Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
Времето и просторот во романот Домашна змија од Аријан Лека
Get PDF“I do not define time, space, place and motion, as being well known to all.”- Isaac Newton in Scholium to the Principia, 1687
As a narrative structure, as a discourse that neatly animates in itself a spectrum of feelings, dreams, hopes, faith, revolt, from which it weaves a metaphor for the existence of a parallel world, the approach to a world so close and far away at the same time, is one of the most special works in contemporary Albanian and, in general, Balkan literature.The two parallel streams in the portraying of a world that is shown and that which is implied, which is intended, to connect a parable of known and unknown codes that communicate with each other. Arian Leka invents a different world, transformed, disintegrated, maybe even in a way deformed to specify the ironic and grotesque expressiveness, to show the reality as loudly as possible.Paradoxicality as the internal substance of the metaphor, as ironic and grotesque expressiveness, in the novel The House Snake as the first reflection, the transition to the apostrophe of the human being appears as the first appearance, therefore in this narrative it is the blindness of love that gives meaning to this world, the reason for existence, even in the world of the blind men.This is a story about a confrontation with oneself, with history, with the fate of isolation in space and time, with the intrusive and isolationist ideology. Here, the sea shows the author the way to the inevitable personal and collective catharsis, the way to freedom.“I do not define time, space, place and motion, as being well known to all.”- Isaac Newton in Scholium to the Principia, 1687
As a narrative structure, as a discourse that neatly animates in itself a spectrum of feelings, dreams, hopes, faith, revolt, from which it weaves a metaphor for the existence of a parallel world, the approach to a world so close and far away at the same time, is one of the most special works in contemporary Albanian and, in general, Balkan literature.The two parallel streams in the portraying of a world that is shown and that which is implied, which is intended, to connect a parable of known and unknown codes that communicate with each other. Arian Leka invents a different world, transformed, disintegrated, maybe even in a way deformed to specify the ironic and grotesque expressiveness, to show the reality as loudly as possible.Paradoxicality as the internal substance of the metaphor, as ironic and grotesque expressiveness, in the novel The House Snake as the first reflection, the transition to the apostrophe of the human being appears as the first appearance, therefore in this narrative it is the blindness of love that gives meaning to this world, the reason for existence, even in the world of the blind men.This is a story about a confrontation with oneself, with history, with the fate of isolation in space and time, with the intrusive and isolationist ideology. Here, the sea shows the author the way to the inevitable personal and collective catharsis, the way to freedom
THE ART OF CONNECTING CULTURES: HOW MUSIC CAN NURTURE MUTUAL RESPECT
Get PDFHow can we proactively rehearse a collective sense of humanity, and let go of the focuson our cultural differences as an obstacle? The dissimilarity of people has become a popular reasonfor social exclusion, regularly leading up to hate speech, dehumanization and destruction. This essaydemonstrates how community music programs can create a sense of intercultural community,both between musicians as throughout all participants including teachers, family and the audience.Firstly, the relevance of collective music making is discussed along with the ideas of RichardSennett on music and mutual respect, and of Alicja Gescinska on feeling at home in music. This createsan interdisciplinary framework of political and philosophical theories, which is expanded bypsychological research. To maintain respect between people from different cultural and religiousbackgrounds is not something that tends to be stimulated in the individualistic belief systems ofWestern commercialisation and competitive education systems. Where do our children and futuregenerations practice teamwork, intercultural communication and a curiosity for cultures thatreach beyond their own belief systems? Arts in general, and music in particular, can and shouldoffer fertile grounds for these learnings through working together, active listening and practices incollective resonation. To illustrate these arguments, examples such as the El Sistema Europe YouthOrchestra (SEYO) and Musicians Without Borders will be discussed to show the serious potential ofmusic in the nurturing of mutual respect in an intercultural society. In order to enable such powerfulprojects, it is essential that governmental institutions, policymakers and academicians supportthe sustainability and growth of community music programs, to make them widely accessible inareas which could benefit from proactive, creative practices in intercultural and religious dialogue
