Journal of Alevism – Bektashism Studies
Not a member yet
365 research outputs found
Sort by
Pazarcık Bölgesi Alevi ve Bektaşilerinde Ölüm Üzerine Yakılan Ağıtlar
Get PDFDie wichtigsten Elemente für das Fortbestehen eines Volkes sind ihre kulturellen Werte. Unsere größte Aufgabe ist es, unsere kulturellen Werte am Leben zu halten und sie an künftige Generationen zu übertragen. Die Tradition des Klageliedes ist ein lebendiger und eindrucksvoller Ausdruck des nicht wiedergutzumachenden Schmerzes, der allen Menschen gemein ist. Als Ansammlung von Jahrtausende alten Melodien fängt diese Tradition den Schmerz ein und nährt das kulturelle Gewebe. So verhindert sie, dass tiefe Lücken in unserem Gedächtnis entstehen und wir vom Schmerz überwältigt werden, und versöhnt uns letztlich mit der Normalität des Leidens. Tausende von Herzen blühen selten vor Liebe und Freude auf, sondern vergehen meist vor Kummer und Klagen. Regen aus unbekannten Gefilden füllt unsere Augen, während wir uns bei der Verfolgung leerer Wünsche aufreiben und unsere Existenz verzehren. Die Bedeutung dieser Studie liegt einerseits darin, dass sie darauf abzielt, die Merkmale der alevitischen und bektaschitischen Klageliedtradition der Region Kahramanmaraş-Pazarcık herauszuarbeiten. Andererseits soll sie als Quelle für die kulturwissenschaftliche Forschung allgemein dienen, die nationalen und immateriellen Werte der Türkei schützen, einen Beitrag zur musikwissenschaftlichen Forschung leisten und die kulturellen Merkmale der Region an zukünftige Generationen weitergeben. Das Ziel dieser Studie ist es, die alevitische und bektaschitische Klageliedertradition in der Region Kahramanmaraş-Pazarcık zu erforschen und die Geschichte, Notation und besonderen Merkmale der Klagelieder sowie ihren Platz in der Klageliedertradition zu erläutern. Ein weiteres Anliegen der Studie ist es, die alevitischen und bektaschitischen Klagelieder der Region Kahramanmaraş-Pazarcık im Rahmen der Forschung aufzuzeichnen, um ihre Weitergabe an künftige Generationen in der Region zu ermöglichen und so zum Schutz kultureller Werte beizutragen. Der Artikel gibt zunächst einen allgemeinen Überblick über Klagelieder. Dann widmet er sich der Geschichte und Notation einiger Klagelieder, die in Pazarcık vorkommen und die im Rahmen dieser Studie aufgezeichnet und zu deren Identifizierung digitale und schriftliche Quellen gesichtet wurden. Die Studie beschränkt sich auf die alevitischen und bektaschitischen Klagelieder von Pazarcık. Im Laufe des Forschungsprozesses wurden zur Vertiefung persönliche Interviews mit Klageliedsängern und ihrem engen Umfeld geführt. Die während des Forschungsprozesses gewonnenen Ergebnisse zeigen, dass die Aleviten und Bektaschiten der Region Kahramanmaraş-Pazarcık zum einen einzigartige Merkmale aufweisen, ihre Klageliedertradition gleichzeitig jedoch den Klageliedertraditionen anderer Regionen in der Türkei ähnelt. Zudem konnte festgestellt werden, dass sie ihre Klagelieder primär ohne Instrumente singen und dabei nur die Stimme als Instrument einsetzen, und dass die Lieder thematisch von Ereignissen des täglichen Lebens handeln.The most crucial elements that keep nations standing and ensure their eternal existence are their cultural values. Our foremost responsibility is to preserve and pass on our cultural values to the future. Our tradition of lamentation, which consists of vivid and poignant expressions of humanity’s shared and irremediable sorrows, has initially recorded the pain and subsequently nourished the cultural fabric of the nation as an accumulation of melodies spanning thousands of years.This research holds significance in aiming to make various observations about the characteristics of the Alevi and Bektashi lament tradition in the Kahramanmaraş-Pazarcık region. It is intended to be a valuable resource contributing to global cultural studies, safeguarding our