Journal of Alevism – Bektashism Studies
Not a member yet
365 research outputs found
Sort by
Bir Çepni Zâkiri: Nadir Kesin ve Zâkirliği
Get PDFDie Tradition des Volksliedgesangs (Âşıklık) hat es bei den Türken und in den von den Türken bewohnten Regionen immer gegeben und zwar von Zentralasien bis Kaukasus, von Anatolien bis nach Balkan, kurzum nahezu in allen Gebieten der türkischen Welt. Wenn es auch in den Jahrhunderten zuvor viele Veränderungs- und Transformationsprozesse erfahren hat, so hat sich die Tradition des Volksliedgesangs bis in die Gegenwart erhalten. Bei der Übermittlung und der Weitergabe der Tradition des Volksliedgesangs spielen gerade die Volksliedsänger, die gemäß dieser Tradition ausgebildet wurden, eine bedeutende Rolle. Die Tradition der Saz-Spieler und Saz-Sänger in der religiösen Andacht (zâkirlik geleneği), die innerhalb der türkischen Tradition des Volksliedgesangs eine wichtige Rolle einnimmt, wird heute noch praktiziert. Die Tradition der Saz-Spieler und Saz-Sänger (zakir) in der religiösen Andacht, die im historischen Kontext ebenfalls von der Tradition des Volksliedgesangs geprägt wurde, entwickelte – in der Folgezeit - ihren eigenen Stil und ihr eigenes Wesen. Insofern sich die Saz-Spieler und Saz-Sänger (zakir) im Hinblick auf die Schaffenskraft, Ausführung und Übertragung manchmal von der Tradition des Volksliedgesangs unterscheiden, erwies sich dieser Unterschied als sehr bedeutend für die Entstehung der Tradition der Saz-Spieler und Saz-Sänger. In diesem Sinne sicherten die Saz-Spieler und Saz-Sänger (zakir) den alevitischen Glauben und die Rituale, die kulturelle Struktur und die Literatur, die in Verbindung mit diesem Glauben entstanden sind und die Übertragung des Glaubens innerhalb der Generationen. Dieser Artikel liefert Informationen über die Saz-Spieler und Saz-Sänger während der Andacht, die als zakir in dem Musa-i Kazım Ocak in Gaziantep tätig waren und versucht, ausgehend von diversen Definitionen über den Begriff “zakirlik” gewisse Unterschiede zwischen der zakir-Tradition und der aşık-Tradition festzustellen. Die vorliegende Arbeit untersucht den Einfluss der Aufführung auf die Schaffenskraft des Künstlers unter Berücksichtigung der Kindheit von Nadir Keskin, wo sein musikalisches Interesse begann sowie unter Berücksichtigung seiner Sozialisationsumstände und versucht seinen Stellenwert in der Tradition der Volksliedsänger und der Saz-Spieler und Saz-Sänger festzustellen und behandelt die Rolle der Saz-Spieler und Saz-Sänger (zakir) während der Gottesandacht (cem Ritual).The Ashik tradition exists among Turks from Central Asia to Caucasus from Anatolia to Balkans, shortly almost all over the Turkic World. This tradition has survived until today despite numerous changes and transformations over the centuries. Ashiks grown in the tradition have a big role in that aspect. The zakir tradition, which has an important place within the Turkish ashik tradition, has maintained its tradition by creating its own branch in terms of creation, performance and transmission context. The zakir tradition, fed from the ashik tradition throughout history, has formed its own style and essence. Some differences between these two traditions in terms of creation, performance and transmission had influence on forming the zakir tradition. In this context, zakirs carried down from generation to generation Alevi tradition and rituals, cultural structure, literature formed within this tradition. This paper provides information about zakirs from the Musa-i Kazim Ocak in Gaziantep and tries to determine some differences between zakir and ashik traditions based on various definitions of the term zakir. This paper analyses the effect of performance environment on creation of performer, taking into consideration Nadir Keskin’s upbringing terms and interest for music started from childhood years, and discusses the zakir services in the cem during the cem ritual by trying to detect Nadir Keskin’s place within zakir and ashik traditions.Âşıklık geleneği, Türklerde ve Türklerin yaşadığı Orta Asya’dan Kafkaslara, Anadolu’dan Balkanlara kadar pek çok coğrafyada, kısacası Türk Dünyasının hemen her yerinde var olmuştur. Bu gelenek, yüzyıllar içinde pek çok değişim ve dönüşüm süreci geçirerek günümüze kadar ulaşmıştır. Âşıklık geleneğinin günümüze ulaşmasında ve varlığını sürdürmesinde, geleneğin içinde yetişen âşıkların önemli bir yeri vardır. Türk âşıklık geleneğinde önemli bir yer tutan zâkirlik geleneği yaratım, icra ve aktarım bağlamı bakımında kendine özgü bir şube oluşturarak geleneğin devamını sağlamıştır. Zâkirlik geleneği, tarihi süreçte Âşıklık geleneğinden beslenerek kendine ait bir üslup ve öz oluşturmuştur. Yaratım, icra ve aktarım özellikleri bakımından âşıklık geleneğiyle arasında bazı farkların olması zâkirlik geleneğinin ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Bu bağlamda Zâkirler, Alevi inancını ve bu inanca bağlı oluşan ritüelleri, kültürel yapıyı, edebiyatı ve kuşaklar arasında aktarımını sağlamışlardır. Bu çalışmada Gaziantep’te bulunan Musa-i Kazım Ocağı’nda zâkirlik hizmeti yapan zâkirler hakkında bilgi verilmiş, “zâkirlik” kavramı hakkındaki çeşitli tanımlardan yola çıkılarak zâkirlik geleneği ve âşıklık geleneği arasındaki bazı farklılıklar tespit edilmeye çalışılmıştır.
