Institute of Social Sciences
IRISS Repository of Institute of Social Sciences (Belgrade)Not a member yet
2648 research outputs found
Sort by
Sudskomedicinski veštaci – svest i poznavanje pravnih okvira postupanja
No full textObavljanje sudskomedicinskog veštačenja obeležava u prvom redu visok stepen ekspertize veštaka koju je neophodno bilo izvesti, kao i savesno postupanje i profesionalizam u radu. Međutim, takođe se pokazuje važnim to da sami poslovi i izvođenje dokaza veštačenjem podleže propisima i iziskuje poznavanje istih od strane veštaka. Naime, brojni propisi su direktno ili indirektno povezani sa zadatkom veštačenja i po svojoj pravnoj prirodi mogu biti procesno-pravnog ili materijalno-pravnog značaja. Pravne odrednice posla koje su jasno istaknute i poznate pomažu sudskom veštaku da bolje sagleda ono što mu se nalaže, da spozna koji su pravni okviri njegovog postupanja, da pazi na rokove i druge procesne subjekte, da lakše odvoji činjenice od pravnih pitanja i da pruži kompetentno mišljenje postupajućem sudu. Poštovanje propisa daje poslu veštačenja stručni i zakonit karakter takođe u pogledu pravila postupka pred sudom. Od značaja isto tako može biti poznavanje pravne materije predmeta veštačenja. Ono činjenično ne ulazi u domen ekspertize sudskog veštaka, ali mu je potrebno zbog boljeg razumevanja konkretnog zadatka veštačenja, zakonskog konteksta i pravnog značaja
Propravoslavni konsenzus i religijske nejednakosti: prema analizi religijske situacije u postsovjetskoj Rusiji
Get PDFPrilog je posvećen teorijskoj analizi religijskog fenomena savremenog postsovjetskog ruskog društva i to na primeru tzv. propravoslavnog konsenzusa koji je postao aktuelan u toku 90-ih godina prošlog veka i ostao sve do kraja prve decenije novog veka. U kontekstu ključnih promena u društvima kasne moderne, verska struktura se usložnjavala a društvena refleksija zadobijala autonomnost. Sociolozi i drugi naučnici uvode koncept „refleksivnog odnosa prema religiji“ kojim se podrazumeva da pojedinac u kasnomodernom društvu osmišljava sumu društveno važnih manifestacija svega onoga što inače podrazumevaju i objedinjuju pojam „religija“ i njeni derivati. Ovakav odnos prema religiji nije u korelaciji sa verskom praksom, verskom pripadnošću i verskim iskustvom kao takvim - ima ga bilo koja osoba bez obzira na njenu umešanost u verski kontekst ili na sopstvenu religijsku identifikaciju. Epicentar verskih nejednakosti pojavljuje se u simboličkoj i komunikativnoj sferi, povezanoj sa religijom i njenim odnosom prema društvenim institucijama kao što su kultura, obrazovanje, ideologija, moral, porodica
Globalizacija i akademska mobilnost
No full textPitanje globalizacije veoma je složeno, pogotovo u onoj sferi koja se
odnosi na njenu obrazovnu dimenziju. Ne postoji opšteprihvaćeno razumevanje globalizacije, postignut je priličan stepen saglasnosti oko toga
da se može govoriti o njenim različitim dimenzijama (Spasenović 2019).
Stav prema kojem je znanje osnovni resurs u globalnoj ekonomiji postao
je opšteprihvaćen 60-ih godina XX veka na evropskim univerzitetima, a
posebno je jačao 80-ih godina prošlog veka (Jovanović-Kranjec, 2013)
kada i obrazovanje počinje da privlači pažnju različitih međunarodnih
tela i organizacija. Širenje modela obrazovanja i usklađivanje nacionalnih obrazovnih politika sa globalno uspostavljenim trendovima razvoja
postalo je realnost za većinu zemalja sveta (Spasenović, 2019), pa i za
Srbiju. Poslednjih decenija snažan uticaj na transformaciju visokoobrazovnog sistema i unapređenje kvaliteta (visokog) obrazovanja ima Bolonjska deklaracija. Ona je imala za cilj da, u periodu svog postojanja,
obezbedi promene na nivou visokog obrazovanja u Evropi, koje se ogledaju u kreiranju evropskog prostora visokog obrazovanja, ali i povećanoj mobilnosti studenata i (van)nastavnog osoblja kroz Evropu, čime
se omogućava evropskim univerzitetima da budu privlačniji internacionalnim studentima (Radišić i dr., 2010). Jedan od najvažnijih trendova
u oblasti visokog obrazovanja je internacionalizacija, a ključni aspekt internacionalizacije je akademska mobilnost (Marković, 2014). Svrha mobilnosti je da se studentima i nastavnom osoblju omogući iskustvo studiranja ili rada u drugačijem akademskom okruženju, ali i učestvovanje
u vanakademskim aktivnostima, kako bi, po povratku u matičnu zemlju,
doprineli unapređenju sistema. S druge strane, politike visokoškolskih
ustanova usmerene su na povećanje broja kredita koje su studenti stekli
u inostranstvu. Dakle, analiza procesa internacionalizacije i faktora koji
vuku i guraju studente u stranu zemlju da završe svoje visoko obrazovanje, važne su karakteristike akademskih institucija.
