Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
РЕЛИГИСКИОТ ФУНКЦИОНАЛНОСТИЛСКИ КОМПЛЕКС НА МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК
Get PDFThe paperpaper contains an analysis of the religious functional style of Macedonian language, firstly with a review of the translation of the Old Testament and New Testament into Macedonian, namely the first edition in 1990 and the second revised edition in 2006. Several features are taken in regard: usage of verb and case forms, main lexical features and characteristics of word-formation, usage of synonymous and antonymous constructions, word order and cohesive elements. A significant role in the development of the religious functional style has been played by the periodicals published by the dioceses of the Macedonian Orthodox Church, as well as the web portals such as Премин (www.preminportal.com.mk), which are viewed within the framework of the publicistic and religious functional styles.
Several novels from two Macedonian contemporary authors (Dragi Mihajlovski and Olivera Nikolova) were also considered as part of the religious functional stylistic complex of Macedonian. The analysis covers the usage of vocabulary, word-formation features linked to the Old Church Slavic and Biblical tradition, as well as usage of language borrowings, biblical phrases etc.
The aim of this analysis is to establish the main characteristics of the religious functionalstylistic complex of Macedonian language, such as lexical and word-formation features, usage of archaic words and language borrowings (from Hebrew and Greek) and their adaptation, cohesive elements in the texts etc.Во статијата се задржуваме на развојот на религискиот функционалностилски комплекс во македонскиот јазик, најпрвин преку осврт кон преводите на Светото писмо на Стариот и на Новиот завет (1990, 2006) и неговите јазични и стилски особености, како на пример: лексиката, употреба на синонимните изрази, зборообразувањето, збороредот и сл. Секако, предвид треба да се земат и периодичните списанија на одделни епархии на Македонската православна црква, како и веб-портали, како на пр. Премин (www.preminportal.com.mk) и др., коишто се вклучуваат во рамките на публицистиката, а по својата содржина и по својата цел се обележани преку религискиот стил.
Во проучувањето на религискиот функционалностилски комплекс особено внимание се посветува и на современата македонска проза, во која се реализираат и текстови со религиозна содржина, а предвид ги земаме авторите: Оливера Николова, Драги Михајловски и др. Притоа, важен елемент во анализата претставува инкорпорирањето на религиските содржини преку посебни стилски средства во уметничката проза. Целта на анализата на религискиот функционалностилски комплекс на македонскиот јазик е идентификување на јазичните елементи, коишто се најкарактеристични во споменатиот корпус текстови, како на пример: употреба на архаизми, дијалектизми, заемки (најчесто од грчкиот јазик) и оказионализми, улогата на синонимијата и антонимијата, глаголските форми, збороредот, како и елементите на кохезијата
VOJSKA I RATOVI U JUGOSLAVENSKOM PUNKU I NOVOM VALU
Get PDFThe ways in which armies and wars were depicted in literature depend on the period, the movement, the author, but also on the war in question and its significance for the community to which the author and the audience belong. The avant-garde is a literary and artistic phenomenon that borrows its name from military terminology, and the first manifesto of futurism announced a renewed singing about war, declaring it "the world\u27s only hygiene". After the emergence of futurism and the avant-garde, two world wars and one global "cold war" indeed marked the 20th century, and thus many artistic trends of that time, both in high and popular culture. Punk is not an exception either, and war will impose itself as one of the central themes in punk as well. This text is part of a wider research on punk as a possible avant-garde of European pop culture, thinking about the avant-garde in the terms set by Aleksandar Flaker and Edoardo Sanguineti. From such a perspective, the article offers an overview of a selected corpus of Yugoslav punk songs about armies or wars through several thematic groups, with the specifics by which these representations differ from those of their contemporary punk and post-punk songs about wars from NATO member countries, such as the UK and Italy. Considering the context of the research, a review is also given of how punk singing about war coincides with the procedures of some historical avant-gardes which also dealt with war themes, and special attention is given to the aspects of contestation and optimal projection