country’s national and spiritual values, and making a contribution to the field of musicology while ensuring the transfer of the region’s cultural characteristics to future generations. The Alevi and Bektashi lament tradition in the Kahramanmaraş-Pazarcık region involves making various observations about the stories of laments, notation of laments, and detailed features related to laments to determine their status in the tradition. One of the research objectives is to examine and document the Alevi and Bektashi laments in the Kahramanmaraş-Pazarcık region, contributing to the preservation of the local culture for future generations and thus safeguarding our cultural values.The research begins with general information about laments, followed by documenting the stories and notations of some laments that occurred in Pazarcık. A digital and written source scan was conducted to identify the works. The research is limited to the Alevi and Bektashi laments of Pazarcık. Personal interviews with lament singers and their close circles provided detailed insights during the research process. The findings of the research and examinations reveal that the Alevi and Bektashi communities in the Kahramanmaraş-Pazarcık region have distinctive characteristics. The lament tradition of the region shares similar features with lament traditions in other parts of our country. It is observed that they generally prefer unaccompanied, simple vocals while performing laments and often address incidents encountered in their daily lives as the subject matter of their works.Milletleri ayakta tutan ve onun sonsuza dek yaşamasını sağlayan en önemli öğeler, kültürel değerleridir. Bize düşen en büyük görev de kültürel değerlerimizin yaşatılması ve geleceğe aktarılmasıdır. İnsanlığın ortak ve onulmaz acılarının canlı ve etkileyici ifade kalıpları olan ağıt yakma geleneğimiz, binlerce yıllık ezgilerin birikimi olarak öncelikle acıyı kayda geçirmiş sonra milletin kültür dokusunu beslemiştir. Bu araştırma Kahramanmaraş-Pazarcık yöresi Alevi ve Bektaşi ağıt geleneğinin özellikleri hakkında çeşitli tespitlerde bulunmayı amaçlanması bakımından önemli olup dünyadaki kültürel çalışmalara katkı sağlayacak bir kaynak olması, ülkemizin milli, manevi değerlerinin korunması ve Müzikoloji alanındaki çalışmalara katkı sağlaması, yörenin kültürel özelliklerinin gelecek kuşaklara aktarılması bakımından önemlidir. Kahramanmaraş-Pazarcık yöresi Alevi ve Bektaşi ağıt geleneği, ağıtların hikâyesi, ağıtların notaya alınması ve ağıtlara yönelik ayrıntılı özellikler hakkında çeşitli tespitlerde bulunulması, ağıt geleneğindeki durumları tespit etmektir. Araştırmanın amaçlarından biri de Kahramanmaraş-Pazarcık yöresi Alevi ve Bektaşi ağıtlarını inceleyerek, araştırarak kayıt altına almak, bu sayede yöredeki kültürün gelecek kuşaklara aktarılmasına imkân sağlamak, bu sayede kendi öz kültürel değerlerimizin korunmasına katkı sağlamaktır. Araştırmada öncelikle ağıtlar hakkında genel bilgilerden bahsedilmiştir. Daha sonra ise Pazarcık’ta yaşanmış olan ağıtlardan bazılarının hikâyesi ve notası kayıt altına alınmış, eserlerin belirlenmesi amacıyla dijital ve yazılı kaynak taraması yapılmıştır. Araştırma, Pazarcık Alevi ve Bektaşi ağıtlarıyla sınırlandırılmıştır. Araştırma sürecinde, ağıt yakıcılar ve yakın çevreleri ile gerçekleştirilen kişisel görüşmeler yolu ile araştırma ayrıntılı bir şekilde aydınlatılmıştır. Yapılan araştırma ve incelemeler sonucunda; Kahramanmaraş-Pazarcık yöresi Alevi ve Bektaşilerinin kendine has özelliklere sahip olduğu, yörenin ağıt geleneğinin ülkemizdeki diğer bölgelerin ağıt gelenekleri ile benzer özellikler sergilediği, genellikle ağıtlar yakılırken enstrümansız, yalın ses olarak tercih ettikleri ve eserlerinde konu olarak genellikle gündelik yaşamda karşılaştıkları olayları ele aldıkları görülmüştür
Adana Nergizlik Köyü Tahtacılarında Ölüm Ritüelleri
