Institute of Social Sciences
IRISS Repository of Institute of Social Sciences (Belgrade)Not a member yet
2648 research outputs found
Sort by
On Pan-Slavism, Brotherhood, and Mythology: The Imagery of Contemporary Geopolitical Discourse in Serbia
No full textThis chapter seeks to analyse the impact of Pan-Slavic ideas on the framing of Serbia’s contemporary collective identity. More specifically, it attempts to answer the question of whether, in what ways, and to what extent the Serbian political elite from the period of the 2000 democratic changes in Serbia onwards have framed Serbia’s foreign policy, and thereby also its identity, by mobilizing Pan-Slavic ideas. In so doing, the chapter focuses on discursive manifestations of Slavic solidarity through the ‘special relations’ between Serbia and Russia. It is argued that Pan-Slavic ideas are manifested as a mythologized attachment to Russia with varying degrees of ‘sentiment intensity’ depending on particular contexts. Drawing on critical geopolitics, the chapter sheds light on how Serbian political elites have constructed narratives about the Serbian-Russian ‘special relationship’, how they have represented this relationship to explain crises, and how they have developed strategies and found solutions to these situations
Foreword In honor of professor Đorđe Tasić: life, works and echoes
No full textThe aim of this book is to preserve the memory of prof. dr. Dorde Tasic, who, even today, has an
immeasurably great importance and influence on the development of our social and scientific
thought. With over six hundred published bibliographic units, prof. Tasic undoubtedly represents
one of the leading Serbian intellectuals in the period between the two world wars
Individualna autoritarnost kao prediktor izbornih preferencija u Srbiji, od 199. do 2022. godine
No full textU ovom radu se proverava teza o značaju dimenzije autoritarnosti za diferenciranje glasača
suprotstavljenih političkih tabora u Srbiji na sistematičan i obuhvatan način. Analiziraju se podaci iz niza istraživanja koje je sproveo IDN u periodu od 1990. godine pa do danas. U prvom
delu su analizirani podaci koji se odnose na prisećanje ispitanika/ca o tome za koga su glasali na ranijim izborima. U drugom delu se iznose rezultati iz istraživanja koja su sprovedena u
vreme (neposredno pre ili posle) određenih izbora. Analizirani podaci se odnose na 12 izbora, a sprovedeno je ukupno 22 pojedinačne analize, od kojih se 9 odnosi na predsedničke a 11 na parlamentarne izbore. Autoritarnost je operacionalizovana na više načina, a najčešće u
vidu kratke skale sa pitanjima koja se mogu dovesti u vezu sa izvornom operacionalizacijom
autoritarne orijentacije Adorna i saradnika (1950).
Izneseni rezultati dosledno pokazuju da glasačice i glasači stranaka koje karakteriše tradici- onalizam, konzervativizam, nacionalna orijentacija, a često i otpor demokratizaciji društva,
generalno pokazuju natprosečno visoke skorove na merama autoritarnosti. Glasači i glasačice
koji podržavaju stranke socijalno-liberalne i demokratske orijentacije generalno se odlikuju
nižim prosečnim skorovima. Izborni apstinenti (osim kada su među njima i oni koji bojkotuju
izbore), kao i glasači stranaka umerene i demokratske desnice,takođe su oko nacionalnog pro- seka. Opšti zaključak je da povezanost između autoritarne orijentacije i izbornih preferencija
predstavlja generalnu karakteristiku izbornog ponašanja u Srbijitokom poslednje tri decenije
Evropska unija ili teritorijalni integritet – Sociodemografski faktori kao prediktori
No full textU radu se analizira uticaj sociodemografskih faktora na prioritizaciju građana između dva politička pitanja koja su ključna za razvoj društva Republike Srbije, članstva u EU i očuvanje teritorijalnog integriteta. Autori polaze od stanovišta da rešavanje statusa Kosova i Metohije značajno utiče na stav javnog mnjenja o članstvu Srbije u Evropskoj uniji. Osnovna hipoteza od koje se polazi u radu jeste da sociodemografske karakteristike ispitanika ne utiču na njihov stav prema izboru između članstva u EU i očuvanja teritorijalnog integriteta Republike Srbije. Rad sledi kvantitativno istraživački metod. U nastojanju da odgovore na istraživačko pitanje, autori se oslanjaju na podatke dobijene na osnovu empirijskog kvantitativnog istraživanja „Vrednosni stavovi građana i građanki o demokratskoj transformaciji Srbije u protekle tri decenije (1990–2022)”, koje je sproveo Centar za politikološka istraživanja i javno mnjenje Instituta društvenih nauka. Rezultati istraživanja ukazuju na to da se ne može izdvojiti nijedan sociodemografski činilac koji bi mogao da ima presudan uticaj na formiranje stava o tome da li ispitanici/e daju prednost Evropskoj uniji ili teritorijalnom integritetu. Autori zaključuju da se drugi faktori, poput vrednosti i političke kulture, mogu pokazati kao značajniji prediktori za formiranje stava ispitanika/ca o rešavanju statusa Kosova i Metohije i Evropskoj uniji
