5794 research outputs found
Sort by
Examination of The Severe Impact of The February 6, 2023 Earthquakes on Antakya District Considering Pulse-Like Ground Motions, Supershear Rupture and Basin Effects
No full textThe first earthquake of the February 6 Kahramanmaras¸ sequence, with its epicenter in Pazarcık, caused severe
damage and destruction in the Antakya/Hatay region. In addition to human factors such as structural design,
construction practices, and inspection processes, the catastrophic outcomes were influenced by extraordinary
seismic characteristics tied to the region’s tectonics, geographic location, geological structure, and topographic
features. The Antakya region has the potential to experience phenomena such as forward directivity, fling-step,
supershear rupture, basin effects, and trampoline effects. This study analyzed records from strong ground motion
stations in Antakya to investigate the signatures of these phenomena, both individually and in combination,
providing a broader perspective compared to existing studies in the literature. Data from each station were
evaluated based on the detection and orientation of velocity pulses, the shape of acceleration response spectra,
Cumulative Absolute Velocity (CAV) values, Husid plots, and geological/topographic characteristics. The results
revealed that some stations exhibited combined traces of forward directivity, supershear, and basin effects, while
others displayed these effects individually. Additionally, heavy damage and destruction rates in neighborhoods
surrounding each station were compiled. During the damage assessment, structures were categorized based on
parameters such as building age, number of stories, and soil type. The findings showed a significant increase in
heavy damage and destruction in cases where potential supershear, forward directivity, and basin effects
occurred simultaneously. The use of the Vs,30-based soil classification and acceleration amplification approach
was found to be inadequate in scenarios where basin and trampoline effects were likely. Furthermore, the
discrepancy between the response spectra of the Turkish Building Earthquake Code 2018 (TBEC-2018) and
station records can be attributed to pulse-like ground motions, supershear effects, and site amplifications.
Therefore, it is crucial to consider these phenomena in the design and assessment processes for both newly
constructed and existing buildings in regions where such effects are likely to occur
A Program-Output Estimator for Software Testing Using Program Analysis and Deep Learning Algorithms
No full textSoftware testing is increasingly used as a software quality control method. During testing, the program under test’s output
is compared with the expected correct output using test data. Estimating the program’s correct output from test inputs is a
research problem in software testing. A test predictor (oracle) is a mechanism for determining the correctness of software
outputs during testing. Many statistical and data mining techniques have been utilized to design a software test oracle. This
study uses a Deep Learning (DL) technique to design a software test oracle. The proposed approach uses Convolutional
Neural Networks (CNNs) to build the model for predicting results. Creating a training dataset derived from the behavior
of real-world programs is another contribution of this study. Converting the created dataset to image files and normalizing
them is the other stage of this study. The experimental results for programs with numeric and classification outputs indicate
that the introduced test oracle achieves approximately 98% accuracy and 97% sensitivity. Moreover, the proposed method
demonstrates higher accuracy, precision, and sensitivity than previous methods
A multi-Strategy Chimp Optimization Algorithm for Solving Global and Constraint Engineering Problems
No full textThe chimp optimization algorithm (ChOA) is a recently introduced metaheuristic algorithm
inspired by nature. This algorithm identified four types of chimpanzee groups: attacker,
barrier, chaser, and driver, and proposed a suitable mathematical model for them, based on
the various intelligence and sexual motivations of chimpanzees. However, this algorithm
is not more successful in the convergence rate and escaping of the local optimum trap in
solving high-dimensional problems. Although it and some of its variants use some strategies
to overcome these problems, it is observed that it is not sufficient. Therefore, in this study,
a newly expanded variant is described. In the algorithm, called Ex-ChOA, hybrid models
are proposed for position updates of search agents, and a dynamic switching mechanism is
provided for transition phases. This flexible structure solves the slow convergence problem
of ChOA and improves its accuracy in multi-dimensional problems. Therefore, it tries to
achieve success in solving global, complex, and constrained problems. The performance of
the proposed algorithm was analyzed on a total of 34 benchmark functions and a total of 17
real-world optimizations, including classical, constrained, andmodern engineering problems.
