Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
КОХЛЕАРНА ИМПЛАНТАЦИЈА КАЈ ДЕЦА СО ОШТЕТУВАЊЕ НА СЛУХОТ
Get PDFКохлеарниот имплант е хируршки имплантиран уред што се користи за слушна рехабилитација на возрасни и на деца со тешка до длабока сензоневрална редукција на слухот и лоша говорна дискриминација кои имаат лимитиран бенефит од конвенционалните слушни помагала. Постојат сѐ повеќе докази дека раната апликација на кохлеарен имплант кај децата афектирани од длабока редукција на слухот има најголемо значење за развој на соодветни аудитивни перформанси и јазични вештини.
Индикација за кохлеарна имплантација кај децата е билатерална сензоневрална редукција на слухот > 80 dB одредена врз основа на слушни тестови. Кај конгенитална глувост, по комплетирање на дијагнозата, кохлеарниот имплант треба да биде поставен на возраст од 12 месеци.
Бидејќи посакуваниот исход од кохлеарната имплантација е да се развијат вештини за слушање и говорен јазик, неопходна е интензивна говорна и јазична терапија. Иако услугите се разликуваат врз основа на моменталното ниво на перформанси на секое дете, се препорачува аудитивна терапија кај децата по имплантацијата за да се максимизира користа од кохлеарниот имплант. Без оглед на тоа кој пристап е избран, рехабилитацијата по кохлеарната имплантација е долг процес. Родителите и членовите на семејството имаат голема улога во развојот на говорниот јазик на детето
ПАТЕКИТЕ И КРСТОСНИЦИТЕ НА СОЦИЈАЛНАТА ПЕДАГОГИЈА: ИСТОРИСКИ РАЗВОЈ И СОВРЕМЕНИ ПРИСТАПИ
Get PDFВо трудот се прави историски осврт на развојот на социјалната педагогија од нејзините почетоци, до денес. При анализата се идентификуваат неколку клучни етапи кои се однесуваат на доминантнототолкување и разбирање на социјалната педагогија во дадениот историски миг.Се поаѓа од концептот на воспитување за заедницата, во рамкитена кој се елаборираат теориските пристапи на неколку германскифилозофи и педагози кои го обележале развојот на социјалнатапедагогија во 19 век. Потоа, социјалната педагогија се разгледувакако теорија и пракса на вонсемејното и вонучилишното воспитување,во светлината на односот со социјалната работа. Третиот, современпристап, се однесува на холистичкото толкување на социјалнатапедагогија како единство на воспитувањето и заштитата, како и напрофесионалниот идентитет на профилот социјален педагог.Во завршниот дел од трудот се прави кус осврт на развојот насоцијалната педагогија во Македонија и на придонесот на проф.Лакинска во нејзиното конституирање и развивање како академскадисциплина и поле на научно истражување
КОНФЛИКТИ ПОРАДИ РАЗЛИЧНИ ВРЕДНОСТИ – УЛОГАТА НА ИДЕНТИТЕТОТ ВО КОНФЛИКТ
Get PDFПомеѓу бројните причини за конфликти во денешното безбедносно опкружување, конфликтите околу различни вредности, заземаат значајно место во безбедносната агенда. Досегашното искуство и истражувања, покажуваат дека овие конфликти иницираат поинаков, многу чувствителен начин на реагирање и на активности меѓу конфликтните страни. Како резултат на тоа, неминовно се наметнува потребата од примена на сеопфатен и внимателен пристап во нивното управување и решавање. Тргнувајќи од фактот дека системот на вредности се формира во текот на животот, како преку пошироките културни и општествени влијанија, така и преку сопственото искуство, трудот ја истражува улогата на идентитетот во конфликтите околу различни вредности. Конкретно, фокусот на истражувањето е насочен кон анализа на ситуациите, причините и начините поради кои идентитетот може да претставува причина или тригер/поттик за појава или ескалација на таканаречениот конфликт заснован на идентитет. Во овој контекст, трудот посебно ги истражува влијанието и улогата која идентитетот може да ја има во различни фази во конфликтите поради различни вредности, со посебен фокус на конфликтите со етничко-идентитетски карактеристики
СОЦИЈАЛНАТА ДРЖАВА И ОБРАЗОВАНИЕТО: Обид за типологија на модели на образовна политика
