Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
ČASOPIS ZENIT I NJEMAČKI UTJECAJI
No full textAs the most important journal of the Yugoslav avant-garde whose activities transcended the regional area of its origin, Zenit resonated with its poetics, its ideas and its programmatic concepts in the German-speaking area from which it also received important impulses. Especially in its first, constitutive phase of the journal, numerous incentives from the German-speaking area are visible, which weren’t limited exclusively to the conceptual or ideological level but could also be practically traced through numerous artistic collaborations and acquaintances led mainly by Ljubomir Micić, the ideological genius behind Zenit. Given the transgressive nature of avant-garde movements in general and the clearly explicit mutual influences between Zenit and the German-speaking area, this paper will attempt to give an overview of the German impetus behind Zenit and zenitism in its various shapes and forms, as well as to explore how the German avant-garde and especially German expressionism shaped the early development of Zenit and how this transcultural transfer influenced the positioning of zenitism in the context of the network of European avant-gardes.Kao najvažniji časopis jugoslavenske avangarde čije je djelovanje nadišlo regionalni prostor njegova nastanka, Zenit je svojom poetikom, svojim idejama i svojom programatikom rezonirao i u njemačkom govornom području iz kojeg je isto tako crpio i važne utjecaje. Osobito u prvoj, konstitutivnoj fazi časopisa vidljivi su brojni utjecaji iz njemačkog govornog područja koji nisu bili ograničeni isključivo na idejnu ili ideološku razinu, već su se i praktično mogli pratiti putem brojnih umjetničkih suradnji i poznanstava koje je predvodio uglavnom Ljubomir Micić kao idejni začetnik Zenita. S obzirom na transgresivnu prirodu avangardnih pokreta općenito i na jasno eksplicirane međusobne utjecaje između Zenita i njemačkog govornog područja, u ovom radu nastojat će se pregledno predstaviti njemačke utjecaje na Zenit i zenitizam u njihovim različitim oblicima i formama, kao i istražiti na koji su način njemačka avangarda i osobito njemački ekspresionizam oblikovali rani razvoj Zenita te kako je taj transkulturni transfer utjecao na pozicioniranje zenitizma u kontekstu mreže europskih avangardi
THE MACEDONIAN POETICS AND STYLISTIC PROJECT (Macedonian Poetics and Stylistics, edited by Branko Tošović and Slavčo Koviloski. Graz: Commission for Stylistics of the International Slavic Committee, 2025)
No full textИНТЕРТЕКСТУАЛНИОТ МУЗЕЈ ВО ДРАМАТА РАЦИН НА САШО ДИМОСКИ
No full textТеориските премиси на истражувањето поаѓаат од интертекстуалните теории и поими, коишто се елаборирани од страна на Жерар Женет, на Дубравка Ораиќ-Толиќ и на Ренате Лахман, а коишто ќе бидет применети интерпретативно врз драмскиот текст Рацин на Сашо Димоски. Главниот интерпретативен фокус е поставен врз две рамништа: врз анализата на доминантните интертекстуални релации и врз постапките преку коишто се реализираат тие во текстот на Димоски; како и врз анализата на нивните мнемонички функции во рамки на конкретниот текст, но и пошироко, во рамки на современата литература и култура
ТЕОРЕТСКАТА ФИКЦИЈА КАКО НАРАТИВНО ПЕРФОРМИРАЊЕ НА ИНТЕРДИСКУРЗИВНИТЕ РЕЛАЦИИ МЕЃУ КНИЖЕВНОСТА И ТЕОРИЈАТА
No full textThe starting premises of the research are related to some of the current tendencies in contemporary literature that articulate the interdiscursive relations between literature and theory, which results in the creation of genre hybrids such as theoretical fiction. The theoretical premises of the research relate to the elaborations on theoretical fiction by Mark Currie, which will be interpretively applied to the novel The Symmetry Teacher by the Russian author Andrei Bitov.Појдовните премиси на истражувањето се однесуваат на дел од актуелните тенденции во современата книжевност што ги артикулираат интердискурзивните релации меѓу книжевноста и теоријата на книжевноста, што, пак, резултира со создавањето жанровски хибриди каков што е теоретската фикција. Теориските премиси на истражувањето се однесуваат на елаборациите на теоретската фикција од страна на Марк Кари, кои ќе бидат интерпретативно применети врз романот Професорот по симетрија од рускиот автор Андреј Битов. Интерпретативниот фокус ќе ги следи артикулациите на конститутивните одлики и постапки на теоретската фикција во Битовиот роман: интертекстуалните и метафикциските проблематизирања на границите меѓу световите и текстовите, наративните перформирања на книжевнотеориските и херменевтичките концепции и категории (авторот и авторството, текстот, толкувањето)
ПРЕДГОВОР
