University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Wpływ Europejskiej Konwencji Praw Człowieka na interes prawny w sporach ze skargi na akty planowania przestrzennego. Refleksje nad orzeczeniami klimatycznymi z 9 kwietnia 2024 r.
Get PDFThe article examines the impact of the European Convention on Human Rights (ECHR) on the concept of legal interest in disputes brought under Article 101 of the Polish Local Government Act, with particular emphasis on the so-called climate judgments. The starting point is the case law of the European Court of Human Rights (ECtHR) of 9 April 2024, including Verein KlimaSeniorinnen Schweiz and Others v. Switzerland (application no. 53600/20), Duarte Agostinho and Others v. Portugal and Others (application no. 39371/20), and Carême v. France (application no. 7189/21). The paper discusses the criteria of “victim status” in individual and collective aspects and their relevance for the admissibility of complaints concerning spatial planning acts. A comparative analysis of the French and Spanish legal systems shows that mechanisms such as actio popularis or a broad notion of legal interest enable more effective protection of the common good and citizens’ rights. The author argues that the Polish administrative justice system remains inconsistent with ECHR standards due to the narrow interpretation of legal interest and limited access of social organisations to the courts. The test developed by the ECtHR could strengthen the protection of collective interests and reduce the risk of breaching Article 6 (1) ECHR.W artykule analizie poddano wpływ Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC) na interes prawny w sporach ze skargi w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. wyroków klimatycznych. Punkt wyjścia stanowi orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) z 9 kwietnia 2024 r., obejmujące sprawy: Verein KlimaSeniorinnen Schweiz i in. przeciwko Szwajcarii (skarga nr 53600/20), Duarte Agostinho i in. przeciwko Portugalii i in. (skarga nr 39371/20) oraz Carême przeciwko Francji (skarga nr 7189/21). Omówiono kryteria „statusu ofiary” w ujęciu indywidualnym i zbiorowym oraz ich znaczenie dla dopuszczalności skarg dotyczących aktów planowania przestrzennego. Analiza porównawcza obejmuje rozwiązania przyjęte we Francji i w Hiszpanii, gdzie stosowanie środków typu actio popularis oraz „otwartego” interesu pozwala skuteczniej chronić dobro wspólne, a także prawa i wolności obywateli. Autor wskazuje na niezgodność polskiego systemu sądowoadministracyjnego ze standardami EKPC poprzez zbyt wąskie rozumienie interesu prawnego oraz ograniczony dostęp organizacji społecznych do sądu. Test opracowany przez ETPC może wzmocnić ochronę interesów zbiorowych i zmniejszyć ryzyko naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC
Definicja zwierzęcia domowego w ustawie o ochronie zwierząt. Wnioski de lege lata i analiza propozycji nowelizacji ustawy w projekcie obywatelskim (Sejm RP, X kadencja, druk nr 700)
Get PDFThe Animal Protection Act contains several legal provisions establishing specific prohibitions and obligations referring to the treatment of animals classified within the category of “pet animals”, a term defined in Article 4 (17) of this Act. Consequently, the wording of this definition has significant implications for the interpretation and application of the provisions where the term “pet animals” is used. However, the practice of applying these regulations indicates a wide discrepancy in the interpretation of the defined term. Currently, the Sejm of the Republic of Poland (10th term) is working on various draft amendments to the Animal Protection Act, including a citizens’ legislative initiative (document no. 700), which proposes a revision of the definition in question. This paper analyzes Article 4 (17) in its current form and reviews the related literature, as well as presents the content of the proposed amendment and the opinions concerning it. The conclusions confirmed the need to amend the definition of the “pet animals” category due to its vague scope and outlined concerns regarding the wording of Article 4 (17) as proposed in the citizens’ initiative. It was questioned whether the proposed wording of the definition would solve the interpretation issues associated with the provisions where the term “pet animals” is used.W ustawie o ochronie zwierząt szereg przepisów statuujących zakazy i nakazy odnoszące się do sposobu traktowania zwierząt dotyczy zwierząt zaliczanych do kategorii „zwierzęta domowe”, który to termin został zdefiniowany w art. 4 pkt 17 tej ustawy. Co za tym idzie brzmienie tej definicji ma znaczący wpływ na interpretację i stosowanie przepisów ustawy, w których termin „zwierzęta domowe” został użyty. Praktyka stosowania tych regulacji wskazuje na duże zróżnicowanie interpretacji zdefiniowanego terminu. Obecnie w Sejmie RP toczą się prace nad projektami ustaw zmieniających ustawę o ochronie zwierząt, w tym nad projektem obywatelskim (Sejmu RP, X kadencja, druk nr 700), w którym zaproponowano nowelizację przedmiotowej definicji. W niniejszym artykule dokonano analizy art. 4 pkt 17 w obowiązującym brzmieniu oraz przeglądu odnoszącej się do niego literatury, a także przedstawiono treść zaproponowanej zmiany i odnoszących się do niej opinii. We wnioskach potwierdzono potrzebę dokonania nowelizacji definicji kategorii „zwierzęta domowe” ze względu na jej nieostry zakres oraz przedstawiono wątpliwości co do zaproponowanego w projekcie obywatelskim brzmienia art. 4 pkt 17. Podano w wątpliwość, czy zaproponowane brzmienie definicji rozwiąże problemy związane z interpretacją poszczególnych przepisów, w których użyto terminu „zwierzęta domowe”
Przymusowy pobór do wojska jako ciężar wojenny na rzecz obrony w okresie powstania kościuszkowskiego 1794 r.
Get PDFThe discussion related to the compulsory recruitment of recruits into the ranks of irregular formations of the insurgent army in 1794 have been analysed from the point of view of the history of substantive administrative law, and more specifically the formation of burdens and contributions for defence. The mobilisation system under study was of a dual nature, i.e. it was based both on a sanctioned obligation to participate in a levée en masse, i.e. to appear with arms at the request of the insurgent authorities in order to defend against the enemy, and in the subsequent stages of the uprising on the obligation to deliver recruits fulfilling certain characteristics by relevant bodies of the territorial insurgent administration. The article focuses on the insurrectionary legislation in the aforementioned scope, including the organisation of the system of compulsory recruitment and the practice of applying particular normative provisions against the background of the social and military situation in the country at that time.Dociekania związane z przymusowym poborem rekruta w szeregi formacji nieregularnych armii powstańczej w 1794 r. zostały poddane analizie z punktu widzenia historii materialnego prawa administracyjnego, a ściślej rzecz ujmując, kształtowania się ciężarów i świadczeń na rzecz obrony. Będący przedmiotem badań system mobilizacyjny miał charakter dualny, tzn. opierał się na usankcjonowanym przymusie udziału w pospolitym ruszeniu, czyli stawieniu się pod bronią na zarządzenie władz powstańczych w celu obrony przed nieprzyjacielem, a w kolejnych etapach powstania na przymusie dostarczenia przez właściwe organy terytorialnej administracji powstańczej spełniającego określone cechy rekruta. Rozważania koncentrują się na prawodawstwie powstańczym w powyższym zakresie, w tym na organizacji systemu przymusowego poboru rekruta oraz na praktyce stosowania poszczególnych postanowień normatywnych na tle ówczesnej sytuacji społecznej oraz militarnej kraju
Związanie wspólników lub akcjonariuszy spółek kapitałowych zapisem na sąd polubowny w przypadku powództwa actio pro socio