Mobilnost studenata jedan je od prioriteta EU u oblasti obrazovne politike i to se najbolje očitava kroz finansijska sredstva investirana u programe mobilnosti (European Commission, 2020). U prvom ciklusu, Erazmus
program je podržalo 3,3 miliona studenata i 470.000 članova osoblja od
njegovog pokretanja. Novi Erazmus program za period 2014–2020, takozvani Erazmus+, nasledio je sva tri programa za obrazovanje u kojima
je Srbija do sada učestvovala – Tempus, Erazmus Mundus i Program za
celoživotno učenje. U okviru ovog ciklusa, na Beogradskom univerzitetu
boravila su 522 strana studenta, dok je stipendiju za boravak i usavršavanje na inostranim fakultetima koristilo 1.584 domaćih studenata. U
istom periodu 472 inostrana nastavnika boravila su na fakultetima BU, a 726 domaćih nastavnika boravilo je u inostranstvu. Takođe, sredstva su
koristili i istraživači sa instituta, ali i vannastavno osoblje članice BU i to:
127 inostranih stručnjaka iz ove kategorije boravilo je u Srbiji, dok je u
inostranstvu bio 371 domaći stručnjak. Moguće je uočiti pozitivan trend
u pogledu odlazećih studenata i (van)nastavnog kadra, dok kod podataka o dolazećim studentima i stručnjacima varijacije su vidljivije. Potrebno
je sagledati podatke za sve Univerzitete u Srbiji kako bi se dobili jasniji
rezultati u smislu varijacije dolaznih i odlazećih visokoobrazovanih lica.
Takođe, dubljom analizom treba utvrditi koje zemlje se klasifikuju kao
dobri izvoznici ili dobri uvoznici u autoritetnoj internacionalnoj mreži i na
kojoj poziciji se nalazi Srbija u odnosu na druge Evropske zemlje
Žena, majka, radnica: uticaj neoliberalnog oblika kapitalističke regulacije na radna i reproduktivna prava žena u Srbiji
No full textPredmet rada je položaj žena u Srbiji od perioda real-socijalizma do aktuelnog
momenta, sa posebnim fokusom na radna i reproduktivna prava žena. Cilj rada
je da kroz istorijsku perspektivu ukaže na promene koje su se desile u ovom pogledu,
te na osnovna obeležja društvenog položaja žena nakon transformacije
društveno-ekonomskog sistema. U radu su prikazana glavna dostignuća socijalističke
Jugoslavije na polju ženskih radnih i reproduktivnih prava, ali i neostvareni
ciljevi koji su na neki način uticali na položaj žena nakon sloma jugoslovenske
države, kao najbrojnijih „gubitnica tranzicije”. U radu se takođe
ukazuje i na savremene tendencije, te kako mere štednje utiču na ženska radna
i reproduktivna prava
Current Serbia-Russia Economic Relations: Stagnation and Fading
No full textPaper hypothesize that warmer relations between Serbia and Russian Federation don’t lead to increases economic relations for years. Long-term stagnation is evident in trade in goods and services while investment is fading. Perhaps the sudden withdrawal of Sberbank is an act of formal reduction of engagement. Russian economic presence is anchored in the energy sector and shows little ambition to change. Good initiatives such as the implementation of the FTA between the Republic of Serbia and the EAEU appear sporadically but it is unlikely that it will significantly improve economic performance
Daleko najbliži: Evropske integracije i legitimitet Evrope
Get PDFU radu se polazi od razmatranja teškoća s kojima se suočava proces evropskih integracija.
Odbijanje Evropske unije da nastavi svoju politiku proširenja, koje se nedavno u više
navrata pokazalo pri ulaganju veta na početak pristupnih pregovora, izazvalo je
razočaranje u zemljama koje su kandidati za pristupanje Uniji ili su na putu da to postanu.
