University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Międzynarodowy Trybunał Karny a konflikt w Strefie Gazy. Analiza prawnomiędzynarodowa
Full text linkArtykuł przedstawia analizę prawnomiędzynarodową Międzynarodowego Trybunału Karnego w kontekście konfliktu izraelsko-palestyńskiego w Strefie Gazy. Autorka omawia ramy jurysdykcyjne Trybunału, w tym znaczenie Statutu Rzymskiego, mechanizmy wszczynania postępowań oraz problematykę wykonywania nakazów aresztowania. Szczególną uwagę poświęcono przeszkodom natury politycznej i prawnej, wynikającym m.in. z braku uniwersalnego członkostwa w MTK oraz zróżnicowanych stanowisk państw wobec jego kompetencji. Artykuł analizuje także reakcje społeczności międzynarodowej, działania Prokuratury MTK oraz możliwe scenariusze rozwoju sytuacji, wskazując na potrzebę elastycznej adaptacji Trybunału do realiów współczesnych konfliktów zbrojnyc
Miejsce i rola gminy w kształtowaniu lokalnej polityki mieszkaniowej, ze szczególnym uwzględnieniem osób starszych
Full text linkHousing policy is one of the most significant challenges for local government in Poland. According to the Act of 21 June 2001 on the protection of tenants’ rights, municipal housing stock and on the amendment of the Civil Code, one of the tasks of the municipality (Pol. gmina) is to establish conditions for satisfying the housing needs of the local community. The implementation of the housing support instruments that take into account the specific needs of elderly people should be the primary objective of housing policy in the local government in Poland. The main objective of this study is a legal analysis of the applicable normative regulations on the conduct by public authorities of policies aimed at meeting the housing needs of citizens, with particular emphasis on the needs of elderly people. The subject of the analysis is also to examine the proposed legislative solutions in Poland, aiming to support, using municipal housing stock, elderly people with the ownership right to a dwelling and living in a building not equipped with a lift on the fourth above-ground level or higher.Polityka mieszkaniowa jest jednym z najważniejszych wyzwań dla samorządu terytorialnego w Polsce. Zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego jednym z zadań gminy jest tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty lokalnej. W związku z postępującym procesem starzenia się społeczeństwa polskiego wdrożenie instrumentów wsparcia mieszkaniowego uwzględniających specyficzne potrzeby osób starszych powinno być nadrzędnym celem polityki mieszkaniowej w samorządzie terytorialnym w Polsce. Głównym celem opracowania jest analiza prawna obowiązujących regulacji normatywnych dotyczących prowadzenia przez organy władzy publicznej polityki zmierzającej do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób starszych. Przedmiotem analizy jest również zbadanie proponowanych rozwiązań legislacyjnych w Polsce, mających na celu wsparcie, przy wykorzystaniu mieszkaniowego zasobu gminy, osób starszych posiadających prawo własności lokalu mieszkalnego i zamieszkujących w budynku niewyposażonym w windę na czwartej kondygnacji nadziemnej lub wyższej
Klauzula sumienia w systemie opieki zdrowotnej
Full text linkUsually, studies of the conscience clause address only its selected aspects, drawing on multiple disciplines and often addressing the same research subject within an interdisciplinary approach. Consequently, a synthetic approach is needed, especially one that takes into account the healthcare system. From this perspective, the conscience clause is fundamentally about conscientious objection. Its clearest structural identification recognised and sanctioned by law can be found in the general reference clause. The conscience clause, understood in this way, is intended primarily for doctors, nurses, and midwives, although it indirectly concerns patients as well. Since the conscience clause is both a legal and a moral norm, it always legally enforces respect for natural values stemming from specific worldviews or religious beliefs.Zazwyczaj mamy do czynienia z opracowaniami naukowymi tylko wybranych aspektów klauzuli sumienia, które są podejmowane na gruncie wielu dyscyplin naukowych, a przy tym dotyczą często identycznego przedmiotu badawczego w ramach interdyscyplinarnego ujęcia. W konsekwencji potrzebne jest podejście syntetyczne, z uwzględnieniem zwłaszcza systemu opieki zdrowotnej. Z tej perspektywy istota klauzuli sumienia sprowadza się do sprzeciwu sumienia, który został uznany i zalegalizowany przez prawo, co konstrukcyjnie identyfikuje najbardziej sumienie w generalnej klauzuli odsyłającej. Tak rozumiana klauzula sumienia jest adresowana przede wszystkim do lekarzy, pielęgniarek i położnych, chociaż pośrednio dotyczy oczywiście pacjentów. Skoro klauzula sumienia stanowi równocześnie normę prawną i normę moralną, to zawsze wymusza respektowanie przez prawo wartości naturalnych, które wynikają z określonych przekonań światopoglądowych czy religijnych
