Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
ЗАПИСИ НА ГЛЕДАЧОТ: РЕЦЕПЦИЈА И ПРЕПРОЧИТУВАЊЕ НА ТЕАТАРОТ НА АНТОН П. ЧЕХОВ ВО ДЕЛОТО НА ЖОРЖ БАНИ
No full textThe subject of this paper is the reception and rereading of Chekhov\u27s plays, as well as their productions on the contemporary European theatre stages, in the work of the French theatrologist, critic and essayist of Romanian origin, Georges Banu (1943-2023). The paper analyzes in detail his studies and books dedicated to Chekhov\u27s theatre, in which he reinterpretates the works of the Russian playwright in the light of the mutations of the late 20th and early 21st centuries, confirming their relevance to our contemporary world. The paper focuses in particular on the book in which Banu revisits Chekhov\u27s last play, The Cherry Orchard, through its key stagings by major European directors in recent decades, which illuminate various aspects of it. In his reflection, dedicated to Chekhov\u27s testamentary play, Banu compares the demise of the cherry orchard at the threshold of the 20th century with the disappearance that threatens the theatre and the library today, in the era of digital entertainment. The paper focuses on the analysis of the specifics and challenges of theatrical reception and the role of Banu as an "informed/educated spectator" in reconstructing and interpretating the theatrical performance and creating a "living memory" for it. Additionally, this article highlights the contribution of Banu\u27s works in preserving and transmitting the memory of Chekhov\u27s theatre, as well as the theatre of our time. Finally, the paper refers to the personal portrait of Chekhov and his theatre, as sketched by Georges Banu, who reinterprets the Russian playwright as our fellow man, and in whose face we recognize the reflection of the author of the portrait, as well as our own.Предмет на изучување на овој труд е рецепцијата и препрочитувањето на пиесите на Чехов, како и на нивните поставки на сцените на современиот европски театар, во делото на францускиот театролог, критичар и есеист со романско потекло, Жорж Бани (1943 – 2023). Трудот подробно ги анализира неговите студии и книги посветени на театарот на Чехов, во кои тој го толкува делото на рускиот драматург во светлото на мутациите од крајот на 20 и на почетокот на 21 век, потврдувајќи ја неговата релевантност за нашата современост. Статијата особено се сосредоточува на книгата во која Бани ја препрочитува последната пиеса на Чехов, Вишновата градина, преку нејзините клучни поставки од страна на големите европски театарски режисери во последните децении, кои осветлуваат различни аспекти на ова дело. Во својата рефлексија, посветена на тестаментарната пиеса на Чехов, Бани ја споредува пропаста на вишновата градина на прагот на 20 век со исчезнувањето што им се заканува на театарот и на библиотеката денес, во ерата на дигиталната разонода. Во трудот притоа се задржуваме на анализата на специфичностите и на предизвиците на театарската рецепција и на улогата на Бани како „информиран/едуциран гледач“ во реконструирањето на театарските претстави и во создавањето на „жива меморија“ за нив. Дополнително го подвлекуваме придонесот на делото на Бани во зачувувањето и во пренесувањето на паметењето за театарот на Чехов, но и за театарот на нашето време. Конечно, се осврнуваме на личниот портрет на Чехов и на неговото дело, скициран од Жорж Бани, кој го препрочитува рускиот драматург како наш ближен, и во чиј лик го препознаваме одразот на авторот на портретот, но и на самите себеси
LITERARY PORTRAIT OF A DYNASTY (The Obrenović Dynasty and Literature: conference proceedings. Eds. Dragana Vukićević and Aleksandar Pejčić. Belgrade – Kragujevac: Institute for Literature and Arts – National Library “Vuk Karadžić”, 2024, 495 pages)
No full textSLOBODAN SELENIĆ’S ANTHOLOGICAL WORK
No full textThis paper explores the anthological work of Slobodan Selenić, with a focus on two key anthologies – Avant-Garde Drama (1964) and Anthology of Contemporary Serbian Drama (1977). The starting point is the assumption that Selenić, through his selection and theoretical framing of dramatic texts, shaped the criteria for studying 20th-century Serbian dramatic literature. The study emphasizes that Selenić’s theoretical thought is not only reflected in his books Engagement in Dramatic Form and Dramatic Trends of the 20th Century, but also in the prefaces to the anthologies, which reveal his sensitivity to both the historical and contemporary dimensions of theater. The aim of the paper is not to provide a comprehensive analysis of Selenić’s anthological principles, but rather to synthesize the most important theoretical insights found in the anthologies\u27 prefaces. The paper highlights Selenić’s ability to combine his practical experience as a critic with a systematic theoretical approach to drama, and underlines the importance of these anthologies as valuable sources for studying his dramatic and theatrical thought, especially within the context of the chronological development of Serbian drama.