Get PDFIn dieser Studie werden die todesbezogenen Rituale der im Dorf Nergizlik im Bezirk Karaisalı in Adana ansässigen Tahtacı-Aleviten des Hacı-Emirli-Ocaks in Bezug auf den Übergang zwischen verschiedenen Lebensabschnitten untersucht. Gegenstand der Studie sind die Rituale, die die Tahtacıs rund um den Tod geschaffenen haben, sowie die Bedeutung, die sie diesen Ritualen zuschreiben. In diesem Sinne wird eine Auswertung und Interpretation der symbolischen, kulturellen und sozialen Bedeutungen der Rituale vorgenommen, die von den Tahtacıs im Dorf Nergizlik vor, während und nach dem Tod praktiziert werden.Ziel der Studie ist es, herauszufinden, welche Bedeutung die Tahtacıs von Nergizlik ihren todesbezogenen Ritualen geben und wie diese Bedeutungsgehalte sich herausgebildet haben. Der Umstand, dass zwei zentrale Rituale, nämlich das Ablegen des Bekenntnisses und das Schließen einer Weggemeinschaft, beide Grundpfeiler des Alevitentums hinsichtlich des Eintritts in den Weg, im Dorf Nergizlik heute nicht mehr praktiziert werden, trägt dazu bei, dass die hier ansässigen Tahtacı ihrer alevitischen Identität durch Todesrituale einen Sinn geben. Der Tod ist eine wichtige Übergangsphase, und todesbezogene Rituale enthalten zahlreiche Symbole, weshalb sich die Studie auf die Bedeutung dieser Symbole konzentriert. Die Studie basiert auf einem qualitativen Forschungsansatz. Um Teilnehmer zu erreichen, von denen aussagekräftige Daten über todesbezogene Rituale und die durch diese Rituale ausgedrückten Bedeutungen gewonnen werden konnten, und die Stichprobe zu bestimmen, wurde die Technik der gezielten Stichprobenziehung angewendet.Die Stichprobe der Studie umfasst 16 Teilnehmer, die im Dorf Nergizlik leben, und 17 Teilnehmer insgesamt, wenn auch der dikme dede einbezogen wird, der bei den todesbezogenen Ritualen der Tahtacı im Dorf anwesend ist. Alle Teilnehmer waren oder sind in bestimmten Lebensphasen mit der Holzverarbeitung, dem traditionellen Beruf der Tahtacı („Holzarbeiter“), beschäftigt. Zur Datenerhebung im Rahmen der Studie wurden partiell teilnehmende Beobachtung betrieben und teilstrukturierte Interviews durchgeführt. Die von den Teilnehmern erhobenen Daten führen zu dem Schluss, dass es im Glauben der Tahtacı des Dorfes Nergizlik hinsichtlich des Todes diverse Rituale gibt und dass die mit diesen Ritualen verbundenen Bedeutungsgehalte sich innerhalb von Prozessen der sozialen Interaktion herausgebildet haben. Zudem erlaubt die Studie den Schluss, dass die Tahtacı von Nergizlik in ihren todesbezogenen Ritualen viele Traditionen bewahren, dass sich jedoch einige Rituale im Laufe der Zeit verändert haben und einige, wie z.B. das Opferritual, das nach dem Tod eines Talibs, der einen Weggefährten hat, durchgeführt wird, ausgestorben sind oder aber vom Aussterben bedroht sind.In this study, the death-related rituals of the Tahtacis of the Hacı Emirli Ocağı living in the Nergizlik village of Adana’s Karaisalı district were evaluated in the context of transition periods of life. The subject of the study is the rituals that Tahtacıs create around death and how they give meaning to these rituals. In this sense, the symbolic, cultural and social meanings of the before, during and after death rituals of the Tahtacıs of Nergizlik village were evaluated and interpreted. The aim of the study is how Tahtacıs in Nergizlik village interpret the rituals related to death and how these meanings are formed. In addition, in the village of Nergizlik, the rituals of ikrar and musahiplik, which are the basic elements of Alevism in entering the path, are not practiced today. This is a factor in the Tahtacis in Nergizlik village giving meaning to their Alevi identity through death rituals. In addition to death being a transition period, the presence of many symbols in death-related rituals has been a factor in focusing on the meanings of these symbols in the