Ss. Cyril and Methodius University in Skopje: Journals / Универзитет "Св. Кирил и Методиј"-Скопје
Not a member yet
3175 research outputs found
Sort by
ЗА ЛОГИЧКИОТ ХИЛОМОРФИЗАМ И ЗА ОДНОСОТ НА ФОРМАЛНАТА И НЕФОРМ АЛНАТ A ЛОГИКА
Full text linkThis paper is focused on two main theoretical topics. First, it summarizes and critically analyzes the dominant contemporary interpretations of what is called “logical hylomorphism This expression, coined by John MacFarlane, designates the conception according to which the ontological distinction of form and matter, rooted in Aristotle’s philosophical writings, can be applied to arguments and inferences in order to show that the specifically logical element that they contain is related to their formal, and not to their material aspect. Second, in the light of the contemporary discussions on logical hylomprphism and its theoretical consequences, the author analyzes some of the dominant conceptions of informal logic as opposed to formal logic. The point of this analysis is to corroborate he main thesis of the paper: the idea that in order to avoid the current conceptual controversies concerning the status and the main preoccupations of logic as a discipline, it is necessary to reconceptualize some of its fundamental notions and theoretical distinctions, in the light of an enlarged conception of rationality, which includes not only the anaytical, but also the dialectical aspects of reasoning and argumentation.Во овој труд ce третираат деа главни теориски проблема. Најнапред, во него ce npaвu ocвpm и критичка анализа на доминантните сфаќања во поглед на т.н. логички хиломорфизам. Под овој поим ce подразбира гледиштето дека онтолошкото разликување на формата и на материјата, кое потекнува уште од Аристотеловите филозофски списи, може легитимно да ce примени и врз таков вид ентитети какви што ce логичките заклучоци, со цел да ce покаже дека специфично логичкиот елемент што mue го содржат ce состои во нивниот формален, a не 60 нивниот материјален аспект. Понатаму, во светлината на современата дискусија околу логичкиот хиломорфизам и неговите теориски консеквенции, ce анализира концептот на т.н. неформална логика, образуванo против став на формалната логика. Оваа анализа има за цел da ja поткрепи главната теза на трудот, која ce состои во тврдењето дека со цел да ce избегнат многубројните теориски конфузии околу статусот и основните преокупации на логиката како дисциплина, неопходно е да ce изведе своевидна реконцептуализација на нејзините оснобни определби, инспирирана од едно пошироко сфаќање за рационалноста, кое ги вклучува не само нејзините аналитички, туку и нејзините дијалектич- ки облици
NAVIGATING FAITH IN A SECULAR STATE: ISLAMIC LAW AND MUSLIM PRACTICES IN MACEDONIA
No full textThis study explores the multifaceted implementation of Islamic law among the Muslimcommunity in North Macedonia, a secular country. It examines how Muslims navigate and practicevarious aspects of Sharia in their daily lives, despite the secular framework of the state. Theresearch focuses on key religious practices such as religious marriage (Nikah), the giving of obligatorycharity (Zakat), and the observance of fasting during Ramadan. It investigates the challengesand adaptations faced by the Muslim community in maintaining their religious obligations whilecomplying with secular laws. This study provides insights into the dynamic interaction betweenIslamic law and secularism, highlighting the resilience and creativity of Muslims in preserving theirreligious identity. The findings contribute to a broader understanding of religious coexistence andthe practical realities of implementing religious laws in a secular context
MULTIDISCIPLINARY ANALYSIS OF UNCONVENTIONAL METHODS OF SPECIAL FORCES AND THEIR IMPACT ON NATIONAL AND INTERNATIONAL SECURITY
Full text linkThis research examines the unconventional tactics and strategies inherent in specialforces, focusing on methods such as diversion, sabotage, assassination, and subversion. Weanalyse how these strategies affect national and international security using a multidisciplinaryapproach that incorporates theoretical frameworks from criminology, political science, andsecurity studies. The article reveals the complex interactions between special tactics andbroader security dynamics, highlighting how they can simultaneously serve as instruments toachieve political goals and raise significant ethical and legal dilemmas. The research resultsprovide deeper insight into the mechanisms of special operations and their consequences,offering practical guidelines for shaping effective responses to security challenges in themodern world. This article is not only theoretically relevant but also has direct practicalimplications for security policies and strategies at the global level
