5794 research outputs found
Sort by
Voyant Tools for Text Mining in Ottoman Legal Sources: A Case Study of the Code of Sultan Mehmed II
No full textBu çalışma, klasik dönem Osmanlı hukuk literatürünün temel metinlerinden biri
olan Fatih Sultan Mehmed’in Teşkilât Kanunnâmesi’ni metin madenciliği yöntemiyle
analiz etmeyi amaçlamaktadır. Voyant Tools dijital analiz programı aracılığıyla yürütülen
inceleme, söz konusu kanunnâmenin içerdiği kavramsal yapı, kelime sıklıkları ve
terim ilişkilerini görselleştirerek, metindeki baskın temaların daha sistematik biçimde
ortaya konmasına imkân tanımaktadır. Yapılan analizde; “akçe”, “altına”, “mal” ve
“kanunumdur” gibi terimlerin yüksek frekansla kullanıldığı görülmüş, bu durum metnin
özellikle ekonomik ve idarî düzenlemelere yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Ayrıca,
terimler arasındaki eş dizimsel ilişkiler ve bağlamsal kümelenmeler Cirrus, Trends,
Links ve TermsBerry gibi Voyant araçları sayesinde analiz edilerek metnin söylemsel
yapısı değerlendirilmiştir. Çalışma, Teşkilât Kanunnâmesi gibi önemli belgelerin dijital
araçlarla incelenmesinin, Osmanlı hukuk tarihi araştırmalarında yeni yöntemsel açılımlar
sunabileceğini göstermekte ve ileride farklı kanunnâmelerle yapılacak karşılaştırmalı
çalışmalar için zemin hazırlamaktadır.This study aims to analyze the Code of Sultan Mehmed II, one of the fundamental
texts of classical Ottoman legal literature, by using text mining methods. This study,
conducted through the digital analysis program Voyant Tools, visualizes the conceptual
structure, word frequencies, and term relations in the Code of Sultan Mehmed II
thereby enabling a more systematic presentation of the text’s dominant themes. In the
analysis, it was seen that terms such as “coins”, “gold”, “goods” and “law” were used
with high frequency, which revealed that the text focused particularly on economic and
administrative regulations. In addition, the collocational relations and contextual clusters
among the terms were analyzed using Voyant tools such as Cirrus, Trends, Links, and
TermsBerry, and the discursive structure of the text was evaluated. The study demonstrates
that examining significant documents such as the Code of Sultan Mehmed II through
digital tools can offer new methodological insights for research in Ottoman legal history,
while also laying the groundwork for future comparative studies with other laws
Thermal Variables Evolution Inside Melt Pool During LPBF of 316L Stainless Steel: A Numerical Approach
No full textThe anisotropy of LPBF fabricated components is a serious concern and often increases the overall production cost by creating the necessity for secondary thermal homogenization processes. The microstructural features are the main driving force behind these anisotropic behaviors. Whereas the unique and distinctive thermal history inside a melt pool and its transient transformation is the reason for the characteristic microstructural features of LPBF fabricated components. Therefore, this paper investigates the prominent thermal variables such as heating rate, cooling rate, solidification rate etc., and their evolution inside the melt pool of 316 L stainless steel during LPBF process to provide a reference for further exploring the generation of various microstructural features. A numerical model for macroscale investigation of thermal behavior inside melt pool was established. A 3D Gaussian heat source model coupled with temperature and density dependent properties of powder and solid phase 316 L stainless steel was used. The variation and evolution of significant thermal variables inside the melt pool were then investigated with the established numerical model. The study found that the Gaussian profile of a laser beam influences the thermal variables inside a melt-pool, including cooling rates, solidification rates, and thermal gradients. The nodes lying under the laser edge receive less heat, resulting in higher cooling effects, which shapes the grain morphology. Finer grains can be formed near the bottom melt front as well as at the center of the melt-pool surface. However, reheating adjacent tracks can result in grain coarsening. Since the generation of microstructural features is dominantly dependent on the thermal behavior inside the melt pool, an assessment of these variables is important and provides basics for the understating of different features generated in the LPBF processed components