ОПШТЕСТВЕНАТА САТИРА ВО МЕДИУМСКИТЕ КАРИКАТУРИ ЗА KОВИД-19 ВО БРЕГОТ НА СЛОНОВАТА КОСКА: МУЛТИМОДАЛНА КРИТИЧКА АНАЛИЗА НА ДИСКУРСОТ
No full textThis paper adopts an interdisciplinary approach involving satire, multimodality, and critical discourse to investigate the interplay of semiotic modes used in Gbich! COVID-19 cartoons. It examines how these cartoons depict the socioeconomic and political realities of Ivorian citizens during the pandemic and how they served as tools to raise public awareness, critique governmental and global (in)actions, and challenge existing traditional structures and practices. The study is based on 6 purposively selected COVID-19 front-page cartoons of Gbich!, a prominent satirical and humorous newspaper in Côte d\u27Ivoire. The data were analysed using Kuiper\u27s Perceptual Theory of Satire and Machin and Mayr\u27s Multimodal Critical Discourse Analysis. The findings reveal that the newspaper satirised issues reflecting domestic, local, and global discourses during the pandemic. It highlighted power dynamics within family structures during crises, as well as between the virus, citizens and global entities. The paper concludes that the newspaper elicited discussions on gender roles and expectations, information management, crisis management and prioritisation of responses during emergencies. Moreover, it impressed its ideological stance on solidarity, power and marriage to its audience.Овaа статија користи интердисциплинарен пристап, кој вклучува сатира, мултимодалност и критички дискурс за да ја истражи интеракцијата помеѓу семиотичките модуси што се користат во карикатурите за КОВИД-19 во списанието Gbich!. Во статијата се истражува како карикатурите ја прикажуваа социоекономската и политичка реалност на граѓаните на Брегот на Слоновата Коска за време на пандемијата, и како тие служеа како алатка за подигнување на јавната свест, за критикување на владините и на глобалните (не)дејствувања и за поткопување на постојните традиционални структури и практики. Студијата се темели на единаесет избрани карикатури за КОВИД-19, објавени на насловната страница на Gbich!, влијателен сатиричен и хумористичен весник кој се објавува во Брегот на Слоновата Коска. Собраните податоци се анализирани низ призмата на Кајперовата перцептивна теорија на сатирата, како и преку мултимодалната критичка анализа на дискурсот, според Мејчин и Маир. Резултатите од истражувањето покажуваат дека весникот ги сатиризираше прашањата кои се однесуваа на домашните, локалните и глобалните дискурси за време на пандемијата. Тоа ја нагласи динамиката на моќта во рамките на фамилијарната структура, во текот на кризата, како и релацијата помеѓу вирусот, граѓаните и светските ентитети. Во заклучокот се потцртува дека весникот поттикнуваше дискусија за родовите улоги и очекувања, за управувањето со информациите и со кризите и за давањето предност на реакциите за време на кризи. На ваков начин, весникот во јавноста ја искажа својата идеолошка позиција во однос на солидарноста, моќта и бракот
ИНТЕГРИРАЊЕ НА МОРАЛНОСТА ВО ИНТЕЛИГЕНТНИТЕ МАШИНИ – МОЖЕ ЛИ ВЕШТАЧКАТА ИНТЕЛИГЕНЦИЈА САМОСТОЈНО ДА НОСИ МОРАЛНИ ОДЛУКИ?
Get PDFWith the expansion of artificial intelligence and advanced technologies, theworld in the 21st century is rapidly changing and imposing new living dynamics. Althoughsuch changes affect all age groups, younger generations accept them faster andreact more positively. The new cohorts - Generation Z and Alpha - live in a digital worldthat affect their lifestyle, interpersonal relations, quality of mental health, psychologicalwell-being and everyday challenges. The presence of the so called “Frankenstein effect”in some adults provoked by the fast development of artificial intelligence and robotics,reflects a “humans versus machines” position, viewing artificial intelligence as athreat to humanity. However, the reality is that digital and human world are not inconflict, since many people are already using artificial intelligence tools on daily basis.It is implemented in certain aspects of medicine, education, business, law, agriculture,industry, space technology and in many other fields. With this in mind, the aspect ofmorality pops up as a very important one. A frequently asked question is: Does artificialintelligence have the capacity to make moral decisions independently? Therefore, integratingmorality into AI algorithms is one of the priorities that interdisciplinary teamsfrom engineering and computer sciences, psychology, philosophy, sociology, law, etc.are intensively working on. This paper addresses this issue by presenting findings fromrelevant research which discusses the challenges and possibilities for integrating thedimensions of morality and introducing human values into autonomous systems thatperform complex tasks.