Czasopisma Uniwersytetu Opolskiego (E-Journals)
Not a member yet
4551 research outputs found
Sort by
Chinese War with American Characteristics:: The Battle at Lake Changjin (2021) and Contemporary War Film Style
Full text linkThe article analyses the stylistic elements in the recent Chinese war epic, The Battle at Lake Changjin (2021). Because of its scale, cost, and generated box office revenue, the movie has come to epitomize the new ambitions and capabilities of the Chinese film industry. The key argument in the article is that the unprecedented domestic success of The Battle at Lake Changjin has been chiefly rooted in its ingenious use of cinematography and its embrace of stylistic diversity. The film exemplifies Chinese stylistic eclecticism that fuses the conventions of early 20th-century American war films with the contemporary “drone age cinema” associated chiefly with action films. Thanks to those elements, the otherwise rigid ideological message of the movie becomes more acceptable to the audience, at least in China
Klasztor dominikanek na Wyspie Zajęczej w Budzie (1252–1637) jako przykład ojcowskiej fundacji monarszej (1)
Full text linkIn the face of the Tatar invasion of Hungary in 1241–1242, King Béla IV made an oath that he would put his daughter into the service of God after rejoicing that the country had not been destroyed. After a year of occupation, the Tatars withdrew from Hungary. In this situation, the king gave his three-and-ahalf-year-old daughter, Margaret, to the Dominican nuns’ monastery in Veszprém in 1245. As early as 1243, the construction of a monastery for nuns on Rabbit Island on the Danube near Buda began. It was supposed to be a monastery where Margaret would live. In 1252, theprincess and 18 nuns moved into the monastery under construction. On July 25, 1255, Béla IV issued the founding act of the monastery, which was being built up until 1259. Pope Alexander IV on March 5, 1257, accepted the monastery under the protection of the Holy See, and later that year the general chapter of the Order of Preachers incorporated the nuns into their order. Therefore, the most outstanding monastery complex in Hungary was created inthe 13th century. The monastery had an aristocratic character. Four daughters of rulers lived there, daughters of knights and nobles. In the Gothic era, the monastery complex was rebuilt in the years 1381–1409, becoming an architectural pearl on a European scale. The Gothic, soaring monastery was built in white marble by French architects. It was also an important sanctuary, a place of pilgrimage to the grave of Saint Margaret of Hungary. The nuns were famous for their high spiritual and intellectual level. There was a scriptorium here. We know of three nuns who were scribes nuns who worked here in the 15th century: Lea Ráskai, Marta Sövényházi and Soror Katerina. The prosperity of the monastery was ruined by the Turkish invasion of Hungary. In 1541, 18 nuns fled from Rabbit Island to Oradea. They lived there until 1546, when they hadto leave due to the Reformation. They went to Trnava, where in 1567 they received the monastery of St. John the Baptist. From there, in 1618, they moved to the Poor Clares monastery in Pressburg. There, in 1637, the last Dominican nun, Barbara Verebély, died, closing the history of the most famous Hungarian monastery.Wobec najazdu tatarskiego w 1241–1242 r. na Węgry, król Béla IV