No full textThis volume presents a series of contributions that address key morphosyntactic, semantic, phonological, and contact-induced phenomena in the languages and dialects of the Balkans. The eight studies collected here examine diverse linguistic structures within a shared areal and typological context, offering new data and analyses that contribute to our understanding of the Balkan Sprachbund and its internal diversity.Во овој тематски зборник се претставени осум статии во кои се истражуваат морфосинтаксичките, семантичките и фонолошките својства во јазиците и во дијалектите на Балканот. Анализата на различните јазични структури од типолошки аспект нуди нови сознанија што придонесуваат за нашето подлабоко разбирање на Балканскиот јазичен сојуз и неговата внатрешна разновидност
МАКЕДОНСКИОТ И БАЛКАНСКO СЛОВЕНСКИОТ ТРОEН ЧЛЕН И ТИПОЛОГИЈАТА НА ДЕИКТИЧКИТЕ ЧЛЕНОВИ
Full text linkMacedonian’s tripartite article system (proximal, neutral, and distal) aligns with similar systems found in other Balkan Slavic varieties, but also exhibits parallels with non-Slavic languages, such as Wolof, which feature deictic definite articles. This paper investigates the morphosyntactic and semantic features of these articles in Balkan Slavic, aiming to clarify their status within the broader typology of definiteness and deixis. We show through the study of the Macedonian spoken corpus that there are significant differences between the articles regarding their relative frequency. Cross-linguistic comparison further informs the typological status of these articles. In both Balkan Slavic and Atlantic languages like Wolof, definite articles are enclitics, with one form generally occurring significantly more frequently than the others. While interesting secondary functions such as nominal tense have been proposed for these articles, these features are not diagnostic of their “articlehood” and may be expressed by demonstrative pronouns in other languages. Системот на тројниот член во македонскиот јазик (проксимален, неутрален и дистален) има заеднички црти со таквите системи во другите балкански словенски дијалекти, но има допирни точки и со несловенските јазици што имаат деиктички определени членови. Во овој труд ги истражуваме морфосинтаксичките и семантичките карактеристики на тројните членови во балканските словенски јазици, со цел да го разјасниме нивниот статус во пошироката типологија на определеноста и на деиксисот. Спроведената анализа на податоците од македонскиот говорен корпус покажа дека постојат значителни разлики помеѓу тие членови, во однос на нивната релативна застапеност. Споредбата со другите јазици дополнително го открива типолошкиот статус на овие членови. Во балканските словенски јазици и во атлантските јазици, како што е Волоф, определените членови се енклитики, од кои еден член значително доминира над другите во поглед на употребата. Постои мислење дека секундарните својства на овие членови не ја определуваат нивната категоријална припадност и често се изразуваат преку демонстративни заменки во другите јазици
ИЗГУБЕНИ НА БАЛКАНОТ: ЛОКАТИВНОТО ДИФЕРЕНЦИЈАЛНО МАРКИРАЊЕ ВО АРОМАНСКИТЕ ДИЈАЛЕКТИ
Full text linkThe phenomenon of Differential Place Marking (Haspelmath 2019), also called zero-marking of spatial relations (Stolz et al 2014), has often been mentioned in the languages of the Balkans. Examples of such differential marking have been documented in the Aromanian varieties (Kramer 1981; Caragiu-Marioțeanu 1975), Modern Greek (Holton et al 1997), Macedonian (Koneski 1965), Ancient Greek (Luraghi 2017), and Latin (Haspelmath 2019; Kramer 1981). However, while the presence of Differential Place Marking has been widely acknowledged, detailed descriptions of such patterns in different varieties are still lacking. Our aim is to present and discuss linguistic data from Aromanian and other Balkan Romance varieties (Istroromanian and Meglen Vlach) to better understand the inter- and intra-dialectal variation of Differential Place Marking. We study and compare their occurrences in the linguistic transcripts from different synchronic Aromanian varieties: from Kruševo (Gołąb 1984), Ohrid and Struga (Markoviḱ 2007), and Turia/Kranéa (Bara et al 2005). The results of the comparative analysis suggest that the dialectal and diachronic picture is not uniform. Various semantic factors, such as the type of noun indicating location (proper vs. common) and whether the location is perceived as proximal or distant seem to play a key role. Феноменот на диференцијално локативно обележување (Haspelmath 2019), познат и како нулто обележување на просторните релации (Stolz et al. 2014), е карактеристичен за јазиците на Балканот. Примери за вакво диференцијално обележување се документирани во ароманските говори (Kramer 1981; Caragiu-Marioțeanu 1975) и во балканските јазици: грчкиот (Holton et al. 1997), македонскиот (Koneski 1965); во