Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
КНИЖЕВНИОТ ТЕКСТ КАКО ПОСТМЕМОРИСКА РЕТРАУМАТИЗАЦИЈА
Get PDFStarting from Marianne Hirsch’s thesis that the notion of postmemory can be generalised in various contexts of traumatic transfer, this paper aims to examine the interpretive validity of this concept in relation to the traumatic experience of political prisoners on Goli otok. The paper focuses on the novel Silent With the Mouth Open (Молчи со отворена уста) by the Macedonian authoress Snezana Mladenovska Angelkov, a member of the so-called postgeneration. The interpretation is focused on presenting the narrative conventions involved in articulating the postmemorial dimension in the novel, as well as its features: the elements of secondariness and of mediativeness of postmemory, as well as the (post-memorial relation to the past through imagination, projection and creation.Поаѓајќи од теоријата на американската компаративистка Мериен Хирш за постмеморијата, т.е. меморијата на припадниците на втората/третата генерација потомци на преживеаните од холокаустот, како толкувачка рамка, која може да се примени врз различни контексти во кои се случува трауматскиот трансфер, целта на овој труд е да се истражи интерпретативната валидност на овој концепт во однос на голооточките трауматични искуства. Интерпретативниот фокус е поставен врз романот Молчи со отворена уста на Снежана Младенова-Анѓелков. Толкувањето ги следи наративните постапки, кои се вклучени во артикулацијата на постмеморијата во романот, односно на нејзините одлики: секундарноста, посредуваноста и (пост)мемориските релации со минатото низ имагинација, проекција и креација
УЛОГАТА НА ИКТ ВО НАСТАВАТА И УЧЕЊЕТО НА МАТЕМАТИКА ВО ОСНОВНОТО ОБРАЗОВАНИЕ
Get PDFTechnology is an essential aspect of everyday life, thus the growth and integrationof information and communication technology (ICT) in learning and teaching isexpected. Beginning with the origins of technology based on mathematics as a science,we narrow our focus in this scholarly study on the use of ICT in the teaching andlearning of mathematics in elementary education. We focused on studying the impactof ICT on the teaching and learning process, as well as the usage of ICT tools in thedevelopment of knowledge in mathematics. The goal of this systematic analysis is toshow the benefits of integrating ICT into mathematics teaching and learning, as well asthe constraints and challenges that elementary school teachers and students encounter.Our comprehensive analysis of pertinent theoretical and empirical findings ledus to the general conclusion that teacher proficiency with the new technology plays amajor role in the integration of ICT. The positive impact of ICT on mathematics teachingand learning is undeniable, because technology reduces logistics in the planningand implementation of instruction, increases interaction in the classroom, and encouragesmathematics learning through the visualization of abstract concepts and processes,while also allowing for independent study.Примената на технологијата е составен дел од секојдневниот живот,оттука развојот и интеграцијата на информациско-комуникацискататехнологија (ИКТ) во учењето и наставата се очекувани. Тргнувајќи одпочетоците на технологијата кои се темелат на математиката како наука,фокусот на интерес во овој научен труд го насочуваме конкретно кон употребатана ИКТ во наставата и учењето на математика во основното образование.Акцент ставивме на согледување на влијанието на ИКТ врз наставниот процеси процесот на учење, како и на примената на ИКТ-алатките во стекнувањетоматематички знаења. Целта на оваа систематска анализа е прикажувањена придобивките од интеграцијата на ИКТ во наставата и учењето наматематиката, но и ограничувањата и предизвиците со кои се соочуваатнаставниците и учениците во основното образование.Врз основа на обемниот преглед на релевантни теоретски и практичнирезултати, севкупно сумиравме дека интеграцијата на ИКТ во голем степензависи од компетентноста на наставниците за користење на новататехнологија. Позитивното влијание на ИКТ во наставата и учењето поматематика е неспорно, затоа што технологијата ја намалува логистиката вопроцесот на планирање и реализирање на наставата, ја зголемува интеракцијатаво училница и го поттикнува учењето на математиката преку визуализацијана апстрактните поими и процеси, не изоставајќи ја можноста за самостојноучење