Со експанзијата на вештачката интелигенција и напреднитетехнологии, светот во 21 век бргу се менува и наметнува нова динамикана живеење. Иако ваквите промени ги засегаат сите возрасти, помладитегенерации побрзо ги прифаќаат и реагираат попозитивно на нив. Новитекохорти - генерација Z и алфа - живеат во дигитален свет кој влијае врз нивниотначин на живот, интерперсоналните релации, квалитетот на менталнотоздравје, психолошката благосостојба и секојдневните предизвици со кои сесоочуваат. Присуството на таканаречениот „Франкенштајн ефект“ кајнекои возрасни, предизвикан од брзиот развој на вештачката интелигенција ироботиката, ја одразува позицијата „луѓето против машините“, сфаќајќи јавештачката интелигенција како закана за човештвото. Сепак, реалноста едека дигиталниот и човековиот свет не се во конфликт, бидејќи многуминавеќе секојдневно ги користат алатките на вештачката интелигенција. Таае присутна во одредени аспекти на медицината, образованието, бизнисот,правото, земјоделието, индустријата, вселенската технологија и во многудруги области. Имајќи го ова предвид, доменот на моралот се наметнувакако многу важен. Едно често поставувано прашање е: Дали вештачкатаинтелигенција има капацитет самостојно да донесува морални одлуки? Затоа,интегрирањето на моралот во алгоритмите на вештачката интелигенцијае еден од приоритетите на кои интензивно работат интердисциплинарнитимови од областа на инженерството и компјутерските науки, психологијата,филозофијата, социологијата, правото итн. Овој труд го разгледува ова прашањепреку презентирање на наоди од неодамнешни релевантни истражувања кои гидискутираат предизвиците и можностите за интегрирање на димензиите наморалот и воведувањето на човечките вредности во автономните системи коиизвршуваат сложени задачи
ПОЛИТИЧКИ АКТЕРИ И ПРАШАЊА НА ПОЛИТИКАТА ЗА РЕЛИГИЈА ВО ЈАВНИОТ ДИЈАЛОГ И МИРОТ
Get PDFThe purpose of this article is to establish a connection between key policy actorsand significant policy issues regarding religion in public discourse and peacebuildingwithin a broader context. The challenge lies in addressing the dilemmas surroundingwhether discussions about religion, its impact on younger generations, and its role inpeacemaking are solely influenced by religious factors, or if other social and political actorsplay a role as well. Through our research, we have identified ongoing political processesthat have the potential to enhance religious dialogue and peacemaking on variouslevels. This mapping of actors and processes has been informed by literature, establishedacademic and social networks like Culturelink (a Network of Networks for Researchand Cooperation in Cultural Development, established by UNESCO and the Councilof Europe), web searches, and interviews with stakeholders. The result of this analysisis a comprehensive list of over 300 actors documented in the RETOPEA Horizon 2020project. We contend that current political processes offer opportunities to strengthendialogue, which is more robust in some European countries but lacking in others when itcomes to addressing issues related to the resurgence of religion in international politicsand peacebuilding efforts.Целта на овој труд е да се воспостави врска помеѓу клучните политичкиактери и значајните политички прашања во врска со религијата во јавниот дис-курс и градењето мир во поширок контекст. Предизвикот лежи во решавањетона дилемите околу тоа дали дискусиите за религијата, нејзиното влијание врзпомладите генерации и нејзината улога во создавањето мир се единствено подвлијание на религиозните фактори или дали и други општествени и политичкиактери имаат улога. Преку нашето истражување, идентификувавме тековниполитички процеси кои имаат потенцијал да го подобрат верскиот дијалог исоздавањето мир на различни нивоа. Ова мапирање на актери и процеси е ба-зирано на анализа на литература, воспоставени академски и социјални мрежикако Culturelink (Мрежа на мрежи за истражување и соработка во културниотразвој, основана од УНЕСКО и Советот на Европа), веб-пребарувања и интер-вјуа со засегнатите страни. Резултатот од оваа анализа е сеопфатна листа однад 300 актери документирани во проектот RETOPEA Horizon 2020. Главнататеза е дека тековните политички процеси нудат можности за зајакнување надијалогот, кој е посилен во некои европски земји, наспроти други во кои истиотнедостига кога станува збор за решавање на прашања поврзани со враќањето нарелигијата во меѓународната политика и напорите за градење мир