research. Qualitative research method was used in the study. Purposive sampling technique was used to reach participants from whom rich data could be obtained about death-related rituals and the meanings of these rituals and to determine the sample. The sample of the research consists of 16 participants living in Nergizlik village and a total of 17 participants, including Dikme Dede, who takes part in the death-related rituals of Tahtacılar. All of the participants have been or are engaged in tree cutting, which is the traditional profession of Tahtacıs, at some point in their lives. Semi-participant observation and semi-structured in-depth interview techniques were used to collect data in the study. According to the data obtained from the participants, it was concluded that there are many rituals in the beliefs of the Tahtacıs of Nergizlik village regarding death and that the meanings related to these rituals are formed within social interaction in a certain process. It has been observed that Nergizlik Tahtacıs have preserved many traditions in their rituals related to death, but some rituals have changed from past to present. It has been concluded that some rituals, such as the sacrifice ceremony performed upon the death of the Musahip individual, have disappeared, and some rituals are in danger of extinction.Bu çalışmada Adana’nın Karaisalı ilçesine bağlı Nergizlik köyünde yaşayan Hacı Emirli Ocağına bağlı Tahtacıların ölüm ile ilgili ritüelleri hayatın geçiş dönemleri bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmanın konusu Tahtacıların ölüm çevresinde oluşturdukları ritüeller ve bu ritüelleri nasıl anlamlandırdıklarıdır. Bu anlamda Nergizlik köyü Tahtacılarının ölüm öncesi, ölüm sırası ve ölüm sonrası ritüellerinin sembolik, kültürel ve toplumsal anlamları değerlendirilip yorumlanmıştır. Çalışmanın amacı Nergizlik köyündeki Tahtacıların ölümle ilgili ritüelleri nasıl anlamlandırdıkları, bu anlamlandırmaların ne şekilde oluştuğudur. Bunun yanında Nergizlik köyünde Aleviliğin yola girmedeki temel unsurları olan ikrar verme ve musahip olma ritüellerinin günümüzde uygulanmıyor olması Nergizlik köyü Tahtacılarının ölüm ritüelleri üzerinden Alevi kimliklerini anlamlandırmalarında etken olmaktadır. Ölümün bir geçiş dönemi olmasının yanında, ölümle ilgili ritüellerin içinde birçok sembolün bulunması araştırmada bu sembollerin anlamları üzerinde durulmasında etken olmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Ölümle ilgili ritüeller ve bu ritüellerin ifade ettiği anlamlar konusunda zengin veriler elde edilebilecek katılımcılara ulaşabilmek ve örneklemi belirlemek amacıyla amaçlı örneklem tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi Nergizlik köyünde yaşayan 16 katılımcı ve Tahtacıların ölümle ilgili ritüellerinde bulunan dikme dedeyle birlikte toplam 17 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcıların hepsi yaşamlarının belli dönemlerinde Tahtacıların geleneksel mesleği olan tahtacılık işiyle uğraşmış ya da uğraşmaktadır. Çalışmada verileri toplamak için yarı katılımlı gözlem ve yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme teknikleri kullanılmıştır. Katılımcılardan elde edilen verilere göre Nergizlik köyü Tahtacılarının ölümle ilgili inanışlarının içinde birçok ritüelin olduğu ve bu ritüellerle ilgili anlamlandırmaların belirli bir süreç içinde toplumsal etkileşim dahilinde oluştuğu sonucuna varılmıştır. Nergizlik Tahtacılarının; ölümle ilgili ritüellerinde birçok geleneğin korunduğu, bununla birlikte bazı ritüellerin geçmişten günümüze değişimler geçirdiği, musahipli talibin ölümü üzerine yapılan kurban ritüelinin günümüzde yapılmaması gibi bazı ritüellerin yok olduğu ve bazı ritüellerin de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu sonucuna varılmıştır
And, Metin (2018). Ritüelden Drama. Kerbelâ, Muharrem, Ta’ziye, Yapı Kredi Yayınları. ISBN: 978-975-08-0229-2. 340 sayfa.