Kwalifikacja kryptowalut w prawie prywatnym na przykładzie Chin, Niemiec i Wielkiej Brytanii
Full text linkIn Polish private law, there are different positions regarding the legal qualification of cryptocurrency units. The issue is of both theoretical and practical importance, as it affects the regulations that may be applied to them. And the views range from assumption that cryptocurrencies are a part of property of a person entitled only as a claim, through the position that their holders have absolute property rights to such goods derived from the analogous application of the provisions on things, to i.a. position that cryptocurrency is not a component of property, but having a specific public address and a private key that allows the use of cryptocurrency constitutes a favorable factual situation with a measurable property value and may be recognized as a component of property. However, the comments made so far are usually devoid of a comparative legal perspective. This article aims to partially fill this gap by looking at the solutions proposed or adopted in different legal orders: Chinese, German, and British (English, Welsh, and Scottish). The result of the conducted considerations is the conclusion that the problem with the qualification of cryptocurrencies occurs not only in Polish law, and its resolution in favor of the assumption that their holders may have absolute property rights to them, which seems to be generally the right direction, and at the same time the one gaining ground in various countries, requires the intervention of the legislator.W polskim prawie prywatnym występują rozbieżne stanowiska dotyczące prawnej kwalifikacji jednostek kryptowalut. Zagadnienie to ma znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne, gdyż determinuje zakres regulacji, które mogą mieć do nich zastosowanie. Prezentowane poglądy obejmują m.in. koncepcję uznającą kryptowaluty za element majątku osoby uprawnionej jedynie w postaci wierzytelności; stanowisko przyjmujące, że ich posiadaczom przysługują bezwzględne prawa podmiotowe o charakterze rzeczowym, wywodzone z analogicznego stosowania przepisów o rzeczach; stwierdzenie, zgodnie z którym kryptowaluty nie stanowią same w sobie składnika majątku, natomiast posiadanie określonego adresu publicznego oraz klucza prywatnego umożliwiającego korzystanie z kryptowaluty tworzy korzystną sytuację faktyczną o mierzalnej wartości majątkowej, która może zostać uznana za składnik majątku. Dotychczasowe rozważania w tym zakresie są zazwyczaj pozbawione perspektywy prawnoporównawczej. Celem artykułu jest częściowe wypełnienie tej luki poprzez analizę rozwiązań proponowanych lub przyjmowanych w wybranych porządkach prawnych: chińskim, niemieckim oraz brytyjskim (angielskim, walijskim i szkockim). Przeprowadzone rozważania prowadzą do wniosku, że problem kwalifikacji prawnej kryptowalut nie jest zjawiskiem charakterystycznym wyłącznie dla prawa polskiego. Ponadto jego rozstrzygnięcie na rzecz uznania, że posiadaczom kryptowalut mogą przysługiwać bezwzględne prawa podmiotowe, co wydaje się kierunkiem zasadnym i jednocześnie coraz szerzej akceptowanym w różnych państwach, wymaga interwencji ustawodawcy
Algorytm w strukturze decyzyjnej administracji publicznej. Model wyjaśnialności oraz ciężaru dowodu na potrzeby skutecznego środka odwoławczego w ramach uznania administracyjnego
Full text linkThe introduction of artificial intelligence (AI) systems into public administration decision-making processes poses fundamental challenges to procedural guarantees, particularly the right to an effective legal remedy. This article examines how the use of algorithms, especially those of a “black box” nature, affects the transparency of proceedings and the possibility of judicial review. Based on a dogmatic analysis, rooted in the concept of a rationalized administrative decision, and a comparative case study analysis (Poland, the Netherlands, Estonia, Finland), the author argues that the lack of explainability in AI systems paralyzes the right to appeal. In response to the diagnosed problems, the article proposes a model for a minimum standard of “algorithmic justification”, which can be implemented within the legal system. This model aims to restore transparency, reverse the unfavorable burden of proof for the individual, and adapt the judicial cognition model to the new technological reality, taking into account ESG frameworks as a standard of due diligence