класичните јазици: старогрчкиот (Luraghi 2017) и латинскиот (Haspelmath 2019; Kramer 1981). Но, иако диференцијалното локативно обележување се смета за балканска карактеристика, сè уште нема детални описи за нејзината дистрибуција во различни говори. Целта на нашето истражување е да ги анализираме јазичните податоци од ароманските и од другите балкано-романски варијанти (истророманскиот и мегленовлашкиот) за подобро да ја разбереме дијалекталната варијабилност на диференцијалното локативно обележување. Ги анализираме примерите без предлог во јазичните транскрипти од неколку современи аромански варијанти: од Крушево (Gołąb 1984), Охрид и Струга (Марковиќ 2007), како и од Турија/Кранеа (Bara et al. 2005). Нашата компаративна анализа покажува дека дијалектолошката и дијахрониската слика на оваа појава не е униформна. Различни семантички фактори, како што е типот на именката во топонимот (општа наспроти лична) и растојанието до определеното место играат главна улога во употребата на диференцијалното локативно маркирање
Enhancing Job Design with Artificial Intelligence: What We Know and What Lies Ahead
Full text linkAs businesses undergo digital transformation, artificial intelligence (AI) is reshaping job design by automating tasks and redefining human roles. This shift presents a critical challenge for human resource professionals and managers: how to integrate AI into work while maintaining productivity, fairness, and employee well-being. To clarify the evolving landscape, this study synthesizes the state-of-the-art literature on AI-driven job design through a multi-technique bibliometric analysis and a systematic literature review, following the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA) guidelines. Analyzing 67 Scopus-indexed publications, we use descriptive bibliometrics, co-authorship mapping, bibliographic coupling, and co-occurrence analysis to trace past research directions and outline a future research agenda. Our findings reveal key themes, including AI’s impact on job characteristics, data-driven human resource management (HRM) practices, group-level AI integration, emerging job skills, human-AI trust, labor relations, and algorithmic HRM. As one of the first bibliometric studies in this field, this research provides a foundational framework for understanding AI’s role in job design and identifies seven distinct pathways for future investigation
THE EUROPEAN UNION AND FOOD INSECURITY AS A LOOMING THREAT
Full text linkFrom climate change to ethnic conflicts, from pandemics to cyber terrorism,humanity faces many non-traditional, multi-dimensional and complex security threats in the21st century. Food security is one of these challenges that concerns the whole world andrequires global solutions. The European Union (EU), as one of the actors with the highestlevel of welfare and providing the most humanitarian aid in the world, is not currently facinga serious food crisis. However, the adverse effects of climate change and the challenges thatthe Union has recently faced, such as the European debt crisis, the Covid-19 pandemic, andthe Russia-Ukraine war, have brought food security to the top of the EU agenda. This studyaims to research the issue of food insecurity in the European Union. The main argument ofthe study is that food security is not currently an acute problem for the European Union,but it is a looming threat. Although the EU has addressed food insecurity within the scopeof agricultural policy until recently, in today’s “overheated” world full of natural disasters,economic crises, wars and conflicts, food security is now requiring a multidimensionalapproach, including economic, energy, health, environmental and social policies
КОМПАРАТИВНИ ФОНЕТСКИ ОСОБЕНОСТИ НА ЕРОВИТЕ И НА НОСОВКИТЕ ВО РАДОМИРОВИОТ ПСАЛТИР И СЛОЕШТИЧКИОТ ПАТЕРИК
Full text linkThe focus of the analysis of this paper is on the orthographic-phonological peculiarities that are represented in two Church Slavonic manuscripts with a Macedonian Church Slavonic redaction. More precisely, on a comparison of the eras and the nasals in Radomir’s psalter and the Sloestich paterikon is carried out. Finally, the paper includes a tabular presentation containing a detailed analysis of the differences and similarities that the subject manuscripts have on the orthographic and phonological level.Рефератот ќе опфати анализа на правописно-фонолошките особености што се застапени во два црковнословенски ракописи со македонска црковносло- венска редакција, односно ќе се изврши споредба на еровите и на носовките во Радомировиот псалтир и во Слоештичкиот патерик. Имено, во трудот ќе опфатиме табеларен приказ, со што прегледно ќе може да се согледаат разликите и слично- стите што ги имаат предметните ракописи на правописно-фонолошко рамниште