ПСИХОМЕТРИСКИ СВОЈСТВА НА КРАТКАТА ВЕРЗИЈА НА СКАЛАТА ЗА ГЕНЕРИЧКИ КОНСПИРАЦИСКИ УВЕРУВАЊА (GCB-15) ПРЕВЕДЕНА НА МАКЕДОНСКИ ЈАЗИК
Get PDFThis research evaluates the psychometric characteristics of the short versionof Generic Conspiracist Beliefs scale (GCB-15) translated in Macedonian language.A convenient online sample of 615 ethnic Macedonians (53.2% women, average ageM=30.6; SD=20.4) from 18 cities participated voluntarily in the data gathering process.The translation process involved two independent interpretations, a back-translation,and consensus discussions.The mean scores for GCB-15 subscales were higher compared to other studies,possibly indicating elevated conspiracist beliefs in this population. The results fromthe exploratory factor analysis suggested a two-factor structure, distinguishing generalconspiracist ideation and extraterrestrial beliefs. The confirmatory factor analysissupported this model over one- or five-factor structures. The Cronbach Alpha indicesindicated acceptable internal consistency of all subscales (from α=.61 to α=.80) and veryhigh one for the overall scale (α=.91). Convergent validity was confirmed by examiningcorrelations with conspiracist mentality and populist attitudes, while discriminant validitywas demonstrated by non-association with emotional intelligence. Criterion-basedvalidity was confirmed by predicting belief in COVID-19 conspiracy theory, whereasknown groups’ validity showed differences in GCB based on education, economic status,and life satisfaction, however, the hypotheses were supported only partially. In conclusion,the GCB-15 translated in Macedonian proves to be a valuable instrument forstudying conspiracist beliefs in this cultural context, offering additional support for itseffectiveness across various cultures.Ова истражување ги проценува психометриските карактеристики накратката верзија на Скалата за генерички конспирациски уверувања (GenericConspiracist Beliefs scale, GCB-15), преведена на македонски јазик. Вкупно 615 ет-нички Македонци (53,2 % жени) на просечна возраст М = 30,6 (SD = 20,4) години,од 18 различни града во земјата, доброволно учествуваа во процесот на собирањеподатоци за истражувањето преку интернет. Процесот на преведување наинструментот вклучуваше интерпретација од два независни преведувачи, „вра-тено“ преведување и дискусија на експерти до постигнување консензус.Просечните скорови за супскалите на GCB-15 се повисоки во споредба содруги студии правени на истиот инструмент, што веројатно укажува на повисокстепен на прифаќање конспирацсики уверувања кај испитуваната популација.Резултатите од експлораторната факторска анализа сугерираа структурасо два фактори, кои ги диференцираат општите идеи на заговор и уверувањатаповрзани со постоење вонземјани. Конфирматорната факторска анализа гоподдржа овој модел како најадекватен, пред моделите со внатрешна структураод еден или од пет фактори. Кронбах Алфа коефициентите на сите супскалибеа во рамките на прифатливо висока внатрешна конзистентност, движејќи сеод α = ,61 до α = ,80, како и многу висока за скалата во целост (α = ,91). Конвер-гентната валидност беше потврдена преку потврдување на претпоставенитепозитивни корелации со конспирациско мислење и прифаќање популистичкиставови, додека дискриминантната валидност беше докажана преку отсуствона поврзаност со емоционалната интелигенција. Критериумската валидностбеше потврдена преку успешната предикција на верувањето во теоријатана заговор за COVID-19, додека тестот на валидноста на разлики меѓу групиидентификува значајни разлики во конспирациските уверувања врз основа наобразованието, економскиот статус и задоволството од животот, но, само де-лумно потврдувајќи ги поставените хипотези. Може да се заклучи дека GCB-15 преведен на македонски јазик, се покажа како квалитетен инструмент запроучување на конспирациските верувања во овој културен контекст, со штодополнително е поддржано тврдењето за неговата ефикасност како инструментниз различни култури
ТОТАЛНА ВОЈНА