for public authorities.Wprowadzenie systemów sztucznej inteligencji (AI) do procesów decyzyjnych administracji publicznej generuje fundamentalne wyzwania dla gwarancji proceduralnych, w szczególności dla prawa do skutecznego środka odwoławczego. W artykule zbadano, w jaki sposób wykorzystanie algorytmów, zwłaszcza tych o charakterze „czarnych skrzynek”, wpływa na transparentność postępowań i możliwość kontroli sądowoadministracyjnej. W oparciu o analizę dogmatyczną, osadzoną w koncepcji zracjonalizowanej decyzji administracyjnej, oraz komparatystyczną analizę studiów przypadku (Polska, Niderlandy, Estonia, Finlandia), postawiono tezę, że brak wyjaśnialności systemów AI paraliżuje prawo do odwołania. W odpowiedzi na zdiagnozowane problemy zaproponowano model minimalnego standardu „uzasadnienia algorytmicznego”, który można zaimplementować w ramach systemu prawnego. Model ten ma na celu przywrócenie transparentności, odwrócenie niekorzystnego dla strony ciężaru dowodu oraz adaptację wzorca kognicji sądowej do nowej rzeczywistości technologicznej, biorąc pod uwagę ramy ESG jako standard należytej staranności dla organów publicznych
Dziecko w regulacjach konstytucyjnych praw i wolności jednostki
Full text linkThis study seeks to demonstrate how rights and freedoms of the child have been regulated in the area of Polish constitutional law. The author notices the legal subjectivity of the child and the fact of attaching the axiological priority to the value of dignity. Based on these observations, she finds that the child as a human being should enjoy the same scope of rights stemming from the very human essence and innate dignity of the child like an adult. The author also points out that the currently applicable Constitution of the Republic of Poland of 2 April 1997 does not define the concepts of “the child”, “rights of the child”, or “best interests of the child”. The lack of an unambiguous definition of the concept of “the child” in the Polish Constitution has been critically assessed, as prompting a potential danger in this aspect, related to a redefinition of this concept.W artykule podjęto próbę ukazania, jak uregulowane zostały prawa i wolności dziecka na gruncie prawa konstytucyjnego. Autorka dostrzega podmiotowość prawną dziecka oraz przyznanie wartości, jaką jest godność prymatu aksjologicznego. Bazując na tych spostrzeżeniach, uznaje, że jako człowiek dziecko powinno dysponować takim samym wachlarzem praw wynikających z istoty człowieczeństwa i przyrodzonej mu godności jak dorosły. Autorka zwraca także uwagę, że obowiązująca Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. nie definiuje takich pojęć jak: „dziecko”, „prawa dziecka” czy „dobro dziecka”. Krytycznej ocenie poddano brak jednoznacznej definicji pojęcia „dziecka” w ustawie zasadniczej, dostrzegając w tym zakresie potencjalne zagrożenie związane z jego zredefiniowaniem
Stosowanie sprawdzonych technologii w obiektach jądrowych. Analiza art. 36b Prawa atomowego
Full text linkThis article analyses Article 36b of the Polish Atomic Law, which imposes an obligation to use of either practically proven solutions and technologies or those confirmed safe through tests, research, and analyses in nuclear facility design and construction. The scientific problem addressed is the lack of precise guidelines for verifying proven technologies and the dilemma of balancing nuclear safety with technological progress, a critical issue for Poland’s burgeoning nuclear energy sector. The aim of the research is twofold: to reconstruct the legal norm within this provision, clarifying the concepts of “proven in practice” and “through tests, research, and analyses”, and to formulate de lege ferenda postulates for amendments. The main theses highlight the crucial role of the President of the Polish National Atomic Energy Agency, potential interpretative problems from the current wording, and the need for clearer verification methods for novel technologies, drawing comparisons with international frameworks. The originality of the research lies in providing the first comprehensive analysis of this specific Polish requirement, uniquely contrasted with the Convention on Nuclear Safety and International Atomic Energy Agency standards. The scope of research is national, EU-wide, and international, focusing on Polish law while gaining insights from broader nuclear safety frameworks. This article offers significant cognitive value for both legal science and practice, illuminating regulatory gaps and proposing solutions to enhance nuclear safety and technological advancement in Poland and internationally.Przedmiotem artykułu jest analiza art. 36b ustawy Prawo atomowe, który nakłada obowiązek stosowania w projekcie i procesie