Get PDFThis study primarily aims to answer the question of whether partners or shareholders of capital companies are bound by an arbitration clause in the event of an actio pro socio action. The first part outlines this type of action and its importance in commercial practice. It then discusses how to introduce an arbitration clause into the articles of association or by laws of an existing company, in accordance with applicable de iure provisions. The article then presents three competing positions in doctrine and case law regarding the effectiveness of arbitration clauses with regard to partners. This issue highlights a conflict between the principle of unanimity, which is typical of arbitration, and the principle of majority rule, which is characteristic of capital companies. In this context, the provisions of the Commercial Companies Code specifying the qualified majorities required to amend a company’s articles of association or statutes are of particular importance. The study’s thesis is that an arbitration clause in a capital company is valid if it has been introduced with the requisite qualified majority. This solution is justified in practice – requiring unanimity could lead to decision-making paralysis in companies with a dispersed ownership structure. The study also analyses the scope of the arbitration clause. It is assumed that the arbitration clause may cover disputes concerning not only resolutions of corporate bodies, but also actio pro socio claims.Podstawowym celem niniejszego opracowania jest odpowiedź na pytanie, czy wspólnicy lub akcjonariusze spółek kapitałowych są związani zapisem na sąd polubowny w przypadku powództwa actio pro socio. W pierwszej części przedstawiono istotę tego rodzaju powództwa oraz jego znaczeniew praktyce obrotu. Następnie omówiono sposób prawidłowego wprowadzenia zapisu na sąd polubowny do umowy lub statutu spółki już funkcjonującej, zgodnie z obowiązującymi przepisami de lege lata. Artykuł prezentuje trzy konkurencyjne stanowiska doktryny i orzecznictwa dotyczące skuteczności zapisu arbitrażowego wobec wspólników. Problem ten ujawnia konflikt między zasadą jednomyślności, typową dla arbitrażu, a zasadą rządów większości, charakterystyczną dla spółek kapitałowych. Szczególne znaczenie mają w tym kontekście przepisy Kodeksu spółek handlowych określające wymagane większości kwalifikowane dla zmiany umowy lub statutu spółki. Tezą opracowania jest, że zapis na sąd polubowny w spółce kapitałowej jest ważny, jeśli został wprowadzony przy zachowaniu właściwej większości kwalifikowanej. Rozwiązanie to ma uzasadnienie praktyczne – wymóg jednomyślności mógłby prowadzić do paraliżu decyzyjnego w spółkach o rozproszonej strukturze właścicielskiej. Opracowanie analizuje również zakres przedmiotowy zapisu na sąd polubowny. Przyjęto, że klauzulą arbitrażową można objąć nie tylko spory o uchwały organów, lecz także powództwa actio pro socio
Krajowy Rejestr Mediatorów i samorząd zawodowy mediatorów. Droga do profesjonalizacji zawodu mediatora
Get PDFThis article is an attempt to explore the possibilities of intensifying work on the professionalization of the mediation profession. In view of the further development of mediation in Poland, it is crucial to continue efforts to professionalize this profession, including the introduction of comprehensive legal regulations, the establishment of uniform training and ethical standards, and the promotion of mediation as an effective and valuable method of dispute resolution. Statutory regulation of the mediation profession, i.e. the unification of the qualifications and professional competences of mediators, can increase trust in the institution of mediation as one of the most important methods of alternative dispute resolution. The direction of changes – such as the creation of the National Register of Mediators and discussions on the introduction of mandatory training and examinations – indicates a move toward a more formalized model, similar to European solutions. Maintaining a balance is crucial to avoid losing the key advantages of mediation, such as flexibility and accessibility. The final step could be the establishment of a professional self-government for mediators, in which the mediator will be a person of public trust, and the self-government will oversee the proper and dignified performance of the mediator’s profession. Of course, professionalization should not mean excessively limiting the number of mediators or hindering access to the profession for