Овај текст бави се антологичарским радом Слободана Селенића, с фокусом на две кључне антологије – Авангардна драма (1964) и Антологија савремене српске драме (1977). У раду се указује на то да се Селенићева теоријска мисао не огледа само у његовим књигама Ангажман у драмској форми и Драмски правци 20. века, већ и у предговорима антологија, који сведоче о његовом осећају за историјску и савремену димензију театра. Циљ рада није исцрпна анализа Селенићевих антологичарских принципа, већ синтеза најважнијих теоријских ставова који се могу уочити у предговорима антологија. Рад указује на Селенићеву способност да споји практично искуство критичара и теоријска сагледавања драме, те наглашава значај ових антологија као извора за проучавање његове драмске и позоришне мисли, посебно у контексту хронолошког развоја српске драме
Приказ на прашалникот за перцепирано родителско прифаќање-отфрлање (PARQ)
Full text linkMany psychological theories describe the connection between parental behaviourand children and the character traits that develop in them. One of the most prominenttheories is Rohner’s Parental Acceptance Rejection Theory (PART). He is the author of severaltests describing interpersonal acceptance/rejection between parents and children, parentsand their parents, the perception of the parents themselves and their way of parenting,etc. In his manual he presents the original metric characteristics of the tests measuring theperception of acceptance or rejection.The aim of this paper is to describe the instruments that measure the child’s perceptionof parental acceptance-rejection, as well as the metrical characteristics obtained inthe tests, adapting them to the Macedonian population. The questionnaires were given to 96children and 192 parents. The following instruments were adapted: PARQ for children,PARQ for parents, PARQ for adults, PARQ for intimate partners. The following metric characteristicsof the tests have been obtained: Cronbach Alpha of PARQ for children for themother is .906, for the father .93; Cronbach Alpha of PARQ for parents amounts to .823 forthe mother, while for the father it is .81, Cronbach Alpha of PARQ for adults for assessmentof the mother is .91, while for the father it is .90. Accordingly, there are indications thatthese instruments could be used for the Macedonian population for research purposes, butalso in the clinical practice after the appropriate standardization procedures are implemented.Многу психолошки теории ја опишуваат поврзаноста на родителското од-несување со децата и карактерните особини што се развиваат кај нив. Една од по-истакнатите теории е теоријата за родителско прифаќање/отфрлање (ParentalAcceptance Rejection Theory - PART), чиј автор е Роналд П. Рохнер, а кој, исто така, еавтор на повеќе прашалници кои го мерат интерперсоналното прифаќање/отфрла-ње (со англиски називи PARQ).Целта на овој труд е да се опишат инструментите со кои се мери прецеп-цијата на родителското прифаќање/отфрлање од страна на децата, родителитеза своите родители и перцепцијата на родителите за својот однос кон децата. Тоасе следниве инструменти: PARQ за деца, PARQ за родители и PARQ за возрасни. Си-те инструменти имаат две супскали за мајката и за таткото посебно. Како и во57 земји во светот, и во нашата македонска популација е направено приспособувањена наведените инструменти, со реверзибилен превод, и се добиени мерки на релија-билност на инструментот и на ајтемите. Добиени се следниве резултати за рели-јабилност на инструментите: Cronbach`s Alpha на PARQ за деца за мајка е 0,91 зататко 0,93; Cronbach`s Alpha на PARQ за родители изнесува: за мајка 0,82, додека зататко е 0,81; Cronbach`s Alpha на PARQ за возрасни за процена на мајка е 0,91, додеказа татко изнесува 0,90. Според тоа, постојат индикации дека овие инструментиби можеле да се користат и на македонската популација во истражувачки цели, нои во клиничката пракса по преземање соодветни постапки за стандардизација
СТРАТЕШКИОТ ПРИСТАП НА ЕВРОПСКАТА УНИЈА КОН БЕЗБЕДНОСТА