according to Flaker and the impulse of anarchy according to Sanguinetti, with an awareness of the problems of political literature in general.Načini na koje su se vojske i ratovi prikazivali u književnosti ovise o razdoblju, pravcu, autoru, ali i o ratu u pitanju i njegovom značaju za zajednicu kojoj autor i publika pripadaju. Avangarda je književna i umjetnička pojava koja i svoje ime posuđuje iz vojničke terminologije, a prvi je manifest futurizma najavio ponovno pjevanje o ratu, proglašavajući ga „jedinom higijenom svijeta”. Nakon pojave futurizma i avangarde, dva su svjetska rata i jedan globalni „hladni rat” doista i obilježili 20. stoljeće, a time i mnoge umjetničke pravce toga vremena, kako u visokoj, tako i u popularnoj kulturi. Ni punk nije iznimka, nego će se i u tome pravcu rat nametnuti kao jedna od centralnih tematika. Ovaj tekst je dio šireg istraživanja o punku kao možebitnoj avangardi Europske pop kulture, razmišljajući o avangardi u terminima koje su postavili Aleksandar Flaker i Edoardo Sanguineti. Iz takve perspektive, članak nudi pregled izabranog korpusa jugoslavenskih punk pjesama o vojskama ili ratovima kroz nekoliko tematskih skupina, sa specifičnostima po kojima se ovi prikazi razlikuju od onih iz istovremenih punk i postpunk pjesama o ratovima iz zemalja članica NATO-a, kao što su npr. UK i Italija. S obzirom na kontekst istraživanja, daje se i osvrt na to kako se pankersko pjevanje o ratu slaže s postupcima nekih povijesnih avangardi koje su se također bavile ratnom tematikom, a posebna je pažnja pritom usmjerena na aspekte osporavanja i optimalne projekcije prema Flakeru i impulsa anarhije prema Sanguinetiju, uz svijest o problemima političke književnosti uopće
ПАЗАРОТ НА ТРУДОТ И РАЗВОЈОТ НА ВЕШТИНИ КАЈ ВОЗРАСНИТЕ ЛИЦА ВО РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА
Get PDFIn the rapidly evolving global economy, aligning labor market demands withskills needs development among adults is critical for sustainable economic growth andindividual career success. This alignment ensures that the workforce remains competitive,adaptable and capable of meeting industry requirements. A significant mismatchbetween labor market demands and available skills can lead to increased unemployment,underemployment, and diminished economic productivity. Addressing this gap necessitatesa comprehensive understanding of current and future labor market trends, coupledwith targeted educational and training programs.Adult education and continuous professional development play pivotal rolesin this context, enabling workers to acquire new skills and upgrade existing ones inresponse to technological advancements and changing job roles. Collaboration amongpolicymakers, educational institutions and industry stakeholders is essential to createresponsive training programs that reflect the dynamic nature of the labor market. Moreover,effective skills development strategies can enhance job satisfaction, increase earningpotential and reduce socio-economic inequalities. By fostering a culture of lifelonglearning and adaptability, societies can better prepare their workforces for the challengesof the future, ensuring economic resilience and improved quality of life for individuals.This strategic approach ultimately benefits for both employers and employees, promotinga more inclusive and robust labor market.Во рамките на глобалната економија која брзо се развива, усогласувањетона барањата на пазарот на трудот со потребите за развој на вештини кај во-зрасните е клучен елемент за одржлив економски раст и за индивидуален успехво кариерата. Ова усогласување осигурува дека работната сила останува конку-рентна, прилагодлива и способна да ги исполни барањата на индустријата, но ида ги задоволи индивидуалните интереси. Од друга страна пак, неусогласеностапомеѓу барањата на пазарот на труд и достапните вештини може да доведе дозголемување на невработеноста меѓу популацијата, намалена економска проду-ктивност, незадоволство во работата, миграција итн. Решавањето на овој јазбара сеопфатен пристап, односно разбирање на тековните и идните трендовина пазарот на трудот синхронизирани со соодветен систем од програми за об-разование и обука.Образованието на возрасните и континуираниот професионален развојиграат клучна улога во овој контекст, овозможувајќи им на работниците дастекнат нови вештини и да ги надградат постојните како одговор на техно-лошкиот напредок и менувањето на работните улоги. Соработката меѓу креа-торите на политиките, образовните институции и индустриските чините-ли е од суштинско значење за да се создадат соодветни и современи програми заобука кои ја одразуваат динамичната природа на пазарот на трудот. Покрајтоа, ефективните стратегии за развој на вештини во едно општество може даго подобрат задоволството од работата, да го зголемат потенцијалот за зара-ботка и да ги намалат социоекономските нееднаквости. Со поттикнување накултурата на доживотно учење, општествата можат подобро да ја подготватсвојата работна сила за предизвиците на иднината, обезбедувајќи економскаотпорност и подобрен квалитет на живот за поединците. Овој стратешкипристап носи позитивни придобивки како за работодавачите, така и за врабо-тените, промовирајќи поинклузивен и посилен пазар на труд