budowy obiektu jądrowego rozwiązań oraz technologii sprawdzonych w praktyce w obiektach jądrowych lub, alternatywnie, poddanych próbom, badaniom i analizom potwierdzającym ich bezpieczeństwo. Problemem naukowym rozpatrywanym w opracowaniu jest brak precyzyjnych wytycznych dotyczących rozumienia tego wymogu oraz dylemat równoważenia bezpieczeństwa jądrowego z postępem technologicznym, co stanowi kluczową kwestię dla rozwijającego się polskiego sektora energetyki jądrowej. Cele badań są dwojakie: rekonstrukcja normy prawnej zawartej w tym przepisie, wyjaśnienie pojęć „sprawdzone w praktyce” oraz „sprawdzone za pomocą prób, badań oraz analiz”, a także sformułowanie postulatów de lege ferenda dotyczących proponowanych zmian legislacyjnych. Główne tezy artykułu podkreślają kluczową rolę Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, potencjalne problemy interpretacyjne wynikające z obecnego brzmienia przepisu oraz potrzebę precyzyjnych metod weryfikacji nowych technologii, dokonując porównań w oparciu o ramy międzynarodowe. Oryginalność badań polega na przedstawieniu pierwszej kompleksowej analizy tego specyficznego polskiego wymogu, skontrastowanego z Konwencją o bezpieczeństwie jądrowym oraz standardami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. Zakres badań jest krajowy, unijny i międzynarodowy. Skoncentrowano się na prawie polskim, a jednocześnie czerpano wnioski z szerszych prawnych ram w obszarze bezpieczeństwa jądrowego. Artykuł oferuje znaczącą wartość poznawczą zarówno dla nauk prawnych, jak i dla praktyki, wskazując na luki regulacyjne i proponując rozwiązania w celu zwiększenia bezpieczeństwa jądrowego i postępu technologicznego w Polsce i na świecie
Efektywna komunikacja i public relations w instytucjach państwowych w Albanii
Full text linkToday, due to the dynamics of development, state institutions need to interact both vertically and horizontally to efficiently manage the challenges of the present times. In addition to the internal and external communication of an institution, its relationship with the public is also very important. In countries with weak institutions, as is the case of Albania, where the tradition of relations with the public started very late, specifically after the 1990s, an effort to give the proper weight to this process is noticed. Reports of many international institutions indicate that Albania has had many difficulties for internal coordination between institutions and for proper interaction with the public. The fact that relations with the public entered very late in the communication strategies of the Albanian state institutions has made the necessary changes for the correct implementation of their internal and external communication to be made with difficulty. Precisely this aspect is addressed in this study, focusing on the Prime Minister’s Office of Albania and the paths it has taken to avoid the lack of communication in line with other institutions and the public. The centralization of this process necessitates that the right units be set up in the organization chart of state institutions and the right people be placed, trained with the latest communication methodologies through digitalization. The case study presented in this article concerns the Prime Minister’s Office of Albania and the ways it has followed to avoid the lack of communication in line with other institutions and the public.Obecnie, w związku z dynamiką rozwoju, instytucje państwowe muszą współdziałać w układzie zarówno pionowym, jak i poziomym, aby skutecznie zarządzać wyzwaniami współczesności. Obok komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej instytucji szczególne znaczenie ma jej relacja z opinią publiczną. W państwach o słabych instytucjach, do których zalicza się Albania, gdzie tradycja relacji z otoczeniem publicznym ukształtowała się stosunkowo późno, bo dopiero w latach 90. XX w., aktualnie dostrzegalne są wysiłki zmierzające do nadania temu procesowi należnej rangi. Raporty licznych instytucji międzynarodowych wskazują, że Albania napotykała istotne trudności zarówno w zakresie koordynacji wewnętrznej pomiędzy instytucjami, jak i w obszarze właściwej interakcji z opinią publiczną. Późne włączenie relacji z otoczeniem publicznym do strategii komunikacyjnych albańskich instytucji państwowych spowodowało, że niezbędne zmiany służące prawidłowej realizacji komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej były wprowadzane z dużymi trudnościami. Właśnie temu zagadnieniu poświęcone jest niniejsze opracowanie, które koncentruje się na Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Albanii oraz na działaniach podejmowanych w celu przezwyciężenia deficytów komunikacyjnych w relacjach z innymi instytucjami oraz z opinią publiczną. Centralizacja tego procesu wymaga tworzenia odpowiednich komórek organizacyjnych w strukturze instytucji państwowych oraz zatrudniania właściwie przygotowanych kadr, szkolonych z wykorzystaniem najnowszych metod komunikacji, w szczególności w kontekście postępującej cyfryzacji. Studium przypadku przedstawione w artykule dotyczy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Albanii oraz rozwiązań, jakie zastosowano w celu usprawnienia komunikacji z innymi instytucjami i społeczeństwem
