Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
(META)POETIC AND SOCIO-CULTURAL DIMENSION OF POETIC ESSAYISM (Poets as Essayists: Cultural Contexts of the Second Half of the 20th Century, edited by Jana Aleksić and Milica Ćuković. Belgrade: Institute for Literature and Arts, 2024, 414 pages)
No full textORIGIN AND MEANING OF THE TOPONYM KUMBOR
No full textAfter conducting a linguistic analysis, we came to the conclusion that the toponym Kumbor originates from Vulgar Latin cămpor(i/e) ’field’. This is confirmed, on the one hand, by the phonological analysis, and, on the other, by the comparative nominative analysis, which, only in the territory of the former Yugoslavia, reveals the existence of a large number of toponyms with the root polj-. The historical provenance data mentioned in the paper also generally support the theory that Kumbor originates from Vulgar Latin cămpor(i/e). The solution to the mystery of the etymology of the Kumbor toponym contributes not only to the enrichment of linguistic knowledge about the history of the b/c/h/s language, but also to the enrichment of knowledge about the social and cultural history of Boka Kotorska.U radu se raspravlja o porijeklu i značenju bokokotorskog toponima Kumbor. Polazimo od pretpostavke da ovaj toponim ima korijene u (vulgarnom) latinskom jeziku. U tom pravcu iznosimo dvije hipoteze: a) da Kumbor potiče od latinskog canabae – ’naselje trgovaca, penzionisanih vojnika’ itd. i b) da Kumbor potiče od vulgarnolatinskog cămpor(i/e) – ’polje’. Detaljnom sadržajno-formalnom analizom ustanovljeno je da druga hipoteza u većoj mjeri odgovara stvarnosti. Uz analizu značenja i strukture samog toponima, prilog donosi i opširnu argumentaciju o njegovoj istorijskoj provenijenciji, koja dodatno potvrđuje valjanost iznesene pretpostavke o porijeklu i semantici toponima Kumbor
ПЕДАГОГОТ ВО ПЕДАГОШКО-АНДРАГОШКАТА РАБОТА СО ОСУДЕНИ ЛИЦА ВО ПРОЦЕСОТ НА РЕСОЦИЈАЛИЗАЦИЈА
No full textЗатворите претставуваат комплексно структурирани институцииво кои осудените лица мора да поминат низ процес на ресоцијализација – насочен процес на преобразување и рехабилитација со цел успешно реинтегрирање во општеството. Овој труд ја разгледува теоретската и практичната улога на педагогијата и андрагогијата (образовната работа од страна на обучени едукатори во затворите) во програмите за ресоцијализација, повикувајќи се на меѓународни истражувања, како и на специфичниот контекст на Македонија. Спроведено е истражување со комбиниран методолошки пристап,кое вклучува анкетирањена 100 осудени лица, како и длабински интервјуа со затвореници и вработени, со цел да се процени како образовните активности и педагозите, односно андрагозите влијаат врз рехабилитацијата. Квантитативните резултати покажуваат дека учеството во затворското образование е поврзано со подобрена самоперцепција и оптимизам во однос на реинтеграцијата, додека квалитативните наративи откриваат лични трансформации кои произлегуваат од можностите за учење и менторство. Педагозите во затворитеиграат клучна улога во процената на индивидуалните потреби, дизајнирањето на прилагодени образовни планови, мотивирање на осудениците и посредување при справување со предизвиците на затворската средина. Овие сознанија водат кон препораки за корекциска политика – вклучително и унапредување на обра-зовната инфраструктура, специјализирана обука на кадарот и меѓуинституционална соработка – со цел да се зајакне процесот на ресоцијализација и да се поддржи успешното враќање на осудените лица во општеството
ОПШТЕСТВЕНИОТ КОНТЕКСТ НА ДИЈАЛЕКТИЧКАТА СТРУКТУРА ВО МАКЕДОНСКИОТ ЛИКОВНО- МОДЕРНИСТИЧКИ ДИСКУРС