УПРАВУВАЊЕ ИЛИ АБОЛИЦИЈА НА НУКЛЕАРНОТО ОРУЖЈЕ: ПРИСТАПОТ НА МИРОВНИТЕ СТУДИИ
Get PDFThis article explores how peace studies deal with two interrelated issues: nuclearismand militarism. Nuclearism assumes the practice of spreading nuclear threatsalong with the security thinking and power structures that surround the doomsdayweapons. Militarism is about the deeply embedded belief that military power (includingthe nuclear one) is the only way to preserve one’s national security. In short, today’sworld deals not only with stockpiles of existing weapons but also with the way of thinkingabout their use, reduction or abolition. The general hypothesis is that the academicand intellectual efforts invested in these issues are (self) limited and developed in aclimate of self-censorship and organized hypocrisy. This makes them not only ineffectivebut also prone to the preservation of the global status quo as the best solution for peace inthe world. Scientists are involved in the technical aspects of the weapons management.But scholars from the social sciences and humanities (i.e. where the peace researchersmostly come from) are expected to deal with the deconstruction of the dominant way ofthinking (both in academia and out of it) and promotion of the idea that a different worldis possible. Or the alternative is nuclear holocaust.Целта на оваа статија е да го истражи начинот на кој мировните сту-дии третираат две поврзани прашања: нуклеаризмот и милитаризмот. Поднуклеаризам ги подразбираме практичните начини на ширење на нуклеарнитезакани заедно со безбедносното размислување и структурите на моќта кои гоокружуваат ова смртоносно оружје, кое може да доведе до крај на животот напланетата. Милитаризмот пак се состои од длабоко вкоренетото уверувањедека воената моќ (вклучувајќи ја и нуклеарната) претставува ултимативносредство за заштита на националната безбедност. Накусо, во контекстуалнасмисла, денешниот свет се справува не само со резервите на постојното оружје,туку и со начинот на размислување околу неговата употреба, редукција илиукинување/аболиција. Општата хипотеза на трудот е дека академските и ин-телектуалните напори вложени во овие две прашања се (само)лимитирани и серазвиваат во клима на самоцензура и организирана хипокризија. Тоа ги прави несамо неефикасни, туку дури и наклонети кон зачувување на глобалниот statusquo како најдобро решение за одржување на мирот во светот. Научниците одприродните и од техничките науки се фокусирани на техничките аспектина менаџирањето со оружјето (избегнување на грешки кои би довеле до ката-строфа). Но, од научните работници од општествените и од хуманистичкитенауки (всушност, од каде што извираат и мировните студии) се очекува да сезафатат со деконструкција на доминантниот начин на размислување (во ака-демската заедница и надвор од неа), како и со промоција на идејата дека другсвет е можен. Или, во спротивно, алтернативата ќе биде нуклеарен холокауст
ИНДУСТРИЈАЛИЗАЦИЈАТА И ПРОМЕНИТЕ НА СЕМЕЈСТВА
Get PDFThroughout history, families have undergone significant and profound changes.From the pre-industrial era to the present day, family structures have evolved dueto industrialization, technological advancements, and shifting societal values. In thepre-industrial period, families focused on imparting essential skills to children, withwomen primarily managing household affairs and men assuming authoritative roles.However, industrialization brought about numerous changes in family life: familymembers joined the workforce, women gained prominence in public life, and traditionalgender roles shifted. The emergence of capitalism altered economic dynamics, emphasizingindividualism. Technological progress further transformed society, impacting medicine,communication, and daily life. Today, marriage rates have significantly declined,divorce rates have increased, fertility rates are lower, and marriage and childbirth arebeing postponed. This study aims to provide an overview of the characteristics and lifestylesof families before industrialization and to analyze the influence and changes infamilies brought about by the effects of industrialization.