МЕЃУЗАВИСНОСТА НА ПЛАНИРАЊЕТО, ПРОГРАМИРАЊЕТО И БУЏЕТИРАЊЕТО
Get PDFPlanning is a significant process function and counterpoises a very complex,dynamic and specific activity, which means that its subject consists of all forms of socialactivity, activities and life. Planning and programming are equally important to allentities regardless of their size and goals, as they all have experienced painful problemswith their planning efforts. Some emerge from the planning process itself, and somefrom the implementing procedure. Therefore the question arises: „How to help overcomefailures in planning from failures in implementation?” Hence, the management teamhas no choice regarding the question: “Do they want to plan or not?” The sole alternativeis to carry out the planning completely, pragmatically and systematically. Onthe other hand, programming connects planning with budgeting and execution, andcounterpoises a sort of rational assumption to “turn” plans from adopted plans into programs,that is, projects and activities across main accounting categories, in accordancewith the desired capabilities and priorities. The analysis of the entire matter processedin this paper is carried out in a very specific way through the prism of identifying notonly the problems related to planning, programming and budgeting, but also makinga scientific contribution to the foundation of this rather significant conditionality andinterdependence.Планирањето е важна процесна функција и е многу сложена, динамичнаи специфична активност што значи дека неговиот предмет го сочинуваатсите облици на општествена активност, дејности и живот. Планирањетои програмирањето се подеднакво значајни за сите субјекти без разлика нанивната големина и цели, бидејќи сите тие имаат искусено болни проблемисо нивните планирачки напори. Некои произлегуваат од самиот планирачкипроцес, а некои од имплементирачката процедура. Затоа се поставувапрашањето: „Како да се помогне во надминување на неуспесите во планирањетоод неуспесите во имплементацијата?“ Оттука, раководниот тим нема из-бор во однос на прашањето: „Дали тој сака да планира или не?“ Единствени-от избор е планирањето да се изведува целосно, прагматично и систематично.Од друга страна, програмирањето го поврзува планирањето со буџетирањетои извршувањето, и претставува своевидна рационална претпоставка за да се„претвораат“ плановите од усвоени планови во програми, односно проектии активности низ главни сметководствени категории, а во согласност сопосакуваните способности и приоритети. Анализата на целокупнатапроблематика обработена во овој труд се остварува на еден мошне специфиченначин низ призмата да бидат идентификувани не само проблемите поврзанисо планирањето, програмирањето и буџетирањето, туку и давање наученпридонес во фундирањето на оваа мошне важна условеност и меѓузависност
МОБИНГ И СЕКСУАЛНО ВОЗНЕМИРУВАЊЕ НА РАБОТНОТО МЕСТО ВО РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА
Get PDFMobbing, defined as psychological harassment occurring through repeated activitiesaimed at degrading a worker on various grounds, represents a significant violationof human rights and dignity. It adversely affects physical, mental, and social healthwhile also hindering the professional future of the victim.Sexual harassment in the workplace includes unwelcome sexual advances, requestsfor sexual favors, and other forms of verbal or physical conduct of a sexual nature.Such behavior results in a hostile work environment, making it challenging for the victimto carry out their job effectively.This paper elucidates the concept of mobbing, particularly focusing on its manifestationas sexual harassment in the workplace. Furthermore, it presents recent statisticaldata on mobbing worldwide and in our home country. Finally, the paper discussesthe results of a 2023 survey on mobbing and workplace sexual harassment awareness inNorth Macedonia.Мобингот се дефинира како психолошко вознемирување кое се случувапреку повторени активности насочени кон деградирање на работникот по раз-лични основи и претставува значајно прекршување на човековите права и дос-тоинство. Тој негативно влијае на физичкото, менталното и на социјалнотоздравје, истовремено попречувајќи ја професионалната иднина на жртвата.Сексуалното вознемирување на работното место вклучува непожелнисексуални напредувања, барања за сексуални услуги и други форми на вербалноили на физичко однесување од сексуална природа. Таквото однесување резултирасо непријатна работна средина, што го прави предизвик за жртвата да ја извр-шува својата работа ефикасно.Овој труд го објаснува концептот на мобинг, особено фокусирајќи се нанеговата манифестација како сексуално вознемирување на работното место.Понатаму, во трудот се презентираат релевантни статистички податоци замобингот во светот и во нашата земја. Конечно, трудот ги дискутира резул-татите од анкета спроведена во 2023 година за свесноста за мобингот и сексу-алното вознемирување на работното место во Република Северна Македонија