Među njima je nekoliko zemalja našeg regiona, koje su, kako izgleda, osuđene da trajno
ostanu na periferiji Evrope. Istovremeno, Evropska unija ostaje opterećena sopstvenim
starim problemom, tzv. demokratskim deficitom. U tekstu se traga za perspektivom u
kojoj se ove teškoće mogu razrešiti. Diskutuju se tri paradigmatične predstave Evrope, na
kojima se zasnivaju različite strategije legitimisanja Evropske unije. Prva od njih je
idealistička, pošto uzdiže Evropu na rang filozofskog pojma koji prevazilazi puko
empirijsko određenje jednog među kontinentima. Ona odgovara shvatanju Evrope kao
jedinstvenog, izuzetnog dela sveta i pretpostavlja da ostatak čovečanstva treba da prihvati
temeljne evropske vrednosti i da ih sledi. Drugo, "realističko" shvatanje u Evropskoj uniji
prepoznaje svojevrsnu imperiju koja se legitimiše de facto argumentima, kao što je
računica da bi odustajanje od Unije imalo mnogo višu cenu od njenog opstanka i nastavka
procesa integracija, kao i potrebom za očuvanjem mira. Kritičko preispitivanje ta dva vida
legitimacije Evrope pokazuje njihovu činjeničnu neutemeljenost i ideološki karakter. Iza
idealističkog viđenja o izuzetnosti Evrope nazire se nasleđe kolonijalizma, dok
razumevanje Unije kao dobronamerne imperije koja treba da doprinese pacifikaciji
konflikata unutar Evrope i u njenom susedstvu ima paternalističke implikacije. Treći deo
teksta, koji se bavi problemom evropskog građanskog rata (koji su razvili Karl Šmit i
Ernst Nolte), vodi do zaključka da bi se navedeni nedostaci mogli prevazići jednim
razumevanjem evropske politike koje neće težiti pacifikaciji i neutralizaciji sukoba, već
manifestaciji suštinski konfliktualnog karaktera politike. Primer demokratije u staroj
Grčkoj pokazuje da sprečavanje građanskog rata ne znači otklanjanje svakog sukoba iz
politike već njegovo prenošenje na viši nivo ili sublimaciju
Tranzicija i reforma tržišta kapitala – Od transformacije jugoslovenskog tržišta kapitala do zelenih obveznica
No full textBig data, digitalizacija i novi putevi razvoja istraživanja u društvenim i humanističkim naukama
Get PDFProcesi digitalizacije i pojava Velikih podataka (Big data) odraz su globalnih tehnoloških promena. Društvene i humanističke nauke ne mogu se izmaći njihovom uticaju. Na globalnom nivou, svakodnevno se generiše sve veća količina podataka iz različitih izvora – od podataka o ponašanju na internetu, preko podataka nastalih upotrebom mobilnih uređaja, pa do podataka iz državnih institucija. Znatan deo toga su podaci o društvenom i ekonomskom ponašanju i stavovima kakvi ranije nisu postojali i koji otvaraju nove mogućnosti za istraživački rad. Istovremeno, proces digitalizacije postaje predmet istraživanja društvenih nauka. Pitanja kao što su: ko organizuje i kontroliše generisanje podataka, kako se podaci koriste, kako se kontroliše sigurnost i privatnost podataka, jesu u fokusu istraživača. Svedoci smo vremena koje je izuzetno zanimljivo za istraživačeu društvenim i humanističkim naukama – sve veća količina podataka o stavovima i u aktuelnom društvenom ponašanju postaje dostupna sve širem krugu istraživača. Istovremeno, radi se o veoma zahtevnom periodu – naročito zbog neophodnosti tehnološke ekspertize u sferi informacionih tehnologija. U ovom radu se daje pregled onih aspekata digitalizacije i fenomena Velikih podataka koji su od posebnog značaja za istraživanja u društvenim i humanističkim naukama. U prvom delu se govori o novoj realnosti stvorenoj procesom digitalizacije i dostupnošću Velikih podataka. U drugom delu, pažnja je posvećena novim mogućnostima i izazovima koji stoje pred istraživačima. Da bi istraživači u punijoj meri učestvovali u digitalnoj istraživačkoj ekosferi, neophodno je sticanje kompetencija za istraživanja u kontekstu savremenih informacionih tehnologija. Formalno obrazovanje mora da se dopunjava kontinuiranim samoobrazovanjem. Zahtevi u pogledu tehnološke ekspertize sugerišu potrebu razvijanja kulture interdisciplinarne saradnje. Potrebno je razviti kulturu javno dostupnog arhiviranja podataka i meta-podataka. Posebna pažnja se mora posvetiti zaštiti privatnosti ispitanika, i sigurnosti podataka
Religious xenophobia in the everyday consciousness of Russian progressive youth: risk assessment
Get PDFThis article is devoted to the sociological analysis of the attitudes of religious xenophobia among the most socially and culturally developed part of modern Russian youth, represented by students. The research discourse is formed at the intersection of the problems of “risk society”, revitalisation of religion, and xenophobia. The main purpose of the study is to obtain a reflexive assessment of the religious characteristics of Russian students in terms of xenophobic reactions, discrimination, and violations of citizens’ rights on religious grounds. The method of data collection was a mass survey of Russian students from one of the regions of the Russian Federation. It was revealed that at least 20% of students find some extremist practices around them. The internet is the leading platform for xenophobic and extremist antisocial practices. In the environment that young people observe, religious xenophobia has a much larger scope than it would seem, and the “isthmus” that brings it into a position of extremism is much narrower than it appears at first glance. The lack of understanding of the continuity between the phenomena of xenophobia and extremism constricts the area of management of the situation and creates the possibility of critical risks of conflicts with destructive consequences