Nadir Keskin’in çocukluk yıllarından başlayarak müziğe olan ilgisi ve yetişme şartları göz önünde bulundurularak icra ortamının sanatçının yaratımına etkisi incelenmiş ve âşıklık ve zâkirlik geleneği içindeki yeri tespit edilmeye çalışılarak cem ritüeli sırasında cemde zâkirlerin görevleri ele alınmıştır
Ardahan / Damal Yöresinde Gözükızıl Ocağı Süreğinde Görgü Cemi ve Düşkünlük Sistemi
No full textAngesichts des drohenden Bedeutungsverlusts des Alevitentums im Prozess des sozialen Wandels und darunter insbesondere bedingt durch die Migration in die Städte, verlagert sich der allgemein alevitische Fokus von Glaubens- zur Identitätsfragen. Neben der Migration war ebenso der Integrationsprozess in den Städten prägend. Das traditionelle Alevitentum, dass die alten Rituale, Bräuche, Werte und Traditionen etc. praktiziert und zu schützen versucht, ist heute eher in den Dörfern vorzufinden. Im Alevitentum gibt es ein System, das darauf abzielt, Frieden und Ordnung in der Gesellschaft aufrechtzuerhalten. Eines der grundlegendsten Elemente dieses Systems ist die Glaubensbruderschaft. Die Glaubensbruderschaft bezieht sich sowohl auf das weltliche als auch auf das Leben im Jenseits, dem sterben vor dem tatsächlichen physischen Tod und bedeutet aufrichtig sowie rein wie Wasser zu sein. Ebenso bedeutet Glaubensbruderschaft alles Erschaffene und die Natur zu lieben; mit Aufmerksamkeit und Einsicht sowie Liebe dem alevitischen Glauben zu folgen. Es gibt einen Cem (“Görgü”- Cem), in dem Glaubensbrüder sich einmal im Jahr vor Allah, einem Geistlichen und der Gemeinschaft für ihr Handeln und Tun verantworten. Der zweite Punkt ist der Ausschluss von der Gemeinschaft bzw. vom Glauben. Ein Alevite, der sein Versprechen dem Glauben zu folgen bricht und einen Fehler bzw. eine Sünde begeht, wird mit Anweisung eines Glaubensführers (Pir) von der Gemeinschaft ausgeschlossen und der Betroffene wird nunmehr als “Ausgeschlossener” bezeichnet. In der Damal Region gibt es zwei Formen des Glaubensausschlusses. Die eine Form wird als “sakayır” bezeichnet und die andere als “kabayır”. Die Fehler oder Sünden, die unwissentlich begangen wurden, werden als “sakayır” und als schwerwiegende Fehler/Sünden werden als “Kabayır” bezeichnet. Während bei “sakayır” eine gewisse Zeit gewährt und eine entsprechende Strafe erteilt wird, um nach Einbüßen der Schuld wieder am Cem teilzunehmen; dürfen “kabayır” nie wieder in ein Cem oder in ein Cem-Haus. Im Artikel werden die Glaubensbruderschaft und das Glaubensausschlusssystem beim Gözükızıl Ocak und deren Angehörigen aus der Region Damal näher untersucht.Belief-centered Alevism that is facing risk of disappearing as a result of social changes, started to leave its place to identity-centered Alevism with urbanization. Integration process, occurred as a consequence of migrations caused by urbanization, have an effect on this, too. It appears that today belief called traditional Alevism is kept alive mostly in villages by preserving its essence. In Alevism, there is a system that aims preserving peace and order in community. The first aspect is musahip (brotherhood). It means brotherhood in this world and in eternity, to die before death, to stand straight like letter Alif (I), to be pure like water. Musahiplik is love for all living beings, for nature. It means to be on the Alevi path with love by knowing and understanding it. There is a cem during which persons, who walk in this path practicing musahiplik, are queried and cleared once a year under the leadership of dede. This cem is the görgü cem and persons, who are müsahip, are doing heart-searching in the presence of God and community for one year. As for second aspect, it is düşkünlük (excommunication). Düşkünlük means to exclude an Alevi person from community on pir’s instruction because of the crime he is done regardless his ikrar (commitment); this person is called düşkün. In the region of Damal, the düşkünlük system is divided in two sanctions: sakayır and kabayır. Sakayır is mistake made by accident; kabayır are serious crimes. To sakayır is applied a momentary excommunication and he is penalized. After completing his penalty, he can enter the cem but kabayır can never enter the cem and cemevi. This paper analyzes the musahiplik and düşkünlük system of the Gözükızıl ocak’s members in the region of Damal.Sosyal değişim sürecinde yok olma tehdidi ile karşı karşıya kalan inanç merkezli Alevilik, şehirleşmeyle yerini kimlik merkezli bir Aleviliğe bırakmaya başlamıştır. Bunda yaşanılan göçler sonucu oluşan entegrasyon süreci de etkili olmuştur. Günümüzde geleneksel Alevilik olarak adlandırılan inancın özünü koruyarak daha çok köylerde yaşatıldığı görülmektedir. Alevilikte toplumda barışı ve düzeni korumayı amaçlayan bir sistem vardır. Bunun ilki musahipliktir. Musahiplik, dünya ve ahiret kardeşliği, ölmeden evvel ölmek, elif gibi düz durmak, su gibi arı pak olmaktır. Musahiplik, cümle mahlukatı, tabiatı sevmektir. Bilerek, idrak ederek aşkla Alevi yolunda yolcu olmaktır. Musahiplik erkânını