Get PDFGümüşoğlu, H. Dursun ve Cılga, Hüseyin (2019). Yayınlanmamış Bektaşî Fıkraları ve Bektaşî Fıkralarında İrfan. İstanbul: Post Yayınları. ISBN: 978-605-9444-17-0. 287 sayfa.
Get PDF
Âşıklığa Geçiş Sürecinde Rüya ve Bâde Motifi: Diyarbakırlı Âşık Mah Turna
Get PDFIn Südostanatolien gibt es seit jeher zahlreiche alevitische Ocaks. Auch in Diyarbakır, das in dieser Region liegt, lassen sich diverse Ocaks ausfindig machen. Jahrelang hielten die Ocaks hier ihre Rituale ab. Die Ocaks von Diyarbakır, in denen bis in die jüngste Vergangenheit lebhafte Cem-Rituale stattfanden, waren für viele Talips ein Grund, zu bestimmten Zeiten nach Diyarbakır zu kommen oder sich gar dort niederzulassen. Heute ist das Gegenteil der Fall. Die alevitische Gemeinde in Diyarbakır ist stark geschrumpft und nicht mehr in der Lage, Cem-Rituale abzuhalten. Diyarbakır verfügt über eine reiche alevitische Kultur und hat viele Volksdichter (Zakire und Ashiks) hervorgebracht. Anhand der Gedichte von Mah Turna, einer alevitischen Volksdichterin aus Diyarbakır, wird in dieser Studie die Stellung und Bedeutung von Mah Turna in der Volksdichter-Tradition untersucht. Die Tatsache, dass es sich bei Mah Turna um eine Frau handelt, bildet die Grundlage für unsere Studie. Da weibliche Volksdichterinnen bis in die jüngere Vergangenheit kaum untersucht wurden, hoffen wir, dass diese Studie einen kleinen Beitrag zu diesem Thema leisten kann. In den letzten Jahren ist die Zahl der Studien über Volksdichterinnen gestiegen. In der Vergangenheit wurden Künstlerinnen bei der Zusammenstellung von Kompilationen meist ignoriert. Nur wenn der eigentliche Urheber nicht ausfindig gemacht werden konnte, griff man auf weibliche Interpretinnen zurück. Mittlerweile wurden mehrere Forschungsarbeiten vorgelegt, die zeigen, dass es zahlreiche weibliche Volksdichterinnen gibt. Um einen weiteren Beitrag zu solchen Studien zu leisten, hielten wir es für angebracht, uns in der vorliegenden Arbeit mit einer Volksdichterin zu befassen. Mah Turna ist eine wichtige Schöpferin und Trägerin der alevitischen Volksdichtungstradition. Mah Turna wurde zur Ashik, indem sie im Traum Bâde aus der Hand des Propheten Muhammad trank. Deshalb zählt sie in der Tradition der alevitischen Volksdichtung zur Gruppe der Bâdeli Aşık. Aufgewachsen in der alevitischen Tradition hat Mah Turna an Cem-Gottesdiensten und Muharram-Trauerriten teilgenommen und ist eine lebende Zeugin und Schöpferin ihrer Tradition. Der Glaube der alevitischen Gemeinschaft, der sie angehört, prägen Mah Turnas Identität als Volksdichterin. Die negativen Erfahrungen anderer weiblicher Volksdichterinnen hat auch Mah Turna, wenn auch nur teilweise, machen müssen. Diverse Schwierigkeiten überwindend setzt sie jedoch die Tradition der Volksdichter fort. Von Âşık Niyazi lernte sie, wie man Gedichte mit Versmaß schreibt, von Zakir Bektaş Atabay, wie man die Divan-Saz spielt, und von Zakir Hanifi Atabay, wie man die Langhalslaute Çöğür spielt. Mah Turna ist eine bâdeli Ashik, die eine Meister-Lehrlings-Ausbildung durchlaufen hat. Die Informationen über das Leben und die Gedichte von Mah Turna sind dem Werk Diyarbakırlı Bir Halk Şairi Âşık Mah Turna [“Âşık Mah Turna: Eine Volksdichterin aus Diyarbakır”] von Bülent Akın entnommen.The Southeastern Anatolia Region has been an area where many Alevi