According to the results obtained, the proposed algorithm performs better or equivalent
performance than the compared algorithms
Interaction of In-Between Spaces in University Campuses with Informal Learning and Spatial Design: a Scoping Review
No full textThe design of learning spaces on 21st-century university campuses significantly contributes to
learning and socialization by addressing diverse student needs. Beyond formal, dedicated learning
environments, in-between spaces – which support individual study, collaborative discussions, and
social interactions – are gaining importance. These spaces foster informal learning and enhance
a sense of community among students by facilitating social connections. This scoping review
investigates how in-between spaces on university campuses support informal learning and social
interaction by examining literature to identify trends, knowledge gaps, and effective spatial design
strategies beyond formal education. This scoping review was conducted following Arksey and
O’Malley’s methodological framework and adhered to PRISMA-ScR reporting guidelines. It synthesized
findings from 14 selected studies, analyzing how in-between spaces contributed to informal
learning processes and spatial design on university campuses. The review specifically targeted
literature published between 2000 and 2025, reflecting significant developments in educational
paradigms, digital transformation, and evolving spatial requirements in higher education. This
timeframe was deliberately chosen to capture the dynamic context of contemporary learning
environments increasingly characterized by informal and adaptable spatial approaches. This review
offers theoretical insights and evaluation criteria to guide campus planning by clarifying the
functional roles of in-between spaces in informal learning and social interaction
19th Century Ottoman Jerusalem Property Acquisition by Foreigners: The Case of Bab al-Hitta and Bab al-Khalil
No full textBu çalışma, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılın sonlarında yabancılara mülk edinme hakkı tanımasının, Kudüs'ün Babü’l-Hıtta ve Babü’l-Halil mahallelerindeki, etkilerini analiz etmektedir. Araştırma, tarihsel analiz yöntemiyle Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi'ndeki zabıt kayıt defterleri üzerinden yürütülmüştür. Bulgular, Babü’l-Hıtta’da Müslüman nüfusun yoğun olduğunu ve mahallenin yerel karakterini büyük ölçüde koruduğunu göstermektedir. Babü’l-Halil mahallesi ise, kozmopolit yapısı nedeniyle, yabancı tebaa tarafından mülk ediniminde diğer bölgelere kıyasla daha fazla tercih edilen bir alan olarak öne çıkmaktadır. Yapılan analizlerde Müslüman tebaanın yabancılara mülk satışında sınırlı bir eğilim gösterdiği, mülklerin çoğunlukla gayrimüslim Osmanlı tebaası tarafından devredildiği tespit edilmiştir. Konsoloslukların temsil ettikleri ülke vatandaşlarının mülk edinim sürecindeki rolü ise genellikle vekâletname düzenlemek gibi işlemlerle sınırlı kalmıştır. Bu durum, Osmanlı yönetiminin yabancıların mülkiyet haklarını düzenleme konusundaki kontrollü yaklaşımını yansıtmıştır. Mahalle düzeyinde yapılan mikro analizler, Osmanlı mülkiyet rejiminin yerel dinamiklerini ve uluslararası güç dengelerinin Babü’l-Hıtta ve Babü’l-Halil mahallelerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Bulgular, Kudüs’teki mülkiyet ilişkilerinin dinî, sosyal ve ekonomik bağlamlarda çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma, tarihsel mülkiyet ilişkilerinin analizine katkıda bulunarak ileride farklı mahalleler ve dönemler arasında yapılacak karşılaştırmalı araştırmalar için örnek niteliğindedir.