uygulayarak yola giren kişilerin yılda bir kez dedenin önderliğinde sorgulamadan geçip aklandığı bir cem vardır. Bu cem görgü cemidir ve musahip olan kişiler bu cemle birlikte yıl boyunca yaşadığı hayatın Hakk ve halk huzurunda vicdani muhasebesini yapmaktadır. İkinci husus ise düşkünlüktür. Alevi bir canın ikrarına bağlı kalmayarak suç işlemesi üzerine pirin talimatıyla toplum dışına itilmesine düşkünlük; bu suçu işleyip toplumdan kovulan kimseye de düşkün denilir. Damal yöresinde düşkünlük sistemi ikiye ayrılır. Bunlardan biri sakayır biri de kabayırdır. Sakayırlar kazayla yapılan hatalardır. Kabayırlar ise ağır suçlardır. Sakayırlara bir vakit tanınır ve ceza verilir. Cezasını çektikten ve süresini doldurduktan sonra ceme girebilir ama kabayırlar asla ceme ve cemevine giremez. Bu çalışmada da Damal yöresinde Gözükızıl Ocağı mensuplarının musahiplik ve düşkünlük sistemi incelenmiştir
Türkiye’de Alevi Kimliği Tartışmaları Üzerine Bir Değerlendirme
No full textDie 1980er Jahre können hinsichtlich des öffentlich Werdens der alevitischen Identität und deren Anerkennungsbestrebungen als ein Wendepunkt bezeichnet werden. Diese Phase wird auch als Bewusstwerdungsprozess oder Aufklärungsphase der Aleviten verstanden, die auch verstärkt die Aufmerksamkeit der Öffentlichkeit, der Medien sowie die der akademischen Kreise für diese Thematik auf sich zog. In den darauffolgenden Jahren entstanden eine Vielzahl an Veröffentlichungen über Aleviten und das Alevitentum, die gegenwärtig einen wichtigen Korpus bilden. Aber von den 1980ern bis heute reichen die Fragen im Kontext der Identitätsdebatten über das Alevitentum von “Was ist das Alevitentum?”, “Ist das Alevitentum ein Glaube?”, “Das Verhältnis des Alevitentums zum Islam”, “Wer ist ein Alevite?” bis hin zu Bemühungen das Alevitentum näher zu bestimmen nicht hinaus und es gab diesbezüglich auch keinen nennenswerten Bedeutungszuwachs. Neben diesen Diskursen um die alevitische Identität wird zudem erwartet, dass als Legitimationsgrundlage für die Rechte der Aleviten das Alevitentum selbst herangezogen werden solle. Das in diesem Artikel zentrale Ziel der Analyse ist es, der Frage nachzugehen, was der Gegenstand der bis heute andauernden Debatten über das Alevitentum ist und was nicht bzw. wie und in welcher Art und Weiße dieser Diskurs geführt wird. In diesem Sinne soll der vorliegende Artikel mit dem Fokus auf die verschiedenen Diskurse und Debatten über und zum Alevitentum selbst Diskursgegenstand sein bzw. einen Diskurs über den Diskurs der Identität von Aleviten anregen.The 1980s is considered as milestone for Alawites in terms of their efforts to reveal their identities and accepting their presence. This term; which could be also called as “Alawi Enlightment”, increase interest in the subject by public, media and academic environment. From these years, related publications for Alawite are increased and an important corpus is created. Still, current publications couldn’t reach far from “What is Alawism”, “Who are Alawite”, What is the place of Alawism in İslam” and definitions about Alawite. Besides from these arguments, the demands of Alawites are expected to meet under the definition for being Alawite. The real issue is to be solved in this study will be based on the dynamics of contemporary debates about Alawite as its argued as what is it or not and how it should be. In this respect, this text will be concentrated on the debates about Alawi identity, to engage in discussion.1980’li yıllar Alevilerin kimliklerini ortaya koyma ve varlıklarını kabul ettirme çabaları bakımından bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Alevi aydınlanması olarak da adlandırılabilecek olan bu dönem, hem kamuoyunun, hem medyanın, hem de akademik çevrelerin konuya duydukları ilginin artmasına neden olmuştur. Bu yıllardan itibaren Alevilikle ilgili yayınlarda önemli artışlar olmuş ve günümüzde Alevilik üzerine önemli bir külliyat oluşmuştur. Fakat bu dönemden içinde bulunduğumuz zaman dilimine kadar Alevi kimliği ile ilgili tartışmaların konusu büyük ölçüde “Alevilik nedir?”, “Alevilik bir inanç mıdır?”, “Aleviliğin, İslam dairesi içerisindeki yeri nedir?”, “Alevi kimdir?” gibi sorulardan ve Aleviliği tanımlama çabalarından öteye gidememiştir. Bu tartışmaların yanı sıra, Alevilerin hak taleplerinin Alevilik üzerine yapılacak bir tanımlamaya göre meşruiyet zemini kazanması beklenmiştir. Bu çalışmada sorgulanmak istenen temel mesele; bugüne kadar ne olup, ne olmadığı veya nasıl olması gerektiği üzerine çokça söylemler üretilen Alevilik tartışmalarının bu minvalde mi yürütülmesi gerektiği yönünde olacaktır. Bu anlamda bu metin, Alevi kimliği üzerine yapılan çeşitli tartışmalara odaklanarak, bir tartışma yürütmeyi hedeflemektedir
Buyruk El Yazmaları: Sorun Alanı ve Dinsel Öz Anlayışı