NATIONAL SECURITY OF THE REPUBLIC OF NORTH MACEDONIA AND ITS COHERENT IMPLEMENTATION OF NATIONAL INTERESTS
Full text linkNational security is a segment that is considered from the perspective of an integralpart of the theory of regional security complex. The focus of this paper is to determinethe relevance of the state national interests, with special reference to giving appropriateproposals in the part of better management of them in the future and its more adequatecomplementarity during the renewal of strategies. The necessity of rebuilding the nationalinterests is necessary in order to monitor the fight against modern threats. The need tospecify long-term national interests is of vital importance for every modern state, so ourstate needs to build a solid foundation for the analogous functioning of all segments of thestate system by specifically defining strategic national interests based on the existing ones.Analogous to what was written, certain theoretical proposals were given that would be usefulin terms of the survival of national interests as the core of a state and a guide for furtherstrategic challenges
РУССКИЙ МАТ И ЕГО ОТРАЖЕНИЕ В АНЕКДОТАХ
Full text linkThe article examines various aspects of the non-trivial existence of the so- called Russian swearing in everyday communication, such as issues of the origin and original semantics of the most ancient words in the Slavic language, as well as the issue of their modern understanding, evaluation and role in the national language. The author believes that in the distant past all the ancient vocabulary, now considered obscene, was common Slavic, sacred and in no way abusive or low. This equally applies to the actual “obscene” expression and to the vocabulary denoting the generative organs of a person. The issue of the functioning of swear words in modern Russian jokes is also considered.Статья рассматривает различные аспекты нетривиального бытия так называемого русского мата в бытовом общении: проблемы происхождения и исконной семантики древнейших слов в языке славян; проблема их современного понимания, оценки и роли в общенациональном языке. Автор полагает, что вся древняя, сейчас нецензурная, лексика в далеком прошлом была общеславянской, сакральной и ни в коем случае не ругательной или низкой. Это в равной мере относится и к собственно «матерному» выражению, и к лексике, обозначающей порождающие органы человека. Также рассматриваются проблемы функционирования матерщиной лексики в современных русских анекдотах
ПОГЛЕД НИЗ МАЕСТРАЛЕН ВОЕНОРЕПОРТЕРСКИ ДВОГЛЕД. (Ришард Капушќињски Уште еден ден живот, Бегемот, Скопје, 2017)
Full text linkIMPACT OF GLOBAL CONFLICTS AND POWER DYNAMICS ON TRADE AND COMMODITIES
Full text linkThe paper "Impact of Global Conflicts and Power Dynamics on Trade andCommodities" examines the transformative effects of geopolitical tensions andglobal power shifts on international trade and commodity flows. It argues that longstandingsupply chain models and traditional management practices are beingupended by rapidly evolving global conditions — including conflicts such as thewar in Ukraine and regional instabilities— - that are disrupting established traderoutes and forcing industry to seek alternative sources of raw materials. The authorsexamine the evolution from Industry 4.0 to Industry 5.0, emphasizing theintegration of digitalization, intelligent automation and improved human–machinecollaboration to create more resilient and flexible production systems. The studyhighlights that the depletion of domestic resources in developed countries,combined with increasing reliance on distant supply chains, has increasedvulnerability to geopolitical and economic shocks. In response, companies areurged to adopt flexible, digitally integrated management systems that enable realtimemonitoring and adaptive decision-making. The paper proposes strategicmeasures such as the use of advanced logistics information systems, intelligentrobotics, sustainable and circular economy practices, and modular organizationalstructures that can be reconfigured to mitigate risk. It also emphasizes theimportance of investing in human capital and promoting global connectivity toensure continuous and efficient flows of goods in the face of ongoing internationalchallenges
КОН ИМЕНУВАЊЕТО НА ПРАЗНИЦИТЕ ВО МАКЕДОНСКАТА НАРОДНА КУЛТУРА