Get PDFТрудот обработува тема од областа на образовната политика зачие промовирање и во рамките на наставните програми, но и ворамките на општата социјална политика во земјата, професор ДивнаЛакинска имаше големо значење. Со своите теоретските анализи иразмислувања во доменот на образовната политика, како и со својатабогата научно-истражувачка дејност фокусирана на образовниот статусна ранливите групи граѓани, како: децата, Ромите и старите лица, таададе исклучителен придонес за подигање на свеста меѓу креирачитена политиката и практичарите за важноста на постигнувањеторамноправен пристап до образовните можности за сите граѓани. Токмуафирмирањето на образовната, како составен и нераздвоен дел одсоцијалната политика, и инвестирањето во образованието, како еденод клучните услови за постигнување социјална добросостојба награѓаните за кои професор Дивна Лакинска професионално несебичносе залагаше, се предмет на овој труд.Имено, образовната политика се развива како дел од социјалнатаполитика поттикната од значењето на образованието за економскиотразвој на земјите, нивната меѓународна компетитивност, како и заоспособување на граѓанинот за негово учество на пазарот на трудот.Овој развој на образовната политика, во одредени социјални државие повеќе или помалку само паралелен на развојот на социјалнатаполитика воопшто, додека во други е составен дел на тој развој. Какорезултат, социјалните држави се разликуваат од аспект на идеологијатакоја ја промовираат во однос на образованието, важноста која се придава на поддршката на образовните можности, како и врската помеѓуобразованието и социјалната политика и програми. Во овој контекстможат да се издиференцираат неколку модели на социјалните држави,класифицирани според сличностите на образовната политика. Трудоте обид да се утврдат специфичностите, сличностите и разликите меѓуовие модели
GENERATIVNA METRIKA IN SLOVENSKI VERZ
Get PDFThis article discusses the main generative metric theories and the question of their applicability to the analysis of Slovenian verse. The attempt at a generative metric analysis of Slovenian verse is based on Prešeren\u27s and Kette\u27s iambic pentameters, while the paper also presents the findings of statistical verse analyses carried out for the purposes of the thesis of the same title, which complement the already existing findings on the Slovenian iambic pentameters. Particular attention is paid to the problem of ambivalent monosyllables and trisyllables and polysyllables extending over at least two icts. Comparison of hypothetical realisations with those supported by the material shows that the only example of a rare realisation is the realisation of a bold position with an accented syllable of an uninitially accented polysyllable followed by an accented syllable of another only inically accented polysyllable, which was confirmed in the material in only one case.Prispevek obravnava glavne generativnometrične teorije in vprašanje njihove uporabnosti za analizo slovenskega verza. Poskus generativnometrične analize slovenskega verza gradivsko temelji na Prešernovem in Kettejevem jambskem enajstercu, prispevek pa predstavlja tudi ugotovitve za potrebe diplomske naloge z istim naslovom izvedenih statističnih verznih analiz, ki dopolnjujejo že obstoječa dognanja o slovenskem jambskem enajstercu. Posebna pozornost je namenjena problematiki ambivalentnih enozložnic in tri- ter večzložnic, ki se raztezajo čez vsaj dva ikta. Primerjava hipotetičnih realizacij z gradivsko podprtimi je pokazala, da je edini primer redke realizacije uresničitev krepke pozicije z naglašenim zlogom neinicialno naglašene večzložnice, ki ji sledi naglašeni zlog druge samo inicalno naglašene večzložnice, kar se je v gradivu potrdilo le na enem primeru
ЕКОЛОГИЈАТА ВО МАКЕДОНСКАТА ЛИТЕРАТУРА ЗА ДЕЦА: КУЛТУРНИ ИМПЛИКАЦИИ ЗА ОПШТЕСТВЕНИ ПРОМЕНИ
Get PDFLiterature can be one of the important factors in raising environmental awareness and educating the youth. The paper starts with the assumption that reading fiction with environmental content encourages care for the environment, emphasizes the need for proper management of natural resources, develops a love for nature and every living being, as well as implies awareness of ecosystem preservation.