Politika prava na privatnost i zaštita podataka o ličnosti na internetu: Studija slučaja Turske
No full textPravo na privatnost i pravo na zaštitu podataka o
ličnosti postaju jedno od najznačajnijih pitanja u
oblasti vladavine prava i poštovanja fundamentalnih
prava i sloboda. Razvitak modernih tehnologija, a
pre svega interneta je doprineo uvećanju značaja ovih
prava ali i sve većoj pažnji koju im nacionalne i
međunarodne institucije pridaju. Republika Turska, kao
jedna od najznačajnijih država na međunarodnom planu,
po svom strateškom položaju, ekonomskoj, političkoj
i vojnoj moći, dospela je u središte interesovanja
medija, međunarodnih i nadnacionalnih organizacija
poput Ujedinjenih nacija i Evropske unije u kontekstu
procene poštovanja ljudskih prava i sloboda. Političke
promene nastale usvajanjem ustavnih amandmana
koji su načelno prepoznali značaj navedenih prava,
suprotno očekivanjima, doprinele su njihovom većem
kršenju i rastu moći izvršne vlasti, pri čemu turski
politički sistem sve više dobija karakteristike
hiperprezidencijalizma. Osnovna pitanja na koje će
rad nastojati da odgovori odnose se na rasvetljavanje
stvarnog značaja i sadržaja ovih prava, postojanost
turske legislative u odnosnoj oblasti i ispitivanje
uticaja legislative na stvarno stanje po pitanju njihovog poštovanja. Budući da je Republika Turska država
koja pretenduje na članstvo u Evropskoj uniji, biće
neophodno razmotriti i pravno nasleđe Evropske unije
u ovoj oblasti
Pravo na digitalnu (ne)dostupnost u oblasti rada – novo pravo svojstveno radu u digitalnom dobu
No full textPravo na digitalnu (ne)dostupnost poslednjih godina sve češće jeste predmet akademskih
rasprava, javnopolitičkih sporenja, ali i pravnih praznina u zakonodavstvima većine savremenih
država. Osnovno pitanje jeste, da li je u pitanju novo, autonomno pravo svojstveno
radu u digitalnom dobu ili samo dodatni mehanizam za ostvarivanje tradicionalnih radnosocijalnih
prava, odnosno prava na odmor i razonodu, kao i prava na zaštitu zdravlja i bezbednost
na radu. Primenom pravnoteorijskog, aksiološkog, normativnog i uporednopravnog
metoda, u radu se sagledavaju osnovni konceptualni elementi pojma digitalne nedostupnosti u
oblasti rada, daje terminološko određenje u domaćim okvirima, i nastoji identifikovati idejni
okvir, mesto, značaj i uloga dodatnih mehanizama za ostvarivanje fundamentalnih prava
na radu i u vezi sa radom u okolnostima ubrzanog razvoja informacionih i komunikacionih
tehnologija, a u svetlu promena u organizaciji procesa rada i, sledstveno, potrebe usklađivanja
uslova rada sa ciljem ostvarivanja zaštitne funkcije u savremenom radnom prav
Odgovornost za štetu nastalu u vezi sa pandemijom Covid 19 – pogled iz ugla uporedne teorije i prakse
No full textIdentity and statehood - A Contribution to Resolving the Identity Issues and Problems in Multiethnic and Multireligious States
Get PDFThe ‘I’ identity is the fundamental and essential human identity. It is surrounded
by numerous ‘we’ identities. An individual’s identity is networked into
group, i.e. collective identities. The networking of identities shows the depth of a
person. It is essential that the ‘I’ identity is not cancelled by group identities. If ‘we’
is imposed over ‘I’, а person vanishes and becomes personless. Group, collective
identities most often open problems and conflicts due to ideological action. When
ideology interferes into identity, individual identities within a group are being cancelled,
while the other group identities are being put in question. The ideologization
of collective identities initiates intolerance towards all those who do not belong to
our group. Intolerance-cum-exclusion leads to enmity and conflict. It is through the
ideologisation of identity that prejudice, stereotypes, and discrimination of others
and the different are imposed. All those in my group who think differently are traitors,
while all members of other groups are enemies. This is how the ‘friend and
enemy’ pattern is established in the political field of state and society. The exit from
this situation is the establishment of statehood identity within the state, under which
all citizens – regardless of their ethnic and other identities – would be perceived in
their collective identity of citizens. This, however, should not jeopardize their particular
identities. Particular identities would belong to their privacy and should as such
be legally guaranteed. Over time, a pattern of trust and respect would be established
between different particular identities. Such approach to identity would preserve
differences, but also find a similarity which would connect them within the state and
society, thus bringing safety, stability, and normality into societal and political life