Anahtar Kelimeler: Kudüs, Babü’l-Hıtta, Babü’l-Halil, yabancıların mülkiyet hakkı, Kudüs tapu kayıtları.This study analyzes the impact of granting foreigners the right to acquire property in the late 19th century on the neighborhoods of Bab al-Hitta and Bab al-Khalil in Jerusalem during the Ottoman era. The research employs historical analysis based on the zabıt kayıt defterleri (deed registry books) housed in the General Directorate of Land Registry and Cadastre archives. The findings indicate that Bab al-Hitta was characterized by a predominantly Muslim population and largely preserved its local identity. In contrast, Bab al-Khalil, with its cosmopolitan structure, emerged as a more prominent area for foreign property acquisition. The analysis reveals that Muslim subjects showed limited tendencies to sell properties to foreigners, while most transactions were conducted by non-Muslim Ottoman subjects. The role of consulates in these processes was generally restricted to administrative functions such as issuing powers of attorney, reflecting the Ottoman administration’s cautious approach to regulating foreign property rights. Micro-level analyses conducted at the neighborhood scale uncover the local dynamics of the Ottoman property regime and the influence of international power relations on Bab al-Hitta and Bab al-Khalil. The findings reveal that property relations in Jerusalem were deeply shaped by multi-layered religious, social, and economic contexts. This study contributes to the understanding of historical property relations and serves as a model for future comparative research across different neighborhoods and periods
Evaluating Learning and Innovation Skills of 48–60 Month Old Children Through a Rubric
No full textThis study aims to evaluate the critical thinking, creativity, communication, and collaboration skills of children aged 48–60 months by using the “Learning and Innovation (4C) Skills Rubric.” The research was conducted in independent kindergartens and preschool classrooms located in a district of Maltepe, Istanbul. The study group consisted of 60 preschool children between 48 and 60 months of age. The rubric includes four subskills and is scored across four performance levels. Data were collected by scoring the performances observed during sessions referred to as "Scientifically Based Tasks," where four children participated in each session, lasting approximately 40–45 minutes. The findings revealed that children generally exhibited high levels of performance in Learning and Innovation skills. The highest scores were observed in communication and collaboration skills, while creativity also showed significant development. In contrast, critical thinking skills displayed a more balanced distribution, indicating the need for more structured support. The results demonstrate the usability of the rubric in early childhood education and highlight its value as an effective tool for providing developmental feedback to teachers. Additionally, the findings offer guidance for curriculum development, particularly in enhancing critical thinking skills
From Life to Consciousness: The Relation Between Master and Slave in Aristotle and Hegel
No full textBu çalışmada, Aristoteles’in etik ve politika metinleri incelenerek efendi ve köle ilişkisinin bilinç ve bilgi problemi olmadığı gibi zor, sömürü ve üretim ilişkisi olmadığına dikkat çekilecektir. Çalışmanın temel tezi, Aristoteles düşüncesinde efendi ve köle ilişkisinin hane ile koşullanmış bir yaşam ilişkisi olarak tasarlandığıdır. Bu amaçla Aristoteles düşüncesinde efendi ve köleyi bir arada tutan yaşam ilişkisinin modern dönemde Hegel ile birlikte yerini bilince ve ölüme bırakışının izi sürülecektir. Hegel’de tanınma mücadelesi şeklinde tasarlanan efendi ve köle diyalektiğinin açığa çıkardığı tahakküm ilişkisinin yaşamı olumlamaya neden katkı sunamadığı ve neden sunması gerektiğine yoğunlaşacaktır. Bunun karşısında Aristoteles’in birlikte-yaşamaya vurgusuna vurgu yapılacak ve Hegel düşüncesinin hangi açılardan birlikte-yaşama imkânı sunamadığı izah edilecektir. Böylece çalışma, politik felsefede yerleşik hale gelen Hegelci ve modern ekonomi-politik yaklaşımla yapılan Aristoteles’i okumaları yerine; Aristoteles aracılığıyla yaşamı olumlamaya, birlikte-yaşamaya katkı sunmaya çalışacaktır.In this study, Aristotle's ethical and political texts will be analyzed to draw attention to the fact that the master-slave relationship is not a problem of consciousness and knowledge, nor a relationship of coercion, exploitation and production. The main thesis of the study is that the master-slave relationship in Aristotle's thought is conceived as a life relationship conditioned by the household. For this purpose, it will be traced how the life relation that holds master and slave together in Aristotelian thought is replaced by consciousness and death in the modern period with Hegel. It will focus on why the relationship of domination revealed by the dialectic of master and slave, which is designed as a struggle for recognition in Hegel, cannot and should not contribute to the affirmation of life. Against this, Aristotle's emphasis on coexistence will be emphasized and how Hegelian thought fails to offer the possibility of coexistence will be explained. Thus, the study will try to contribute to the affirmation of life and coexistence through Aristotle, instead of the readings of Aristotle made with the Hegelian and modern political economy approach that has become established in political philosophy
Evaluation of Some Determinations and Criticisms on the Uslūb al- Hakīm in Hadith Commentaries
No full textBelâgat, sadece estetik bir anlatım biçimi değil, aynı zamanda dinî metinlerin derinliğini
ve maksadını doğru bir şekilde kavrayabilmek için vazgeçilmez bir ilimdir. Hadislerde
yer alan söz sanatları, Hz. Peygamber’in irşad üslûbunu ve eğitim yöntemlerini anlamada
önemli bir anahtar işlevi görür. Bu sanatlar içerisinde üslûb-ı hakîm, hem sözdeki inceliği
hem de muhatabın yönlendirilmesini esas alması bakımından müstesna bir yere sahiptir.