Through an appropriate analysis of Macedonian children\u27s literary works that deal with environmental topics (eco-awareness, eco-education, pollution, natural environment, protection of animal species, eco-activism) we come to certain conclusions about the quality, shortcomings, and the state of eco-awareness among the children\u27s population in Macedonia.
More specifically, the paper will analyze children\u27s science fiction novels: "Planet Octaltz" (1988) by Liliana Beleva (dedicated to an ecological cataclysm); "The Adventures of Marko and Damjan" (2005) by Mirko Zafirovski (who initiates the search for an unpolluted planet). Then, we shall focus on the youth novel "Poplars at the End of Grandfather\u27s Meadow" (2001) by Bistrica Mirkulovska (as an illustration of school ecoactivism); the children\u27s novel "Kinder Kvacka" (1999) by Kiro Donev (through which children can properly and unobtrusively learn about environmental content from an early age); the novel "Professor Ednokamchev" (1999) by environmental activist Mimosa Ristova (dedicated to the problem of the survival of wild bears) and finally the eco-novel "Green Story" (2008) by Zvonko Sharevski (which deals with the problem of forced reclamation).
The performed analysis revealed the problems of insufficient representation of children\u27s environmental literature in formal education, use of literary forms not adapted to the age of children, as well as inadequately processed contents.
This paper aims at discovering how the analyzed literary works reflect the relationship of man to the environment in which he lives, highlighting the importance of environmental topics for humanity. All of this is done with one basic goal to initiate the need to create adequate eco-literature in Macedonia, which will lead to changes in the overall attitude of society towards nature.Еден од важните фактори за развој на еколошката свест и за едукација на младата генерација може да биде и литературата. Во трудот се поаѓа од претпоставките дека читањето белетристика со еколошка содржина: ja поттикнува грижа за животната средина, ја нагласува потребата за правилно управување со природните ресурси, ја развива љубовта кон природата и кон секое живо суштество и ја имплицира свесноста за зачувување на екосистемот.
Преку соодветна анализа на македонските детски литературни дела, кои обработуваат еколошки теми (екосвест, екообразование, загадување, природна средина, заштита на животинските видови, екоактивизам) доаѓаме до одредени заклучоци за: квалитетот, недостатоците и состојбата на екосвесноста кај детската популација во Македонија. Поконкретно, во трудот ќе бидат анализирани детски научнофантастични романи: „Планета Окталц“ (1988) од Лилјана Белева (посветени на еколошка катаклизма); „Авантурите на Марко и Дамјан“ (2005) од Мирко Зафировски (кој ја иницира потрагата по незагадена планета); потоа се задржуваме за младинскиот роман „Тополите на крајот од дедовата ливада“ (2001) од Бистрица Миркуловска (како илустрација на училишниот екоактивизам); романот за деца „Киндер квачка“ (1999) од Киро Донев (преку кој децата можат правилно и ненаметливо да учат за еколошките содржини уште од мали нозе); романот „Професор Еднокамчев“ (1999) од еколошката активистка Мимоза Ристова (посветен на проблемот со преживувањето на дивите мечки) и на крајот екороманот „Зелена приказна“ (2008) од Звонко Шавревски (кој го обработува проблемот на принудната мелиорација).
Извршената анализа ги наметна проблемите на недоволна застапеност на детската еколошката литература во формалното образование, неприлагодените форми за возраста на децата, како и неадекватнообработените содржини.