competent persons.Artykuł jest próbą zbadania możliwości zintensyfikowania prac nad profesjonalizacją zawodu mediatora. W perspektywie dalszego rozwoju mediacji w Polsce istotne jest kontynuowanie działania rzecz profesjonalizacji tego zawodu, w tym wprowadzenie kompleksowych regulacji prawnych, ustanowienie jednolitych standardów szkoleniowych i etycznych oraz promocja mediacji jako efektywnej i wartościowej metody rozwiązywania sporów. Ustawowa regulacja zawodu mediatora, czyli wprowadzenie jednakowych dla wszystkich sposobów nabywania kwalifikacji zawodowych mediatorów może zwiększyć zaufanie do instytucji mediacji jako jednej z najważniejszych form alternatywnego rozwiazywania sporów. Kierunek zmian – jak utworzenie Krajowego Rejestru Mediatorów czy dyskusje nad wprowadzeniem obowiązkowych szkoleń i egzaminów – wskazuje na zmierzanie ku modelowi bardziej sformalizowanemu, zbliżonemu do rozwiązań europejskich. Ważne jest przy tym zachowanie balansu, by nie zatracić kluczowych atutów mediacji, jakimi są elastyczność i dostępność. Ostatnim etapem może być utworzenie samorządu zawodowego mediatorów, w którym mediator będzie osobą zaufania publicznego, a samorząd będzie sprawował pieczę nad prawidłowym i godnym wykonywaniem zawodu mediatora. Oczywiście profesjonalizacja nie powinna oznaczać nadmiernego ograniczenia liczby mediatorów czy utrudnienia dostępu do zawodu dla osób kompetentnych
Special bihyperbolic numbers and their connections with triangular tables and matrices
Get PDFIn this paper we express special bihyperbolic numbers as paradeterminants and parapermanents of some triangular matrices. Moreover, by applying the connections between these parameters of triangular tables and the determinants and permanents of lower Hessenberg matrices, we obtain another expressions of these numbers, using matrices which are not triangular
Отчет о Первой Всепольской Научной Конференции Кавказ - история, культура, традиции, народы, дня 17 апреля 2021 года
Get PDF17 апреля 2021 года была организована Первая Всепольская Научная Конференция Кавказ - история, культура, традиции, народы. В связи с длительностью пандемии коронавируса в Польше, конференция проводилась дистанционно, а не стационарно, как это было бы до эпидемии в Польше. Патронат над этой конференцией взяли на себя многие научные круги и учреждения, занимающиеся исследованиями, продвижением науки, т.е: Кедровая Земля, Институт Будущего, Молодежь для Закона, Научный Кружок Устойчивого Развития, Гильдия Молодежи, Междисциплинарный Научный Кружок Докторантов Вендетта, Кружок Политики Государственной Безопасности, Научный Кружок Истории Государства и Права, Центр Экологических Исследований или Институт Науки, Исследований и Лечения. Конференция была разделена на две панели с 6 презентациями.
Nazwy regionalnych pociągów (zespołów trakcyjnych) Dolnego Śląska i kraju południowomorawskiego
Get PDFThe aim of this study is to collect, analyse onomastics and compare the names of trains serving regional traffic in the Lower Silesian Voivodeship and the South Moravian Region. Both regions have recently carried out intensive purchases of rolling stock. The new vehicles have been given names: in Poland, names derived from Polish monarchs (anthroponyms were transferred), while in the Czech Republic, names of grape varieties (chrematonyms) and names of wine appellations (microtoponyms) have been used. The author examines functions of the collected porejonyms, compares the names and is interested in the differences and similarities. Additionally the author seeks answers to the questions of who and what purpose such proper names serve, and for what purpose such names are given to regional trains. Furthermore, the author concludes that the analyzed porejonyms primarily unite local communities (residents of the areas served by these trains).Celem niniejszego artykułu jest zgromadzenie, analiza onomastyczna i porównanie nazw pociągów obsługujących ruch regionalny w województwie dolnośląskim i kraju południowomorawskim (Czechy). W obu regionach przeprowadzono niedawno intensywne zakupy taboru kolejowego. Nowym pojazdom nadano nazwy: w Polsce pochodzące od władców (przeniesione zostały antroponimy), w Czechach wykorzystano nazwy odmian winogron (chrematonimy) i nazwy apelacji winiarskich (mikrotoponimy). Badam funkcje zebranych porejonimów oraz zestawiam dwa zebrane onomastykony. Interesują mnie różnice i podobieństwa. Poszukuję odpowiedzi na pytanie, komu i czemu służą tego rodzaju nazwy własne, w jakim celu nadaje się tego typu nazwy pociągom regionalnym. Formułuję konkluzję, że analizowane porejonimy przede wszystkim jednoczą lokalne społeczności (mieszkańców terenów obsługiwanych przez te pociągi)