ASSESSING YOUTH EMPLOYMENT OPPORTUNITIES IN AGRIBUSINESS: A CASE STUDY FROM THE PELAGONIA REGION
Get PDFThe agri-food sector in the Pelagonia region of North Macedonia, despite its importance to the local economy, struggles to attract young people to employment opportunities. This study surveyed 15 companies of different sizes and an academic institution to understand the skills and competencies employers need and to explore the factors behind youth unemployment in this sector. The findings point to a mismatch between the skills taught in formal education and those demanded by the industry, as well as certain gender disparities in job opportunities in agri-food sector. Employers emphasized the need for both soft skills, such as teamwork and flexibility, and hard skills, including practical agricultural expertise. A major barrier identified is the gap between formal education and the practical needs of the workplace, along with a lack of motivation and awareness among youth about the potential careers in the agri-business sector. The study recommends enhanced collaboration between academia and industry, increased internship opportunities, and efforts to make the agri-food sector more appealing to young people. By addressing these issues could help build a more skilled and inclusive workforce, supporting the sustainable growth of Pelagonia region\u27s agri-food sector
THE PRESENCE OF BACTERIAL LEAF SPOT CAUSED BY XANTHOMONAS ARBORICOLA PV. PRUNI IN THE REPUBLIC OF SRPSKA
Get PDFXanthomonas arboricola pv. pruni (Xap), the causal agent of bacterial leaf spot disease of stone fruit, cause disease of stone fruits and almond worldwide. Xanthomonas arboricola pv. pruni (Xap) is regulated as quarantine pathogen in the European Union and the European and Mediterranean Plant Protection Organization (EPPO, A2 list). The bacterium can be latent and can be transmitted by plant material, and visual inspections are used for monitoring plants in orchards and nurseries. Monitoring was continuously conducted in period 2021-2023 in commercial orchards and registered nurseries on the territory of the Republic of Srpska. Leaves, twigs and branches of hosts (peach, nectarine, plum, apricot, cherry and sour cherry) were inspected and samples were taken for laboratory analysis. Detection and identification were done according to EPPO diagnostic protocols PM 7/64(1) and PM 7/100 (1), with slight modifications. As a reference material it was used freeze dried bacteria CFBP 2535 (producer CIRM, France). Out of 321 analyzed samples, 21 samples (plum, cherry, peach and apricot) confirmed as positive. Further studies on Xanthomonas arboricola pvs. are planned to be conducted in the following period
САМОУПАТУВАЊАТА ВО ДИСКУРСОТ ЗА КЛИМАТСКИТЕ ПРОМЕНИ НА КРАЛОТ ЧАРЛС III
Get PDFClimate change discourse provides a fertile ground for research in communication, linguistics, and discourse studies (Grist 2008; Isopp 2024; Nerlich et al. 2010). Anchored in a quantitative linguistic paradigm, the article presents a mixed-methods study on the use of self-mentions (for instance, I, we, etc.) in a corpus of speeches on the topic of climate change delivered by King Charles III. The study aims at establishing the frequencies of the occurrence of self-mentions and learning about their pragmatic roles in the corpus. To that end, the corpus of King Charles III’s speeches on climate change was collected and analysed. The results of the corpus analysis indicated that I was the most frequent self-mention, which King Charles III utilised in order to impart a personalised dimension to his discourse on climate change. The findings and their discussion are further presented in the article. Дискурсот за климатските промени нуди плодна почва за истражувања во полето на комуникацијата, лингвистиката и проучувањата на дискурсот (Grist 2008; Isopp 2024; Nerlich et al. 2010). Низ квантитативно лингвистичка парадигма и користејќи мешани методи, овој труд дава приказ на истражување за употребата на самоупатувањата (на пример, jас, ние итн.) во корпусот на говори, на тема климатски промени, од кралот Чарлс III. Целта на трудот е да се утврди колку често се појавуваат самоупатувањата и која е нивната прагматичка улога во корпусот. Следствено, беше составен и анализиран корпус на говори од кралот Чарлс III за климатските промени. Резултатите од анализата на корпусот покажуваат дека jас е најчесто употребено самоупатување, коешто кралот Чарлс III го користи за да му даде лична димензија на дискурсот за климатските промени. Во трудот се претставени резултатите и дискусијата