Низ историјата, семејствата доживеале значителни значајни промени.Од прединдустриската ера до денес, семејните структури еволуирале порадииндустријализацијата, технолошкиот напредок и менувањето на општестве-ните вредности. Во прединдустрискиот период, семејствата се фокусирале напренесување основни вештини на децата, при што жените првенствено раково-деле со домашните работи, а мажите преземале авторитативни улоги. Сепак,индустријализацијата довела до многу промени во семејствата и начинот наживот: членовите на семејството се приклучиле на работната сила, женитедобиле поголема важност во јавниот живот и традиционалните родови улоги сепромениле. Појавата на капитализмот ја менува економската динамика нагла-сувајќи го индивидуализмот. Технолошкиот напредок дополнително го тран-сформира општеството, влијаејќи на медицината, комуникацијата и на се-којдневниот живот. Денес, браковите значајно се намалуваат, бројот на разводисе зголемува, а стапките на фертилитет се сè пониски. Исто така, се одложувабракот и раѓањето. Овој труд има за цел да направи преглед на карактеристи-ките и на начинот на живот на семејствата пред индустријализацијата и да гианализира влијанието и промените на семејствата предизвикани од ефектитена индустријализацијата
АЛЦХАЈМЕРОВА БОЛЕСТ ВО СЕМЕЈСТВОТО
Get PDFAlzheimer’s, accounting for 60-80% of dementia cases, presents a specific pathologyand a range of symptoms, including memory loss, impaired reasoning, andother cognitive declines. The disease’s progression and management require a comprehensiveapproach involving professional care, family involvement, and individualizedcare plans.The research focuses on methods for working with individuals with Alzheimer’sdisease and their families, highlighting the importance of communication in implementingindividualized care plans. It aims to show that a well-prepared care plan, coupledwith effective communication with family members, can improve quality of life andpotentially slow disease progression. It was conducted in two parts: a questionnaire forcaregivers working with Alzheimer’s patients and a semi-structured interview with 33family members of individuals diagnosed with the disease. This approach provided bothquantitative and qualitative data, offering a comprehensive understanding of the issues.To improve Alzheimer’s care, we recommend enhancing family involvementthrough structured models and training, increasing the accessibility of specializedservices, promoting professional development, strengthening ethical communicationstandards, implementing comprehensive support systems, and regularly evaluatingcare plans. These measures aim to provide holistic and effective care strategies, improvingthe quality of life for individuals with Alzheimer’s and their families.Алцхајмеровата болест, која сочинува 60-80% од случаите на деменција,претставува специфична патологија со низа симптоми, вклучувајќи губење намеморијата, нарушено расудување и други когнитивни опаѓања. Напредокот иуправувањето со болеста бараат сеопфатен пристап кој вклучува професионал-на грижа, вклучување на семејството и индивидуализирани планови за нега.Истражувањето се фокусира на методи за работа со лица со Алцхајмеро-ва болест и нивните семејства, истакнувајќи ја важноста на комуникацијатаво спроведувањето на индивидуализирани планови за нега. Целта е да се покажедека добро подготвен план за нега, заедно со ефикасна комуникација со членовитена семејството, може да го подобри квалитетот на животот и потенцијалнода го забави напредокот на болеста. Истражувањето беше спроведено во два дела:прашалник за негуватели кои работат со пациенти со Алцхајмерова болест иполуструктурирано интервју со 33 членови на семејствата на лица дијагности-цирани со болеста. Овој пристап обезбеди и квантитативни и квалитативниподатоци, нудејќи сеопфатно разбирање на проблемите.За подобрување на грижата за Алцхајмерова болест, препорачуваме зго-лемување на вклученоста на семејството преку структурирани модели и обу-ка, зголемување на достапноста на специјализирани услуги, промовирање напрофесионален развој, зајакнување на етичките стандарди за комуникација,имплементација на сеопфатни системи за поддршка и редовно оценување наплановите за нега. Овие мерки имаат за цел да обезбедат холистички и ефек-тивни стратегии за грижа, подобрувајќи го квалитетот на животот за лицатасо Алцхајмерова болест и нивните семејства
SECURITY MANAGEMENT THROUGH THE (NEXT GENERATION) INCIDENT COMMAND SYSTEM MODEL