The transformation instigated by capitalism within the structure of Egyptian society in Jamal al-Ghitani’s Risalat al-Basair fi al-Masair (Treatise on the View of Change)
No full textMısır’da doğuşundan itibaren ülkenin sosyal ve siyasî güncesini tutan roman sanatı,
bireyin ve toplumun özgürlüğünü sorunsallaştıran ilk örneklerinden sonra Hür Subaylar
devrimiyle yönetime gelen Cemal Abdünnâsır’ın totaliter rejimi altında bir müddet
suskunluğa bürünmüş, Enver Sedat dönemi yeniden roman sanatının eleştirel üslupla
ortaya çıktığı dönem olmuştur. Mısır’ın yerli yöneticilerine kavuştuğu 1952 yılına kadar
İngiltere sömürgesinden kurtulmak için bireyin verdiği çaba ve geleceği inşa etme
gücüne vurgu yapan yazarların özellikle Enver Sedat’ın “infitah” politikasıyla kapitalizmin
yerleştiği ülkede hayal kırıklığı yaşadığı görülür. Söz konusu dönemi eleştiren yazarlardan
biri olan Cemâl el-Gītânî, Risâletü’l-besâir fi’l-mesâir adlı eserinde toplumsal
yapıda meydana gelen yozlaşmayı çarpıcı hikâyelerle ele almış, Herakleitos’un değişim
felsefesinde olduğu gibi “bir gün her şeyin aslına döneceği” ümidini içinde taşımıştır.
Mukaddimede eseri yazarken belli bir usul benimsemediğini, bütün amacının yetmişli
yıllarda bizzat gördüğü veya güvenilir kaynaklardan duyduğu hayat hikâyelerini derlemek
olduğunu söyleyen yazar, gündemi sadece Mısır özelinde değil, kap italizmin hâkim
olduğu diğer Ortadoğu ülkeleri genelinde de eleştirmiştir. Çalışma, bireyin yaşamı inşa
etme gücüne vurgu yapan 1952 devrimi öncesi Mısır romanlarından gerek yapı gerekse
üslup bakımından farklılaşan yönüne işaret ettikten sonra içeriğindeki toplumsal eleştiriyi
ele alacaktır.In Egypt the art of the novel initially questioned individual and societal freedom but
later fell silent under the totalitarian regime of Abdel Nasser. During Anwar Sadat’s
regime, however, the novel re-emerged as a form of critical expression. Before 1952
writers emphasized the individual’s role in resisting British colonialism and their capacity
to shape the nation’s future. Yet, with the introduction of capitalism through Sadat’s
“Open Door” policy, these writers experienced profound disillusionment. Al-Ghitani, a
prominent critic of this period, tackled the corruption within the social structure through
vivid stories in Risalat al-basair fi al-masair, maintaining a Heraclitean hope that “one
day, everything will return to its original state.” In the introduction al-Ghitani explains
that he did not adhere to a specific methodology, intending only to compile life stories
he witnessed or heard from reliable sources in the 1970s. His critique extended beyond
Egypt to other Middle Eastern countries where capitalism prevailed. First, this study
will highlight how the work diverges from Egyptian novels before the 1952 Revolution
that stressed the individual’s power to shape life and, second, address its social critique
The Memory of Stone: Construction Techniques, Sustainability, and Cultural Identity in Trulli Architecture in the Puglia Region