złożył ślubowanie, że odda córkę na służbę Bogu, gdy ten uratuje kraj przed zagładą. Tatarzy po roku okupacji wycofali się z Węgier. W tej sytuacji król przekazał w 1245 r. trzyipółletnią córkę Małgorzatę do klasztoru dominikanek w Veszprém. W 1243 r. ruszyła budowa klasztoru dla mniszek na Wyspie Zajęczej na Dunaju koło Budy. W 1252 r. królewna wraz z 18 mniszkami zamieszkała w budującym się klasztorze. Béla IV 25 lipca 1255 r. wydał akt fundacyjny klasztoru, który budowano do 1259 r. 5 marca 1257 r. papież Aleksander IV przyjął klasztor pod opiekę Stolicy Apostolskiej. W tym samym roku kapituła generalnaZakonu Kaznodziejskiego inkorporowała mniszki do swego zakonu. W taki sposób powstał najznakomitszy zespół klasztorny na Węgrzech w XIII w., w którym żyły córkiwładców, rycerzy i możnowładców. W latach 1381–1409 zespół klasztorny został przebudowany, stając się perłą architektoniczną na europejską skalę. Gotycki, strzelisty klasztor wzniesiony został w białym marmurze przez francuskich architektów. Był on także ważnym sanktuarium i miejscem pielgrzymek do grobu św. Małgorzaty Węgierskiej. Mniszki słynęły z wysokiego poziomu duchowego i intelektualnego. Działało tutaj skryptorium.Znamy również trzy mniszki-skryby, które tutaj pracowały w XV w.: Leę Ráskai, Martę Sövényházi i Soror Katerinę. Pomyślność klasztoru zniweczyła inwazja turecka na Węgry.W 1541 r. 18 mniszek uciekło z Wyspy Zajęczej do Wielkiego Waradyna. Mieszkały tam do 1546 r., kiedy z powodu reformacji musiały i stamtąd wyjechać. Udały się do Trnawy, gdzie w 1567 r. otrzymały klasztor św. Jana Chrzciciela. Stamtąd w 1618 r. przeprowadziły się do klasztoru Klarysek w Pozsony, gdzie w 1637 r. zmarła ostatnia mniszka dominikańska, Barbara Verebély, zamykając dzieje najznakomitszego w węgierskich klasztorów
Aspekt międzynarodowy kultu świętego Jozafata Kuncewicza w XIX w. na podstawie literatury polskiej
Full text linkThe year 2023 was an important jubilee related to the 400th anniversary of the martyrdom of St. Josaphat Kuncewicz. This martyr bishop, a monk belonging to the Basilian Order, died in Vitebsk on November 12, 1623. Books and brochures created after the canonization (after 1867) mostly show the historically accurate face of Josaphat Kuncewicz. The main source of information for the Polish reader about St. Josaphat was a book by Father Alfons Guépin from 1885, translated by Father Kalinka. Thanks to it, many other authors, including Father Jan Urban and Tadeusz Żychiewicz (Jozafat Kuncewicz, Kalwaria Zebrzydowska 1986), perpetuated the image of Josaphat Kuncewicz based on historical facts.W 2023 r. przypadał ważny jubileusz związany z 400. rocznicą męczeństwa św. Jozafata Kuncewicza. Ten biskup-męczennik i zakonnik należący do zakonu bazylianów poniósł śmierć w Witebsku 12 listopada 1623 r. Książki i broszury powstałe po kanonizacji (po 1867 r.) w większości ukazują – zgodne z prawdą historyczną – oblicze męczennika. Głównym źródłem informacji dla polskiego odbiorcy o św. Jozafacie, była książka o. Alfonsa Guépina z 1885 r. w przekładzie i redakcji ks. Kalinki. Dzięki niej wieluinnych autorów, m.in. ks. Jan Urban czy też Tadeusz Żychiewicz, utrwalali w późniejszych latach oparty na faktach historycznych wizerunek patrona unii
Sprawozdanie z działalności Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego w roku akademickim 2023/2024
Full text linkRymowanki dziecięce bez przyszłości?