No full textНиз резимиран увид на историските развојни етапи во уметноста и културата, овој труд ја антиципира хипотезата за постоењето на дијалектичка структура во македонскиот ликовно-модернистички дискурс, изнедрена од позициите на уметникот/уметноста во однос на сложената општествена стварност во Македонија.Од предвоениот период предмет на анализа е уметноста како социјална практика и уметникот како општествен чинител (основоположниците на модерната уметност, Личеноски, Мартиноски) кој преку темата на трудот и работникот дава ангажиран одговор, адресирајаќи го прашањето за класната свест. Од повоениот период (блоковска поделба на светот, судирот на Истокот и Западот) како пресвртна точка, трудот го истражува потенцијалот на јавниот говор (на Мирослав Крлежа), како повик за слобода на уметничкото творење, како отпор кон наметнатите догми (социјалистичкиот реализам).Зачекорувањето кон решителна дијалектизација на уметноста и културата се разгледува преку делувањето на групата „Денес“ (чекор што ветува), демократизација на уметноста и „естетскиот плурализам“ на нејзините творци (Лазески, Грабулоски). Повоената монументална уметност се анализира низ аспектот човек – општество, односно преку улогата на поединечните ликовни импулси (Мазев, Чемерски) во изградбата на еден нов општествен систем.Во континуитет на кризни историски ситуации, втемелувањето на уметноста е раководено од потребата за партиципација во изградба на новото општество, засновано на, и конституирано од, дијалектичките ставови и индивидуалните одлуки на модернистичките уметници
АРХИТЕКТОНИКАТА НА СПОГОДБАТА: КРИТИЧКА АНАЛИЗА И ПРОШИРУВАЊЕ НА ТЕОРИЈАТА НА КРИСТИН БЕЛ ЗА МИРОВНИ ДОГОВОРИ ВО РЕШАВАЊЕТО КОНФЛИКТИ И ГРАДЕЊЕТО МИР
No full textТеориската рамка на Кристин Бел за мировните договори претставува парадигматска промена во разбирањето на нивната природа, функција и влијание во теоријата за решавање на конфликти и практиката на градење мир. Одејќи подалеку од гледањето на договорите како обични крајни точки или процедурални инструменти, Бел ги концептуализира како динамични, конститутивни и инхерентно правно-политички процеси кои фундаментално ги преобликуваат конфликтните пејзажи и односите меѓу државата и општеството, честопати дејствувајќи како де факто устави што генерираат уникатен хибриден правен поредок – lex pacificatoria. Овој труд критички ги анализира основните теоретски предлози на Бел, нагласувајќи ја нивната длабока важност запреформулирање на научното разбирање и трансформирање на практиката. Ги испитува нејзините концепти за мировните договори како уставни моменти, lex pacificatoria, динамиката на процесот и т.н. фазниот конституционализам. Потоа, трудот го анализира влијанието на теоријата врз науката за решавањена конфликти, предизвикувајќи ги либералните претпоставки за мир и преформулирајќи ја улогата на правото, како и неговото трансформативно влијание врз практиката на градење мир, особено во однос на дизајнирањето, имплементацијата и инклузивноста на договорите. Во еден дел за критичко ангажирање,трудот се осврнува на значајните ограничувања, вклучувајќи го државно-центризмот, елитистичката пристрасност, нормативната двосмисленост во рамките на lex pacificatoria, предизвиците на фазниот конституционализам, слепите точки поврзани со родот и оперативната комплексност. Трудот завршува со потврдување на придонесот на Бел, и се залага за неговото континуирано усовршување и контекстуално прилагодување, особено во врска со недржавните актери, локалното дејствување, дигиталната медијација, климатските конфликти и промените на глобалната моќ. Во проширената листа на референци се вклученинаучници кои се занимаваат со и ја критикуваат теориската рамка на Бел
Rethinking retirement in Greece: flexible pathways, gaps and policy implications
No full textPopulation ageing, evolving labour markets, and concerns over financial sustainability have placed increasing pressure on pension systems across Europe. In response, many countries have introduced flexible retirement pathways that allow individuals greater choice in how and when to retire. This paper examines the design and implications of flexible retirement pathways in Greece. It maps the available options, outlines the corresponding financial incentives and disincentives, and analyses their expected impacts. To deal with demographic pressures and fiscal challenges, Greece has implemented extensive pension reforms, with the primary aim of raising effective retirement ages and encouraging longer working lives to enhance the long-term financial sustainability of the pension system. These reforms have shaped the currently available flexible retirement pathways, such as deferred retirement, early retirement with benefit reductions, and the possibility of combining pensions with income from work.