Get PDFTotal war continues to be a topic of debate and research in modern conflicts.Technological inventions and the interconnectedness of the global community amplifythe effect of the consequences of warfare. We reexamine the totality of modern armedconflicts through an analysis of the achievement and level of destruction that pose newethical, legal and political challenges. The author answers the questions about: the deeppsychological and political implications that extend beyond the battlefield that transmitin depth and encompass the entire (global) society. We define total war through thecriteria of: intentional targeting of civilians, civilian resources and infrastructure andthe firm control of the population’s behavior through the installation of fear, hatred andtrauma; through the political attempt through the war to gain and consolidate supportamong the people, entailing debates about civil liberties and erosion of democratic principles;the treatment of prisoners and the mass executions of the adversary as well as ourown insufficiently motivated forces and ideologically unfit population; and a possiblecataclysmic scenario of the use of atomic weapons. The analysis emphasizes the complexroles of traditionally non-combatant categories and new technologies and doctrines andtheir impact on the totality of warfare. The position remains that total war is an idealconcept, but also the unanswered question if there are atypicalities of that concept,which is the deviation from the benchmark for how limited the war and its constituentelements are instead of total. The research concludes that total war changes cultures,geopolitical views and international relations, and that its legacy changes the course ofhistory for generations to come.Тоталната војна продолжува да биде тема на дебати и истражувањаво модерните конфликти. Технолошките пронајдоци и заемната поврзаностна глобалната заедница го засилуваат ефектот на последиците од војувањето.Преиспитувањето на тоталноста на современите вооружени конфликтиго правиме низ анализа на достигнувањето и нивото на уништување коипоставуваат нови етички, легални и политички предизвици. Авторот одговарана прашањата за: длабоките психолошки и политички импликации кои сепротегаат подалеку од бојното поле кое се пренесува во длабочина и го опфаќасевкупното (глобално) општество. Дефинирањето на тоталната војна јаправиме низ критериумите на: намерно таргетирање цивили, цивилни ресурсии инфраструктура и цврстата контрола на однесувањето на населението низинсталирање страв, омраза и трауми; низ политичкиот обид преку војнатада се добие и да се зацврсти поддршка кај народот, повлекувајќи дебати зацивилните слободи и ерозија на демократските принципи; третманот назаробениците и масовните егзекуции на противничките но и сопственитенедоволно мотивирани сили и идеолошко неподобно население; и евентуалнокатаклизматично сценарио на употреба на атомското оружје. Во анализата сепотенцираат сложените улоги на традиционално неборбените категории и но-вите технологии и доктрини и нивното влијание на тоталноста на војувањето.Останува ставот дека тоталната војна е идеален концепт, но и неодговорено-то прашање доколку постојат атипичности на тој концепт која е отстап-ката од реперот за тоа колку се војната и составните елементи ограниченинаместо тотални. Истражувањето заклучува дека тоталната војна ги менувакултурите, геополитичките прикази и меѓународните односи и дека нејзинотонаследство го менува курсот на историјата за следните генерации
МАЛИТЕ ДРЖАВИ И РАЗВОЈОТ НА НИВНАТА НАДВОРЕШНА БЕЗБЕДНОСНА И ОДБРАНБЕНА ПОЛИТИКА ОД АСПЕКТ НА БЕЗБЕДНОСНИОТ МЕНАЏМЕНТ
Get PDFForeign security and defense policy is an interdependent component of securitymanagement. According to the neo-classical definition of security management in thefield of external security-defense policy, it includes a series of practices, strategies andprinciples aimed at protecting assets, information and resources from various threatsand risks through the development of civil and military skills. From the perspective ofthe realist theory, the nature of the international structure is defined by its organizingprinciple, that is, the balance and distribution of power between states and internationalinstitutions. Hence, the question arises as to what is the position and role of small statesin the international system in terms of security management, from where the main hypothesisof this paper derives, which highlights the need for appropriate management ofsecurity trends, both at the national level and in wider international context.Through the application of an inductive method of qualitative analysis of primaryand secondary sources, comparative presentation of combined data and identificationof causal influences, the role of the mechanisms that have the most potential to achievean optimal outcome in the positioning of small states with limited political influence anda low security share is highlighted. Thus, through the application of appropriate modelsfor the implementation of security management functions, small states create space forparticipation in security maneuvers.