No full textDas Sammeln und Veröffentlichen von Kinderreimen der deutschen Minderheit erlebt eineRenaissance in Ungarn, jedoch stellt sich dabei die Frage, inwieweit sind sie noch bzw. können sie noch alslebendiger Teil der Kinderkultur betrachtet werden, denn die wenigsten Kinder sprechen hierzulande Deutsch,geschweige einen deutschen Dialekt (ausführlicher siehe Klein 2007: 19). Vorliegende Studie befasst sich mitder Fragestellung, wie viele und welche deutschsprachigen Kinderreime die Eltern von Kindergartenkindern inUngarn kennen und wie viele und welche sie davon an ihre Kinder sowie in welcher Sprachvarietät weitergeben.Die Untersuchung wurde mithilfe von Fragebögen durchgeführt, die die Eltern von Kindergartenkindernerhielten. Die Antworten wurden ausgewertet und die Ergebnisse in einer Tabelle geordnet dargestellt. Auf derBasis der gewonnenen Ergebnisse möchten die Autorinnen für die Unterstützung der Verwendung von Dialektenin den Institutionen der ungarndeutschen Minderheit sowie für eine diesbezügliche Auseinandersetzung mitden lokalen, kulturellen und pädagogischen Kontexten plädieren.The collection and publication of children’s rhymes from the German minority are experiencinga renaissance in Hungary. However, the question arises as to what extent they can still be considered a livingpart of children’s culture, since very few children in this country speak German, let alone a German dialect(Klein 2007: 19). For this reason, the present study focuses on the question of how many and which rhymesthe parents of kindergarten children in Hungary know, how many and which of them they pass on to theirchildren, and in which language variety. The research was carried out using questionnaires given to the parentsof kindergarten children. The responses were evaluated and the results presented in tables. To illustrate thisprocess clearly, the rhymes were grouped. Based on the results obtained, the authors wish to advocate for thesupport of the use of dialects in institutions of the Hungarian German minority, as well as for an engagementwith the local cultural and educational contexts in this regard.Zbieranie i publikowanie rymowanek dziecięcych mniejszości niemieckiej przeżywa renesans naWęgrzech, jednak pojawia się pytanie, na ile mogą one jeszcze być uważane za żywą część kultury dziecięcej,ponieważ bardzo niewiele dzieci w tym kraju mówi po niemiecku, nie mówiąc już o niemieckim dialekcie(Klein 2007: 19). Z tego powodu głównym tematem niniejszego badania jest pytanie, ile i jakie niemieckojęzycznerymowanki dziecięce znają rodzice przedszkolaków na Węgrzech, ile i jakie z nich przekazują swoimdzieciom oraz w jakiej odmianie językowej. Aby móc plastycznie przedstawić ten proces, rymowanki zostałypodzielone na grupy. Badanie przeprowadzono za pomocą kwestionariuszy, które otrzymali rodzice przedszkolaków.Odpowiedzi zostały ocenione, a wyniki przedstawiono w tabelach. Na podstawie uzyskanych wynikówautorki pragną opowiedzieć się za wspieraniem używania dialektów w instytucjach mniejszości niemieckiejna Węgrzech, a także za zajęciem się lokalnymi kontekstami kulturowymi i edukacyjnymi w tym zakresie
Style literatury
Full text linkThe stylistics of the literature of the last half-century is methodologically and thematically diverse. The conception of literary style has changed; stylistic features are now treated as culturally shaped, extending beyond the purely linguistic means. In describing the styles of historical literary periods and genres, scholars increasingly emphasize the historical, social, and cultural contexts in which texts were created. Polish stylistics has comprehensively examined both the past epochs (e.g. the Middle Ages, the Renaissance, the Baroque) and post-1945 literature. The stylistic view of an artistic text is prospective in nature and depends on methodological aproaches, including text theory, pragmatics, communication theory, semantics, discursology, and cognitive science. It also reflects civilisational changes, particularly literature’s associations with new media, the cultural context, and the interplay between stylistics and other fields in the humanities. Unsurprisingly, contemporary linguists integrate different dimensions of literary works such as linguistic structure, semantic content, cognitive layer, worldview and axiological stance, highlighting the communicative aspect of the works and their intertextual, intersemiotic, and intermedial qualities
Prewencyjny charakter przepisów prawa budowlanego w zakresie ochrony środowiska