Evidence indicates a gradual increase in the effective retirement age, higher employment rates among older groups, and a rise in employed pensioners, highlighting a shift toward extending labour market participation. Flexible retirement options have likely contributed to this development, although broader reforms have also played a substantial role in increasing the effective labour market exit age. However, little is known about the distributional effects of flexible retirement in Greece or the motivations behind individual choices. Barriers remain, including limited awareness, administrative complexity, and weak financial literacy, highlighting the importance of transparency and accessible information to support informed decision-making
ПРЕД ПОСЛЕДНАТА КНИГА ОД АТАНАС ВАНГЕЛОВ1
No full text ПРЕД ПОСЛЕДНАТА КНИГА ОД АТАНАС ВАНГЕЛОВ1 ПРЕД ПОСЛЕДНАТА КНИГА ОД АТАНАС ВАНГЕЛОВ
ВОВЕДНО ОБРАЌАЊЕ НА СВЕЧЕНИОТ ЧАС ПОСВЕТЕН НА ПРОФ. Д-Р РУЖА ПАНОСКА: по повод 10 години од нејзината смрт
No full text ВОВЕДНО ОБРАЌАЊЕ НА СВЕЧЕНИОТ ЧАС ПОСВЕТЕН НА ПРОФ. Д-Р РУЖА ПАНОСКА ВОВЕДНО ОБРАЌАЊЕ НА СВЕЧЕНИОТ ЧАС ПОСВЕТЕН НА ПРОФ. Д-Р РУЖА ПАНОСК
PROF. RUZA PANOSKA AND THE MODERN MACEDONIAN LANGUAGE
No full textКатедрата за македонски јазик при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје, на 28.3.2024 г., организираше Свечен час посветен на проф. д-р Ружа Паноска – по повод 10 години од нејзината смрт. Во овој прилог се прави осврт на учебникот „Современ македонски јазик“ од проф. Ружа Паноска и се разгледуваат научниот, методолошкиот и дидактичкиот пристап кон граматичките теми застапени во овој учебник. Посебно се разгледуваат петте поглавја: 1. Основни поими во јазикот, 2. Лексика и фразеологија, 3. Лексикографија. 4. Фонетика и фонологија, 5. Морфологија. Учебникот Современ македонски јазик од проф. Ружа Паноска претставува сублимиран, едноставен теоретски пристап кон различни лингвистички проблеми во македонскиот јазик со голем број примери и вежби за усвојување на теоретските поставки (практикум). Според методолошкиот и дидактичкиот пристап, овој учебник е неодминлив, актуелен и е мошне функционален како учебник за студентите што го изучуваат македонскиот јазик, како наставно помагало на наставниците по македонски јазик во основно и средно образование и за изучувачи на македонскиот јазик како странски. The Department of Macedonian Language at the Faculty of Philology «Blaže Koneski» in Skopje, on 28.3.2024, organized a Solemn Class dedicated to Prof. Dr. Ruža Panoska - on the occasion of the 10th anniversary of her death. This article reviews the textbook «Modern Macedonian Language» by Prof. Ruža Panoska and examines the scientific, methodological and didactic approach to the grammatical topics represented in this textbook. The five chapters are particularly reviewed: 1. Basic concepts in the language, 2. Lexicon and phraseology, 3. Lexicography. 4. Phonetics and phonology, 5. Morphology. The textbook Modern Macedonian Language by Prof. Ruža Panoska represents a sublime, simple theoretical approach to various linguistic problems in the Macedonian language with a large number of examples and exercises for adopting the theoretical premises (practicum). According to the methodological and didactic approach, this textbook is indispensable, up-to-date and highly functional as a textbook for students studying the Macedonian language, as a teaching aid for teachers of the Macedonian language in primary and secondary education and for learners of the Macedonian language as a foreign language
ВО СПОМЕН НА БИСТРИЦА МИРКУЛОВСКА
No full text ВО СПОМЕН НА БИСТРИЦА МИРКУЛОВСКА ВО СПОМЕН НА БИСТРИЦА МИРКУЛОВСК