No full textBu çalışma, Güney İtalya’nın Puglia bölgesine özgü bir vernaküler mimari örneği olan Trulli yapılarını incelemektedir. Trulliler’in harçsız kuru taş tekniğiyle inşa edilen konik çatılı yapılar olarak tanımlanan fiziksel özelliklerinin yanı sıra; top-lumsal yapı, üretim ilişkileri, canlılarla ortak yaşam biçimleri ve yerel terminoloji üzerinden kültürel bağlamı da ele alınmıştır. Trulli evlerinin esnek modüler plan-laması, aile yaşamının ve kırsal üretim faaliyetlerinin mimariye yansımış halidir. İnsanlar ve evcil hayvanların birlikte yaşamasına olanak tanıyan bu yapıların mik-roiklimsel avantajları da mimari sürdürülebilirlik açısından önemli bir özellik sunmaktadır. Ayrıca kullanılmayan Trulliler’in zamanla yabani canlılar için habi-tat haline gelmesi, bu yapıların ekolojik sistemlerle kurduğu çok türlü ilişkiyi or-taya koymaktadır. Çalışma, terminoloji ve yerel söz varlığı üzerinden Trulliler’in yalnızca bir yapı formu değil, aynı zamanda kültürel bir bilgi birikiminin taşıyıcısı olduğunu vurgulamaktadır. UNESCO’nun koruma altına aldığı bu yapıların, res-torasyonun ötesinde yaşayan kültür varlıkları olarak ele alınması gerektiği ifade edilmektedir.This study examines the traditional Trulli houses of Puglia as a multidimensional architectural heritage integrating construction techniques, spatial practices, cultu-ral continuity, and ecological adaptability. Built entirely using the dry stone ma-sonry method without mortar, Trulli structures represent a unique typology within the Mediterranean vernacular architecture tradition. Their self-supporting conical roofs, modular spatial compositions, and the use of local limestone reflect an in-timate knowledge of place and material culture.
Beyond technical aspects, Trulli houses embody social dynamics such as extended family life, human-animal cohabitation, and seasonal agricultural cycles. The study highlights how architectural forms respond to both environmental constra-ints and communal needs. Moreover, the reuse of abandoned Trulli by wildlife illustrates a significant dialogue between built environments and nature, contribu-ting to a broader understanding of sustainable design.
The terminology specific to Trulli architecture—terms such as trullaro, candela, and chiancarelle—provides insight into the transmission of local knowledge and craft traditions. These linguistic elements, embedded in daily use, underscore the interplay between language, identity, and architecture.
In conclusion, Trulli houses are not merely physical structures but are cultural landscapes in themselves. They stand as dynamic manifestations of collective me-mory, adaptive reuse, and place-based living. As this research suggests, Trulli arc-hitecture should not only be preserved through structural restoration but also thro-ugh safeguarding the intangible heritage it encapsulates. The findings contribute to the fields of vernacular studies, sustainable building practices, and architectural anthropology, positioning Trulli as exemplary models of resilient, culturally em-bedded design
Photographic Image in Perspective: A Model Proposal for Theoretical Analysis of Visual Perception and Distance Estimation
No full textBu çalışma, perspektifin sadece teknik bir beceri olmanın ötesinde, insanın görsel algısının
karmaşık doğasını yansıtan fotografik bir görüntü olduğunu vurgulamaktadır. Perspektif,
mekanın algılanışındaki bakış açısını ifade etmek için kullanılmaktadır. Gerçek hayatta
mekandaki nesneler arasındaki mesafe algısı farklı açılardan boyut, konum vb. faktörler
bakımından farklılık gösterebilmekte ve yanılsama oluşturmaktadır. Bu yanılsamalar,
farklı kamera açılarından elde edilen çoklu üç boyutlu görüntüler ile perspektifin ve görsel
algının dinamiklerini göstermek için bu çalışmada kullanılmıştır. Sabit iki nesne arasındaki
mutlak derinliğin sabit kalmasına rağmen göreceli derinliğin değiştiğini ve bunun
mutlak derinliğin farklı olarak algılanmasına sebebiyet verdiği ileri sürülmektedir. Bu hipotezin
analizi üzerinden görsel algı ve mesafe algısının teorik analizine yönelik model
önerisinde bulunulmuştur. Bu çalışma, iç mekânın perspektif yapısının ve bakış açısının
görsel algı üzerindeki etkilerini incelerken, bu dinamikleri aydınlatmayı hedeflemektedir.