Utrwalenie przebiegu przesłuchania podejrzanego za pomocą urządzenia rejestrującego obraz lub dźwięk. Uwagi de lege lata i de lege ferenda
Full text linkThe current model of criminal proceedings assumes optional recording of images and sounds from recorded activities, including the suspect’s interrogation. Audiovisual recording of this type of procedural activity is rare in practice, which, considering the level of technological development, should force deeper reflection. Interrogation reports do not constitute a faithful representation of activities of particular importance for achieving the objectives of criminal proceedings. They also do not reflect the suspect’s full statement, the context in which his words are spoken, and the elements that make up the so-called non-verbal communication. The changes proposed in this article assume mandatory recording of all suspect interrogations, which is intended to meet high standards of a fair criminal trial and protect the accused from torture and inhuman or degrading treatment.Obecny model postępowania karnego zakłada fakultatywne nagrywanie obrazu i dźwięku z czynności protokołowanych, w tym z przesłuchania podejrzanego. Rejestracja audiowizualna z tego rodzaju czynności procesowej w praktyce jest rzadkością, co – mając na uwadze stopień rozwoju technologicznego – powinno zmuszać do głębszych refleksji. Protokoły przesłuchania nie stanowią wiernego odwzorowania czynności o szczególnie ważnym znaczeniu dla realizacji celów postępowania karnego. Nie oddają też pełnej wypowiedzi podejrzanego, kontekstu, w jakim wypowiadane są jego słowa, oraz elementów składających się na tzw. komunikację niewerbalną. Proponowane w niniejszym artykule zmiany zakładają obligatoryjne nagrywanie wszystkich przesłuchań podejrzanych, co ma na celu uczynienie zadość wysokim standardom rzetelnego procesu karnego oraz ochronę oskarżonego przed torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem
Важливість співпраці між країнами Люблінського трикутника для забезпечення стабільності та безпеки в Європі
Full text linkInicjatywa Trójkąta Lubelskiego, będąca jednym z wielu nowych formatów współpracy regionalnej (odzwierciedlających dynamicznie postępujący proces regionalizacji stosunków międzynarodowych), ma zarówno znaczenie symboliczne, jak i praktyczne. Poszczególne akcenty rozkładają się jednak odmiennie w przypadku trzech państw tworzących Trójkąt – a ponadto zupełnie inaczej z perspektywy Białorusi. Istotne znaczenie symboliczne tego formatu wynika ze wspólnego dziedzictwa historycznego i kulturowego. W wymiarze praktycznym ważnym czynnikiem determinującym powstanie Trójkąta jest wspólna świadomość zagrożenia ze strony Rosji (zagrożenie to również stanowi element historycznego dziedzictwa regionu), a także zbieżność interesów.Celem niniejszego opracowania jest analiza specyfiki wdrażania współpracy oraz jej retrospektywy historycznej pomiędzy państwami Trójkąta Lubelskiego w kontekście zapewniania stabilności i bezpieczeństwa w Europie. Powoływanie instytucji regionalnych służy nie tylko promowaniu współpracy i zwiększaniu zaufania między partnerami w regionie, lecz także budowaniu międzynarodowej pozycji zarówno samego regionu, jak i jego państw członkowskich – co dotyczy również Trójkąta Lubelskiego. Aktualna sytuacja międzynarodowa, w szczególności agresja Rosji, zwiększyła zainteresowanie regionem Europy Środkowej oraz obiektywnie podniosła jego znaczenie w stosunkach międzynarodowych. Powstające inicjatywy współpracy regionalnej, poprzez wzajemne uzupełnianie się i tworzenie efektów synergii, powinny wzmacniać podmiotowość regionu.Współpraca państw Trójkąta Lubelskiego (Ukrainy, Polski i Litwy) ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia stabilności i bezpieczeństwa w Europie z następujących powodów: znaczenie geopolityczne (państwa Trójkąta Lubelskiego są położone na wschodniej flance NATO i Unii Europejskiej, pełniąc rolę strefy buforowej między Europą a potencjalnymi zagrożeniami ze Wschodu; Polska i Litwa należą do największych zwolenników Ukrainy w jej walce z rosyjską agresją, udzielając wsparcia wojskowego, finansowego i humanitarnego); współpraca wojskowa; współpraca gospodarcza; oraz współpraca polityczna