University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Między etnolingwistyką a fenomenologią, czyli o wzajemnej przekładalności językowo konstruowanych światów doświadczanych
Get PDFThe goal of the article is to identify the conditions of cultural translation, without which neither ethnolinguistics nor ethnography could exist. Attention is focused on the phenomenological inspirations of qualitative research. The first of these is the need to analyse the specific situational context relative to the question of the extent to which language governs human experience. On the basis of Edmund Husserl’s proposals, it can be assumed that the power of language over the human being differs in scope depending on whether a spontaneous (pre-theoretical) attitude toward phenomena prevails over a reflective (theoretical) attitude, or vice versa. Both ethnolinguistics and ethnography start from the assumption that various social creations of reality can differ fundamentally due to different linguistic and cultural systems. Nonetheless, it can be assumed that human corporeality, subjected to conscious reflection, is the common denominator of such systems, so that ethnolinguists and ethnographers can understand any text relatively well “from the inside” (i.e., from the emic perspective of native speakers).Celem artykułu jest zidentyfikowanie warunków przekładu kulturowego, bez którego nie byłoby ani etnolingwistyki, ani etnografii. Autor kieruje uwagę na fenomenologiczne inspiracje badań jakościowych. Pierwszą z nich jest potrzeba analizowania konkretnego kontekstu sytuacyjnego, jeśli chcemy odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu język rządzi ludzkim doświadczeniem. Na podstawie propozycji Edmunda Husserla można przyjmować, że władza języka nad człowiekiem ma inny zasięg w sytuacjach, gdy spontaniczne (przedteoretyczne) nastawienie do zjawisk góruje nad nastawieniem refleksyjnym (teoretycznym), a inny wówczas, gdy jest na odwrót. Zarówno etnolingwistyka, jak i etnografia wychodzą z założenia, że kierunki społecznego tworzenia rzeczywistości mogą się między sobą zasadniczo różnić z uwagi na odmienne systemy językowo-kulturowe. Mimo to można zakładać, że ludzka cielesność, analizowana w refleksji, stanowi wspólny mianownik takich systemów, dzięki czemu etnolingwiści i etnografowie przy podjęciu dostatecznego wysiłku mogą nauczyć się relatywnie dobrze rozumieć każdy tekst „od wewnątrz” (emicznie, czyli z perspektywy tubylca)
Między wyzyskiem a odpornością: praca jako element tożsamości kreolskiej w Grand Café Martinique i L’Hôtel du Bon Plaisir Raphaëla Confianta / Entre exploitation et résistance : Le travail comme prisme de l’identité créole dans Grand café Martinique et L’Hôtel du Bon Plaisir de Raphaël Confiant
No full textThis article examines the representation of labour in Raphaël Confiant’s novels Grand Café Martinique (2020) and L’Hôtel du Bon Plaisir (2009) to explore its role in shaping postcolonial Creole identity. Drawing on creolization theory, postcolonial thought, and Domenico Losurdo’s Marxist‐decolonial critiques, it employs a comparative textual analysis. The study contrasts colonial agricultural entrepreneurship with contemporary informal social labour, unveiling structures of exploitation, acts of resistance, and identity transformation. Conclusions highlight that, for Confiant, labour serves as a lens to critique colonial legacies while affirming Creole resilience.This article examines the representation of labor in Raphaël Confiant’s novels Grand café Martinique (2020) and L’Hôtel du Bon Plaisir (2009) to explore its role in shaping postcolonial Creole identity. Drawing on creolization theory, postcolonial thought, and Domenico Losurdo’s Marxist‐decolonial critiques, it employs a comparative textual analysis. The study contrasts colonial agricultural entrepreneurship with contemporary informal social labor, unveiling structures of exploitation, acts of resistance, and identity transformation. Conclusions highlight that, for Confiant, labor serves as a lens to critique colonial legacies while affirming Creole resilience.Abstrakt. Artykuł analizuje przedstawienie pracy w dwóch powieściach Raphaëla Confianta – Grand café Martinique (2020) i L’Hôtel du Bon Plaisir (2009) – aby zbadać jej rolę w kształtowaniu postkolonialnej tożsamości kreolskiej. W oparciu o teorię kreolizacji, myśl postkolonialną oraz marksistowsko-dekolonialne perspektywy Domenico Losurdo, zastosowano komparatystyczną analizę tekstów. Badanie ukazuje z jednej strony rolniczo-przedsiębiorczą pracę kolonialną, z drugiej – współczesną pracę społeczną nieformalną, odsłaniając mechanizmy wyzysku, akty oporu i transformację tożsamości. Wnioski wskazują, że praca w twórczości Confianta staje się soczewką krytyki dziedzictwa kolonialnego i narzędziem kreolskiej odporności. Résumé. Cet article analyse la représentation du travail dans deux romans de Raphaël Confiant – Grand café Martinique (2020) et L’Hôtel du Bon Plaisir (2009) – afin de questionner son rôle dans la constitution de l’identité créole postcoloniale. S’appuyant sur les théories de la créolité et de la pensée postcoloniale, ainsi que sur les perspectives marxistes et décoloniales de Domenico Losurdo, la méthode est une lecture comparée des textes. L’étude met en lumière, d’une part, le travail agricole et entrepreneurial colonial et, d’autre part, le travail social informel contemporain, révélant l’exploitation, la résistance et la transformation identitaire. Les conclusions soulignent que, chez Confiant, le travail devient prisme de critique des héritages coloniaux et instrument de résilience créole