Ayrıca, perspektifin sadece görsel bir temsil olmadığını, aynı zamanda gözlemcinin mekânsal
algısını ve nesnelere yönelik algısal yaklaşımını da şekillendirdiğini ortaya koymaktadır.This study emphasizes that perspective is not merely a technical skill but a photographic
image reflecting the complex nature of human visual perception. Perspective is used to express
a viewpoint in the perception of space. In real life, the perception of distance between
objects in a space can vary from different angles in terms of dimensions, position, etc., creating
illusions. These illusions, demonstrated through multiple three-dimensional visuals
obtained from different camera angles, are used in this study to showcase the dynamics of
perspective and visual perception. It is proposed that although the absolute depth between
two fixed objects remains constant, the relative depth changes, leading to a different
perception of the absolute depth. Based on the analysis of this hypothesis, a model for the
theoretical analysis of visual perception and distance perception is proposed. This study
aims to illuminate these dynamics while examining the effects of the perspective structure
and viewpoint of interior spaces on visual perception. Furthermore, the findings reveal that
perspective is not just a visual representation but also shapes the observer's spatial perception
and perceptual approach towards objects
Historical Overview of Kalenderhane Mosque (4th-Century Church): Characterization of Its Frescoes Using a Multi-Analytical Approach
No full textThis study aims to characterize the frescoes located in the basement of a historically significant building that was originally constructed as a church (Theotokos Kyriotissa) and is now functioning as a mosque (Kalenderhane). The research employs multiple analytical methods, including X-Ray Diffraction (XRD), Fourier-Transform Infrared Spectroscopy (FTIR), and Scanning Electron Microscopy with Energy Dispersive X-Ray Spectroscopy (SEM-EDS), to investigate the material composition and preservation state of the frescoes. The results indicate significant interactions between environmental factors and the preservation state of the frescoes, highlighting the importance of ongoing conservation efforts. This study contributes to a deeper understanding of the frescoes' historical context and their significance in the architectural heritage of the site. Additionally, it provides recommendations for future research and restoration practices aimed at preserving this invaluable cultural artifact
The Relationship Between Physical Violence in Romantic Relationships and Personality
No full textBu çalışmanın amacı, romantik ilişkilerde partner kaynaklı fiziksel şiddeti uygulayan
ve buna maruz kalanların kişilik eğilimlerini aktaran çalışmalar hakkında geleneksel
bir derleme yapmaktır. Bunun için, 2010-2024 yılları arasında yayınlanmış araştırmalar
için (“Partner Abuse” OR “Physical Violence”) AND (Personality) AND (“Romantic
Relationships” OR “İntimate Partnership”), (“Fiziksel Şiddet”) AND (Kişilik) AND
(“Romantik İlişkiler”) anahtar kelimeleri ile “Science Direct”, “Google Scholar”,
“Medline”, “PubMed”, “Scopus” ve “Web of Science” veri tabanlarından tarama
yapılmıştır. Yapılan tarama sonucu derlemeye 27 araştırma dâhil edilmiştir. Dâhil edilen
çalışmalar incelendiğinde; psikopatinin, romantik ilişkilerde fiziksel şiddet uygulama ile
kaygılı bağlanmanın da hem şiddet uygulama hem de şiddete maruz kalma ile pozitif
ilişkili olduğunun genel olarak tutarlı şekilde ortaya konduğu görülmüştür. Bu derleme çalışmasında ayrıca tanı ötesi (transdiagnostik) patolojik/sağlıklı kişilik özellikleri ile
partner şiddeti arasındaki ilişkileri inceleyen araştırma çeşitliliğinin artmaya başladığı da
görülmüştür ancak genelde her bir araştırma faklı bir özelliği ele aldığından, ilgili kişilik
özellikleri bazında yapılan araştırma sayısı çok kısıtlıdır. Gelecekteki araştırma sayısının,
belirli temel tanı ötesi patolojik/sağlıklı kişilik özelliklerine (duygu düzenleme güçlüğü,
bilişsel esneklik v.b.) odaklanarak artırılması önerilmektedir.This study aimed to conduct a traditional review of studies that examine the personality
tendencies of both perpetrators and victims of partner-perpetrated physical violence
in romantic relationships. For this purpose, research published between 2010 and 2024
were scanned with the determined keywords of (“Partner Abuse” OR “Physical Violence”)
AND (Personality) AND (“Romantic Relationships” OR “İntimate Partnership”),
(“Fiziksel Şiddet”) AND (Kişilik) AND (“Romantik İlişkiler”) on “Science Direct”,
“Google Scholar,” “Medline,” “PubMed,” “Scopus,” and “Web of Science” databases.