Genel olarak, “bir söze veya soruya, muhatabın beklemediği şekilde karşılık vermek ya da
soru sorana talep etmediği bir cevap vermek” şeklinde tanımlanan bu sanat, belâgat literatüründe
Kur’an âyetleri ve hadisler üzerinden örneklendirilmiştir. Özellikle hicrî 8. yüzyıldan
itibaren kaleme alınan hadis şerhlerinde bu konuya dikkat çekilmiş, hadislerdeki üslûb-
ı hakîmin mahiyeti ve hikmetleri üzerine çeşitli yorumlar yapılmıştır. Hadis şârihleri kimi
zaman yalnızca “burada üslûb-ı hakîm vardır” demekle yetinirken, çoğu kez bu tespitlerini
detaylı izahlarla desteklemişlerdir. Ancak, hadislerde üslûb-ı hakîmin varlığına dair yapılan
değerlendirmeler, şerhler arasında farklı görüşlerin ortaya çıkmasına neden olmuş ve bazı
hadislerin üslûb-ı hakîm sanatını ihtiva edip etmediği konusunda tartışmalar yaşanmıştır.
Şârihler arasındaki temel ihtilaf, Hz. Peygamber’in verdiği cevabın sorunun beklenen cevabı
olup olmadığı hususunda toplanmaktadır. Bu noktada, bir hadiste Hz. Peygamber’in
doğrudan değil, dolaylı bir cevap vermesi, bazı âlimler tarafından üslûb-ı hakîm olarak değerlendirilirken,
bazıları tarafından bağlamın farklı yorumlanması gerektiği şeklinde ele
alınmıştır. Bu çalışmada öncelikle üslûb-ı hakîmin belâgat ilmindeki yerine bakılmış ve
ardından hadislerdeki üslûb-ı hakîm konusu hadis âlimlerinin değerlendirmeleri ışığında
ele alınmış, konu etrafında ortaya konan tespitler, açıklamalar ve tenkitler incelenmiştir.
Böylece, hadis ilmi çerçevesinde üslûb-ı hakîmin nasıl tespit edildiği ve bu konudaki farklı
görüşlerin hangi dayanaklara sahip olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Hadis şerhlerinde
yapılan bu tartışmalar, yalnızca üslûb-ı hakîmin varlığını tespit etme meselesi değil, aynı
zamanda Hz. Peygamber’in sözlerinin anlaşılma biçimleri açısından da önemli ipuçları sunmaktadır.Rhetoric (balaghah) is not merely an aesthetic form of expression; it is also an indispensable
science for correctly grasping the depth and intent of religious texts. The rhetorical
devices found in hadiths serve as an important key to understanding the Prophet
Muhammad’s style of guidance and methods of education. Among these devices, uslūb alhakīm
holds a distinguished place, as it emphasizes both the subtlety of speech and the
redirection of the audience. Generally defined as “responding to a statement or question
in a way that the interlocutor does not anticipate or giving an answer that the questioner
did not request,” this rhetorical technique has been exemplified in classical rhetoric literature
through Quranic verses and hadiths. From the 8th century Hijri onwards, hadith commentaries
have increasingly drawn attention to this concept, with various interpretations
offered regarding the nature and wisdom of uslūb al-hakīm in hadiths. Some hadith commentators
simply state, “Here, uslūb al-hakīm is present,” while others provide extensive
explanations to support their assessments. However, evaluations regarding the presence
of uslūb al-hakīm in hadiths have led to differing opinions among commentators, giving
rise to debates about whether certain hadiths truly embody this rhetorical technique. The
fundamental point of contention among scholars lies in whether the Prophet’s response
aligns with the expected answer to a given question. In some cases, the Prophet’s indirect
response is interpreted as an instance of uslūb al-hakīm by some scholars, while others argue
that the context should be understood differently. This study first examines the role of
uslūb al-hakīm in the discipline of rhetoric and then explores its presence in hadiths based
on the evaluations of hadith scholars. It analyzes the findings, explanations, and critiques
presented on the subject. In doing so, the study aims to uncover how uslūb al-hakīm is