No full textAuch wenn das Alevîtum heutzutage von den Aleviten selbst als rein mündliche Kultur verstanden wird, so ist in akademischen Kreisen bereits das Verständnis gegeben, dass im Alevîtum die schriftliche und mündliche Kultur sich gegenseitig bedingen und dass besonders die als Buyruk bezeichneten Schriften Hauptreferenzen des Alevîtums sind. Aus den Inhalten ist ersichtlich, dass die Buyruk jahrhundertelang den Aleviten als wichtigste Hauptreferenz und Quelle dienten. Auf der anderen Seite bekamen die Buyruk in akademischen Kreisen nicht die nötige Aufmerksamkeit und eine vergleichende Analyse der Inhalte der Schriften steht bisher noch aus. In dieser Arbeit wird die Relevanz der Buyruk- Schriften, und der ab Mitte des 19. Jahrhunderts begonnene historische Prozess der Entfremdung der Aleviten von ihren Schriften kritisch zur Diskussion gestellt. Im ersten Teil werden die sozioökonomischen und politischen Umstände unter denen die Aleviten sich ihrer schriftlichen Quellen entfremdeten erläutert. Im zweiten Teil wird das in den Buyruk geschilderte mystische Verhältnis Muhammed und Alis entgegen der populären Ansichten, dass es reine Mythologie sei, als ein mit gnostischen Inhalten amalgamiertes historisches Narrativ angesehen. In diesem Sinne spricht Gott das Ur-Gebot aus und der vorgesehene Weg beschreibt sich als die seit Ewigkeiten bestehende Muhammed-Ali Ordnung. Diese spekulative Analyse und Interpretation soll Anstoß zu weiteren Forschungen geben.Nowadays, even though Alevism is accepted as an oral tradition within its own community, academic circles accepted the fact that written sources are intertwined with oral tradition and that especially texts known as “Buyruk”s were the basis of Alevi tradition. When analyzed in terms of their contents, “Buyruk” was found to be one of the most important basis for Alevi community over the years. However, “Buyruk”s did not attract enough attention in academic circles and various “Buyruk” copies were not comparatively analyzed in terms of literature and content. This paper opens up a critical discussion on the importance of “Buyruk”s and the process of exclusion of Alevis since the mid-19th century. The first part of the paper will provide an explanation of what “Buyruk”s are and how and under which circumstances Alevi community was excluded from written sources under socioeconomic and political conditions faced by this community through history. The second part of the paper reveals that the concept of Muhammad-Ali, described in “Buyruk”s, merges not with mythological narrations, but with historical authenticity of gnostic narrations. In this context, this part also reveals the fact that God is the one who commands (“buyuran”) and “the way of Truth”, that was foreseen, was given in the form of the ancient way of Muhammad and Ali, and the recognition was given from the beginning of time. This speculative analysis and comment are offered as a contribution towards opening up a new research field.Günümüzde Alevîlik, kendi toplumu içerisinde bir sözlü gelenek olarak kabul görse de, yazılı kaynakların sözlü gelenek ile iç içe geçtiğini ve özellikle Buyruk olarak adlandırılan yazmaların Alevî geleneğinin temel referansı olduğu gerçeği akademik çevrece kabul görmüştür. Buyruklar, içerikleri açısından incelendiğinde yüzyıllardır Alevi toplumunun temel referans kaynaklarının en önemlilerinden biri olarak işlev görmüşlerdir. Öte yandan Buyruklar akademik alanda yeterince ilgi görmemiş ve çeşitli Buyruk nüshaları gerek edebi açıdan gerekse içerik bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmemiştir. Bu makalede Buyrukların önemi ve Alevîlerin 19. Yüzyılın ortalarından itibaren geçirdikleri soyutlanma süreci eleştirel bir bakış ile tartışmaya açılacaktır. İlk bölümde kısaca, Buyruk’ların ne olduğu ve Alevî toplumunun tarihte maruz kaldığı sosyo ekonomik ve siyasi şartlar altında yazılı kaynaklardan nasıl ve hangi şartlar altında soyutlandığı anlatılacaktır. İkinci bölümde Buyruk’larda tarif edilen Muhammed-Ali olgusunun sanıldığı gibi mitolojik değil de daha ziyade gnostik anlatımların tarihsel gerçeklik ile kaynaştığını ve bu bağlamda buyuranın Hakk’ın kendisi olup, öngörülen HAK yolunun kadim Muhammed-Ali-Erkânı şeklinde İkrârın Kalu Bela’dan beri verildiği olgusu ortaya çıkmaktadır. Bu spekülatif analiz ve yorum, yeni bir araştırma alanının açılmasınabir katkı olarak sunulmaktadır
Bülent Akın, Zâkirlik Geleneğinin Değişen Yaratım ve İcra Ortamı: Zâkirlikten Âşıklığa Âşık Niyazi
No full textAlevilerde Ölüm, Cenaze, Yas İlgili İnanış ve Ritüeller
No full textEvery communities in the world has a belief system and they have maintained their religional funeral rituals based on their beliefs. Alevi communities have also maintained their funeral rituals based on their belief system. Perception of death, reacting to death, understanding of death, and funeral ceremonies in Alevi communities can be changed according to zone of occupation. Thus, there are little differences in Alevi communities in this rituals. These differences depend on their geographic coordinations. There aren’t any limitation time for funeral rituals and certain religional rules for funeral rituals in Alevi communities and these elements has resulted from aforesaid differences.