No full textThe subject of our interest are the chrononyms that reflect how people perceive each of the seven days of the week, referring also to the broader ritual-customary context with which a specific day is associated. Usually they represent noun idioms where the name of the day is the key component, while the attribute refers to some Christian holiday, i.e. to elements of ritual practice, to beliefs associated with that day, based on the traditional perception or interpretation of the specific holiday as part of the folk religion. Chrononyms are mainly related to the role of each day of the week in the traditional calendar, to their meaning in Macedonian ritual and magical practice, which can be same or different from the meaning in other South Slavic cultures. The names and traditional perceptions of the days in Macedonian traditional culture have been influenced by several factors, such as their associations to certain saints, to mythological creatures, as well as to beliefs in “good”, “lucky” versus “bad”, “unlucky” days. The last aspect is related to life experiences, taking into account that one day can be “good” for one type of activity, and “bad” for another, which is part of another segment of life, for e.g. agricultural activity, etc.Предмет на нашиот интерес се хрононимите, односно називите за празниците кои ги одразуваат народните сфаќања за секој од седумте денови во седмицата, а упатуваат и на поширокиот обредно-обичаен контекст со кој тој ден се поврзува. Најчесто станува збор за именски синтагми во кои главниот член е назив за денот, а атрибутот, придавката упатува на некој христијански празник, односно на елементи од обредната практика, на верувања поврзани со тој ден, во согласност со народните претстави, толкувањата на празникот како дел од на- родната религија. Називите се главно поврзани со улогата на одделни денови во седмицата во народниот календар, со нивното значење во македонската обредна и магиска практика што во одделни елементи се совпаѓа или се разликува од зна- чењето во останатите јужнословенски култури. На називите и народните претста- ви за деновите во македонската народна култура влијаеле повеќе фактори, пред сѐ поврзаноста со одделни светители, со митолошки суштества, со верувањата во
„добри“, „среќни“ наспроти „лоши“, „несреќни“ денови и тоа според некои потвр- дени искуства во народната традиција, но имајќи предвид дека еден ден може да биде поволен за еден вид активности, а неповолен за некој друг, што припаѓа на друг сегмент од животот, на пр. земјоделската дејност и сл
Мултикултурните работилници и инклузијата на учениците Роми во основното образование
Full text linkThe Multicultural Workshops program was launched with an intention to enablestudents from different ethnic backgrounds to interact with each other through collaborativejoint activities designed to provide conditions for learning from each other about eachother’s culture.This paper presents the results from a quantitative pre- and post- intervention studycarried out in two turns in one ethically mixed primary school where Roma students attendclasses in Macedonian as a language of instruction. The participants were 58 ethnicMacedonian and 63 ethnic Albanian students from four age groups who took part in 12-15Multicultural Workshops that included Roma students. In order to assess the effects of theexposure to the workshops on their perception of Roma, all participants were given a custom-designed instrument to identify the degree of social distance, trust and stereotypes towardsthem, as well as group anxiety and willingness for positive action.Taking into account the results that show differences in the participants’ perceptionof Roma and in their readiness to interact with them before and after the program, thepaper concludes that, under defined conditions, this approach could be considered as an exampleof a good practice in integrating Roma students in primary education.Програмата „Мултикултурни работилници“ беше промовирана со цел научениците од различните етнички заедници да им се создадат можности за меѓу-себна интеракција преку различни колаборативни заеднички активности, дизајни-рани така да можат да им обезбедат услови на учесниците да учат едни од другиза културата на другите.Во овој труд се презентирани резултатите од квантитативното истра-жување спроведено во два наврати, во едно двојазично училиште во земјата кадешто учат и ученици Роми кои главно посетуваат настава на македонски јазик. Ис-питаници беа вкупно 58 ученици – Македонци и 63 Албанци од четири возрасни гру-пи кои учествуваа во циклус кој се состои од 12 до 15 мултикултурни работилнициво кои беа вклучени и ученици Роми. За да се процени ефектот од изложеноста напрограмата врз тоа како учениците ги перципираат Ромите, на сите им беше зада-ден инструмент со кој се идентификува изразеноста на социјалната дистанца,стереотипите и довербата кон нив, како и групната анксиозност и подготвеностаза позитивна акција.Земајќи ги предвид резултатите кои укажуваат на тоа дека кај учесници-те во програмата се појавиле разлики во тоа како ги перципираат Ромите по зав-ршувањето на циклусот работилници, се заклучува дека под определени услови, наовој пристап може да се гледа како на пример за добра практика во интеграција научениците Роми во основното образование