ocaks have existed from past to present days. Many ocaks have been found in Diyarbakir, which is located in this region. Diyarbakir is the place where ocaks have been actively preforming their rituals for many years. The Diyarbakir ocaks, where cem rituals were actively performed until recently, caused many talips (followers) to come here at certain times and even some to settle here. Today, the case is different. The Alevi community in Diyarbakir has diminished considerably and it has become impossible to preform cem rituals. Many zakirs and ashiks were raised in Diyarbakir, which has a rich Alevi culture. With reference to the poems of Mah Turna, an Alevi ashik from Diyarbakir, our paper analyses her place and importance in the ashik tradition. The base of our paper is the fact that Mah Turna is a female ashik. Considering that until recently female ashiks have not been researched much, we hope that this paper will contribute, even a little, to the field. In recent years, it is seen that more studies on female ashiks have been carried out. In the past, female ashiks were mostly ignored during collecting information from sources. Female performers were consulted only when no other source was found. Today’s studies have shown that there is a lot of female ashiks. Accordingly, we found it useful to discuss and analyse a female ashik as a support to such studies.Mah Turna is an important performer and carrier of the Alevi ashik tradition. Mah Turna, who reached the rank of ashik by drinking bade from the hand of the Prophet Muhammad in her dream, is in the group of badeli ashiks in the ashik tradition. Mah Turna, who grew up in the Alevi tradition and participated in the cems and Yas-i Muharem rituals, is the living witness and performer of the tradition. The beliefs of the Alevi community, which member she is, left their mark on Mah Turna’s identity as an ashik. All the negative experience that female ashiks had, Mah Turna, albeit partially, also had it. But she continued the ashik tradition by bearing the brunt of many difficulties. She learned to create poetry with syllabic verse from ashik Niyazi, to play the divan saz from zakir Bektash Akbay, and the choghur from zakir Hanifi Atabay. Mah Turna is a badeli ashik who was instructed in the master-apprentice learning model. The information about MahTurna’s life and poems are taken from Bulent Akin’s work titled Diyarbakırlı Bir Halk Şairi Âşık Mah Turna (Ashik Mah Turna a Folk Poet from Diyarbakir).Güneydoğu Anadolu Bölgesi, geçmişten günümüze çok sayıda Alevi ocağının mevcut olduğu bir coğrafya olmuştur. Bu bölgede yer alan Diyarbakır’da birçok ocak tespit edilmiştir. Diyarbakır, uzun yıllar ocakların canlı bir şekilde ritüellerini icra ettikleri bir yerdir. Yakın geçmişe kadar cem ritüellerinin canlı bir şekilde icra edildiği Diyarbakır ocakları, birçok talibin buraya belirli zamanlarda gelmesine hatta bazılarının buraya yerleşmesine sebep olmuştur. Günümüzde ise tam tersi bir durum söz konusudur. Diyarbakır’da Alevi inancına mensup topluluk oldukça azalmış ve cem ritüellerini gerçekleştiremeyecek duruma gelinmiştir. Zengin Alevi kültürüne sahip olan Diyarbakır’da birçok zakir ve âşık yetişmiştir. Çalışmamızda Diyarbakırlı Alevi bir âşık olan Mah Turna’nın şiirlerinden hareketle Mah Turna’nın âşıklık geleneği içindeki