fund. The second section discusses a controversial topic, viewing food aid as a kind of covert warfare. The next part analyses thecase of Mozambique as a paradigm of modern warfare. The final section points out thatsimilar methods used in Africa may be emerging in former socialist countries such as theformer YugoslaviaCelem artykułu jest zarysowanie zagadnienia powiązań pomiędzy wojną, globalizacjąi reprodukcją pod koniec XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem kontynentu afrykańskiego. Tekst rozpoczyna się od zarysowania sytuacji w Afryce w kontekście tzw.programów dostosowania strukturalnego, narzucanych przez międzynarodowe instytucje,takie jak Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Drugi rozdział omawiakontrowersyjną tematykę, postrzegając pomoc żywnościową jako swego rodzaju ukrytedziałania wojenne. Kolejna część poddaje analizie przypadek Mozambiku jako paradygmatu współczesnej wojny. W ostatniej części zwraca się uwagę na to, że podobne metody,jakie stosowano w Afryce, mogą się pojawiać w dawnych krajach socjalistycznych, takichbyła Jugosławia