Надворешната безбедносна и одбранбена политика претставува меѓуза-висна компонента на безбедносниот менаџмент. Согласно со неокласичнатадефиниција на безбедносниот менаџмент во доменот на надворешната безбед-носно-одбранбена политика, тој опфаќа низа практики, стратегии и принципинасочени кон заштита на средствата, информациите и ресурсите од различнизакани и ризици преку развој на цивилни и воени вештини. Од аспект на ре-алистичка теорија, природата на меѓународната структура е дефинирана сонејзиниот уредувачки принцип, односно со рамнотежата и дистрибуцијата намоќта помеѓу државите и меѓународните институции. Оттука, се поставувапрашањето која е позицијата и улогата на малите држави во меѓународниотсистем од аспект на безбедносниот менаџмент, од каде и произлегува главнатахипотеза на овој труд, што ја истакнува потребата од соодветно менаџирањена безбедносните трендови, како на национално ниво, така и во поширок меѓу-народен контекст.Преку примена на индуктивен метод на квалитативна анализа на при-марни и секундарни извори, компаративен приказ на комбинирани податоци иидентификација на каузални влијанија се истакнува улогата на механизмитекои имаат најмногу потенцијал да постигнат оптимален исход во позициони-рањето на малите држави со ограничено политичко влијание и низок безбедно-сен удел. На тој начин, преку примена на соодветни модели за спроведување нафункциите на безбедносниот менаџмент, малите држави создаваат простор заучество во безбедносните маневри
ИСТОК – ЗАПАД ВЕРСУС ЗАПАД – ОСТАТОК Кратка содржина
Get PDFThe text begins from the perception and reception of the globalist or anti-globalistprocesses over the past 20 years, which have led to a massive growth of theeconomic, political, and military power of some new (or re-strengthening of someold) world powers, such as for example Russia, China, Turkey, Iran, India, Braziland other. Based on the new reality of the world economic, geopolitical and cultural"map", the text gives arguments for the obsolescence of traditional civilization,cultural and general "axiological" conceptual-categorical division to East and West,and all stereotypes, misconceptions and prejudice to that division, placed primarylyby the powerful western media propaganda machine for the past two centuries.The brutal and bloody struggle for the preservation of its own hegemonic and dominantposition of the imperial and postcolonial forces (predominantly highly developedcapitalist states of the EU and NATO, headed by the United States) and theirtreatment of all others as a postcolonial "rest of the world" gives the right to all thoseanalysts of a variety of philosophical, scientific and theological provenance, whichthe West and the Rest phrase consider to be the most accurate conceptual-categorical"reflection" of the new world reality.For truth’s sake, this phrase becomes more evident with and unavoidable inthe field of research and activity of such an important science and practice of humanexistence today - bioethics.Текстот тргнува од перцепцијата и рецепцијата на глобалистич-ките, односно антиглобалистичките процеси во изминатите 20 години, коидоведоа до голем раст на економската, политичката и воената моќ на некоинови (или повторно зајакнување на некои стари) светски сили, какви што се,на пример, Русија, Кина, Турција, Иран, Индија, Бразил и други. Врз основа нановата реалност на светската економска, геополитичка и културна „кар-та“, текстот настојува да даде аргументи за застареноста на традицио-налната цивилизациска, културна и општа „аксиолошка“ поимно категори-јална поделба на Исток и Запад, и сите стереотипи, заблуди и предрасуди натаа поделба, пласирани, пред сé, од страна на моќната западна медиумскапропагандна машинерија во изминатите речиси два века. Жестоката и крва-ва борба за зачувување на сопствената хегемона и доминантна позиција надосегашните империјални и постколонијални сили (претежно високоразвие-ните капиталистички држави на ЕУ и на НАТО, на чело со САД) и нивниоттретман на сите други како постколонијален „остаток на светот“ им даваза право на сите оние аналитичари од различна философска, научна и тео-лошка провениенција, кои синтагмата The West and the Rest (Западот и ос-татокот) ја сметаат за најточен поимно категоријален „одраз“ на новатасветска реалност.За волја на вистината, оваа синтагма станува сé повеќе евидентна инезаобиколива и на полето на истражувањето и дејствувањето на една тол-ку битна наука и пракса за човечкиот опстанок денес – биоетиката