identified within the science of hadith and the foundations upon which differing scholarly
opinions are based. The discussions found in hadith commentaries regarding this rhetorical
technique not only concern the identification of uslūb al-hakīm but also offer significant
insights into the interpretation of the Prophet’s words
Rumi types and Rumi elements used in Rüstem Pasha Mosque tiles
No full textBu çalışma, Osmanlı mimarisinin önemli yapılarından biri olan Rüstem Paşa Camii'nde yer alan rumi motifleri ve rumi bezeme elemanlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında caminin bezeme programında kullanılan rumi motiflerinin türleri, kompozisyon şemaları ve uygulama teknikleri detaylı biçimde analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler doğrultusunda, özellikle çini ile bezeli alanlardaki rumi motiflerinin kullanım özelliklerine ilişkin önemli bulgulara ulaşılmıştır. Bütün rumili tasarımların vektörel çizimleri ve puslandırılmış fotoğraf çizimleri yapılarak belgelenmiştir. Yapıdaki süslemelerin çoğunda rumi motifleri belirgin bir ağırlığa sahiptir. Duvarlar, kemer tablaları, mihrap cephesi, pandantifler gibi çeşitli mimari unsurlarda bu motifler farklı yoğunluklarda yer almaktadır. Özellikle ulama karo, bordür, pano, pandantif ve köşebent gibi dekoratif ögelerde rumi motifleri yaygın olarak kullanılmıştır. Camideki çini süslemelerinde yaklaşık %80'inin rumi motifli karolardan oluştuğu tespit edilmiştir. Bordürlerde %70, pandantiflerde %85, kemer tablalarında ise %80 oranında rumi motifli tasarımlar uygulanmıştır. Çalışmada incelenen rumi motif türleri arasında en yaygın olarak sade rumilere yer verildiği, bunu hurde rumilerin izlediği, bezemeli rumilerin ise daha sınırlı kullanıldığı tespit edilmiştir. Sarılma rumilere ise yalnızca tek bir panoda rastlanmıştır. Motiflerde tercih edilen renkler arasında kobalt mavinin en yaygın renk olduğu görülmüş; kırmızı genellikle iç detaylarda, yeşil ise daha sınırlı oranda kullanılmıştır. Bu tez, Rüstem Paşa Camii'ndeki rumi motiflerin Osmanlı çini sanatındaki önemini ortaya koyarak, geleneksel tasarım kurallarına uygun şekilde yeni tasarımlarda nasıl değerlendirilebileceğine dair rehberlik sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Rüstem Paşa Camii, Rumi, Türk Çini Sanatı, Rumi Elemanları, Hurde Rumi, Sarılma Rumi, Sencide Rumi.This study aims to examine the rumi motifs and rumi decorative elements found in Rüstem Pasha Mosque, one of the significant architectural works of Ottoman architecture. Within the scope of the research, the types of rumi motifs, compositional schemes, and application techniques used in the mosque's decorative program have been analyzed in detail. Based on the findings, important insights have been obtained regarding the characteristics of rumi motif usage, particularly in the tile-covered sections of the mosque. All designs featuring rumi motifs were documented through vector drawings and diagrammed photographic illustrations. Rumi motifs hold a prominent place in the majority of the ornamental elements within the structure. These motifs appear in varying densities across different architectural components such as walls, spandrels, the mihrab façade, and pendentives. Rumi motifs are commonly featured in decorative elements such as modular tiles, borders, panels, pendentives, and corner fillers. It has been determined that approximately 80% of the tile decorations in the mosque consist of tiles featuring rumi motifs. Specifically, rumi designs appear in 70% of the border tiles, 85% of the pendentives, and 80% of the spandrel tiles. Among the types of rumi motifs examined in the study, sade rumi is the most frequently used, followed by hurde