Twenty-seven studies were included in this review as a result of this scanning. Examination
of these studies revealed that it was generally and consistently demonstrated that
psychopathy was positively related to intimate partner violence perpetration, whereas
anxious attachment was positively associated with both physical violence perpetration
and victimization. It was also observed that the diversity of studies on the relationship
between trans-diagnostic pathological/healthy personality features and intimate partner
violence has recently begun to increase. However, since each research study generally addressed
a different feature, the number of research studies per disposition is very limited.
It is recommended that the number of future studies be increased by focusing on certain
basic trans-diagnostic pathological/healthy personality traits such as emotion regulation,
cognitive flexibility etc
Unified Deep Learning Method for Accurate Brain Tumor Segmentation Using Vertical Voxel Grouping andWavelet Features
No full textBrain tumor segmentation plays a vital role in medical imaging, enabling accurate diagnosis and guiding treatment decisions.
Despite notable progress driven by deep neural networks (DNNs) and multi-parametricmagnetic resonance imaging (mpMRI),
the complexity and heterogeneity of tumor tissues make precise segmentation a persistent challenge. In this paper, we propose
a novel method that integrates Vertically grouped Voxel Feature Extraction (VFE), wavelet-based multi-resolution detail
enhancement, and amodified UNet-VGG16+architecture. TheVFEcomponent enhances tumor region contrast and suppresses
irrelevant background areas by grouping column-wise voxel intensities within each slice. As a result, the average image
contrast is increased by 23.78%, thereby improving the ability of Deep Neural Networks (DNNs) to focus on tumor regions.
The wavelet-based enhancement captures multi-resolution details to more clearly delineate tumor boundaries while also
reducing noise. The UNet-VGG16+ architecture leverages transfer learning to efficiently process these enhanced features for
accurate segmentation. Extensive experiments on the BraTS21 dataset demonstrate that the proposed method achieves a mean
Dice score of 94.69%, with segmentation accuracies of 93.3%, 93.1%, and 94.4% for Enhancing Tumor (ET),Whole Tumor
(WT), and Tumor Core (TC), respectively. Comparative evaluations showconsistent and statistically significant improvements
over state-of-the-art models (p < 0.001). Further validation on the BraTS18 dataset confirms the model’s generalizability.
These results highlight the effectiveness of combining spatially structured voxel aggregation with frequency-domain analysis
for robust and high-precision brain tumor segmentation
Analysis of plant illustrations in the Islamic tradition (11th-14th centuries) from Dioscorides' De Materia Medica
No full textBu çalışma Dioscorides'in Latince ismiyle De Metaria Medica eserinin İslâm yazma geleneği içerisinde farklı yüzyıllarda yapılmış Arapça çevirilerindeki resimli 4 el yazması eserde tespit edilen ortak 7 bitki tasvirlerinin analizini yapmaktadır. Ortak bitkiler tespit edilirken De Materia Medica eserinin ilk resimli nüshası ve çevirilerin bu eser üzerinden yapılmış olmasından dolayı Anicia Juliana Kodeksi temel alınmıştır. Tezimizde Kodekste yer alan bitki çizimlerinin hangi yazmalarda mevcut olduğu, önceki ve sonraki dönemlerde nasıl takip edilip ne şekilde çizildiği sorularının cevapları bulunmaya çalışılmıştır. Böylelikle aynı bitkinin farklı yüzyıllardaki Arapça çevirilerinde nasıl çizilip yorumlandığı tespit edilmiştir. Tezin amacı, Dioscorides'in De Metaria Medica kitabının İslâm geleneği içerisinde yapılmış olan çeviri nüshalarında yer alan bitki çizimlerinin tarihi süreç içerisindeki kıyaslanmasıdır. Çalışmanın birinci bölümünde Dioscorides'in hayatı ve yazmış olduğu De Metaria Medica adlı eserinin İslâm literatürü tarafından alımlanışı hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde; 