No full textВо текот на изминатите три децении, Европската Унија иницираше широк спектар на активности насочени кон нејзино пролиферирање како сериозен и почитуван безбедносен актер. Имено, во 1993 година, Унијата ја усвои Заедничката надворешна и безбедносна политика, потоа, во 1998 година, ги постави темелите на Европската безбедносна и одбранбена политика, додека во 2003 година, ја усвои и првата безбедносна стратегија, која практично го означи почетокот на развојниот процес на нејзиниот автохтон стратешки пристап во безбедносната сфера. Тргнувајќи од значењето кое стратешките документи го имаат при дизајнирањето на безбедносните пристапи (на национално, регионално и меѓународно ниво), вниманието во овој труд е насочено кон подетална анализа на стратешкиот пристап на Европската Унија на овој план. Оттука,фокусот е посебно ставен на истражување на трите главни стратешки документи (усвоени во 2003, 2016 и 2022 година), со кои Унијата го дизајнира својот стратешки пристап и одговор во однос на динамичната и предизвикувачка безбедносна средина. Намерата е да се креира јасна перцепција и поспецифичноразбирање на еволуитивниот карактер на стратешкиот пристап на ЕУ кон безбедноста, со посебен осврт на главните предизвици и перспективи во овој контекст
Flexible Retirement Pathways in Romania: Rules, Motivations, and Implications for Prolonging Working Live
No full textThis article examines flexible retirement pathways in Romania, focusing on the interaction between statutory regulations, labour market participation, and social and fiscal outcomes. Drawing on legislation and data from the National House of Public Pensions, Eurostat, Organisation for Economic Co-operation and Development, and European Commission, the study investigates the rules regarding the timing of retirement (i.e. deferred retirement, early retirement), pension cumulation with work income, and differentiated pensionable ages. Recent reforms aimed to equalize retirement ages for men and women, link statutory retirement age to life expectancy, and incentivize longer work careers. Findings indicate that while legislative measures have increased formal flexibility, the actual take-up of flexible retirement pathways remains low, with a limited impact on labor market participation, particularly among women and low-educated workers. Employment rates among people aged 65+ have declined along with the decrease of employment in agriculture, while the employment rate of those approaching the pensionable age has only moderately increased over the last decade. The lower levels of employment among older people compared to the EU average suggest that structural barriers and social factors limit the impact of the flexible retirement pathways on prolonging the working life. Policy implications highlight the need for integrated labour and social policies to maximize the effectiveness of flexible retirement pathways
НОВО ИЗДАНИЕ ПОСВЕТЕНО НА МАКЕДОНСКИОТ ЗНАКОВЕН ЈАЗИК Викторија Волак, Синонимија и полисемија во македонскиот знаковен јазик, Посебни изданија, кн. 92, Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“, Скопје 2023.
No full textANALYSIS OF THE LEGAL STATUS OF THE MACEDONIAN ORTHODOX CHURCH (ARCHDIOCESE OF OHRID) AND THE CATHOLIC CHURCH AND THEIR RELATION TO THE STATE
No full textThe main aim of this article is to examine the legal framework of the Christian Churchesin contemporary Macedonian society, with a special focus on the Macedonian Orthodox Church -Archdiocese of Ohrid and the Catholic Church. Applied methods: historical, normative,comparative. Several conclusions are presented, concerning the importance of the dialoguebetween Christian Churches and the state in historical and modern national and internationalcontext
FLEXIBILITY OF CONSTITUTIONS AS A FACTOR OF POLITICAL STABILITY. THE CASE OF WESTERN BALKANS STATES
No full textThis paper elaborates on the relationship between the political system\u27s stability and a constitution\u27sflexibility. Using the comparative constitutionalism perspective, one can find some backgroundassumptions underlying political system mechanisms. The core of the constitutionalsystem is made of political elements manifested in the Preamble and legal elements, which areto be found in the body of the written document of the constitution. Rules and procedures forinterplay between these elements are crucial for comprehending political stability issues. Thistheoretical approach shows its full gravity when analyzing the political peculiarities of WesternBalkans states, where constitutions are utilized as political instruments for stabilizing volatilemulti-ethnic and pluralistic societies. The outcome of the research is significant for better understandingthe Balkan political context as well as the inherent logic of the idea of constitutionalism
ПОЗДРАВНО ОБРАЌАЊЕ ПО ПОВОД 65 ГОДИНИ ОД ОСНОВАЊЕТО НА ПОЛОНИСТИКАТА ВО МАКЕДОНИЈА
No full textПОЗДРАВНО ОБРАЌАЊЕ ПО ПОВОД 65 ГОДИНИ ОД ОСНОВАЊЕТО НА ПОЛОНИСТИКАТА ВО МАКЕДОНИЈ