On Leonardo, Leonardo–Lucas and modified Leonardo elliptic quaternions and their matrix representations
Get PDFIn this paper, we present a new class of elliptic quaternions that incorporate Leonardo, Leonardo–Lucas and modified Leonardo numbers into their components. We explore some fundamental properties associated with these numbers. In particular, we obtain recurrence relations, generating function, Binet formula of these sequences and by using Binet formula we derive Vajda, Cassini, Catalan and d’Ocagne identities. Lastly, we investigate two different matrix representations of these numbers
Sposób zaliczania powierzchni do powierzchni użytkowej będącej podstawą opodatkowania dla budynków lub ich części – glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2022 r., III FSK 590/21
Get PDFThe gloss to the judgment of the Supreme Administrative Court of 24 May 2022, III FSK 590/21 is critical in character and the arguments against the validity of the judgment were focused primarily on the analysis of the normative content of article 4, paragraph 1, point 2 and paragraph 2 in connection with article 1a, paragraph 1, point 5 of the Act of 12 January 1991 on Local Taxes and Fees. To conduct the study, the dogmatic-legal method was applied, which consisted of determining the content of the legal norm of the relevant provisions and their interpretation, as well as the analytical method, which analysed the literature on the subject and the jurisprudence of administrative courts. As a result of the research, it was concluded that the word “part” in the phrase “part of a floor with a clear height” is legally significant and thus introduces an obligation to include only a part of a floor with a clear height in a preferential manner, i.e. 50%, or to exclude such an area in the process of determining the tax base in the property tax. Despite the favourable outcome for the taxpayer, it was considered that the approach expressed by the Supreme Administrative Court in the judgment under commentary should be criticised.Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.05.2022 r., III FSK 590/21 ma charakter krytyczny, zaś argumenty przeciwko prawidłowości orzeczenia koncentrowały się przede wszystkim na analizie treści normatywnej art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Do przeprowadzenia badania zastosowano metodę dogmatyczno-prawną polegającą na ustaleniu treści normy prawnej relewantnych przepisów oraz ich interpretacji, a także metodę analityczną, w ramach której analizą objęto literaturę przedmiotu oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyniku badań przyjęto, że słowo „część” w sformułowaniu „część kondygnacji o wysokości w świetle” jest prawnie doniosłe, a tym samym wprowadza obowiązek zaliczania tylko części kondygnacji o wysokości w świetle w sposób preferencyjny tj. 50% albo pomijania takiej powierzchni w procesie ustalania podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości. Uznano, że mimo korzystnego rozstrzygnięcia dla podatnika, stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w glosowanym orzeczeniu należy poddać krytyce
Determinants of the formation and current state of the Polish National Minority in Bosnia and Hercegovina
Get PDFCelem artykułu jest analiza czynników migracji przedstawicieli narodu polskiego na obszar dzisiejszej Bośni i Hercegowiny, przedstawienie głównych założeń polityki Bośni i Hercegowiny wobec mniejszości narodowych oraz analiza rozmieszczenia przestrzennego Polonii . Przyjęty termin obejmuje okres od 1991 r. do 2021 r. Wykorzystano także ilościowe metody badawcze. Źródłem statystyk jest Urząd Statystyczny Bośni i Hercegowiny. W wyniku badania wyjaśniono, że regulacje przyjęte w Bośni i Hercegowinie w zakresie współpracy z mniejszościami narodowymi odpowiadają standardom europejskim. Problemem jest jednak ich użycie. Obecna diaspora polska w Bośni i Hercegowinie to w dużej mierze migracja z początku drugiej połowy XX wieku, skupiona w sześciu głównych regionach skupiająca ponad 71% ogółu ludności. Fakt ten może przyczynić się do sformułowania strategii wspierania Polonii i promocji Polonii na tym obszarze
Walka o „nowego człowieka” czasów stalinowskich w mikroperspektywie wiejskiej szkoły