11-14.yy. arası inceleyeceğimiz De Metaria Medica'ya ait Arapça resimli el yazmalarına ve dönemin tasvir sanatına dair bilgiler verilmiş; üçüncü bölümde ise; 11-14.yy. arası incelenen yazma eserlerde ortak olarak tespit edilen 7 bitkinin kadrajlı çizimleri yapılmış ve bu çizimler, biçimsel özellikleri ile ve sanatsal değerleri açısından analiz edilmiştir. Dördüncü bölümde, tespit edilen yedi ortak bitkiye ait 11-14. yüzyıllar arasındaki yazma eserlerde yer alan tam sayfa görüntüleri ve çizimleri tablo haline getirilmiş; bitkilerin sayfadaki konumu, biçimsel ve sanatsal özellikleri yüzyıllar arasındaki farklılıklar açısından karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Anahtar kelimeler: Botanik, Bitki Çizimi, Dioscorides, Peri Hiles İatrikes, De Materia Medica, Kitabül HaşâişThis study analyzes the depictions of seven common plants identified in four illustrated Arabic manuscript translations of De Materia Medica, originally authored by Dioscorides. These manuscripts, created in different centuries within the Islamic manuscript tradition, have been examined in comparison with the earliest illustrated version of De Materia Medica, the Anicia Juliana Codex. Since later translations were based on this codex, it serves as the foundation for this research. The thesis seeks to answer the following questions: In which manuscripts are the plant illustrations from the Anicia Juliana Codex found? How were these illustrations replicated and interpreted across different periods? By analyzing these aspects, the study determines how the same plants were illustrated and interpreted in Arabic translations from different centuries. The aim of this thesis is to compare and analyze the historical evolution of plant illustrations in the Arabic manuscript translations of Dioscorides' De Materia Medica within the Islamic tradition. The first chapter provides an overview of Dioscorides' life and the reception of De Materia Medica in Islamic literature. The second chapter examines the Arabic illustrated manuscripts of De Materia Medica from the 11th to 14th centuries, along with information about the artistic traditions of that period. The third chapter presents framed drawings of the seven common plants found in these manuscripts, analyzing their formal characteristics and artistic value. In the fourth chapter, full-page illustrations of the seven identified plants from manuscripts dating between the 11th and 14th centuries are organized in tables, allowing for a comparative evaluation of their spatial positioning, formal elements, and artistic differences over the centuries. Keywords: Botanical, Botanical Illustration, Dioscorides, Peri Hiles İatrikes, De Materia Medica, Kitabül Haşayi
Persian poems in Anatolian Turkish divâns (From the beginning to the end of the 15th century)
No full textBu çalışmada, başlangıçtan itibaren XV. yüzyılın sonuna kadar Anadolu sahasında yaşamış ve divân sahibi olmuş şairler incelenmiştir. Araştırma sürecinde, öncelikle konuyla ilgili kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler doğrultusunda teorik bir çerçeve oluşturulmuştur. Türkçe divânlarda yer alan Farsça şiirler, metin taraması yöntemi ile tespit edilmiş; bu şiirler, müsatakil Farsça şiirler, Farsça yapılı beyit ve mısralar ve mülemmâ şiirler olmak üzere üç ana başlık altında sınıflandırılmıştır. Çalışmada ilk olarak, ele alınan şairlerin biyografileri ayrıntılı bir şekilde sunulmuş, ardından eserleri verilmiştir. Yüzyıllarına göre şairler kronolojik olarak sıralanmıştır. XV. yüzyılda yaşamış ancak doğum ve ölüm tarihleri kesin olarak bilinmeyen şairlere en son yer verilmiştir. Çalışmanın temel konusu çerçevesinde, her şairin hayatı hakkında bilgi verilmiş, sonra şairin divânı tanıtılmış ve bu divânlar üzerinde yapılmış olan neşir ve akademik çalışmalar dipnotlarda belirtilmiştir. Ayrıca, "Şairlerin Divânlarındaki Farsça Şiirler ve Farsça Yapılı Beyit ve Mısralar" başlığı altında, esas alınan eserlere ilişkin bilgiler dipnotlarla