Get PDFThe purpose of this paper is to emphasize the importance of application of theappropriate model for security management in contemporary security emergencies. Giventhe complex nature of security situations and the involvement of multiple security actors i.e.institutions in their management, it is essential to deliver an effective outcome and minimizeconsequences and further escalation.In the direction of descriptive elaboration, the models of the incident command systemand the incident command system of the next generation, which is the officially adoptedcrisis management mechanism in the Republic of North Macedonia, are briefly definedand presented. With their organizational hierarchy characteristicsfor human and materialresources designation, they counterpoise a common platform for real-time data sharing andsituational awareness.North Macedonia has adapted the NICS system which is used to coordinate the nationalall-hazards response within the context of civil-military cooperation in various securitycircumstances. The NICS is developed on the Incident Command System developed by theFederal Emergency Management Agency as a standardized approach to multifaceted incidentsfor a coordinated response among different jurisdictions and entities.The initial hypothesis in this paper refers to the premise that in a contemporary environment,the implementation of the optimal security management model should include the dimensionof communication in the form of information and data sharing, coordination of the executionof the decisions made, and a standardized approach to action. The independent variablein addition to the hypothesis is that the application of an appropriate management modelaims to create a flexible response with unified action from multiple relevant institutionsfrom different domains of social activities and should standardize and coordinate the effortsundertaken. The methodology applied for this research includes qualitative and quantitative data analysisfrom relevant primary and secondary sources extracted from field simulation and empiricalexamples, deductive argumentation, comparison method, retrospective review and forecastingconclusions.
 
The importance of digital skills for the Western Balkans -comparative analysis between the Western Balkans and the European Union
Get PDFIn knowledge-intensive economies, skills emerged as crucial resources, determining economic development. Thus, in the post-pandemic, digital world, digital skills gain new ground, attracting the interest of researchers and practitioners. As one of the first studies on the topic in the region, the article aims to investigate the level of digital, computer, and skills in evaluating data, information, and digital content in Western Balkans (WB) and to compare it with the European Union (EU) region. Furthermore, we found that EU countries are way ahead in terms of basic or above basic overall digital skills on average. In the WB context, Serbia and Montenegro are close to converging with the EU average related to computer skills while Montenegro and North Macedonia lead in skills in evaluating data, information, and digital content. The results point out that the level of digital skills highly correlates with labor productivity and GDP per capita in WB
SECURITY IMPLICATIONS FROM RIGHT-WING EXTREMISM AND TERRORISM IN EUROPEAN UNION
Get PDFThis paper aim is an analyze how right-wing terrorism seeks to change the entire political, social and economic system to a right-wing extremist model. One cause for concern is the increasingly young age of suspects linked to violent online communities of varying degrees of organization. In this paper we draw attention that videogames and video game communication applications were increasingly used in 2020 for spreading rightwing terrorist and extremist propaganda, in particular among young people. In 2020, transnational sources of inspiration, such as the Siege culture, popularized in the virtual world, were observed to gain more traction especially with extremists that were younger in age than previously typical on the extreme right at national level. COVID-19 was observed to accelerate the trend of spreading right-wing extremist propaganda online, rather than offline. Right-wing extremists exploited COVID-19 to support their narratives of accelerationism and conspiracy theories featuring anti-Semitic, anti-immigration and anti-Islamic rhetoric. Also, they seek to extend their influence to other circles or sectors of activity (e.g., sports hooligans). In general, the right-wing extremist scene can be described as very heterogeneous, with differing manifestations in terms of organization, political objectives and the preferred means of achieving these. The right-wing extremist spectrum is a mixture of prejudices, contemptuous and totalitarian ideologies that, each in their own way, had security implications