Kiedy metafora staje się ciałem: rekonceptualizacja metafor synestetycznych w Becoming Animal
Get PDFThis paper explores David Abram’s non-fiction work Becoming Animal, highlighting, how his extensive use of metaphorical language reveals and enacts the embodied character of human experience. The physical dimension of metaphor invites the reader to sense the protagonist’s carnality as resonating within their own body, and through this heightened bodily awareness, to experience a reciprocal exchange with the world – a process frequently conveyed in the text through synaesthetic metaphors. This article argues that our very embodiment enables a natural union of the senses, thereby challenging the Aristotelian model of five distinct senses and calling into question the status of so-called synaesthetic metaphors – since, grounded in lived experience, they may no longer be either strictly “synaesthetic” or merely “metaphorical.” The paper employs conceptual metaphor theory as its primary framework, complemented by phenomenological insights from Maurice Merleau-Ponty.Artykuł analizuje utwór Davida Abrama Becoming Animal, podkreślając, jak użycie języka metaforycznego ujawnia i ucieleśnia charakter ludzkiego doświadczenia. Fizyczny wymiar metafory zachęca czytelnika do odczuwania cielesności bohatera jako rezonującej z jego własnym ciałem, a poprzez tę wzmożoną świadomość cielesną, do doświadczenia wzajemnej wymiany ze światem – procesu często przekazywanego w tekście za pomocą metafor synestetycznych. Autorka artykułu dowodzi, że samo nasze ucieleśnienie umożliwia naturalne zjednoczenie zmysłów, kwestionując tym samym Arystotelesowski model pięciu odrębnych zmysłów i podważając status tzw. metafor synestetycznych – ponieważ, osadzone w doświadczeniu życiowym, mogą one nie być już ani ściśle „synestetyczne”, ani jedynie „metaforyczne”. Artykuł wykorzystuje teorię metafory konceptualnej, uzupełnioną fenomenologicznymi spostrzeżeniami Maurice’a Merleau-Ponty’ego
Media, sprawiedliwość i retoryka: sprawa Ranucciego
Get PDFThis article examines the media coverage of the Christian Ranucci case (1974–1976) as an emblematic example of how journalistic discourse can shape judicial outcomes in France. Drawing on Lloyd Bitzer’s theory of the “rhetorical situation” and Chaim Perelman’s concept of the “universal audience,” the study highlights the ways in which the media constructed a climate of fear and vengeance that undermined judicial impartiality. Particular attention is given to the rhetorical mechanisms which transformed the trial into a media spectacle. The analysis demonstrates that while media reporting aims at transparency and public education, its sensationalism and urgency often collide with the rationality of legal proceedings.Artykuł analizuje medialne przedstawienie sprawy Christiana Ranucciego (1974–1976) jako przykład wpływu dyskursu dziennikarskiego na przebieg i odbiór postępowań sądowych we Francji. W oparciu o teorię „sytuacji retorycznej” Lloyda Bitzera oraz koncepcję „audytorium uniwersalnego” Chaïma Perelmana ukazano, w jaki sposób media wykreowały klimat strachu i żądzy odwetu, który osłabił bezstronność sądu. Analizie poddano m.in. mechanizmy retoryczne obecne w przekazach medialnych, które przekształciły proces w spektakl medialny. Wskazano, że choć rolą mediów jest transparentność i edukacja obywatelska, poszukiwanie sensacji i presja czasu często wchodzi w konflikt z procedurami sądowymi. Sprawa Ranucciego pokazuje, że decyzje sądowe mogą być kształtowane pod wpływem mediów, co stwarza ryzyko nadużyć i błędów wymiaru sprawiedliwości