There are some idioms in Alevi communities like “Coalesced into Allah”, “to merge with the Almighty ”, “We came from Allah and return to Allah.” Because of these idioms, when somebody dies nobody say “dead” for him. Everybody will say “He returned to God.” or “He changed his skin-dress.” These words and idioms means not only “death, to be gone, seperate” but also “reach”, “to merge to Maker”. Because of these reason these rituals named “The Way for Merge to Almighty” instead of “Funeral Ritual.”
In this research understanding death and dying in Alevi communities, patients and visitations rules to them, responsibilities of society to deadly ill person, The Way for Merge to Almighty Rituals, process for society after dying (preparing shroud, bathing the deceased, shrouding, ask for deceased’s blessing, performing the salaat without sadjah, carrying the funeral, carrying out feet foremost, condolencing, rituals and traditions after dying for Alevi society) has been discussed. These topics has been discussed in terms of oral Alevi traditions, gulbanks, prays and rituals.Dünyada her toplumun/topluluğun bir inancı bulunmaktadır ve bu inançlarına uygun olarak da cenaze törenleri yapmaktadırlar. Alevi toplulukları da inanç sistemlerine uygun olarak, cenaze törenlerinin gereklerini yerine getirmektedirler. Alevilerde ölüme yaklaşım yaşanılan yerleşim alanının kentsel ya da kırsal olmasına ve öğrenim durumuna göre, ölüm olgusuna bakış, yakınlarını kaybedenlerin gösterdikleri tepkiler ve de ölü gömme biçim ve geleneklerin de bazı nüanslar gözlenebilmektedir. Bu küçük farklılıkların temelinde Alevi topluluklarının inanışlarında cenazeyi kaldırmak/ gömmek için belli bir vakit sınırlamasının olmaması ve cenazenin nereden ve de nasıl kaldırılacağına dair kesin bir dinsel emir bulunmaması yatmaktadır.
Alevilikte; “Hakk ile bir olmak”, “Hakk ile Hakk olmak” ve “Hakk’tan geldik, Hakk’a gidiyoruz” gibi deyimler kullanılır. Bu nedenle kişi için “öldü” sözcüğü yerine “Hakk’a yürüdü”, “Don değiştirdi” denir. Bu ifadelerle canın dünya değiştirmesinin anlatımı ölümü, vefatı anlattığı gibi; “yok oluş”, “geri gelmeme”, “ayrılış” anlamından farklı olarak, “kavuşma”, “yeniden bir araya gelme” anlamını da içermektedir. Bu nedenle “Cenaze Merasimi/Töreni” yerine, yapılanlar “Hakk’a Yürüme Erkânı” olarak tanımlanır.
Alevilikte ölümü anlamlandırma, hasta ve hasta ziyareti, ölüm döşeğindeki insana karşı görevler, Hakk’a yürüme erkânı, ruhun teslim edilmesi sonrasında kişiye yapılacak ilk işlemler, ölümden sonra yapılacak işler [kefenin hazırlanması, cenazenin yıkanması, cenazenin kefenlenmesi, helallik alınması, secdesiz namazının kılınması, cenazenin kabre taşıması, ölünün toprağa verilmesi, telkin verilmesi, baş sağlığı dilemek (taziye), mezara su dökülmesi geleneği], mezarlık dönüşü ve vefat edenin ardından yapılan uygulamalar (kırk yemeği) anlatılmaktadır. Bu konuların aktarımı Alevi sözlü geleneği, inanışı, gülbankları (duaları), nefesleri ve ritüelleri ile birlikte verilmektedi
Hilmî Efendi’de Hz. Alî ve Âl-i Abâ Algısı
No full textForschungen und insbesondere Analysen alevitisch-bektaschitischer Literatur sollten nicht nur auf Autoren und Dichter dieser Glaubensrichtungen beschränkt sein, weil die in der alevitisch-bektaschitischen Literatur betonten Grundwerte ebenso in den Werken von nicht alevitischen oder bektaschitischen Dichtern thematisiert werden. Das Charakteristikum dieser Werte ist nicht nur die große Verwendungshäufigkeit, sondern die universelle Bedeutung für die Literatur. Außerdem sollten die bereits angeführten Forschungen und Analysen geographisch nicht auf Anatolien oder auf den Balkan beschränkt bleiben. In dieser Hinsicht, waren Symposien zu wichtige Persönlichkeiten wie Fuzulî, Hatayî und Nesimî, die eben nicht aus dem genannten geographischen Raum stammen, ein richtiger Ansatz und sehr aufschlussreich bzw. hilfreich. Auf Grundlage dessen, kam die Idee auf im Rahmen dieses Artikels das Verständnis des zyprischen, sunnitischen Mufti Hilmî’s, der durch seine Gedichte einen hohen Bekanntheitsgrad innehat, von Hz. Alî und Âl-i Abâ zu thematisieren. Der Mufti Hilmî hat an unterschiedlichen Stellen bzw. Werken seine Auffassungen über Hz. Alî und Âl-i Abâ erläutert. Gemäß den glaubwürdigen Ausführungen des Dichters, scheint