Овој труд беше насочен кон откривањето како анализираните книжевни дела го отсликуваат односот на човекот кон средината во која живее, истакнувајќи ја при тоа и важноста на еколошките теми за човештвото, и сето тоа со една основна цел да ја иницираме потреба од создавање на адекватна еколитература во Македонија, што ќе доведе до промени во севкупниот однос на општеството кон природата
The Practice and Drivers of CSR Disclosure Among the Blue-Chip Companies in North Macedonia
Get PDFNon-financial reporting is becoming an increasingly common topic of discussion and is a matter of time before it is regularly implemented around the world. Stakeholders want to see how companies contribute to the common good and what social activities they undertake, so although in the Macedonian practice Corporate Social Responsibility (CSR) disclosure is not mandatory, there is a growing intention to publicly disclose information about social activities. CSR is extremely important for businesses and other stakeholders, and it requires businesses to develop a corporate strategy that balances environmental, social, and ethical concerns. Through this type of activities, companies manage to increase their influence in society, to leave a good impression but also to contribute to the improvement of society and place of living, which is a win-win situation for everyone.
The paper aims to examine the level of CSR reporting in domestic practice, through research conducted on the blue-chip companies listed on the Macedonian Stock Exchange. We analyzed the financial and annual reports and official websites of the joint stock companies that were part of the MBI10 index in the period from 2016 to 2020. First, a theoretical review of the CSR is presented, followed by a literature review on the CSR’s indicators and the state of the CSR in the Macedonian practice. Our findings from the conducted content analysis and linear regression show that larger and more profitable companies show a greater propensity for social responsibility and display more information about their undertaken social related activities
ПОЛИТИЧКОТО ЛИДЕРСТВО И ПОЛОТ ЗА ВРЕМЕ НА ПАНДЕМИЈАТА НА КОВИД-19: ПОПУЛИСТИЧКИТЕ ОДЛИКИ НА МЕТАФОРИТЕ
Get PDFThis study aims to show how different political leaders combine metaphor use with the populist sentiment in their response to the COVID-19 pandemic. To analyse the populist nature of the recurrent metaphor use, 17 leaders’ national lockdown speeches from different countries were collected and analysed within the theoretical framework of critical metaphor studies and frame semantics. Procedurally, metaphors in the collected speeches were identified by applying Pragglejaz Group’s MIP (2007) and coded into thematic categories via NVivo 12.0. Overall, four thematic codes (470 metaphorical expressions) were established, and their content analysis has demonstrated specific differences in the leadership style with regard to populism. It has been clarified that the male political leaders tend to prioritise the arousal of negative emotions discursively expressed through the antagonism between the collective Self and the collective Other (the virus), and a heightened sense of unpredictable (economic) future. By contrast, the female political leaders overwhelmingly focused on their affinity with the collective Self in the context of social accountability and mutual trust.Ова истражување има цел да покаже како различните политички лидери ја комбинираат употребата на метафорите со популистичкиот сентимент во нивниот однос кон пандемијата на КОВИД-19. За да се анализира по-пулистичката природа на повторливата употреба на метафорите, беа собра-ни и анализирани говори на 17 политички лидери од различни земји, во кои најавуваат воведување карантин, во рамките на теоријата за критички проучувања на метафората и на семантичките рамки. Процедурално, пр-вин беа идентификувани метафорите во собраните говори со употреба на процедурата за идентификување метафори (ПИМ) на Праглџез груп (2007) и потоа беа кодирани во тематски категории со NVivo 12.0. Во целина, беа утврдени четири тематски групи (470 метафорични изрази), а содржинска-та анализа покажа специфични разлики во стилот на лидерите во однос на популизмот. Она што произлезе од истражувањето е дека машките поли-тички лидери го фаворизираат подигањето на негативните емоции дискур-зивно изразени преку антагонизмот меѓу колективното „јас“ и „другиот“ (вирусот), и зголеменото чувство за непредвидливата (економска) иднина. Од друга страна, пак, женските политички лидери премногу се фокусираат на својот афинитет за колективното „јас“ во контекст на општествената од-говорност и на споделената доверба