yeri ve önemi incelenmiştir. Mah Turna’nın bir kadın âşık oluşu çalışmamızın temelini oluşturmaktadır. Yakın geçmişe kadar kadın âşıkların çok fazla incelenmediği göz önünde bulundurulunca bu çalışmanın alana az da olsa katkı sağlayacağını umuyoruz. Son yıllarda kadın âşıklar üzerine daha fazla çalışma yapıldığı görülmüştür. Eski zamanlarda derleme çalışmaları yapılırken kadın yaratıcılar büyük çoğunlukla göz ardı edilmiştir. Sadece kaynak kişi bulunmadığı zaman kadın icracılara başvurulmuştur. Günümüzde yapılan çalışmalar çok fazla kadın âşığın olduğunu göstermiştir. Bu sebepten biz de bu tür çalışmalara destek olmak için bir kadın âşığı ele alıp incelemeyi uygun bulduk. Mah Turna Alevi âşıklık geleneğinin önemli bir yaratıcısı ve taşıyıcısıdır. Rüyasında Hz. Muhammet’in elinden bâde içerek âşıklık mertebesine ulaşan Mah Turna, âşıklık geleneği içinde bâdeli âşık grubunda yer alır. Alevi geleneği içinde büyüyen, cemlere ve Yas-ı Muharrem ayinlerine katılan Mah Turna geleneğin canlı tanığı ve yaratıcısıdır. Mensup olduğu Alevi topluluğunun inançları Mah Turna’nın âşıklık kimliğine damga vurmuştur. Kadın âşıkların yaşadığı bütün olumsuzlukları kısmen de olsa Mah Turna da yaşamıştır. Ama o birçok zorluğu göğüsleyerek âşıklık geleneğini sürdürmeye devam etmiştir. Âşık Niyazi’den hece ölçüsü ile şiir yaratmayı, zakir Bektaş Atabay’dan divan sazını, zakir Hanifi Atabay’dan ise çöğür çalmayı öğrenmiştir. Mah Turna usta-çırak eğitiminden geçmiş bâdeli bir âşıktır. Mah Turna’nın hayatı hakkındaki bilgiler ve şiirler Bülent Akın tarafından hazırlanmış Diyarbakırlı Bir Halk Şairi Âşık Mah Turna adlı çalışmadan alınmıştır
Yunus Emre Divan’ında Hızır-İlyas Kültü
Get PDFEine allgemeine Definition des Begriffs “Kult”, der in verschiedenen Disziplinen mit teilweise nahen beieinander liegenden Bedeutungen verwendet wird, kann als “religiöse Zeremonie oder Glaube, der gemeinsame Konnotationen hervorruft” vorgenommen werden. Um Gesellschaften zu verstehen, wäre es nützlich, die von ihnen geschaffenen Kulte mit ihren Glaubenssystemen und Ritualen zu untersuchen. Weil Mythologien, Glaubenssysteme und Kulturen weitgehend um diese Kulte herum gebildet und geformt wurden. Der Einfluss von Kulten, die sich in mythischen Perioden zu bilden und Gestalt anzunehmen begannen, auf Individuen und Gesellschaften dauert bis heute an. Im Zusammenhang mit Kult ist Kultur eine Reihe von Symbolen, die als Ergebnis der Handlungen von Menschen entstehen, sich entwickeln und daher produziert werden. Die archaische Form dieser Produktion finden wir in Kulten. In dieser Hinsicht bedeutet auch dass, die Kulte zu erforschen, zu verstehen, der Versuch, es zu verstehen und zu analysieren, die “ersten und ältesten kulturellen Überreste” hervorzubringen. Hızır und Ilyas, die wir als Ahnenkult annehmen können, sind spirituelle Menschen, von denen angenommen wird, dass sie durch das Trinken vom Unendlichkeitswasser (das Wasser der Unsterblichkeit) Immoralität erlangt haben. Die Erzählungen über Hızır-Ilyas haben einen großen Platz im türkischen Volksglauben eingenommen und waren die Inspirationsquelle für viele kulturelle Überträger der Diwan Literatur und Volksliteratur. Yunus Emre, der sich in seinen Gedichten mit verschiedenen Aspekten der türkischen Kultur mit einer reinen Sprache auseinandersetzt, profitierte auch