rumi, while bezemeli rumi appears more sparingly. Sarılma rumi was encountered in only a single panel. In terms of color preferences, cobalt blue was identified as the most commonly used color, while red was frequently applied in inner details and green appeared more rarely. This thesis aims to highlight the significance of rumi motifs in the Ottoman tile art tradition through the example of Rüstem Pasha Mosque and to offer guidance for how these motifs can be adapted in contemporary designs in accordance with traditional design principles. Keywords: Rüstem Pasha Mosque, Rumi, Turkish Tile Art, Rumi Elements, Hurde Rumi, Sarılma Rumi, Sencide Rumi
The Distinction Between the Necessary (mujab) and Probable (muhtamal) Meaning of Words in Hanafi Fiqh and Usul
No full textGerek fıkıh usûlü gerekse fürû-ı fıkıh kaynaklarının ilgili bahislerinde, lafızlardan ve sözlerden anlaşılan manaların İslam hukukçularınca en genel şekliyle “sözün mûcebi” ve “sözün muhtemeli” olmak üzere iki sınıf olarak kategorize edildiği görülmektedir. Bu tasnif incelendiğinde, İslam hukukçularının “sözün mûcebi” kavramını “sözün herhangi bir karineye veya mütekellimin niyetine ihtiyaç duyulmaksızın delâlet ettiği mana, doğurduğu hüküm”; “sözün muhtemeli” kavramını ise “sözün bir delil, karine veya mütekellimin niyet beyanı doğrultusunda yorumlanabildiği olası anlamlarından her biri” anlamında kullandıkları anlaşılmaktadır. Bu ayırım hem nasları hem de hukuki işlemler sırasında ortaya konan irade beyanlarını yorumlamada, sınırları belli bir çerçeve içerisinde hareket edilmesi gerektiğini göstermekte; böylece metin ve ifadelere yönelik keyfi yorumlama ve tahriflerin önüne geçmektedir. Makalede; lafızların ve sözlerin anlam çerçevesinin sınırlarını çizen ve anlamlar arasındaki hiyerarşiyi ortaya koyan bu ayırım, usûl ve fürû eserlerinde bu terimlerin (mûceb-muhtemel) geçtiği başlıca konular bağlamında incelenmiştir. Bu suretle “sözün mûcebi” ve “sözün muhtemeli” kavramlarının mana ve muhtevasını izah etmek ve kaynaklarda bu ayırımın yapıldığı örnek fıkhî meseleleri inceleyerek fukahânın bu ayırım çerçevesinde ortaya koyduğu usûlü tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmanın bu yönüyle fukahânın metin yorumlama metodolojisinin daha iyi anlaşılmasını sağlama açısından literatüre katkı sunacağı değerlendirilmiştir. Çalışmada kaynak olarak; Cessâs (öl. 370/981), Debûsî (öl. 430/1039), Pezdevî (öl. 482/1089) ve Serahsî’nin (öl. 483/1090 [?]) eserleri başta olmak üzere Hanefî fıkıh usûlünün başlıca kaynakları ile Hanefî fürû-i fıkıh literatürünün başlıca temel kaynaklarından yararlanılmıştır. Çalışmanın konu başlıkları ele alınırken, gerek usûl gerekse fürû kaynaklarına yapılan atıflarda kronolojik sıra gözetilmiş, bu vesileyle sözün mûcebi-muhtemeli kavramlarının kaynaklardaki kullanımının tarihi seyrine dikkat çekmek istenmiştir. Çalışmada; Hanefî usulcülerin ve fakihlerin, sözün mûcebi ve muhtemeli olarak niteledikleri anlamlara yönelik ilgili kaynaklarda yer alan yaklaşımlarından hareketle, bu ayırımda dikkat çeken noktalara dair şu sonuçlara ulaşılmıştır: Has bir lafzın hakikat olarak ifade ettiği mana ve bir sözün zâhir olduğu mana, o lafzın/sözün mûcebidir. Aksi yönde bir delil, karine veya mütekellimin niyet beyanı olmadıkça, hem diyâneten hem de kazâen sözün bu manada kullanıldığı kabul edilir. Has lafzın mecaz olarak kullanılabildiği bir mana veya sözün zâhir olmayan anlamı ise o lafzın/sözün muhtemelidir. Bir lafızdan veya sözden mûceb olan mananın değil de muhtemel anlamlarından birinin kastedildiği yönünde sözü söyleyenin niyet beyanının bulunması halinde; fetva makamı nezdinde (diyâneten) bu niyet beyanı kabul edilir ve söz bu beyan doğrultusunda yorumlanır. Yargı makamı indinde (kazâen) ise