ЗАДОЛЖИТЕЛНА ВАКЦИНАЦИЈА: ПРОДЛАБОЧУВАЊЕ НА ЈАЗОТ МЕЃУ СПРОТИВСТАВЕНИТЕ ИДЕОЛОШКИ ГЛЕДИШТА ПРЕТСТАВЕНИ НА СОЦИЈАЛНИТЕ МЕДИУМИ
Get PDFFacing the consequences of one of the most deadly waves of the Covid-19 pandemic towards the end of 2021, the political authorities all over the world struggled to persuade people to get as massively vaccinated as possible, using rhetoric which ranged from threats to even begging. Focusing on the vaccine hesitancy by certain populations, most governments have started to impose a vaccine mandate for all citizens, which resulted in eruption of protests across a number of European, Australian and American cities. Consequently, the intolerance of “the other”, either vaccinated or unvaccinated, has risen among social media users. By combining the methods of critical discourse and pragmatic analysis, this research attempts to investigate the main pro and con argumentation of social media users (Macedonian and English) made in the comment threads of posted online news on mandatory vaccination. The detailed discursive analysis of the samples reveals that fear, triggered by threat as well as risk, is what justifies both sides’ attitude and reasoning.Соочувајќи се со последиците на еден од најсмртоносните бранови на КОВИД-19 кон крајот на 2021 година, политичките власти насекаде во светот се обидуваа да ги убедат луѓето што е можно помасовно да се вакцинираат, користејќи реторика која варираше од директно заканување до молење. Свесни за фактот дека одредена популација граѓани се двоуми да се вакцинира, повеќето влади почнаа да ја наметнуваат вакцинацијата како задолжителна за сите граѓани, што резултираше со протести во многу градови во Европа, во Австралија и во Америка. Како резултат на тоа, „нетрпеливоста кон другиот“, вакциниран или невакциниран, порасна на социјалните медиуми. Со употреба на комбинирана критичка дискурсна и прагматичка анализа, ова истражување прави паралела меѓу аргументацијата „за“ и „против“, изразена во коментарите на корисниците на социјалните медиуми (македонски и англиски) на објавени онлајн-вести поврзани со задолжителната вакцинација. Деталната дискурсна анализа на примероците открива дека стравот, поттикнат од закана и од ризик, стои во заднината на однесувањето и на размислувањето и на двете страни
CREDIT RISK IN AGRICULTURE IN NORTH MACEDONIA: MACROECONOMIC PERSPECTIVES
Get PDFLoans play an important role in agriculture development to maintain the farm liquidity through short-term financing of current assets, and to improve farm investment activities to increase agricultural productivity and profitability. Although the state has established various mechanisms to improve access to commercial credits in agriculture, the absorption of credits by this sector is still very low. The weak credit activity of banks in agriculture, among other things, is owed to the high credit risk of banks in financing this sector. Credit risk management is one of the basic activities of the banks to create and maintain a quality loan portfolio that will enable the smooth functioning of the bank. As a result, banks often tighten credit conditions for agricultural producers. Hence, the main aim of the paper is to investigate the credit risk in agriculture from the banks’ perspective by i) assessing the exposure of banks to credit risk in agriculture, and ii) investigating banks’ behaviour in crediting the agriculture sector. Taking into account the importance of agriculture for the national economy, the results indicate the need to improve lending in agriculture with mechanisms for reducing the bank’s credit risk in financing agriculture, especially for smallholders, but also to understand that both sectors, the banking and agricultural sector, are very important for the national economy. If the state provides conditions for the development of the banking sector, it will also provide foundations for ensuring development in agriculture in general