direkt oder indirekt von diesem Kult. Im Diwan “Yunus” kann der Kult “Hızır-Ilyas” als eine der gängigen Metaphern der Volksliteratur und Diwan Literatur hervorgehoben werden. In diesem Artikel wurden Spuren des Kultes “Hızır-Ilyas” im Diwan von Yunus festgelegt und ausgelegt.The concept of “cult” can be defined as a religious ceremony or belief that evokes common connotations in society. Additionally, the cult is used in many different disciplines with partially similar meanings. To analyze cults which were created by each society with their own belief systems and rituals, it would be beneficial to first look at the meaning of this concept because mythologies, belief systems, and cultures have been formed and shaped around these cults on a large scale. Cults were formed in Mythic periods and began to gain meaning. The influence of cults on societies continues today. Related to cults, culture is a series of symbols that occur, develop, and is produced as a result of the actions of humans. The archaic form of this can be found in cults. In this respect, researching, understanding, interpreting and analyzing cults also mean to unearth “the first and the oldest cultural remains”. Hızır and İlyas are spiritual figures who are thought to have attained immortality by drinking the ab-ı hayat (water of immortality). Narratives about Hızır-İlyas have a great place in belief system of Turkish people. Yunus Emre, who deals with different aspects of Turkish culture with a pure language in his poems, also directly or indirectly benefited from this cult. For this reason, the cult of Hızır-İlyas stands out as one of the common themes of folk and divan literature in Yunus’s Divan. In this article, traces of the cult of Hızır İlyas in Yunus’s divan were identified and interpreted.Farklı disiplinlerde kısmen birbirine yakın anlamlarda kullanılan “kült” kavramının “ortak çağrışımlar uyandıran, dini tören veya inanç” şeklinde genel bir tanımı yapılabilir. Toplumları anlamak adına, onların inanç sistemi ve ritüelleriyle yarattığı kültleri incelemek faydalı olacaktır. Çünkü mitolojiler, inanç sistemleri ve kültürler, büyük ölçüde bu kültlerin etrafında oluşup şekillenmişlerdir. Mitik dönemlerde oluşup şekillenmeye başlayan kültlerin bireyler ve toplumların üzerindeki etkisi günümüzde de devam etmektedir. Kült ile bağlantılı olarak kültür, insanların yapıp etmeleri sonucunda ortaya çıkan, gelişen ve dolayısıyla üretilen bir semboller dizisi halinde var olmaya devam etmektedir. Bu açıdan kültleri araştırmak, anlamak, anlamlandırmak ve çözümlemeye çalışmak “ilk ve en eski kültür kalıntılarını” gün yüzüne çıkarmak anlamına da gelmektedir. Atalar kültü olarak kabul edebileceğimiz Hızır ile İlyas, ab-ı hayatı (ölümsüzlük suyunu) içerek ölümsüzlüğe kavuştuğu düşünülen ruhani varlıklardır. Hızır-İlyas ile ilgili anlatılar, Türk halk inanışında büyük bir yer edinmiş, divan ve halk edebiyatına mensup pek çok kültür aktarıcısına ilham kaynağı olmuştur. Türk kültürünün farklı cephelerini şiirlerinde saf bir dille ele alan Yunus Emre de bu kültten doğrudan veya dolaylı olarak istifade etmiştir. Bu nedenle Yunus Divanı’nda halk ve divan edebiyatının ortak mazmunlarından biri olarak Hızır-İlyas kültü öne çıkmaktadır. Bu makalede, Yunus’un divanında Hızır İlyas kültüne dair izler tespit edilmiş ve yorumlanmıştır