er ein Bewunderer von Hz. Alî zu sein, der von Hilmî als menschlicher Idealtypus charakterisiert wird. In diesem Zusammenhang ist besonders seine Wertschätzung und sein Respekt gegenüber Hz. Alî und Âl-i Abâ für den vorliegenden Artikel von Relevanz, da er es verstand weder den einen noch den anderen in Bezug auf Bewunderung, Respekt und Achtung zu vernachlässigen. Aufgrund dessen, ist es genau aus dem zu Letzt genannten Grund wichtig und vielversprechend, den Fokus mehr auf Autoren und Dichter wie Hilmî zu legen.Researches and specifically analytical studies on Alevi-Bektashi literature should not be restricted with the writers and poets who are the members of the that community because basic values emphasized in the literature exist in the works of others who are from the outside of the community. Although the frequency of the using of those values differs, they became the “common values” of the literature. Moreover, researches on the field should not be restricted geographically with Anatolia and the Balkans. Thus, symposiums on Fuzuli, Hatayi and Nesimi, who are not from those regions, were remarkable. By following this idea, I argue that discussing Hilmi Efendi’s perception of Ali and Al-i Aba will contribute to the literature. Hilmi Efendi was a Cypriot and a mufti; thus, he is a Sunni Muslim. However, he mentions Ali and Al-i Aba in his works because of various reasons. He explains his admiration to them sincerely and he accepts Ali as an “ideal” type of human being. His emphasis on Ali and Al-i Aba along with the respect of “Car Yar” deserved to deeper examination in the sense that his respect for one of them did not prevent his interest for the other. I believe that further researches on writers and poets who have similar characteristics will contribute to the literature.Alevî-Bektaşî edebiyatı üzerine yapılan araştırma ve özellikle inceleme çalışmalar, bu zümrelere mensup yazar ve şairlerle sınırlı tutulmamalıdır. Çünkü Alevî-Bektaşî edebiyatında vurgulanarak dile getirilen temel değerler, Alevî veya Bektaşî olmayan şairlerde de karşımıza çıkmaktadır. Bu değerler, kullanımlarında “sıklık derecesi” söz konusu olmakla birlikte, edebiyatımızın “ortak değerler”i olma özelliği kazanmıştır. Ayrıca, söz konusu araştırma ve inceleme çalışmalarının Anadolu ve Balkan coğrafyasıyla sınırlı tutulmaması da lazımdır. Bu bakımdan, bu coğrafyanın çocuğu olmayan Fuzulî, Hatayî ve Nesimî adına sempozyumların yapılması isabetli ve yaralı olmuştur. Bu düşünceden hareketle, bizde de başka bir çalışma sırasında şiirlerini taradığımız Hilmî Efendi’nin Hz. Alî ve Âl-i Abâ algısını ele almanın faydalı olacağı kanaati oluştu. Hilmî Efendi, hem Kıbrıslıdır hem de bir müftüdür. Dolayısıyla, Sünnî bir kimliğe sahiptir. Çeşitli vesilelerle, Hz. Alî ve Âl-i Abâ hakkındaki kanaatlerini ortaya koymuştur. Kanaatlerinde samimi olan şair, bu kişilere sevginin ötesine “hayran”dır ve Hz. Alî’yi de “ideal” ya da “model” insan tipi olarak görmektedir. “Çâr Yâr” saygısı yanında Hz. Alî ve Âl-i Abâ vurgusu yapması, bize göre oldukça anlamlıdır. Çünkü birine karşı duyduğu saygı, diğerine karşı muhabbet duyguları beslemesine engel olmamıştır. Bu özelliğe sahip yazar ve şairler üzerinde daha fazla çalışma yapılması, yararlı olacaktır
Şeyh Ahmed Dede Ocağı’nın Yeniden Zuhuru: Teslim Abdal Ocağı (Yazılı Kaynaklar): "Erden Er, Yoldan Yol Doğar"
No full textObwohl es verschiedene Studien über das Leben, die Kunst und die Poesie von Teslim Abdal gab, der eine wichtige Position in der türkischen Literatur und der Alevitisch-Bektaschitischen Tradition innehat, gab es keine umfassende Forschung über den gleichnamigen Ocak Teslim Abdal. Es wird davon ausgegangen, dass Teslim Abdal, der aus den schriftlichen Dokumenten als Nachkommen von Scheich Ahmed Tavil zu verstehen ist und die Verterter/Nachkommen-zentrierte Ocak- Struktur erlebte, das Ocak-System erneuerte. Obwohl er ein Nachkomme des Ocaks Scheich Ahmed Dede ist, erschuf er im Zuge seiner Erneuerungen einen neuen Ocak mit seinem Namen. Die Aufrechterhaltung des Teslim Abdal Ocaks sowohl durch Vertreter bzw. Dede des Teslim Abdal Ocaks als auch durch die jeweiligen Gläubigen (talip) hält bis heute an und der Einfluss und die Wirkmacht des Ocaks auf die Gemeinschaft der Gläubigen besteht nach wie vor.