Get PDFThe article refers to the diaries of the village school in Mydlita near Bytów in the first post-war decade. The small school in the period of Stalinism became a representative testimony of its times, a source of knowledge about the changes resulting from the progressive ideologization of education, a contribution to considerations on the impact of great history on a small rural institution. A special role in building a “new man” and in rebuilding the mentality of the young generation was to be played by the socialist content of education and upbringing promoted by the state, which is particularly illustrated by the teaching material of the Polish language and history.Artykuł odwołuje się do zapisków z dzienników wiejskiej szkoły w Mydlicie koło Bytowa w pierwszym powojennym dziesięcioleciu. Mała szkoła w okresie stalinizmu stała się reprezentatywnym świadectwem swoich czasów, źródłem wiedzy o zmianach wynikających z postępującej ideologizacji oświaty, przyczynkiem do rozważań nad oddziaływaniem wielkiej historii na małą wiejską placówkę. Szczególną rolę w budowaniu „nowego człowieka” i w przebudowie mentalności młodego pokolenia miały odegrać propagowane przez państwo socjalistyczne treści kształcenia i wychowania, co obrazuje zwłaszcza materiał nauczania języka polskiego i historii
Wobec Innego – o znaczeniu empatii w kształtowaniu relacji interpersonalnych (wokół powieści „Cudowny chłopak i ja” oraz komiksu „Biały ptak” R.J. Palacio)
Get PDFThis article presents the story of Julian Albans, a character from R.J. Palacio’s books, one of the instigators of negative behavior toward a classmate with a deformed face. The author highlights the improper influence of overprotective parents on shaping young people. Beecher’s school has become a starting point for reflections on the ideas of homeopathic pedagogy. By presenting the wartime fate of his grandmother, the importance of positive role models in the educational process is emphasized. The conclusion includes recommendations for Polish language teachers, indicating the potential of the mentioned works in shaping attitudes of tolerance and empathy towards others.W artykule przedstawione są dzieje bohatera książek R.J. Palacio – Juliana Albansa, jednego z prowodyrów negatywnych zachowań wobec kolegi ze zdeformowaną twarzą. Autorka zwraca uwagę na niewłaściwy wpływ nadopiekuńczych rodziców na kształtowanie młodych ludzi. Szkoła Beechera stała się przyczynkiem do rozważań o ideach pedagogiki homeopatycznej. Przybliżając wojenne losy babci, podkreślono znaczenie pozytywnych wzorów w procesie wychowawczym. W zakończeniu znajdują się rekomendacje dla polonistów, wskazujące na potencjał przywoływanych utworów w kształtowaniu postaw tolerancji i empatii wobec innego
Przemoc w rodzinie na terenie województwa świętokrzyskiego. Stereotypy podtrzymujące przemoc domową
Get PDFThis article aims to present an overview of the theoretical aspect of domestic violence, with particular emphasis on the cycle of domestic violence and the forms and consequences of violence. The authors indicate stereotypes that sustain domestic violence. They also present the scale of the phenomenon of domestic violence in the Świętokrzyskie Voivodeship in the years 2017–2022 based on the statistical data of the Provincial Police Headquarters and the Provincial Programme for Counteracting Domestic Violence of the Świętokrzyskie Voivodeship for 2023–2028. The number of crimes identified under Article 207 of the Penal Code, registered by Police units subordinate to the Provincial Police Headquarters in Kielce, was analyzed along with the number of Blue Cards, i.e. reported cases of being a victim of violence. Many people and institutions are involved in the prevention of domestic violence, including the Police, social services, educationalists and school psychologists, as well as representatives of the judiciary and non-governmental organizations. Domestic violence is a phenomenon that represents a contemporary challenge for state’s social policy.Celem artykułu jest ukazanie teoretycznego aspektu przemocy w rodzinie, ze szczególnym uwzględnieniem cyklu przemocy domowej oraz form i skutków przemocy. Autorzy wskazują stereotypy podtrzymujące przemoc w rodzinie. Prezentują również skalę zjawiska przemocy w rodzinie na terenie województwa świętokrzyskiego w latach 2017–2022 w oparciu o dane statystyczne Komendy Wojewódzkiej Policji oraz Wojewódzkiego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej Województwa Świętokrzyskiego na lata 2023–2028. Analizie poddano liczbę przestępstw stwierdzonych z art. 207 Kodeksu karnego, zarejestrowanych przez jednostki Policji podległe Komendzie Wojewódzkiej Policji w Kielcach wraz z liczbą Niebieskich Kart, czyli zgłoszonych przypadków bycia ofiarą przemocy. W przeciwdziałanie przemocy domowej zaangażowanych jest wiele osób i instytucji, w tym Policja, pomoc społeczna, pedagodzy i psycholodzy szkolni, a także przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości i organizacji pozarządowych. Przemoc w rodzinie jest zjawiskiem, które obecnie stanowi wyzwanie dla polityki społecznej państwa