Full text linkThe environment is a common good that must be protected for future generations. Therefore, environmental protection is an important aspect taken into account by the legislator in a number of generally applicable regulations. The basic legal act in this area is the Environmental Protection Law. However, during the construction process, the provisions of the Construction Law, which strengthen and supplement the provisions of the Environmental Protection Law, are of particular importance. Therefore, it is worth analyzing the mutual relations between these regulations, which are in force simultaneously during the construction process. The thesis of the article is the statement that the provisions of the Construction Law are preventive in the field of environmental protection. The purpose of these regulations is toprevent activities that may have a negative impact on the environment during the construction process. Therefore, the provisions of the Construction Law apply from the stage of investment planning, through its implementation, into the use of completed facilities. In order to ensure proper environmental protection, these regulations will introduce stricter requirements for investments that may have a negative impact on the environment, protecting it. As the analysis of the above-mentioned regulations shows, environmental protection, within the scope regulated by the provisions of the Construction Law, is an indispensable element of the process of planning and implementing investments aimed at sustainabledevelopment, minimizing the negative impact on the environment and caring for natural heritage. Unfortunately, sometimes the provisions of both acts are not consistent with each other. An additional difficulty is that the provisions of the Construction Law and environmental protection are not the only regulations that should be taken into account during the implementation of a construction project. The number of regulations in force, depending on the type of investment, is significant, which makes it difficult for investors to apply themcorrectly. The dogmatic-legal method was used to amalyze the title issue.Środowisko jest dobrem wspólnym, które należy chronić dla przyszłych pokoleń. Dlatego też ochrona środowiska jest istotnym aspektem uwzględnianym przez ustawodawcę w wielu przepisach powszechnie obowiązujących. Podstawowym aktem prawnym w tym zakresie jest ustawa Prawo ochrony środowiska. Jednak podczas procesu budowlanego szczególnego znaczenia nabierają przepisy ustawy Prawo budowlane, które wzmacniają i uzupełniają regulacje Prawa ochrony środowiska. Dlatego warto przeanalizować wzajemne relacje między tymi przepisami, które mają równoczesne zastosowanie w trakcie procesu budowlanego. Tezą artykułu jest stwierdzenie, że przepisy Prawa budowlanego mają prewencyjny charakter w zakresie ochrony środowiska. Celem tych przepisów jest bowiem zapobieganie działaniom mogącym negatywnie oddziaływać na środowisko podczas procesu budowlanego. W związku z powyższym przepisy Prawa budowlanego mają zastosowanie od etapu planowania inwestycji, poprzez jej realizację, aż do użytkowania zrealizowanych obiektów włącznie. W celu zapewnienia właściwej ochrony środowiska przepisy te wprowadzą bardziej rygorystyczne wymagania w odniesieniu do inwestycji mogących oddziaływać ujemnie na środowisko, chroniąc je. Jak wynika z analizy wskazanych przepisów, ochrona środowiska w zakresie uregulowanym przepisami Prawa budowlanego jest nieodzownym elementem procesu planowania i realizacji inwestycji mającym na celu zrównoważony rozwój, minimalizację negatywnego wpływu na środowisko oraz dbałość o dziedzictwo przyrodnicze. Niestety, czasami przepisy obydwu ustaw nie są ze sobą spójne. Dodatkowym utrudnieniem jest to, że przepisy Prawa budowlanego i Prawa ochrony środowiska nie są jedynymi regulacjami, które należy wziąć pod uwagę podczas realizacji inwestycji budowlanej. Liczba obowiązujących przepisów, w zależności od rodzaju inwestycji, jest znaczna, co sprawia, że inwestorzy często mają trudności z ich poprawnym zastosowaniem. Do analizy tytułowego zagadnienia zostanie wykorzystana metoda dogmatyczno-prawna
Wpływ zmian legislacyjnych na efektywność wariantowania w procedurze OOŚ w Polsce
Full text linkThe article analyses the impact of the 2019 and 2023 amendments to the Act on Access to Information on the Environment and its Protection, Public Participation in Environmental Protection, and Environmental Impact Assessments (EIA Act) on the functioning and effectiveness of alternatives analysis in the Environmental Impact Assessment (EIA) procedure. The author posits that these modifications have negatively affected the ability of alternatives analysis to provide substantive analyses supporting selection of the optimal variant in the decision-making process regarding environmental decisions. The main research question concerns the way in which these legislative changes have influenced the functioning and effectiveness of this tool. Additionally, the author conducted a detailed analysis of the legislative process to determine the reasons behind the changes. The discussed issue aligns with the current global research focus on streamlining the EIA procedures, especially in the context of the ongoing energy transition and ensuring appropriate mechanisms for public participation. The research employed the dogmatic-legal method, supplemented by the author’s observations from direct involvement in EIA procedures in Poland and experiences from the legislative process of the amendments. The analysis revealed that changes to Article 