mûceb olan mana esas olup, aksi yöndeki niyet beyanı tek başına yeterli sayılmaz. Muhtemel manaya yönelik niyet beyanının kazâen kabul edilebilmesi için, bu mananın esas alınmasının niyet beyanında bulunan mütekellime avantaj sağlamıyor olması gerekir. Aksi takdirde mütekellim, niyet beyanıyla kendisine yarar sağlamayı amaçladığına dair itham altında olacağından muhtemel manaya yönelik niyet beyanı dikkate alınmaz.In both the sources of Islamic jurisprudence (fiqh methodology) and the branches of fiqh (furû’ al-fiqh), the meanings inferred from words and expressions are generally categorized by Islamic jurists into two classes: "the necessary meaning of the word" and "the possible meaning of the word." When examining this classification, it becomes clear that jurists define "the necessary meaning of the word" as "the meaning indicated by the word, without the need for any evidence or the speaker’s intent, and the ruling derived from it," and "the possible meaning of the word" as "each of the potential meanings that can be interpreted from the word, based on evidence, inference, or the speaker’s declaration of intent." This distinction highlights that in both interpreting texts (nass) and statements of intent made during legal processes, one must operate within clearly defined boundaries. This helps prevent arbitrary interpretations and distortions of texts and expressions. In this article, this distinction, which outlines the boundaries of the meanings of words and expressions and reveals the hierarchy between meanings, is analyzed within the context of the major topics in which these terms (necessary-possible) appear in fiqh methodology and the furû’ al-fiqh literature. The aim is to explain the meaning and content of the concepts of "the necessary meaning of the word" and "the possible meaning of the word" and to examine examples of fiqh issues in which this distinction has been applied, identifying the methodology followed by jurists in this context. In this regard, the study is expected to contribute to the literature by enhancing the understanding of juristic methodology in text interpretation. In this study, sources such as the works of Jassâs (d. 370/981), Debûsî (d. 430/1039), Pezdevî (d. 482/1089), and Serahsî (d. 483/1090 [?]), as well as the main sources of the Hanafi fiqh methodology and the core sources of Hanafi furû’ al-fiqh literature, were utilized. When addressing the main topics of the study, chronological order was followed in citing both fiqh methodology and furû’ sources, and attention was drawn to the historical development of the use of the terms necessary-probable (mujab-muhtamal) in these sources. Based on the approaches found in the relevant sources regarding the meanings referred to as mujab and muhtamal by Hanafi jurists and scholars, the following conclusions were reached: The meaning that a specific word directly expresses as a truth and the apparent meaning of a word are considered the necessary (mujab) meaning of the word. A meaning that a specific word might have in a metaphorical sense or a meaning not immediately apparent from the word is considered the probable (muhtamal) meaning of the word. If the speaker’s statement of intent indicates that they are referring to one of the probable meanings rather than the necessary one, the declaration of intent is accepted in religious terms (diyanet), and the word is interpreted in accordance with this declaration. However, in legal terms (qazâ), the necessary meaning is the basis, and the declaration of intent that contradicts it is not sufficient by itself. In order for a statement of intent regarding the probable meaning to be accepted legally (qazâen), it must not provide an advantage to the speaker