RELIGION IN RELATION TO GLOBALIZATION PROCESSES
Get PDFRational the relationship of globalization with social institutions, focusing on the termof globalization of modernity, religion and religious phenomena are of unavoidable interest. Interestin religious phenomena is on the rise, and globalization as such is multifaceted. Never beforehave there been so many nonreligious people in human history, as well as never before in humanhistory has there been so much religious population on the planet. Globalization and religion arelinked through the following aspects: religious diversity is on the rise, the difference at the levelof organization is increasing, as well as that the subjective religiosity is being strengthened. Thementioned aspects are theoretically based on the globalization of modernity, which implies theaspects of the diffusion of processes, as well as the dynamics, which are typically modern in natureand extend to the world level even in their influence. As the most typical modern processes anddynamics are: speed, widespread and continuous process of transformation of society, structuraldifference, detraditionalization, and individualization. Undoubtedly, the enumerated processes ofmodern globalization have their impact on religion. The aim of this article is to theoretically elaboratethe indicated aspects through a review of the relevant literature. The theoretical frameworkwill be used as a concept or further empirical research on the connection between religion andglobalization
REVIEW OF THE STATUS AND POSITION OF THE JEWISH COMMUNITY IN BOSNIA AND HERZEGOVINA
Get PDFThe main intention of the author of the work is to indicate the position and status ofmembers of the Jewish community in post-Dayton Bosnia and Herzegovina. Of course, looking atthe newly created situation is impossible without an insight into the historical conditions and circumstancesin which Jews lived and worked in Bosnia and Herzegovina, which will determine theirexistence even in the modern age. In order to obtain relevant information, we conducted an interviewwith connoisseurs of circumstances and historical facts related to the Jewish community inBiH, in order to obtain adequate answers to some of the questions that include the determinationof cultural conflicts by religious differences in BiH from the point of view of the Jewish people; theposition and status of members of the Jewish community in post-Deit Bosnia and Herzegovina; thequality and extent of social inclusion of members of the Jewish community in the socio-political lifeof Bosnia and Herzegovina; and the quality of relations and connections between members of theJewish community and representatives of other religious groups in Bosnia and Herzegovina? Webelieve that with this information, we will draw attention to the current position of members of theJewish community in our society, and demystify the decline in its numbers in our society
TITRIMETRIC AND SPECTROPHOTOMETRIC ANALYSIS OF VITAMIN C CONTENT IN FIVE CITRUS FRUITS IN BENIN CITY, NIGERIA
Get PDFVitamins C are organic compounds which have to be obtained from the diet because of the inability to synthesise them. Vitamin C is a common household name. Vitamin C (ascorbic acid) is known for the role it plays in many physiological processes in humans. The present research determines vitamin C contents in five citrus fruits namely tangerine (C. reticulata), grape fruit (C. paradisi), orange (C. sinensis), lemon (C. limon), lime (C. aurantiifolia). The fruits were purchased from the New Benin market in Benin City, Nigeria. Vitamin C content of fresh fruit juices was determined by iodo-titrimetric (KI and KIO3) and spectrophotometric methods (potassium permanganate as a chromogenic reagent at 521 nm absorbance). The results obtained by spectrophotometric method lime had the highest vitamin C concentration (29.27 mg/100 mL) and the lowest found in lemon (13.94 mg/100 mL) as lime ˃ tangerine ˃ sweet orange ˃ grapefruit ˃ lemon. In titrimetric method sweet orange had the highest vitamin C content (49.06 mg/100 mL) and the lowest vitamin C content was found in lemon (27.46 mg/100 mL), in this order sweet orange ˃ lime ˃ tangerine ≈ grapefruit ˃ lemon. Therefore, adequate intake of these citrus fruits help in the maintenance of overall health and wellness