81(1) of the EIA Act significantly limited the authority’s competence to select an alternative project variant, making it dependent on demonstrating the impossibility of implementing the investment in the variant proposed by the investor. Meanwhile, the amendment to Article 66(1)(5 of the EIA Act reduced the minimum number of alternatives that must be analysed in the EIA report from three to two, depriving the authority of the ability to use a “comparative grid” to reliably assess different options for achieving the investment goal and prevent the development of apparent alternatives. The current regulations significantly limit the possibility of determining optimal environmental conditions, which may contribute to an escalation of social conflicts rather than their minimization.Artykuł analizuje wpływ nowelizacji ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (u.o.o.ś.) z lat 2019 i 2023 na funkcjonowanie i efektywność wariantowania w procedurze oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko (procedura OOŚ). Autor stawia tezę, że dokonane modyfikacje negatywnie wpłynęły na zdolność wariantowania w dostarczaniu merytorycznych analiz wspierających wybór optymalnego wariantu w procesie podejmowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU). Główne pytanie badawcze dotyczy sposobu, w jaki dokonane zmiany legislacyjne wpłynęły na funkcjonowanie i efektywność tego narzędzia. Dodatkowo autor dokonał szczegółowej analizy procesu stanowienia prawa, mającej na celu ustalenie powodów, dla których zdecydowano się wprowadzić zmiany. Omawiane zagadnienie wpisuje się w aktualną problematykę usprawniania (streamlining) procedur OOŚ w prowadzonych na świecie badaniach, zwłaszcza w kontekście transformacji energetycznej oraz zapewnienia odpowiednich mechanizmów partycypacji społecznej. W Polskiej literaturze brak jest aktualnych badań nad efektywnością wariantowania. W analizie zastosowano metodę dogmatyczno-prawną, uzupełnioną o obserwacje autora wynikające z jego bezpośredniego udziału w procedurach OOŚ w Polsce oraz doświadczeń z procesu legislacyjnego ww. nowelizacji. Przeprowadzona analiza wykazała, że zmiany w art. 81 ust. 1 u.o.o.ś. istotnie ograniczyły kompetencje organu w zakresie wyboru innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, uzależniając to od wykazania braku możliwości realizacji inwestycji w wariancie zaproponowanym przez inwestora. Natomiast zmiana art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. zmniejszyła minimalną liczbę wariantów obligatoryjnie analizowanych w raporcie OOŚ z trzech do dwóch, co zasadniczo pozbawia organ możliwości zastosowania „siatki porównawczej”, na tle której mógłby rzetelnie ocenić różne opcje osiągnięcia celu inwestycji i zapobiec opracowywaniu pozornych wariantów. W procesie podejmowania DŚU organ powinien mieć możliwość określenia optymalnych uwarunkowań środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia, w tym wskazania wariantu innego niż preferowany przez inwestora, jeśli jest to uzasadnione w konkretnym stanie faktycznym. Obecne przepisy istotnie ograniczają tę możliwość, co może sprzyjać eskalacji konfliktów społecznych zamiast je minimalizować
Fostering Innovation and Entrepreneurship in Poland: An Analysis of Policy Frameworks and Strategic Initiatives
Full text linkThis paper explores Poland’s evolving policy frameworks and strategic initiatives aimed at fostering innovation and entrepreneurship, within the context of economic transformation and integration into the European Union (EU). Utilising qualitative document analysis, the study evaluates both macro level strategies and micro level mechanisms that support the development of start-ups and higher value-added sectors. Using policy documents, institutional reports, and academic literature, the analysis identifies key instruments such as the Smart Growth Operational Programme, the Fast Track initiative, and the IP Box tax incentive, that work alongside major institutions such as the Polish Agency for Enterprise Development (PARP) and the National Centre for Research and Development (NCBR). Two illustrative case studies, Ryvu Therapeutics and SDS Optic, demonstrate the tangible outcomes of these initiatives in enabling product innovation, attracting investment, and facilitating global market expansion. While the paper recognises Poland’s progress in building an innovation-oriented economy, it also highlights persistent challenges, including fragmented institutional structures, limited industry academia collaboration, and an underdeveloped venture capital ecosystem. Guided by theoretical insights from Wennekers & Thurik (1999), Carree & Thurik (2010), and Urbano et al (2019), the paper argues that financial investment must be complemented by deeper institutional reform to unlock the full potential of entrepreneurship. The findings contribute to policy discourse in transition economies by offering a foundation for future empirical evaluations and proposing strategies for building a coherent, inclusive, and globally competitive innovation system