Dieser Artikel ist angelehnt an unsere Feldforschungen, die wir mit Angehörigen d.h. mit Geistlichen (Dede) und Gläubigen (talip) des Teslim Abdal Ocaks im Dorf Scheich Hasan (mit heutigem Namen Tabanbükü), das mit der Provinz Elazığ Baskil verbunden ist, geführt haben und beinhaltet unsere Ergebnisse, Analysen und Auswertungen der Histroie der Umstrukturierung des Teslim Abdal Ocaks. Im Rahmen unserer Feldforschung erhielten wir von Dede-Familien, die dem Teslim Abdal Ocak angehören, Zugang zu ihren privaten Archiven, wo wir folgende Quellen (drei “şecerenâmem”, ein “icâzetnâme”, einer Quelle in Form eines “berat”) mit den jeweiligen Datierungen vorgefunden haben: h.1 1206/1207 (1791-1792 n. Chr.), h. 20 Rebîülâhir 1207 (5. Dezember 1792 n. Chr.), h. 24 Cemâziyelâhir 1232 (11. Mai 1817 n. Chr.), h. 20 Rebîülevvel 1258 (1. Mai 1842 n. Chr.) und h. Rebîülâhir 1302 (Januar/ Februar 1885 n. Chr.). Auf Grundlage und im Lichte dieser Quellen versuchten wir die Geschichte und Struktur des Teslim Abdal Ocaks zu untresuchen.Although there are many studies concerning the life, art and poems of Teslim Abdal, who has an important place within Turkish literature and Alevi-Bektashi tradition, there is no comprehensive study of the ocak that carries his name. It appears that Teslim Abdal, who according to written documents descended from Sheikh Ahmed Tavil, restored around himself the veli cult-centered ocak organization and, by means of this, enabled a new ocak organization to develop with his name considering his ties with Sheikh Ahmed Tavil and his ocak. The ocak of Teslim Abdal which pursuance is kept alive by dede and talip (follower lineages) communities, members of the ocak, still maintains his influence on the talip communities.
This paper, which is a result of our fieldworks carried out among dede and talip communities, members of the Teslim Abdal ocak located in the village of Şih/ Şeyh Hasan (Tabanbuku) in the region of Baskil, in Elazig, includes our findings, evaluations and analyses about historical structuring of the Teslim Abdal ocak. In this context, we tried to clarify this historical structuring of the ocak in the light of three shajaras, one ijaza and a berat type document, dated Hijri 1206/1207 (CE 1791/1792), H. 20 Rabi al-thani 1207 (CE 5 December 1792), H. 24 Jumada al-thani 1232 (CE 11 May 1817), H. 20 Rabi al-awwal 1258 (CE 1 May 1842), and H. Rabi al-thani 1302 (CE January/February 1885).Türk Edebiyatı ve Alevi-Bektaşi geleneği içerisinde önemli bir konuma sahip olan Teslim Abdal’ın hayatı, sanatı ve şiirlerine ilişkin bugüne kadar çeşitli çalışmalar yapılmasına rağmen, onun adını taşıyan Teslim Abdal Ocağı hakkında kapsamlı bir araştırma yapılmamıştır. Yazılı belgelerden Şeyh Ahmed Tavil soyundan olduğu anlaşılan Teslim Abdal’ın, veli kültü merkezli ocak yapılanmasını yaşadığı dönemde kendi etrafında güncellediği, bu vesileyle Şeyh Ahmed Dede Ocağı’ndan ve soyundan olmasına rağmen kendi adıyla yeni bir ocak yapılanmasının ortaya çıkmasını sağladığı anlaşılmaktadır. Ocak mensubu dede ve talip toplulukları tarafından süreği günümüze kadar devam ettirilen Teslim Abdal Ocağı, halen talip toplulukları üzerinde yetkinliğini korumaktadır.
Elazığ’ın Baskil ilçesine bağlı Şıh/Şeyh Hasan (bugünkü adıyla Tabanbükü) köyünde yerleşik bulunan Teslim Abdal Ocağı’na mensup dede ve talip toplulukları arasında gerçekleştirdiğimiz saha çalışmalarımızın bir ürünü olan bu makalede, Teslim Abdal Ocağı’nın tarihî yapılanmasına yönelik tespit, değerlendirme ve incelemelerimize yer verilmiştir. Bu çerçevede, saha çalışmalarımız sırasında Teslim Abdal Ocağı’na mensup dede ailelerinin şahsî arşivlerinden elde ettiğimiz h. 1206/1207 (m. 1791- 1792), h. 20 Rebîülâhir 1207 (5 Aralık 1792), h. 24 Cemâziyelâhir 1232 (m. 11 Mayıs 1817), h. 20 Rebîülevvel 1258 (m. 1 Mayıs 1842) ve h. Rebîülâhir 1302 (m. Ocak/Şubat 1885) tarihli üç adet şecerenâme ve iki adet icâzetnâme türündeki belge ışığında Teslim Abdal Ocağı’nın tarihî yapılanması aydınlatılmaya çalışılmıştır
Türk Halkları Arasındaki Halk Müziği Araştırmalarımın Sonuçları (1987-2015) ve Yeni Bir Web Sitesi: (http://zti.hu/sipos_gyujtesek/index.asp, www.zti.hu/sipos)
No full textDieser Artikel soll eine kurze Zusammenfassung der Ergebnisse von János Sipos’ Forschungen zur türkischen Volksmusik von mehreren turkischen Völkern von 1987 bis 2015 darstellen. (Sipos zeigt auf seiner Website ausführlich den Fortschritt und die Ergebnisse seiner vergleichenden Studien, Analysen und Forschungsreisen.)