desteklenerek açıklığa kavuşturulmuştur. Divânlarda yer alan Farsça yapılı beyit ve mısralar kalın şekilde gösterilmiş, mülemmâ şiirlerdeki Arapça kısımlar italik, Farsça kısımlar ise kalın olarak sunulmuştur. Bu biçimsel düzenleme, şiirlerin dilsel yapılarındaki farkları görsel olarak ayırt etmeyi sağlamaktadır. Şiirlerdeki başlıklar, esas alınan eser veya nüshada yer aldığı şekliyle sunulmuştur. Ayrıca örnekler sunulurken, terkip hataları, okuma yanlışlıkları ve hatalı okumalar tespit edildiği kadarıyla düzeltilmiştir. Çalışmanın son bölümünde, her yüzyılın sonunda şairlerin Farsça yazdığı şiirlerin sayıları tablo halinde sunulmuş, bu verilere dayalı genel bir değerlendirme yapılmıştır. Bu sayede, Farsça şiir yazımındaki eğilimlerin yüzyıllara göre nasıl değişim gösterdiği analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, şairlerin Farsça şiir yazımında ne ölçüde etkin oldukları ve bu durumun dönemin edebî, kültürel ve sosyal yapısıyla ilişkisi gibi önemli konulara ışık tutmuştur. Bu bağlamda, çalışmada hem divân şiirinin Türk edebiyatındaki yeri hem de bu dönemdeki şairlerin Farsça yazın geleneğiyle kurduğu ilişkiyi çok yönlü olarak ele alan bir yöntem benimsenmiştir. Şairlerin bireysel özellikleri ile dönemsel eğilimler arasındaki bağ kurulmuş, şairlerin Farsça bilgisi, Fars edebiyatı ile ilişkisi ve Farsça şiir yazma kabiliyetini ortaya çıkarma hedeflenmiştir. Bu kapsamlı değerlendirme, dönemin edebî mirasına dair daha derin bir anlayış geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.In this study, poets who lived and authored divâns from the beginning of Turkish literature until the 15th century were examined. During the research process, a comprehensive literature review was conducted to establish a theoretical framework based on the findings. Persian poems found in Turkish divâns were identified through textual analysis and categorized under two main headings: Persian Verses and Couplets and Independent Persian Poems. The study begins by presenting detailed biographies of the poets, followed by a chronological review of their works. Poets from the 15th century whose exact birth and death dates are unknown were listed last. In line with the main focus of the study, each poet's divân was thoroughly introduced, and scholarly editions and theses related to these divâns were cited in footnotes. Additionally, under the section "Persian Poems and Verses in the Poets' Divâns," information about the primary sources was clarified and supported with footnotes. The Persian verses/couplets included in the divâns are presented in bold, while the Arabic couplets in mixed-language (mülemma) poems are italicized, and the Persian lines are also presented in bold. This formatting choice facilitates the visual distinction of the linguistic structures within the poems. The titles of the poems have been presented as they appear in the primary source or manuscript upon which this study is based. Additionally, while presenting the examples, compound errors, misreadings, and incorrect interpretations have been corrected. In the last chapter, tables presenting the number of Persian poems written by poets for each century were included, accompanied by an overall evaluation based on these findings. This allowed for an analysis of how the tendency to write Persian poetry evolved over the centuries. The findings shed light on the extent to which poets were active in writing Persian poetry and how this was influenced by the literary, cultural, and social dynamics of the period. Within this framework, the study adopted a comprehensive approach to examine both the position of divân poetry in Turkish literature and the poets' engagement with the Persian literary tradition. Connections between the poets' individual characteristics and the broader trends of the period were established, highlighting the significance of divâns in the history of literature. This in-depth evaluation aims to contribute to a deeper understanding of the literary heritage of the era