Sipos verbrachte in den vergangenen 30 Jahren fast 10 Jahre in Ländern mit turkischen Völkern und machte mehr als zehntausend Stücke ausfindig und bereitete diese auf. Die Sammlung zu Aserbaidschan, Kirgisische, Karatschai und zu Turkmenen ist eine der wichtigsten systematischen und detaillierten Sammlungen in der Welt. Die Qualität der Transkriptionen und Analysen sind auch bei Arbeiten zu anatolischen und kasachischen Werken überzeugend. So konnte die Einzigartigkeit vieler Melodien beibehalten werden und die erzielten Ergebnisse waren zuverlässig.
Der Artikel gliedert sich in zwei Abschnitte: Im ersten Abschnitt geht es um die Gruppierung der türkischen Volksmusik unter Berücksichtigung von Quellen, Feldarbeit/Feldforschungen und Arbeitsmethoden. Der zweite Teil beschäftigt sich mit der aktuellen Situation der vergleichenden türkischen Volksmusikforschung.
Laut Sipos sollten Studien zum Zusammentragen von Überresten von traditionellen Werken und zeitgenössischem Repertoire fortgeführt und untersucht werden.
Einige der Aufgaben, die u.a. notwendig und wichtig sind, sind folgende: a) Erstellung eines großen, gut dokumentierenden Online-Archivs, b) Die monographische Aufbereitung der Musik einiger Regionen und Völker und c) Eine vergleichende Analyse der Melodien der islamischen (Volks-)Religion.This paper aims to present a summery of the outcomes of János Sipos’ folk music researches among Turkic peoples between 1987 and 2015. (On his own web site, Sipos shows in detail the steps and outcomes of the work, analysis and comparative research expeditions.)
Within last 30 years, Sipos spent nearly 10 years in territories where Turkic people live, and collected around ten thousand songs. Azerbaijan, Kyrgyz, Karachay and Turkmen collection is one of the world’s most important systematic and elaborated collections. Anatolia and Kazakh sections, too, are important regarding transcription and level of analysis. This large quantity of songs made possible to reach the unique and reliable outcomes.
After explaining sources, fieldworks and methods of process, this paper will discuss the summery of new outcomes. Further, the material of Turkic folk music will be classified, and the aspect of comparative research will be shown.
The paper includes two tables that give a classification of Turkic folk music (Table 1) and current position of the comparative researches on Turkic folk music (Table 2).
According to Sipos, collecting must continue, the traces of traditional works and contemporary repertoire must be researched. These are some of the many duties need to be done: a) to create big, well documented online digital archives, b) to prepare monographs on music of some regions and peoples, and c) to carry out comparative analysis of melodies in Islamic folk religion.Bu makale János Sipos’un 1987 ile 2015 yılları arasında birçok Türk halkları arasındaki halk müziği araştırmalarının bulguları hakkında kısa bir özet sunmayı amaçlamaktadır. (Sipos kendi web sitesinde çalışma, analiz ve karşılaştırmalı araştırma gezilerinin aşamalarını ve sonuçlarını detaylı bir şekilde göstermektedir.)
Sipos geçtiğimiz 30 yıl boyunca, Türk halkının yaşadığı topraklarda yaklaşık olarak 10 yıl geçirmiş ve on bin tane gibi ezgi derlemiştir. Azerbaycan, Kırgız, Karaçay ve Türkmen koleksiyonu dünyadaki en önemli sistematik ve detaylandırılmış koleksiyonlarından birisidir. Transkripsiyon ve analiz derecesi ile ilgili olarak Anadolu ve Kazak bölümler de önemlidir. Bu çok miktarda ezgi, benzersiz ve güvenilir sonuçlara varabilmesini mümkün kılmıştı.
Makalede kaynakları, saha çalışmalarını ve işleme yöntemleri anlattıktan sonra yeni sonuçların özeti tartışılacaktır. Bundan sonra Türk halk müziği malzemesinin gruplandırılması yapılacak ve karşılaştırmalı araştırmanın durumu öğretilecektir.
Makalede iki tablo vardır: Tablo 1 Türk halk müziklerinin bir gruplandırmasını vermektedir, Tablo 2 ise karşılaştırmalı Türk halk müziği araştırmalarımın şu andaki durumunu göstermek içindir.
Sipos’a göre derleme çalışmaları devam etmeli, geleneksel eserlerin kalıntıları ve çağdaş repertuar araştırılmalıdır. Diğer birçok görev arasında yapılacak işlerden bazıları: a) Büyük, güzel belgelenmiş, erişilebilir (online) dijital arşivleri oluşturmak, b) Bazı bölgelerin ve halklarının müziğini monografik olarak hazırlamak ve c) İslami halk dininindeki melodilerinin karşılaştırmalı analizini gerçekleştirmektir